Lịch sử Quân sự Việt Nam

Tổng số tàu ngầm đã đóng: 7

Biến thể: không có.

Các tàu ngầm cuối cùng của dòng 667, đồng thời là những tàu tên lửa thế hệ thứ 2 cuối cùng của Liên Xô (thực tế là bước chuyển tiếp của thế hệ thứ 3) là tàu ngầm tuần dương tên lửa nhiệm vụ chiến lược Đề án 667-BDRM (số hiệu Delfin). Cũng như lớp tàu trước, được chế tạo ở Phòng thiết kế Trung ương kỹ thuật Hải quân “Rubin” dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư, viện sỹ S.N.Kovalev (quan sát viên chính từ Hải quân – thuyền trưởng hạng 1 Yu.F.Piligin). Mệnh lệnh của Chính phủ về thiết kế tàu nguyên tử mới được đưa ra mùng 10 tháng 9 năm 1975.

Vũ khí chính của tàu phải là tổ hợp tên lửa mới D-9RM với 16 tên lửa liên lục địa nhiên liệu lỏng R-29RM (tên gọi theo hiệp ước là RSM-54, tên phương Tây: SS-N-23 “Skiff”), có tầm bắn được nâng cao cùng độ chính xác và bán kính phát tán của các đầu đạn. Việc thiết kế tổ hợp tên lửa được bắt đầu ở Phòng thiết kế năm 1979. Người chế tạo tên lửa đã tập trung vào việc tăng cường một cách tối đa cấp độ chiến thuật có thể và các tính năng kỹ - chiến thuật trong sự hạng chế thay đổi trong thiết kế tàu ngầm. Theo các khả năng của mình, các tên lửa mới vượt trội toàn bộ các biến thể mạnh nhất của tên lửa Hải quân Mỹ “Traiden” – khi đó có khối lượng và kích thước nhỏ hơn. Trong sự phụ thuộc vào số lượng đầu đạn và khối lượng của chúng, tầm bắn của tên lửa đạn đạo có thể tăng cường một cách đáng kể lên 8300km. R-29RM trở thành tên lửa cuối cùng được thiết kế dưới sự chỉ đạo của V.P.Makeev, đồng thời dòng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa nhiên liệu rắn cuối cùng – toàn bộ các tên lửa đạn đạo Liên Xô/Nga sau đó được chế tạo hoạt động bằng nhiên liệu rắn.

Các bản vẽ kỹ thuật tàu ngầm Đề án 667-BDRM:

Thiết kế của tàu mới là sự phát triển tiếp theo của tàu ngầm Đề án 667-BDR. Do kích thước của tên lửa tăng lên, đồng thời cần thiết áp dụng các giải pháp thiết kế mới theo sự giảm khả năng bị phát hiện bằng thiết bị thủy âm, trên tàu một lần nữa đã tăng cường độ cao khu cách ly của hầm tên lửa. Đồng thời, chiều dài phần cuối mũi và mạn tàu cũng tăng lên, kéo theo đường kính của thân trong tăng lên, các đường viền của thân ngoài tại khu vực các khoang số 1 và 3 cũng được tăng theo. Trong thiết kế thân trong, đồng thời các vách ngăn cuối và giữa các khoang của tàu sử dụng thép được tiếp nhận bằng phương pháp nung và có chỉ số dẻo cao.

Khi chế tạo tàu ngầm đã tiếp nhận các phương pháp giảm một cách thực tế tiếng ồn của tàu, đồng thời, giảm nhiễu cho hoạt động của các khí tài tổ âm mang theo. Sự liên hợp (ghép bộ) các máy móc và trang bị được tiếp nhận một cách rộng rãi theo nguyên tắc, được bố trí trong khung chung, được giảm chấn một cách tương đối so với thân trong của tàu. Trong khu vực khoang năng lượng có lắp các bộ tiêu âm nội bộ, tăng cường hiệu quả che phủ thân ngoài và thân trong. Kết quả theo các tính năng tiếng ồn thủy âm của tàu ngầm đã gần với cấp độ của tàu ngầm nguyên tử tên lửa đạn đạo thế hệ thứ 3 lớp “Ohio” của Mỹ.

Thiết bị năng lượng chính của tàu ngầm gồm có lò phản ứng nước VM-4SG (công suất 90mW mỗi lò) và 2 tuabin hơi nước OK-700A. Công suất thường của thiết bị năng lượng chính là 60 000 sức ngựa. Trên thành tàu có 2 máy phát điện tuabin TG-3000, 2 máy phát điện diezel DG-460, 2 động cơ điện tốc độ tuần tra công suất 225 sức ngựa. Tàu có chân vịt 5 cánh ít tiếng ồn với sự tăng cường các tính năng thủy âm. Để đảm bảo cho các chân vịt trong chế độ hoạt động thuận lợi nhất, trên thân ngoài đã lắp khí tài thủy âm đặc biệt cân bằng với dòng nước ngược.

Để quản lý tập trung mọi hoạt động của việc tác chiến, tàu ngầm Đề án 667-BDRM đã trang bị hệ thống điều khiển thông tin chiến đấu “Omnibus-BDRM”, thực hiện thu và xử lý thông tin, giải quyết nhiệm vụ cơ động chiến thuật và sử dụng tác chiến các loại vũ khí ngư lôi và tên lửa – ngư lôi.

Trên tàu ngầm nguyên tử tên lửa đạn đạo lắp tổ hợp thủy âm mới “Skat-BDRM”, theo các tính năng của tổ hợp, không thua kém các thiết bị đồng dạng của Mỹ. Tổ hơp có ăng ten kích thước lớn, đường kính 8,1 mét, cao 4,5 mét. Lần đầu tiên trong thực tế, ngành đóng tàu Liên Xô, trên Đề án 667-BDRM tiếp nhận mũ chụp nhựa – thủy tinh của ăng ten, có dạng không phải xương sườn (cho phép giảm độ ồn thủy âm, ảnh hưởng tới khí tài ăng ten của tổ hợp). Có ăng ten thủy âm lai, trong trạng thái không làm việc được thu lại vào thân tàu.

Tổ hợp đạo hàng “Shliuz” đảm bảo cho tàu độ chính xác cần thiết trong tiếp nhận vũ khí tên lửa. Làm rõ vị trí của tàu trong không gian hiệu chỉnh hình sao được thực hiện với việc nổ tới độ sâu của kính tiềm vọng với chu kỳ 1 lần trong 2 ngày.

Tàu ngầm tên lửa Đề án 667-BDRM được trang bị tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến “Molnia-N”. Có 2 ăng ten dạng phao tiêu nổi, cho phép tiếp nhận khả năng thực hiện ở độ sâu lớn việc thông tin liên lạc, chỉ thị mục tiêu và các tính hiệu của hệ thống dẫn đường vũ trụ.

Tổ hợp tên lửa D-9RM, được tiếp nhận vào trang bị năm 1985 (sau khi Victor Petrovich Makeev mất), đươc giới thiệu là sự phát triển tiếp sau của tổ hợp D-9R. Trong thành phần gồm có 16 tên lửa nhiên liệu lỏng R-29M (số hiệu 3M37) với tầm bắn tối đa 9300km. Tên lửa R-29RM và hiện nay là một trong số những tên lửa có khối lượng lớn nhất thế giới. Tên lửa có khối lượng khởi động 40,3 tấn, khối lượng đẩy 2,8 tấn, thực tế bằng với khối lượng đẩy của tên lửa “Triden-II” của Mỹ. R-29M có đầu đạn tách rời, được tính toán bằng 4 hoặc 10 đầu đạn (công suất 100kt). Hiện này, trên toàn bộ các tàu ngầm Đề án 667-BRDM đã triển khai các tên lửa với đầu đạn được trang bị 4 đầu đạn con. Độ chính xác cao (sai số 250 mét), tương đương với độ chính xác của các tên lửa “Trident” D-5 (theo đánh giá khác nhau – 170-250 mét), đảm bảo cho tổ hợp D-9RM có khả năng tiêu diệt mục tiêu nhỏ được bảo vệ mạnh (hầm phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa, ….) Việc khởi động toàn bộ tổ hợp tên lửa của tàu tuần dương có thể được thực hiện bằng một loạt phóng. Độ sâu tối đa để phóng – 55 mét, không hạn chế về điều kiện thời tiết ở khu vực phóng.

Tổ hợp tên lửa – ngư lôi được lắp trên tàu ngầm Đề án 667-BDRM gồm có 4 thiết bị ngư lôi 533mm với hệ thống nạp đạn nhanh, đảm bảo việc sử dụng trên thực tế toàn bộ các kiểu ngư lôi hiện tại, ngư lôi – tên lửa chống tàu (PLUR) và các khí tài áp chế thủy âm.

Năm 1988, tổ hợp tên lửa D-9RM lắp trên các tàu Đề án 667-BDRM đã được nâng cấp: các đầu đạn con được thay mới hiện đại hơn, hệ thống dẫn đường được bố sung bằng tổ hợp dẫn đường vệ tinh (hệ thống GLONASS), đảm bảo khả năng phóng các tên lửa theo quỹ đạo phẳng (trong đó từ các vĩ độ cao), cho phép khả năng vượt qua các hệ thống phòng không mạnh một cách tin cậy hơn. Tăng cường sự ổn định của tên lửa bằng các yếu tố gây cháy của vụ nổ hạt nhân. Theo đánh giá của hàng loạt chuyên gia, tổ hợp nâng cấp D-9RM vượt trội tổ hợp “Trident” D-5 đồng dạng của Mỹ - theo các thông số quan trọng nhất, như độ chính xác tiêu diệt mục tiêu và khả năng vượt qua hệ thống phòng không của đối phương.

Năm 1999-2000, tàu tên lửa K-64 được trang bị lại thành tàu thí nghiệm và đổi tên thành BS-64.

Tàu tên lửa đầu tiên trong Đề án là K-51 – được khởi công tháng 2 năm 1984 ở xí nghiệp lắp ráp xe máy tại Severodvinsk, hạ thủy tháng 1 năm 1985, tháng 12 năm 1985 gia nhập biên chế. Tổng cộng từ năm 1985 đến 1990 có 7 tàu ngầm thuộc Đề án này được đóng ở xí nghiệp lắp ráp xe máy Phương Bắc.

Hiện nay, các tàu ngầm tên lửa đạn đạo (theo phân loại của Liên Xô/Nga – tàu ngầm tuần dương tên lửa nhiệm vụ chiến lược) Đề án 667-BDRM (theo tên gọi của phương Tây là lớp “Delta-IV”) là bộ ba vũ khí hạt nhân chiến lược của Hải quân Nga. Toàn bộ các tàu đều nằm trong biên chế phân hạm đội tàu ngầm chiến lược số 3 thuộc Hạm đội Phương Bắc và đóng căn cứ ở vịnh Engels. Để bố trí các tàu riêng biệt, có các căn cứ được ngụy trang đặc biệt, được giới thiệu là những công trình phòng thủ dưới đất tin cậy, sử dụng để neo đậu, đồng thời đảm bảo sửa chữa và nạp nguyên lieu cho các lò phản ứng năng lượng hạt nhân.

Các tàu ngầm Đề án 667-BDRM trở thành một trong những tàu nguyên tử nội địa đầu tiên hầu như không thể bị đánh bại trong khu vực trực chiến của nó. Khi tuần tra trong vùng cực, tiếp giáp trực tiếp với bờ biển Nga (trong đó có cả dưới lớp băng), chúng, thậm chí là trong điều kiện hoạt động thuận lợi nhất về tình trạng thủy văn của đối phương (lặng gió hoàn toàn, khi đó, trên biển Barents cũng chỉ quan sát được 8% “tình hình tự nhiên”), có thể phát hiện dduiowcj các tàu ngầm nguyên tử đa năng mới nhất của Mỹ lớp “Improves Los Angeles” trên cự ly hơn 30km. Tuy nhiên, trong các điều kiện dành cho 92% thời gian còn lại của năm, khi xuất hiện sóng và gió với tốc độ trên 10-15m/s, tàu ngầm nguyên tử tuần dương nhiệm vụ chiến lược 667-BDRM hầu như không bị phát hiện bởi đối phương và có thể cố định các đài thủy âm kiểu BQQ-5 ở tầm xa trên 10km. Hơn nữa trong các vùng biển cực, có các khu vực nước nông lớn, ở đó, thậm chí trong tình trạng lặng gió, tầm xa phát hiện tàu ngầm Đề án 667-BDRM bị giảm xuống dưới 10km (nghĩa là đảm bảo tuyệt đối khả năng sống sót của tàu ngầm tên lửa trên thực tế). Khi đó, cần chú ý rằng các tàu ngầm tên lửa của Nga thực hiện nhiệm vụ trực chiến trên thực tế trong các vùng nước bên trong đất nước một cách thuận lợi (thậm chí trong các điều kiện hiện này) khi đã được yểm trợ bằng các khi tài chống ngầm của Hải quân.

Năm 1990, một trong số các tàu tuần dương Đề án 667-BDRM được tiến hành các thí nghiệm đặc biệt với sự chuẩn bị và phóng loạt toàn bộ cơ số 16 tên lửa trong một loạt (như trong thực tế chiến đấu). Đây là thí nghiệm duy nhất ở Liên Xô khi đó cũng như trên thế giới.

Các tàu ngầm Đề án 667-BDRM được sử dụng hiện này để phóng các vệ tinh nhân tạo quỹ đạo gần mặt đất tầm thấp của trái đất và có cả mục đích vũ trụ. Từ một trong số các tàu ngầm Đề án 667-BDRM – tên lửa mang “Shtil-1” được chế tạo trên cơ sở tên lửa R-29RM, trong tháng 7 năm 1998, lần đầu tiên trên thế giới đã phóng vệ tinh nhân tạo “Tubsat-N” được chế tạo ở Đức (việc khởi động được thực hiện từ vị trí dưới nước). Các công chế tạo tên lửa mang của Hải quân mạnh hơn “Shtil-2” với khối lượng tải tăng từ 100 đến 300kg đang được thực hiện.

Rõ ràng, sự phục vụ của các tàu ngầm tên lửa Đề án 667-BDRM sẽ được kéo dài ít nhất đến những năm 2010 – 2015. Để duy trì khả năng chiến đấu của chúng ở mức độ cần thiết, Ủy ban công nghiệp quân sự vào tháng 9 năm 1999, đã tiếp nhận quyết định khôi phục lại việc sản xuất tên lửa R-29RM.

+ K-51; đến 11 tháng 6 năm 1992 là “Mang tên Đại hội XXVI Đảng Cộng sản Liên Xô”, sau đó là “Verkhoture”: (số hiệu 379). Khởi công 23 tháng 2 năm 1984 tại xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc (xưởng số 402); hạ thủy mùng 7 tháng 3 năm 1985; gia nhập biên chế 29 tháng 12 năm 1985; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1993 được đưa vào sửa chữa trung cấp ở xưởng “Zvedochka” và bị kéo dài vì lý do không đủ tài chính; tháng 11 năm 1999, hoàn thành sửa chữa và tháng 5 năm 2000 được đưa về Hạm đội Phương Bắc để phục vụ chiến đấu.

+ K-84; từ năm 1990 là “Ekaterenburg”: (số hiệu 380). Khởi công 17 tháng 2 năm 1985 ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc (xưởng số 402); hạ thủy 17 tháng 3 năm 1986; gia nhập biên chế 30 tháng 12 năm 1986; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; đã trải qua sửa chữa căn bản ở xưởng “Zvedochka”, sau đó 21 tháng 5 năm 2002 đã được đưa tới Hạm đội Phương Bắc để phục vụ chiến đấu.

+ K-64; từ năm 2000 là BS-64: (số hiệu 381). Khởi công 18 tháng 12 năm 1985 ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc (xưởng số 402); hạ thủy mùng 3 tháng 3 năm 1987; gia nhập biên chế 23 tháng 12 năm 1987; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc.

+ K-64; từ năm 2000 là BS-64: (số hiệu 381). Khởi công 18 tháng 12 năm 1985 ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc (xưởng số 402); hạ thủy mùng 3 tháng 3 năm 1987; gia nhập biên chế 23 tháng 12 năm 1987; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc.

+ K-114; từ những năm 1990 là “Tula”: (số hiệu xưởng 383). Khởi công 20 tháng 4 năm 1986 tại xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc (xưởng số 402); hạ thủy mùng 8 tháng 2 năm 1988; gia nhập biên chế 30 tháng 9 năm 1988; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 2002 được mang đi sửa chữa ở xưởng “Zvedochka”.

+ K-18; từ 13 tháng 9 năm 1996 là “Karelia”: (số hiệu xưởng 384). Khởi công mùng 7 tháng 2 năm 1986 tại xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc (xưởng số 402); hạ thủy mùng 3 tháng 2 năm 1989; gia nhập biên chế mùng 10 tháng 10 năm 1989; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1994 đã hoàn thành cuộc hành quân tới vùng Cức cùng với B-414 thuộc Đề án 671-RTM và 31 tháng 7 năm 1994 đã tới cực Bắc; năm 1994 và 1995 trở thành tàu tốt nhất thuộc Hải quân; 27 tháng 3 năm 2000, từ khu mặt nước trên biển Barents, hai tàu ngầm tên lửa đạn đạo đã tiến hành vụ phóng tên lửa theo trường bắn Kura tới Kamchatka; mùng 5 tháng 4 năm 2000 ở thành tàu, lần đầu tiên trên thế giới, tổng thống Nga V.Putin đã ra khơi và bấm nút phóng tên lửa; năm 2005, được mang đi sửa chữa ở xưởng “Zvedochka”.

+ K-407; từ những năm 1990 là “Novomoskovsk”: (số hiệu 385). Khởi công mùng 2 tháng 2 năm 1987 ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc (xưởng số 402); hạ thủy 28 tháng 2 năm 1990; gia nhập biên chế 27 tháng 11 năm 1990; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc

Lượng choán nước, tấn

+ trên mặt nước: 11 740

+ dưới mặt nước: 18 200

Các kích thước, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 167,4 (160)

+ chiều rộng nhất: 11,7

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 8,8

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 2 lò phản ứng nước kiểu VM-4SG, tổng công suất, mW: 180

+ 2 thiết bị sản xuất hơi nước OK-700A, 2 thiết bị tuabin răng cưa GTZA-635

+ 2 tuabin hơi nước, tổng công suất, sức ngựa (kW): 60 000 (44 100)

+ 2 máy phát điện tuabin TG-3000, công suất, kW: 2x3000

+ 2 máy phát điện – diezel DG-460, công suất, kW: 2x460

+ 2 động cơ điện tốc độ tuần tra, công suất, sức ngựa: 2x225

2 trục; 2 chân vịt 5 cánh

Tốc độ, hải lý

+ trên mặt nước: 14

+ dưới nước: 24

Độ lặn sâu, mét

+ tiêu chuẩn: 320…400

+ giới hạn: 550…650

Thời gian hoạt động: 80…90 ngày

Thủy thủ đoàn (số sỹ quan): 135… 140 (không rõ)

Tên lửa chiến lược: thiết bị phóng cho tên lửa đạo đạo tàu ngầm R-29RM (SS-N-23 “Skiff”) thuộc tổ hợp D-9RM: 16

Tên lửa phòng không: thiết bị phóng cho tổ hợp tên lửa phòng không 9K310 “Igla-1”/9K38 “Igla” (SA-14 “Gremlin”/SA-16 “Gimlet”)

Trang bị tên lửa và ngư lôi – tên lửa

+ thiết bị ngư lôi 533mm: 4 (mũi)

+ các ngư lôi 533mm SAET-60M, 53-65M, tên lửa chống tàu điều khiển RPK-6 “Vodopad” (SS-N-16 “Stallion”): 12

Mìn: có thể mang 24 mìn thay cho ngư lôi


Hệ thống điều khiển thông tin chiến đấu: “Omnibus-BDRM”

Đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu chung: MRK-50 “Kaskad” (Snoop Tray)

Hệ thống thủy âm

+ “Zaliv-P”

+ “Zavesa-P” đài tìm phương vô tuyến)
(Brick Pulp/Group; Park Lamp D/F)

Các khí tài áp chế thủy âm: khí tài áp chế thủy âm 533mm (?)

Tổ hợp đạo hàng

+ “Shliuz”

+ Hệ thống đạo hàng vũ trụ GLONASS

+ đài Code Eye

+ Hệ thống dẫn đường quán tính

Tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến

+ “Molnia-N” (Pert Spring); hệ thống “Tsunami-BM”

+ các ăng ten phao tiêu lai “Paravan” hoặc “Lastochka”

+ các ăng ten cao tần và trung – cao tần

+ đài thông tin liên lạc âm thanh dưới nước

Đài ra đa định vị hội thoại: “Nikhorom-M”.

+ 941 – Đề án cơ sở chế tạo hàng loạt tàu ngầm nguyên tử tên lửa đạn đạo hạng nặng

+ 941-U – tàu ngầm nguyên tử tên lửa đạn đạo nâng cấp dưới tổ hợp tên lửa tương lai (năm 2002).

Tổng số tàu đã đóng: 6 + 1.

Đầu những năm 1970, ở Mỹ đã bắt đầu thực hiện chương trình quy mô lớn “Trident”, nhằm chế tạo tên lửa nhiên liệu rắn mới với tầm bắn hơn 7000km, đồng thời tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa đạn đạo kiểu mới, có khả năng mang 24 tên lửa loại này và tăng cường cấp độ ngụy trang. Theo hiệu quả chiến đấu của nó, hệ thống vũ khí mới của Mỹ phải vượt trội một cách đáng kể hệ thống tên lửa đạn đạo D-9R trên các tàu ngầm Đề án 667-BDR của Liên Xô, khi đó đang được sản xuất quy mô lớn. Lãnh đạo chính quyền Liên Xô đã yêu cầu từ ngành công nghiệp có “câu trả lời thích hợp” với sự thách thức của Mỹ.

Nhiệm vụ kỹ - chiến thuật của tàu ngầm nguyên tử tuần dương hạng nặng – Đề án 941 (số hiệu “Akula”) – được đưa ra vào tháng 12 năm 1972. Ngày 19 tháng 12 năm 1973, Chính phủ đã ra mệnh lệnh, bắt đầu các công việc về thiết kế và đóng tàu tên lửa mới. Đề án được thiết kế tại Phòng thiết kế Trung ương “Rubin” dưới sự lãnh đạo của công trình sư I.D.Spasski, dưới sự chỉ đạo gián tiếp của Tổng công trình sư S.N.Kovalev. Giám sát viên chính từ Hải quân là V.N.Levashov.

Bản vẽ thiết kế tàu ngầm nguyên tử hạng nặng Đề án 941:

Hình vẽ Đề án 941:

Ưu điểm khai thác sử dụng không thể không thừa nhận đã được chứng minh trên tên lửa đạn đạo nhiên liệu rắn đầu tiên cho Hải quân R-31, đồng thời trên kinh nghiệm của Mỹ (mà trong giới quân sự cao cấp Liên Xô và giới chính trị thường có sự tôn trọng lớn) đã góp phần vào yêu cầu dứt khoát cho phía đặt hàng trang bị tàu ngầm nguyên tử tên lửa thế hệ thứ ba tên lửa nhiên liệu rắn. Sự tiếp nhận các tên lửa này cho phép rút ngắn một cách thực tế thời gian chuẩn bị trước phóng, khắc phục tiếng ồn khi nó vận hành, đơn giản hóa thành phần trang bị của tàu, bỏ đi hàng loạt các hệ thống – phân tích khí của khí quyển, thực hiện, làm đầy các khe hở bằng nước, tưới nước, rót chất ô xy hóa….

Thiết kế sơ bộ của tổ hợp tên lửa liên lục địa mới để trang bị cho các tàu ngầm được bắt đầu ở Phòng Thiết kế lắp ráp xe máy dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư V.P.Makeev năm 1971. Các công việc quy mô lớn theo tổ hợp D-19 với tên lửa R-39 đã được triển khai vào tháng 9 năm 1975, thực tế là một cách đồng thời với sự bắt đầu các công việc trên tàu ngầm tên lửa đạn đạo mới. Khi chế tạo tổ hợp này, lần đầu tiên, đã tiếp nhận kinh nghiệm đồng nhất hóa các tên lửa cho tàu ngầm và tên lửa trên mặt đất: R-39 và tên lửa liên lục địa hạng nặng RT-23 (được thiết kế ở Phòng Thiết kế “Phương Nam) đã nhận động cơ giống nhau ở tầng thứ nhất.

Trình độ công nghệ Liên Xô những năm 1970 – 80 không cho phép chế tạo tên lửa đạn đạo liên lục địa nhiên liệu rắn uy lực lớn trong các kích thước gần với kích thước của tên lửa nhiên liệu lỏng trước đó. Sự phát triển kích thước và khối lượng vũ khí, đòng thời các tính chất kích thước nhỏ của trang thiết bị điện tử mới, được tăng lên theo so sánh với thế hệ trước 2,5… 4 lần, dẫn tới sự cần thiết tiếp nhận các giải pháp phi truyền thống. Kết quả là bản gốc đã được thiết kế với kiểu tàu ngầm 2 thân trong đã được bố trí song song – chưa từng có tiền lệ trên thế giới. Ngoài toàn bộ thân trong, sự “dẹt” trong bề mặt hình dạng thẳng của tàu đã được đề ra bằng các giới hạn theo vạch mớn nước ở khu vực xưởng đóng tàu Severodvinsk và các căn cứ sửa chữa của Hạm đội Phương Bắc, đồng thời những cân nhắc công nghệ (yêu cầu đảm bảo khả năng đóng đồng thời hai tàu trên một ụ).

Sau đó phải thừa nhận rằng, Đề án được lựa chọn là phương pháp bất đắc dĩ, không phải là giải pháp tối ưu, dẫn đến sự tăng đột biến lượng choán nước của tàu (dẫn đến sự xuất hiện tên gọi mỉa mai của tàu Đề án 941 – “người chở nước”). Trong cùng thời gian đó, nó cho phép tăng cường khả năng sóng sót của tàu ngầm hạng nặng do kết quả của sự phân bố thiết bị năng lượng theo các khoang độc lập trong hai thân trong riêng biệt; tăng cường khả năng chống cháy – nổ (khi loại các hầm tên lửa từ thân trong), đồng thời sự bố trí khoang ngư lôi và trạm chỉ huy chính và sự các điện của các mô đun thân trong. Một số khả năng theo sự tiến hành hiện đại hóa và sửa chữa tàu đã được mở rộng.

Khi chế tạo tàu mới, đã được giao nhiệm vụ mở rộng khuc vực tiếp nhận chiến đấu của tàu dưới lớp băng vùng Cực cho đến các vĩ độ giới hạn bằng cách tính toán nâng cấp trang bị đạo hàng và thủy âm. Để khởi động tên lửa từ dưới “vỏ băng” vùng cực, tàu phải nổi lên lớp băng. Lớp băng dày 2…2,5 mét bị đục thủng bởi mui tàu.

Các thí nghiệm bay của tên lửa R-39 được tiến hành trên tàu ngầm điện – diezel thí nghiệm K-153 được trang bị lại vào năm 1976 theo Đề án 619 (trang bị 1 hầm phóng). Năm 1984, sau hàng loạt các thí nghiệm sâu, tổ hợp tên lửa D-19 với tên lửa R-39 được chính thức tiếp nhận vào lực lượng vũ trang.

Thiết kế của tàu ngầm Đề án 941 được thực hiện theo dạng: 2 thân trong riêng (đường kính mỗi thân 7,2 mét) được bố trí trong mặt phẳng ngang một cách song song với nhau. Ngoài ra, có 2 khoang dạng hình hộp kín – khoang ngư lôi và được bố trí giữa các thân chính trong bề mặt được kính modul điều khiển, trong đó, trạm trung tâm nằm trong và được bố trí sau chúng là khoang trang bị kỹ thuật vô tuyến. Các hầm tên lửa được bố trí giữa các thân trong trong phần sau của tàu. Cả hai thân và khoang hình hộp nối với nhau bằng đường nối di chuyển. Số lượng các khoang ngăn nước – 19.

Tại phần cơ sở của mui tàu, dưới hàng rào ngăn cách các khí tài kéo mở được, bố trí 2 buồng cứu hộ nổ, có khả năng bố trí toàn bộ thủy thủ đoàn của tàu ngầm. Mui có sự gia cố để phá băng và nóc dạng hình tròn, làm đơn giản hóa việc nổi của tàu trong băng đá. Khoang của đài trung tâm và khu vực ngăn cách thân ngoài được bố trí ở phía mạn tàu. Thân trong, trạm trung tâm và khoang ngư lôi được chế tạo từ hợp kim tintan, còn thân ngoài – từ thép (trên bề mặt của thân có sự che phủ bằng cao su thủy âm đặc biệt, tăng khả năng ngụy trang của tàu). Tàu có cánh đuôi phát triển (cao). Các bánh lái ngang phía trước được bố trí ở bộ phận mũi thân và được thiết kế thu vào.

Đối với thủy thủ đoàn (gồm bộ phận lớn các sỹ quan và chuẩn úy Hải quân), các điều kiện tăng cường sự thuận tiện đã được chế tạo. Thành phần sỹ quan được bố trí tương đối rộng trong các buồng 2 hoặc 4 người với chậu rửa mặt, vô tuyến và hệ thống điều hòa không khí, còn các thủy thủ và hạ sỹ quan – trong các buồng kích thước nhỏ. Tàu có phòng tập thể thao, bể bơi, phòng tắm nắng, tắm hơi, phòng khách để nghỉ ngơi….

Thiết bị năng lượng thế hệ thứ ba có công suất thường 100 000 sức ngựa được thiết kế theo nguyên tắc khối bố cục với sự bố trí modun độc lập (được đồng nhất hóa dành cho toàn bộ các tàu ngầm thế hệ thứ 3) trong hai khoang. Sự tiếp nhận giải pháp bố cục cho phép giảm các kích thước của thiết bị năng lượng hạt nhân, khi đó tăng cường công suất và nâng cáo các tham số khai thác sử dụng khác. Thiết bị gồm có 2 lò phản ứng nước – nước trên lò phản ứng nơtron nhiệt OK-650 (công suất mỗi lò 190mW) và 2 tuabin hơi nước. Bố cục khối của toàn bộ tổ hợp và trang bị được ghép bộ (liên hợp), ngoài các ưu điểm công nghệ cho phép tiếp nhận hiệu quả hơn các phương pháp cách ly rung, giảm tiếng ồn của tàu. Thiết bị năng lượng hạt nhân được trang bị hệ thống làm mát không cần ắc quy (BBR) mà lúc mất nguồn điện trong khi hoạt động sẽ tự động bật lên.

Theo so sánh với các tàu ngầm nguyên tử trước, hệ thống điều khiển và bảo vệ lò phản ứng đã được thay đổi một cách thực tế. Việc áp dụng khí tài xung đọng cho phép kiểm tra tình trạng của tàu trong bất kỳ cấp độ công suất nào, trong đó có cả tình trạng dưới lớp băng. Các bộ phận bù trừ được lắp máy “tự hành” – khi nguồn điện bị cắt đảm bảo khởi động mạng lưới điện thấp hơn. Khi đó, sự “tiêu âm” hoàn toàn của lò phản ứng được thực hiện thậm chí khi tàu bị lật ngược.

Hai bánh lái chân vịt 7 cánh tiếng ồn thấp được lắp cố định trong mũ hình tròn. Trong vai trò các khí tài chuyển động dự bị có 2 động cơ điện một chiều công suất mỗi động cơ 190kW, được kết nối với trục chính qua các khớp nối.

Trên thành tàu lắp 4 máy phát điện tuabin công suất mỗi máy 3200kW và 2 máy phát điện – diezel DG-750. Để cơ động trong các điều kiện khó khăn, tàu được trang bị khí tài chân vịt trong dạng hai cột bản lề với các chân vịt phụ (trong các bộ phận mũi và mạn tàu). Các chân vịt của bánh lái phụ được cung cấp điện hoạt động từ các động cơ điện công suất 750kW.

Khi chế tạo tàu ngầm Đề án 941, sự quan tâm lớn hướng vào việc giảm bị phát hiện bằng khí tài thủy âm. Đặc biệt, tàu đã nhận được hệ thống giảm chấn khí nén cao su hai tầng, áp dụng bố cục khối các máy móc và trang bị, đồng thời sự che phủ cách âm và chống thủy âm định vị hiệu quả hơn. Kết quả theo sự che phủ thủy âm, tàu tên lửa mới mặc dù với các kích thước khổng lồ, vẫn vượt trội toàn bộ các tàu ngầm nguyên tử tên lửa đạn đạo trước đó và có thể tương đương với tàu ngầm nguyên tử tên lửa đạn đạo đồng dạng lớp “Ohaio” của Mỹ.

Tàu ngầm được trang bị tổ hợp đạo hàng mới “Simfonia”, hệ thống điều khiển thông tin chiến đấu “Omnibus”, đài thủy âm dò mìn MG-519 “Arfa”, đài đo tiếng dội MG-518 “Sever”, tổ hợp ra đa định vị MRKP-58 “Buran”, tổ hợp truyền hình MTK-100. Trên thành tàu có tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến “Molnia-L1” với hệ thống thông tin liên lạc vệ tinh “Tsunami”. Tổ hợp thủy âm kỹ thuật số “Skat-KS”, tích phân 4 đài định vị thủy âm, có khả năng đảm bảo đồng thời sự quan sát khoảng 10 – 12 mục tiêu dưới nước.

Các khí tài đóng mở được bố trí trong hàng rào ngăn cách mui tàu, gồm có kính viễn vọng “Kutum” và “Lebed-21” (chỉ huy và đa năng), ăng ten đài “Saliut”, tổ hợp ta đa định vị “Buran”, ăng ten vô tuyến của hệ thống thông tin liên lạc và đạo hàng, đài tìm phương “Zona”.

Tàu được trang bị hai ăng ten dạng phao hiêu, cho phép tiếp nhận sự phát thanh vô tuyến, chỉ thị mục tiêu và các tín hiệu dẫn đường vệ tinh khi nằm ở độ sâu lớn (150 mét) hoặc dưới lớp băng.

Tổ hợp tên lửa D-19 gồm có 20 tên lửa đạn đạo liên lục địa ba tầng với các đầu đạn R-39 tách rời (RSM-52, tên gọi phương Tây – SS-N-20 “Sturgeon”). Việc khởi động toàn bộ cơ số đạn được thực hiện bằng hai loạt phóng, với tốc độ phóng tối thiểu giữa các lần phóng. Các tên lửa có thể được khởi động từ độ sâu 55mm (không có những sự hạn chế về các điều kiện thời tiết trên biển), đòng thời từ vị trí trên mặt nước.

Tên lửa đạn đạo liên lục địa ba tầng R-39 (chiều dài 16 mét, đường kính thân 2,4 mét, khối lượng khởi động 90,1 tấn) mang 10 đầu đạn con tự dẫn đường công suất mỗi đầu đạn 100kt. Sự dẫn đường của chúng được thực hiện qua hệ thống dẫn đường quán tính với sự hiệu chỉnh hình sao hoàn toàn (đảm bảo sao số vòng dưới 500 mét). Tầm bắn xa tối đa của R-39 trên 10 000km, xa hơn tầm bắn của tên lửa “Trident” S-4 (Mỹ - 7400km) và gần với tầm xa của “Trident” D-5 (11 000km). Để giảm thiểu kích thước của tên lửa, các động cơ tầng thứ hai và thứ ba có các mũ vòi phun đóng mở được.

Đối với tổ hợp D-19, đã chế tạo hệ thống khởi động căn bản với sự bố trí thực tế toàn bộ các phần tử phóng trên chính tên lửa. Trong hầm, tên lửa đạn đạo tàu ngầm R-39 nằm ở trạng thái treo, tỳ vào hệ thống khởi động tên lửa giảm chấn đặc biệt (ARSS) trên vòng tròn tựa, bố trí ở bộ phận trên hầm. Sự khởi động được thực hiện từ hầm “khô” với sự hỗ trợ từ bộ phận tích lũy thuốc súng của áp suất (PAD). Tới thời điểm khởi động, các thuốc súng khởi động đặc biệt được bố trí vòng quanh tên lửa thành hang khí, giảm một cách đáng kể tải trọng thủy động lực trên vị trí hoạt động dưới nước. Sau khi rời khỏi mặt nước, hệ thống khởi động tên lửa giảm chấn đặc biệt được tách khỏi tên lửa với sự hỗ trợ của động cơ đặc biết và được kéo về khoảng cách an toàn đối với tàu ngầm.

Trang bị bổ sung của tàu ngầm nguyên tử tên lửa đạn đạo Đề án 941 gồm có 6 thiết bị ngư lôi 533mm với khí tài nạp đạn nhanh, có khả năng tiếp nhận trên thực tế toàn bộ các kiểu ngư lôi hiện đại và ngư lôi – tên lửa cùng kích thước (cơ số đạn: 22 ngư lôi USET-80, đồng thời các ngư lôi phản lực “Shkval”). Thay cho bộ phận trang bị ngư lôi – tên lửa, trên thành tàu có thể tiếp nhận mìn. Để tự vệ, tàu ngầm khi ở vị trí dưới mặt nước khỏi các máy bay tần thấp và trực thăng có 8 tổ hợp tên lửa phòng không “Igla” (“Igla-1”).

Sự tăng cường mối đe dọa từ phía các khí tài phòng không đã được dự báo trước của những đối thủ tiềm năng yêu cầu tăng cường khả năng sống còn của các tên lửa Liên Xô trong quá trình bay của chúng. Tương ứng với một trong số các kịch bản được dự báo trước, đối phương có thể tiến hành “làm mù” các máy cảm biến dẫn đường hình sao quang học của tên lửa đạn đạo khi có sự hỗ trợ của các vụ nổ hạt nhân trong vũ trụ. Để đáp lại việc này, cuối năm 1984, dưới sự chỉ đạo của V.P.Makeev, N.A.Semixatov (hệ thống điều khiển tên lửa), V.P.Arefiev (các khí tài chỉ huy) và V.S.Kuzmin (hệ thống hiệu chỉnh hình sao) đã bắt đầu các công việc chế tạo thiết bị hiệu chỉnh hình sao bền vững cho các tên lửa đạn đạo tàu ngầm, có khả năng khôi phục lại khả năng hoạt động của mình sau vài giây.

Phiên bản hiện đại hóa R-39, theo các tính năng cơ bản của nó không thua kém tên lửa “Trident” D-5 được tiếp nhận vào trang bị năm 1989. Ngoài tăng cường khả năng sống sót, tên lửa nâng cấp được tăng cường phạm vi phát tán đầu đạn, đồng thời nâng cao độ bắn chính xác (sử dụng hệ thống dẫn đường vũ trụ GLONASS trong hành trình bay chủ động của tên lửa và trong hành trình dẫn bắn đầu đạn tách rời cho phép đạt tới độ chính xác không thua kém so với tên lửa đạn đạo liên lục địa bắn từ hầm trên bộ). Năm 1995, tàu tuần dương TK-20 đã thực hiện việc bắn tên lửa đạn đạo tàu ngầm mới ở cực Bắc.

Những năm 1990, các tàu ngầm Đề án 941 đã dự kiến được trang bị lại bằng tổ hợp tên lửa mới “Bark” (theo phân loại của phương Tây là SS-N-28) mà vẫn còn chưa được phát triển. Năm 1992, tàu đầu tiên TK-208 được đưa vào sửa chữa căn bản trong quá trình mà dự kiến sẽ lên kế hoạch thực hiện việc thay thế tên lửa theo Đề án 941-U. Tuy nhiên, việc phát triển phải hoãn lại do thiếu tài chính và các vấn đề kỹ thuật. Tháng 11 năm 1998, các thí nghiệm nguyên mẫu tên lửa đã kết thúc không thành công, dẫn tới việc đình chỉ dự án. Sự phát triển này đã đặt số phận TK-208 vào tình trạng không chắc chắn (tàu gia nhập biên chế năm 2002, được nâng cấp theo Đề án 941-U, nhưng không có vũ khí cơ bản), đồng thời với các tàu khác cùng dòng. Sau đó, toàn bộ các công việc bị đình chỉ. Các tên lửa đạn đạo tàu ngầm được hướng vào thiết kế “Bulava-30”, các thí nghiệm đã được thực hiện trên tàu tuần dương TK-208. Theo đề án này còn có kế hoạch nâng cấp thêm một tàu ngầm nữa.

Việc đóng tàu ngầm Đề án 941 được thực hiện ở xí nghiệp lắp ráp xe máy Phương Bắc (xưởng số 402) tại Severodvinsk. Để làm việc này, ở xưởng số 402 đã xây các nhà xưởng mới có mái che – lớn nhất trên thế giới. Tàu ngầm tuần dương tên lửa chiến lược đầu tiên (theo phân loại của Liên Xô) đã gia nhập biên chế ngày 12 tháng 12 năm 1981.

Dự kiến, việc đóng hàng loạt các tàu ngầm tuần dương hạng nặng Đề án 941 và việc chế tạo các biến thể mới của tàu ngày với sự tăng cường các khả năng chiến đấu. Tuy nhiên, cuối những năm 80 vì lý do kinh tế và chính trị, việc thực hiện chương trình đã nhận quyết định chấm dứt. Sự tiếp nhận quyết định này đi kèm với các cuộc tranh cãi gay gắt: công nghiệp, các nhà thiết kế tàu và bộ phận lãnh đạo Hải quân ủng hộ việc tiếp tục chương trình, còn Tham mưu trưởng Hải quân và Bộ Tổng tham mưu quân đội ủng hộ việc chấm dứt chương trình đóng tàu. Nguyên nhân chính được đưa ra là sự phức tạp của căn cứ neo đậu cho các tàu ngầm hạng nặng, được trang bị các tên lửa “ấn tượng”. Phần lớn các cơ sở đã có, “Akula” không thể vào được vì chật hẹp, còn các tên lửa R-39 hầu như chỉ có thể vận chuyển trong toàn bộ các giai đoạn khai thác sử dụng theo đường sắt (theo đường ray, chúng gần phải được bốc dỡ và chuyển lên tàu). Việc vận chuyển tên lửa phải được thực hiện bằng cần cẩu tải trọng siêu nặng đặc biệt, duy nhất trong các công trình. Kết quả là đã có quyết định hạn chế đóng 6 tàu thuộc Đề án 941 (1 tiểu đoàn). Thân tàu thứ 7 chưa đóng xong – TK-210 – đã bị tháo dỡ trên âu tàu năm 1990.

Tất cả 6 tàu ngầm tên lửa đạn đạo Đề án 941 (nhận tên gọi phương Tây là lớp “Typhoon” và nhanh chóng được phổ biến ở Nga) được biên chế thành tiểu đoàn, nằm trong phân hạm đội tàu ngầm nguyên tử số 1 thuộc Hạm đội Phương Bắc. Các tàu đóng căn cứ ở Litse Zapadnoe (vịnh Nerpichia). Việc xây dựng lại căn cứ này để bố trí ở đó các tàu nguyên tử siêu mạnh được bắt đầu năm 1977 và kéo dài 4 năm. Trong thời gian đó các tuyến bến tàu đặc biệt có khả năng cung cấp, đảm bảo cho tàu ngầm tuần dượng các lớp về năng lượng (tuy nhiên tới thời điểm này, theo hàng loạt lý do kỹ thuật, chúng được tiếp nhận như các cảng thông thường). Đối với các tàu ngầm tuần dương hạng nặng, Phòng thiết kế lắp ráp xe máy vận tải Moskva đã chế tạo tổ hợp đồng nhất các khí tàu vận chuyển tên lửa (KSPR). Trong thành phần, đặc biệt cần cẩu tải hai dầm tải trọng 125 tấn (không được đưa vào biên chế).

Ở Zapadnoe Litse bố trí tổ hợp sửa chữa tàu trên bờ, đảm bảo việc bảo dưỡng tàu ngầm Đề án 941. Đặc biệt, để đảm bảo “hậu phương bơi”, các tàu ngầm này ở Leningrad trên xưởng Admiraltei năm 1986 đã xưởng vận chuyển tên lửa “Aleksandr Brưkin” (công trình 11570), có 16 thùng cho các tên lửa R-39 và trang bị cần cẩu 125 tẩn.

Các tàu Đề án 941, mỗi tàu trong só đó có 2 thủy thủ đoàn, làm nhiệm vụ trực chiến thường xuyên, thậm chí trong thời gian đỗ ở căn cứ. Hiệu quả chiến đấu của “Akula” trong cấp độ cao được đảm bảo bằng kết quả nâng cấp thường xuyên hệ thống thông tin liên lạc và điều khiển chiến đấu bởi các lực lượng hạt nhân chiến lược Hải quân Nga. Tới thời điểm hiện nay, hệ thống này gồm có các kênh, sử dụng các nguyên tắc vật lý khác nhau, tăng cường độ tin cậy và kháng nhiễu trong các điều kiện không thuận lợi nhất. Trong thành phần hệ thống bao gồm các máy cảm biến tại chỗ, truyền tải sóng vô tuyến trong các phạm vi khác nhau thuộc quang phổ điện từ, các bộ chuyển phát của tàu, máy bay, vệ tinh, đài ra đa bờ cơ động, đồng thời đài thủy âm và các bộ chuyển phát.

Trữ lượng nổi của tàu ngầm tuần dương hạng nặng (31,3%), trong sự kết hợp với sự gia cố mạnh thân ngoài và mui tàu đảm bảo cho các tàu nguyên tử khả năng nổi trên lớp băng dày 2,5 mét (đã được chứng minh nhiều lần trong thực tế). Khi tuần tra dươi lớp băng của vùng Cực, nơi có các điều kiện thủy âm đặc biệt, giảm, thậm chí trong điều kiện thủy văn thuận lợi nhất, tầm xa phát hiện mục tiêu dưới nước phải qua các hệ thống thủy âm hiện đại nhất tổng cộng đến vài kilomet, “Akula” thực tến không bị tấn công bởi các tàu ngầm nguyên tử chống ngầm của Mỹ.


Đặc biệt, “Akula” đã phục vụ chiến đấu dưới lớp băng ở biển Trắng. Tàu đầu tiên thực hiện cuộc hành quân này vào năm 1986 là TK-12, ở đó, trong quá trình tuần tra có sự hỗ trợ của tàu phá băng đã tiến hành thay thủy thủ đoàn.

Ngày 27 tháng 9 năm 1991, trong thời gian thực hành bắn đạ n ở biển Trắng trên một trong số các tàu Đề án 941, trong hầm, tên lửa diễn tập đã bị nổ và bốc cháy, vụ nổ làm cho nắp hầm vị vỡ, còn đầu đạn, bị ném văng xuống biển. Trong thời gian sự cố, không ai bị thương, nhưng tàu ngầm bắt buộc phải sửa chữa mặc dù không lớn.

Năm 1996, do không đủ thiết bị, đã loại khỏi biên chế TK-12 và TK-202, năm 1997 – TK-13. Cũng trong thời gian đó, sự bổ sung tài chính cho Hải quân vào năm 1999 đã cho phép rút ngắn thời gian sửa chữa căn bản tàu tên lửa đầu tiên trong lớp – TK-208. Khoảng 10 năm, trong thời gian đó, tàu nằm ở Trung tâm Quốc gia về đóng ngầm nguyên tử, đã được tiến hành thay thế và hiện đại hoá (tương ứng với Đề án 941) các tổ hợp trang bị cơ bản. Sau khi kết thúc các thí nghiệm nghiệm thu – tiếp nhận về động lực và cấp xưởng năm 2002, tàu nguyên tử được nhận tên mới “Dimitry Donskoi”, quay trở lại biên chế một lần nữa. Hai tàu ngầm còn lại – “Archangelsk” và “Severstal” – ở các cấp độ khác nhau vẫn ở trong biên chế.

Tháng 11 năm 1999, từ khu mặt nước trên biển Barents, từ thành của một trong số các tàu ngầm Đề án 941 đã thực hiện vụ phóng hai tên lửa R-39. Tốc độ giữa các lần phóng là 2 giờ. Đầu đạn tên lửa với độ chính xác cao đã tiêu diệt mục tiêu ở trường bắn Kamchatka.

+ TK-208; từ 2002 là “Dmitri Donskoi”: (số hiệu xưởng 711). Ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 16 tháng 3 năm 1976; khởi công 30 tháng 3 năm 1977 tại xưởng số 402 ở Severodvinsk; hạ thủy 23 tháng 9 năm 1980; gia nhập biên chế 29 tháng 12 năm 1981; mùng 9 tháng 2 năm 1982 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 18 tháng 1 năm 1987; vinh dự là bộ phận tiên phong của Bộ Quốc phòng Liên Xô; 20 tháng 9 năm 1989 được đưa tới xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc để sửa chữa và nâng cấp theo Đề án 941-U; năm 1991 việc sửa chữa bị dừng lại vì không đủ tài chính, còn từ năm 1996 – một lần nữa được tiếp tục; 26 tháng 2 năm 2002, kết thúc sửa chữa và nâng cấp theo Đề án 941-U và 26 tháng 7 năm 2002 quay lại biên chế một lần nữa (*).

+ TK-202: (số hiệu xưởng 712). Ghi tên vào danh sách tàu Hải quân mùng 2 tháng 2 năm 1977; khởi công 22 tháng 4 năm 1978 tại xưởng số 402 ở Severodvinsk; hạ thủy 26 tháng 4 năm 1982; gia nhập biên chế 28 tháng 12 năm 1983; 18 tháng 1 năm 1984 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; từ 20 tháng 9 năm 1989 đến mùng 1 tháng 10 năm 1994 đã trải qua sửa chữa trung cấp ở xưởng “Zvedochka” ở Severodvinsk; 28 tháng 3 năm 1995 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và đưa tới vịnh Nerpichia để  neo đậu, sau đó giải thể; mùng 2 tháng 8 năm 1999 được kéo về Severodvinsk để tháo dỡ lấy kim loại.

+ TK-12: (số hiệu xưởng 713). Khởi công 19 tháng 4 năm 1980 tại xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc ở Severodvinsk; 21 tháng 5 năm 1981, ghi tên vào danh sách tàu Hải quân; hạ thủy 17 tháng 12 năm 1983; gia nhập biên chế 26 tháng 12 năm 1984; 15 tháng 1 năm 1985 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1985 – 86 đã thực hiện cuộc hành quân tới biển Trắng, ở đó, tàu đã trực chiến 164 ngày đêm dưới băng; từ 16 tháng 9 năm 1991 đến 20 tháng 1 năm 1992 đã trải qua sửa chữa trung cấp ở xưởng “Zvedochka” tại Severodvinsk; năm 1996; bị loại khỏi biên chế chiến đấu, đưa vào lực lượng dự bị; năm 1998 bị loại khỏi biên chế Hải quân và sau đó được giải thể.

+ TK-13: (số hiệu xưởng 724). Ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 19 tháng 1 năm 1983; khởi công 23 tháng 2 năm 1983 tại xưởng số 402 ở Severdvinsk; hạ thủy 30 tháng 4 năm 1985; gia nhập biên chế 30 tháng 12 năm 1985; 15 tháng 2 năm 1986 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; tháng 9 năm 1987, tổng thống Liên Xô M.S.Gorbachev đã đến thăm tàu; năm 1989 được nhận Giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân về chuẩn bị sẵn sàng phóng tên lửa; năm 1997, bị loại khỏi biên chế chiến đấu, vào lực lượng dự bị; năm 1998 bị loại khỏi biên chế Hải quân và sau đó giải thể.

+ TK-17; từ 18 tháng 11 năm 2002 là “Archangel”: (số hiệu xưởng 725). Ghi tên vào danh sách tàu Hải quân mùng 3 tháng 3 năm 1984; khởi công 24 tháng 2 năm 1985 tại Severodvinsk trên xưởng 402; hạ thủy 12 tháng 12 năm 1986; gia nhập biên chế 15 tháng 12 năm 1987; 19 tháng 2 năm 1988 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; từ 8 tháng 1 đến 9 tháng 11 năm 2002 đã trải qua sửa chữa ở xưởng số 402 ở Severodvinsk(*).

+ TK-20; từ 2001 là “Severstal”: (số hiệu xưởng 727). Khởi công mùng 6 tháng 1 năm 1986 ở xưởng số 402 tại Severodvinsk; 12 tháng 1 năm 1986, ghi tên vào danh sách tàu Hải quân; gia nhập biên chế 19 tháng 12 năm 1989; 28 tháng 2 năm 1990 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 25 tháng 8 năm 1986 đã tiến hành phóng thử tên lửa đạn đạo tàu ngầm với đầu đạn tách rời tới trường bắn; cuối năm 1999, đã thực hiện cuộc hành quân đường dài với nhiệm vụ trực chiến; từ tháng 6 năm 2001 đến tháng 12 năm 2002 đã trải qua sửa chữa ở Severodvinsk(*).

+ TK-210: (số hiệu xưởng 728). Chuẩn bị khởi công ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc tại Severodvinsk, nhưng việc đóng tàu nhanh chóng bị dừng lại vào năm 1990; cấu trúc thân tàu được tháo dỡ thành kim loại.

(*): các tàu đang còn hoạt động trong biên chế Hải quân.

1. Các thiết bị ngư lôi mũi 533mm;
2. Các ăng ten của hệ thống thủy âm;
3. Khoang ngư lôi;
4. Các thiết bị đóng mở dưới bánh lái;
5. Thân ngoài;
6. Thân trong;
7. Các bánh lái ngang mũi tàu;
8. Nắp cửa thoát hiểm;
9. Hầm tên lửa đạn đạo R-39;
10. Các nắp cửa hầm;
11. Khoang - modul trung tâm;
12. Các buồng nổi cứu nạn;
13. Các thiết bị đóng mở của kính tiềm vọng và ăng ten;
14. Vách ngăn cách của thiết bị đóng mở;
15. Sống tàu;
16. Lò phản ứng hạt nhân;
17. Khoang lò phản ứng;
18. Chân vịt trong mũ vòng tròn;
19. Tuyến trục chân vịt chính;
20. Thiết bị dẫn hướng thủy động lực;
21. cánh đuôi đứng;
22. Cánh đuôi ngang;
23. Bánh lái đứng;
24. Bánh lái ngang ở mạn tàu.

Lượng choán nước, tấn

+ trên mặt nước: 23 200

+ dưới mặt nước: 48 000

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 172,6 (169)

+ chiều rộng nhất: 23,3

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 11

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 2 là phản ứng nước, tổng công suất, mW: 380

+ 2 thiết bị sản xuất hơi nước OK-650, 2 thiết bị tuabin răng cưa GZTA

+ 2 tuabin hơi nước, tổng công suất, sức ngựa (kW): 100 000 (73 500)

+ 4 máy phát điện tuabin, công suất, kW: 4 x 3200

+ 2 động cơ máy phát điện diezel DG-750, công suất, kW: 2 x 800

+ 2 động cơ dự bị chạy tốc độ tuần tra, công suất, sức ngựa (kW): 2 x190

Tốc độ, hải lý:

+ trên mặt nước: 12…14

+ dưới mặt nước: 25…26

Độ lặn sâu, mét

+ tiêu chuẩn: 400

+ giới hạn: 600

Thời gian hoạt động: 120 ngày

Thủy thủ đoàn (số sỹ quan): 160…170 (52)


Tên lửa chiến lược

+ Thiết bị phóng tên lửa đạn đạo tàu ngầm R-39 (SS-N-20 “Sturgeon”) thuộc tổ hợp D-19: 20

Tên lửa phòng không

+ Thiết bị phóng cho tổ hợp tên lửa phòng không 9K310 “Igla-1”/9K38 “Igla” (SA-14 “Gremlin”/SA-16 “Gimlet”)

Ngư lôi và ngư lôi – tên lửa

+ Thiết bị ngư lôi 533mm: 6 (mũi)

+ Các ngư lôi 533mm USET-80, tên lửa chống ngầm điều khiển 83-R “Vodopad”: 22

Mìn: có thể mang 10 mìn thay cho ngư lôi.

Hệ thống điều khiển thông tin chiến đấu: “Omnibus-941”

Các hệ thống thủy âm

+ Tổ hợp thủy âm MGK-500 “Skat-KS” (Shark Gill; Mouse Roar)

+ Ăng ten lai kéo dài – thu gọn “Pelamida” (trên 2 tàu cuối cùng)

+ MG-519 “Arfa” (đài thủy âm dò mìn)

+ MG-518 “Sever” đài đo tiếng dội

Các thiết bị chống tác chiến điện tử

+ “Sintez”, “Kora”

+ “Zona” đài tìm phương vô tuyến

(Rim Hat; Park Lamp D/F)

Các khí tài áp chế thủy âm: khí tài áp chế thủy âm (ngư lôi) 533mm

Tổ hợp đạo hàng

+ “Simfonia”

+ đài “Saliut” (Code Eyes)

+ Hệ thống dẫn đường quán tính

Tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến

+ “Molnia-L1” (Pert Spring)

+ “Tsunami”

+ Ăng ten lai vòng (SNCh)

+ Các ăng ten cao tần và trung – cao tần

+ đài thông tin liên lạc âm thanh dưới nước

Đài ra đa định vị hội thoại nói: -

Năm 1956 đã tiếp nhận quyết định về việc chế tạp trên cơ sở tàu ngầm nguyên tử Đề án 627-A mẫu tàu ngầm nguyên tử thí nghiệm với vũ khí tên lửa. Tàu được sử dụng để thực hiện các cuộc tấn công bằng tên lửa chiến lược có cánh P-20 với đầu đạn hạt nhân được phát triển bởi Phòng nghiên cứu – thiết kế S.V.Ilyushin, vào các công trình của đối phương bố trí cạnh bờ biển cũng như sâu trong lãnh thổ.

Đồ án kỹ thuật của tàu P-627-A được thực hiện ở Phòng thiết kế số 143 cuối năm 1957 và đầu năm 1958, việc thiết kế bản vẽ kỹ thuật đã bắt đầu. Ban đầu, các công việc được thực hiện dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư V.N.Peregudov. Năm 1959, Tổng công trình sư theo Đề án P-627-A được giao cho trưởng phòng thiết kế số 143G.Ya.Svetlov.

Cấu trúc tổng thể của tàu, thiết bị năng lượng chính và trang bị cơ bản thực tế không khác tàu ngầm hạt nhân Đề án 627-A.

Tên lửa có cánh (hoặc theo thuật ngữ của thời điểm đó – đạn – máy bay) với tầm bắn tối đa 3500km được bố trí trong thùng phóng 4,6 mét và dài 25 mét, nằm trên boong trực tiếp sau vách ngăn mui tàu. Khối lượng khởi động của tên lửa – 30 tấn, việc phóng được thực hiện từ vị trí trên mặt nước, các thông tin được lập bởi hệ thống điều khiển “Sokol-P”. Để tiến hành phóng, xe goòng với tên lửa được đẩy ra khỏi thùng tới bệ. Bệ phóng sau đó được đặt dưới góc phóng 16 độ và cố định trên thùng phóng. Sau khi khởi động, bệ phóng hạ xuống và xe goòng được thu vào thùng phóng và được bịt kín lại. Sau đó, tàu ngầm có thể lặn. Thời gian tính toán nằm trên vị trí nổi để phóng tên lửa là 6,5 phút.

Ngoài trang bị tên lửa, tàu ngầm được trang bị 4 thiết bị ngư lôi 533mm và hai thiết bị 400mm với cơ số 4 đạn 533mm và 6 đạn 400mm. Việc điều khiển bắn ngư lôi được thực hiện bởi hệ thống các khí tài điều khiển bắn “Leningrad-653”.

Dự định, rằng việc đóng tàu ngầm Đề án P-627-A, được tính toán như là thí nghiệm, sẽ được thực hiện ở Severodvinsk. Sau đó, theo kế hoạch sẽ đóng thêm loạt 18 tàu ngầm nguyên tử trang bị tên lửa có cánh Đề án 653, là sự phát triển tiếp theo của Đề án P-627-A và trang bị 2 tên lửa có cánh P-20. Dự kiến, việc đóng tàu Đề án 635 bắt đầu vào năm 1959.

Tháng 3 năm 1957, không đợi kết thúc các công việc về chế tạo đề án kỹ thuật đã không thành công. Xưởng số 402 (hiện nay là “Sevmashprepryatie” đã bắt đầu đặt các vật liệu cho tàu mới và bắt đầu đóng (xưởng số 282). Tuy nhiên, vào năm 1960, bộ Tư lệnh Hải quân đã thay đổi sự quan tâm tới các tên lửa có cánh chiến lược, bị cho là không có triển vọng do các khí tài phòng không của những địch thủ mạnh được hiện đại hóa. Ngoài ra, để giải quyết nhiệm vụ thiết kế, các thí nghiệm bố trí các tên lửa có cánh chiến lược trên tàu theo cách truyền thống đã dẫn đến sự tăng khối lượng và kích thước khí tài phóng.

Các công việc theo tổ hợp P-20 và tàu ngầm Đề an P-627-A đã bị dừng lại. Tới thời điểm đó, thân tàu thực tế mới chỉ được định hình và bắt đầu công việc lắp ráp. Đề an 653 cũng theo đó bị chấm dứt. Dự kiến bắt đầu các thí nghiệm cải tạo tàu ngầm Đề án P-627-A, tăng cường cho nó trang bị ngư lôi (Đề án PT-627-A). Tuy nhiên, kết quả cuối cùng cho đề án tàu ngầm này đã được quyết định không tiến hành đến cùng. Năm 1961, việc đóng tàu chấm dứt, còn trữ lượng với các máy móc và trang thiết bị đã được sử dụng để đóng tàu ngầm cuối cùng K-50 trong loạt tàu ngầm nguyên tử thuộc Đề án 627-A.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 3950

+ chìm: -

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 110,2 (-)

+ chiều rộng nhất: 9,2 mét

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 6,3

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 2 lò phản ứng nước kiểu VM-A, tổng công suất, mW: 140

+ 2 thiết bị sản suất hơi nước OKA-150, 2 tổ hợp tuabin răng cưa chính 60D

+ 2 tua bin hơi nước, tổng công suất, sức ngựa (kW): 35 000 (29 400)

+ 2 máy phát điện tuabin GPM-21, công suất, kW: 2x1400

+ 2 động cơ điện hỗ trợ PT-116, công suất, sức ngựa: 2x140

2 trục, 2 chân vịt 6 cánh

Tốc độ, hải lý

+ nổi: 14…15

+ dưới nước: 25,5

Độ lặn sâu, mét

+ hiệu quả: 200

+ giới hạn: 285

Thời gian hoạt động: 50… 60 ngày

Thủy thủ đoàn (sĩ quan): 90 (-)

Tên lửa chiến lược: thiết bị phóng tên lửa có cánh chiến lược P-20: 1

+ tên lửa có cánh dự trữ: 1

Ngư lôi

+ thiết bị ngư lôi 533mm: 4 (mũi tàu)

+ số lượng: 4

+ thiết bị ngư lôi 400mm: 2 (mũi tàu)

+ số lượng: 6


Hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu: -

Đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: PLK-101 “Albatros”

Hệ thống thủy âm: MG-200 “Arktika-M”; ShPS MG-10; ZPS MG-15 “Svet-M”

Các khí tài tác chiến điện tử: “Nakat”

Tổ hợp đạo hàng: “Sila N-627A”

Tổ hợp thông tin liên lạc: tổ hợp các khí tài

Đài ra đa định vị hội thoại nói: MRP.

Ngay sau khi tàu ngầm nguyên tử thí nghiệm Đề án P-627A được trang bị một tên lửa có cánh chiến lược được thiết kế dưới sự chỉ đạo của S.V.Ilyushin, trong sự tương ứng với Mệnh lệnh của của Hội đồng Bộ trưởng ngày 17 tháng 8 năm 1956, phòng thiết kế - thí nghiệm số 143 vào mùa hè năm 1958 đã bắt đầu thiết kế tàu ngầm tên lửa mạnh hơn là Đề an 653, mang không chỉ 1 mà là 2 tên lửa có cánh.

Theo kế hoạch, sẽ đóng loạt 18 tàu ngầm trang bị tên lửa có cánh Đề án 653 với sự hoàn thành toàn bộ loạt tàu năm 1962. Đồ án kỹ thuật đã kết thúc (hoàn thành, xong) năm 1959. Tàu có thiết kế gần với thiết kế của tàu ngầm nguyên tử Đề án P-627A. Hai thùng phóng tên lửa được bố trí thẳng đứng một cách trực tiếp sau vách ngăn của thiết bị kéo mở được, tạo thành một mùi dài dạng thuôn. Bở vì thùng phóng chứa tên lửa có kích thước và khối lượng lớn, để đảm bảo khả năng nổi của tàu, phải tăng chiều dài lên 3 mét so với Đề án P-627A. Trong cùng thời gian đó, do việc thay đổi các đường bao mạn tàu, chiều dài tàu ngầm bị giảm đi không nhiều. Tính chất thủy động lực học hiện đại hơn cho phép, khi tăng lượng choán nước, vẫn duy trì được các thông số tốc độ của tàu ngầm “tiền nhiệm”.

Trong thiết kế thân trong, đã quyết định tiếp nhận thép có độ cứng hơn, sử dụng kiểu lò phản ứng nguyên tử kiểu hiện đại (VM-1M), thay cho axit – chì là việc tiếp nhận pin ắc quy kẽm – bạc 55STs, chân vịt 5 cánh giảm tiếng ồn và áp dụng hàng loạt các biện pháp tiên tiến khác.

Vũ khí cơ bản của tàu gồm hai tên lửa có cánh siêu âm (3200 – 3500km/h) P-20 với tầm bắn tối đa 3500km mng đầu đạn nhiệt hạch 3 megaton. Để điều khiển việc bắn tên lửa, dự kiến sử dụng hệ thống “Sokol-P-653”. Trong quá trình khởi động, cả hai tên lửa có cánh, tàu ngầm phải nổi lên mặt nước không dưới 10 phút (theo tính toán). Trang bị ngư lôi gồm có 4 thiết bị ngư lôi 533mm và 2 thiết bị ngư lôi 400mm. Cơ số đạn: 4 ngư lôi 533mm và 12 ngư lôi 400mm.

Việc đóng tàu ngầm nguyên tử trang bị tên lửa có cánh dự tính được bắt đầu vào năm 1959. Những bản vẽ làm việc đầu tiên của tàu ngầm mới được gửi tới xưởng số 402 ở Severodvinsk trong tháng 12 năm 1958, tuy nhiên, trong việc đóng tàu đầu tiên, xí nghiệp đã không bắt đầu: tháng 2 năm 1960, đã tiếp nhận quyết định của Nhà nước về việc dừng chương trình P-20, và sau đó 3 tháng, đã dẫn tới sự chấm dứt toàn bộ các công việc trên các loại thiết bị mang tên lửa có cánh này.

Một thời gian ở Phòng thiết kế - thí nghiệm Ilyushin, trên cơ sở tên lửa P-20 đã thiết kế tên lửa chống tàu tầm xa lớn (1800 – 2000km), tuy nhiên, chương trình này nhanh chóng chấm dứt. Đây hoàn toàn là quy luật, bởi vì trong thời điểm đó, không đủ khả năng chế tạo bất kỳ một hệ thống chỉ thị mục tiêu tin cậy nào đảm bảo khả năng bắn vào tàu đối phương ở cự ly đó.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 5250

+ dưới mặt nước: -

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 97,5 (-)

+ chiều rộng nhất: 12,2

+ độ mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 7,8

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 2 lò phản ứng nước kiểu VM-A, tổng công suất, mW: 140

+ 2 thiết bị sản xuất hơi nước OKA-150, 2 tổ hợp tuabin răng cưa chính 60D

+ 2 tuabin hơi nước, tổng công suất, sức ngựa (kW): 35 000 (29 400)

+ 2 máy phát điện tuabin GPM-21, công suất, kW: 2x1400

+ 2 động cơ điện hỗ trợ PT-116, công suất, sức ngựa 2x140

2 trục, 2 chân vịt 6 cánh

Tốc độ, hải lý:

+ nổi: 14…15

+ dưới nước: 24…25

Độ lặn sâu, mét

+ hiệu quả: 250

+ giới hạn: 300

Thời gian hoạt động: 80 ngày

Thủy thủ đoàn, thành viên (sỹ quan): 101 (-).

Tên lửa chiến lược

+ Thiết bị phóng tên lửa có cánh chiến lược P-20: số lượng: 1

+ Cơ số đạn tên lửa có cánh P-20: 2

Ngư lôi:

+ Thiết bị ngư lôi 533mm: 4 (mũi tàu)

+ Cơ số đạn: 4

+ Thiết bị ngư lôi 400mm: 2 (mũi)

+ Cơ số đạn: 12


+ Hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu: -

+ Đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: RLK-101 “Albatros”

+ Hệ thống thủy âm: MG-200 “Arktika-M”; ShPS MG-10

+ Các khí tài tác chiến điện tử: “Nakat”

Tổ hợp đạo hàng: “Sila-N-653”

Tổ hợp thông tin liên lạc: Bộ tổ hợp các khí tài

Đài ra đa định vị hội thoại nói: MRP.

Sơ đồ mặt cắt tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh Đề án 653

1. Bộ phận cuối mũi tàu
2. Thiết bị ngư lôi 400mm
3. Thiết bị ngư lôi 533mm
4. Khoang ngư lôi
5. Khoang dành cho người ở (buồng ắc quy)
6. Trạm trung tâm
7. Thùng phóng tên lửa
8. Tên lửa có cánh thuộc tổ hợp P-20
9. Khoang lò phản ứng
10. Khoang tuabin
11. Thiết bị (bệ) nâng khởi động
12. Khoang máy phát điện tua bin
13.Khoang cho người ở
14. Khoang mạn tàu
15. Bộ phận sau mạn tàu

Các biến thể

+ 659 (Echo-I class) – đề án cơ sở đóng loạt với tên lửa có cánh P-5 (năm 1960)

+ 659-T (Modified Echo-I class) – tàu ngầm được trang bị lại thành tàu ngư lôi (năm 1965).

Số lượng tàu đã được đóng: 5+1.

Trong những năm 1950, các tên lửa đạn đạo được các lãnh đạo quân sự Liên Xô xem như một loại vũ khí “tuyệt đối”, không có khí tài nào có thể chống lại. Trong cùng thời gian đó, các tên lửa có cánh có tính năng gần với thông số của các máy bay phản lực thế hệ thứ nhất, theo lý thuyết có thể bị bám bắt bởi các khí tài phòng không. Nhưng theo so sánh với các tên lửa đạn đạo có cánh có hàng loạt các ưu điểm – được thiết kế tốt theo thiết kế truyền thống, hơn là so với tên lửa đạn đạo về khối lượng, thấp hơn về giá cả.

Năm 1955, trong trang bị của Hải quân Mỹ đã tiếp nhận tên lửa có cánh “Regulus 1”(tầm bắn tối đa 400km), mà để mang nó, tàu ngầm điện – diesel lớp “Tunny” (lớp “Balao) được trang bị lại. Việc khởi động tên lửa tốc độ cận âm được thực hiện từ vị trí nổi trên mặt nước. Việc sử dụng hệ thống mệnh lẹnh vô tuyến dẫn bắn đã thu hút các tàu nổi chuyên dụng hoặc tầu ngầm – các khí tài đảm bảo sự dẫn bắn tên lửa tới hành trình cuối quỹ đạo. Khi đó, chỉ có thể bắn phá các mục tiêu nằm ở tầm xa không lớn từ bờ biển. Tất cả những vấn đề này đã hạn chế rất lớn khả năng chiến đấu của tổ hợp tên lửa Mỹ. Kết quả là năm 1958, tên lửa có cánh “Regulus 1” bị loại khỏi biên chế.Các công việc về chế tạo tên lửa có cánh siêu âm hiện đại hơn “Regulus 2” cũng bị chấm dứt.

Tuy nhiên, ở Liên bang Xô Viết, các tên lửa có cánh thuộc Hải quân có một vài tiến triển khác biệt. Trong nửa sau những năm 1950, loại vũ khí này được đánh giá là đủ triển vọng. Đối với trang bị của các tàu ngầm với các tên lửa có cánh thuộc Đề án P-627A và 653 trong Phòng thiết kế - thí nghiệm của S.B.Ilyushin đã chế tạo tên lửa siêu âm P-20. Tuy nhiên, các thí nghiệm bố trí tên lửa có cánh trên tàu theo quan điểm truyền thống với giáp pháp các nhiệm vụ thiết kế dẫn tới rằng khí tài phóng của các tàu ngầm nhận được sẽ rất nặng và công kềnh. Do đó, tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh chỉ có thể mang từ 1 đến 2 tên lửa.

Hướng khác được đề xuất bởi V.N.Chelomen, đã giới thiệu việc bố trí một cách tương đối tên lửa có cánh hạng nhẹ với các cánh cấu thành trong thùng phóng. Việc này có triển vọng nhờ sự chế tạo hệ thống tự động mở cánh độc đáo, được triển khai sau khi tên lửa rời khỏi thùng phóng. Kết quả là rút ngắn và đơn giản hóa quá trình phóng một cách đáng kể. Ngoài ra, cũng xuất hiện khả năng tăng cương cơ số đạn tàu ngầm lên một vài lần trong khi vẫn duy trì lượng choán nước. Bộ Tư lệnh Hải quân và Tư lệnh Quân chủng Hải quân mới – S.G.Gorshkov đã tỏ ra quan tâm tới đề xuất này, kết quả là đã tiếp nhận quyết định của Nhà nước về việc thành lập ở Reutov – ngoại ô Moskva dưới sự chỉ đạo của V.N.Chelomen tại Phòng thiết kế - thí nghiệm số 52 về việc chế tạo tên lửa có cánh P-5 với tầm bắn 350km (mệnh lệnh từ 19 tháng 6 năm 1955).

Lần phóng đầu tiên của P-5 vào ngày 12 tháng 3 năm 1957 với bệ lắc SN-49 ở biển Trắng, còn ngày 19 tháng 6 năm 1959, tên lửa đã được tiếp nhận chính thức vào trang bị. Lúc đầu, nó được trang bị cho tàu ngầm diesel Đề án 644 và Đề án 665 (mang được một cách tương ứng 2 và 4 tên lửa). Tuy nhiên, để tiêu diệt mục tiêu đáng tin cậy hơn trên lãnh thổ Mỹ - có bố trí các lực lượng chống ngầm mạnh, cần phân bố một cách hợp lý vũ khí tên lửa chiến lược ở khu vực ít nguy hiểm hơn so với tàu ngầm điện – diesel. Ở đây, giải pháp sử dụng phương tiện mang vũ khí chiến lược là các tàu ngầm nguyên tử.

Việc thiết kế đồ án kỹ thuật tàu ngầm mang tên lửa Đề án 650 với tên lửa có cánh  P-5 được thực hiện trong sự tương ứng với mệnh lệnh Nhà nước từ 26 tháng 8 năm 1956. Tổng công trình sự của Đề án lần lượt là P.P.Pustưntsev, sau đó là N.A.Klimov. Giám sát viên từ Hải quân được giao cho Yu.S.Volfson. Các công việc đồng thời với “các tàu ngầm nguyên tử chiến lược” (với các tên lửa có cánh và tên lửa đạn đạo) trong cùng một phòng thiết kế được dự kiến ở cấp độ đồng nhất cao nhất với giải pháp kỹ thuật tổng thể của tàu. Trong đó, Đề án 658 cũng như Đề án 659 được phát triển từ tàu ngầm nguyên tử ngư lôi Đề án 627.

Tàu ngầm có thiết kế hai thân. Thân trong có đường kính 6,8 mét được chia thành 10 khoang không thấm nước. Thiết kế đảm bảo tính không chìm trên mặt nước khi bị ngập nước trong bất kỳ khoang nào.

Tàu trang bị thiết bị năng lượng chính công suất tiêu chuẩn 35 000 sức ngựa gồm 2 lòa phản ứng nước VM-A (2x70 mW). Có hai nhóm pin ắc quy gồm 112 phần tử, 2 động cơ điện PG-116 (2x140 sức ngựa), 2 máy phát điện tuabin GPM-21 và 2 máy phát điện diezel dự bị một chiều PG-117.

Trang bị thủy âm gồm có các đài MG-200 “Arktika”, máy định hướng âm MG-15, đài phát hiện luồng sáng thủy âm MG-31 và hàng loạt các khí tài khác.

Trang bị tên lửa của tàu gồm 6 tên lửa có cánh P-5. Các tên lửa được trang bị đầu đạn hạt nhân, được đồng nhất với đầu đạn của tên lửa đạn đạo R-11FM (ban đầu, công suất của đầu đannj là 200 kiloton, sau đó tăng lên 650kt). Tên lửa có cánh trên tàu ngầm được vận chuyển trong các thùng kín (đường kính 1,65 mét, dài 12 mét) được làm đầy bằng ni-tơ. Các thùng phóng tên lửa được khóa kẹp đôi trong ba khối. Mỗi khối các thùng phóng được nâng lên góc khởi động 15 độ bằng cách quay trên trục thân cố định, bên trong bố trí hệ thống liên lạc kết nối tên lửa và thùng phóng với tàu ngầm và đồng thời với các khí tài, đảm bảo các tham số cần thiết của vi khí hậu trong thùng. Trước khi phóng, các thùng được nâng lên góc phóng, cố định bằng các bộ hãm, hai nắp (đằng trước và sau) được mở ra. Sự nâng thùng được thực hiện bằng thiết bị nâng thủy lực, bố trí trong các khoang số 2, 6 và 7 của tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh. Toàn bộ các thùng được nâng sau 140 giây, nắp được mở ra trong khoảng thời gian 20 – 25 giây. Loạt phóng 6 tên lửa có thể được thực hiện trong thứ tự xác định (6-3-2-5-4-1), ở đó, các thùng phóng số 1 và 2 bố trí ở khối mũi, 3-4 ở khối giữa và 5-6 ở phần mạn tàu.


Các tên lửa có cánh được đưa vào tàu ngầm trong trạng thái được nạp đầy nhiên liệu với việc lắp đầu đạn và mắc các động cơ khởi động. Việc bắn được thực hiện theo góc phương vị bằng với hướng của tàu ngầm và chỉ có thể thực hiện từ vị trí nổi khi sóng biển cấp 4-5 và tốc độ 8 hải lý. Thời gian sau khi nổi của tàu ngầm tới khi phóng tên lửa đầu tiên gần 4 phút, thời gian chuẩn bị phóng toàn bộ 6 tên lửa có cánh mất khoảng 12,5 phút. Sự chuẩn bị khởi động được thực hiện từ xa, từ bàn điều khiển, bố trí trong khoang thứ nhất của tàu ngầm. Sau khi mở nắp sau của thùng phóng, khí xả tràn vào ống dẫn thoát khí bố trí đằng sau thùng phóng. Thiết kế đầu tiên của các ống dẫn này đã chỉ ra sự không hiệu quả - các động cơ chính của tên lửa ở mạn khi phóng, khí thải của tên lửa ở mũi đã đã đông đặc, dẫn tới sự mất ổn định – các động cơ không hoạt động được. Sự làm kín các ống dẫn thoát khí được thay thế bằng cách này, để luồng khí thoát ra hướng xa hơn nữa khói tên lửa khởi động, rằng cùng với sự mô tả cao hơn bằng trình tự khởi động tên lửa và đảm bảo sự tin cậy trong loạt phóng 6 tên lửa. Đài ra đa định vị điều khiển bắn tên lửa “Sever” được bố trí trong ống xả đặc biệt trong vách ngăn mui tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh. Đối với sự điều khiển tên lửa, trong hành trình chủ động (tới khi tên lửa bổ nhào tới mục tiêu), tàu phải nổ và tất nhiên là, tàu ngầm phải ở trong trạng thái được ngụy trang.

Bản vẽ thiết kế và hình vẽ tàu ngầm Đề án 659

Trang bị ngư lôi của tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh Đề án 659 gồm có 4 thiết bị ngư lôi ở mũi 533mm (cơ số đạn: 8 ngư lôi SET-53M và 53-6, khả năng năng bắn ở độ lặn sâu tối đa – 100 mét), đồng thời 4 thiết bị ngư lôi 400 – 2 ở mũi và 2 ở mạn (cơ số đạn: 4 ngư lôi, độ lặn sâu bắn tối đa – 240 mét).


Đối chiếu các tính năng “chủ lực” của tàu ngầm Đề án 659 và khả năng của các khí tài phòng không của đối thủ tiềm tàng chủ yếu – Mỹ, nhận thấy, rằng tên lửa P-5 có cơ hội rất lớn trong việc tiêu diệt các mục tiêu có ý nghĩa lớn ở nước ngoài trong những năm 1950 – 1960. Tổ hợp tên lửa phòng không phòng thủ khu vực hiện đại nhất của Mỹ trong thời điểm đó là “Nike Hercules” có thể chống lại các mục tiêu trên không bay ở độ không dưới 1,5km, còn tổ hợp tầm cao – thấp “Hawk” có tầm bắn xa, không quá 18km, chỉ cho phép che phủ một số lượng rất hạn chế các công trình (mục tiêu). Rất ít các khí tài có thể đối phó được với tên lửa P-5, đó là các máy bay tiêm kích của Không quân Mỹ, chủ yếu trong thời gian đó là máy bay cận âm, không có khả năng chống lại các mục tiêu bay ở độ cao vài trăm mét với tốc độ âm thanh. Các máy bay tiêm kích siêu âm thế hệ thứ hai: F-101B, F-102, F-104 và F-106 bắt đầu gia nhập trang bị Không quân Mỹ trong cuối những năm 1950 chỉ có thể bắn cháy các mục tiêu trên không bằng tên lửa mà chúng mang theo ở tầm cao và tầm trung, có nghĩa là các máy bay này một cách tương đối “không gây nguy hiểm” cho P-5.

Sự hiện đại hóa được dự báo trước của các khí tài phòng không đặt ra yêu cầu tăng cường các khả năng chiến đấu của tên lửa có cánh. Tuy nhiên, điểm yếu mang tính nguyên tắc của các tên lửa có cánh do Chelomen thiết kế - khởi động nổi, đã làm tăng đáng kể khả năng bị thương của tàu mang tên lửa – đã không được khắc phục thành công. Kết quả là năm 1964 đã quyết định chấm dứt đối với các tên lửa chiến lược có cánh, sự có mặt của chúng trong trang bị của các tàu ngầm chỉ trong vài trò vũ khí hạng 2, chỉ bổ sung thêm tên lửa chống tàu cấp chiến dịch P-6 cũng được thiết kế ở Phòng thiết kế - thí nghiệm số 52.

Do không có khả năng kỹ thuật để trang bị lại cho các tàu ngầm nguyên tử Đề án 659 tổ hợp tên lửa chống tàu mới, đã quyết định trang bị lại các tàu ngầm này thành tàu ngầm ngư lôi. Từ tháng 8 năm 1965, đến cuối năm 1969, toàn bộ các tàu được làm lại thành tàu ngầm nguyên tử ngư lôi theo Đề án 659-T ở xưởng chữa tàu ở Đá Lớn (Bolshoi Kamen) dưới Vladivostoc. Đề án được thực hiện ở Phòng thiết kế Trung ương số 18 (Tổng công trình sư O.Ya.Margolin). Vũ khí tên lửa trên tàu được tháo bảo, cắt thân ngoài được hàn, chiều cao thượng tầng giảm, còn ăng ten của đài ra đa định vị điều khiển bắn tên lửa “Sever” và các khí tài điều khiển tên lửa chống tàu có cánh được tháo bỏ. Đồng thời, tăng cường trang bị vũ khí ngư lôi cho tàu bằng cánh giải phóng không gian các khí tài điều khiển bắn tên lửa. Cơ số đạn gồm 16 ngư lôi 533mm và 8 ngư lôi 400mm. Đài thủy âm hiện đại “Arktika-M” được lắp.

Ngày 19 tháng 10 năm 1957, tại viện Đuma Quốc gia, Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô đã xem xét quá trình xây dựng hạm đội tàu ngầm tên lửa Liên Xô. Kế hoạch đóng tàu ngầm đã được phê duyệt và tương ứng với đó, tới năm 1961, dự kiến bàn giao cho Hải quân 32 tàu ngầm với tên lửa có cánh P-5. Việc tiếp tục đóng các tàu mang tên lửa này nằm trong kế hoạch 5 năm lần thứ 7 (1961 – 1965). Việc đóng tàu được triển khai ở Komsomol – na – Amur (tàu ngầm mang tên lửa có cánh Đề án 659 trở thành các tàu ngầm nguyên tử đầu tiên được đóng ở Viễn Đông). Tàu đầu tiên – K-45 – được khởi công ngày 28 tháng 12 năm 1957, hạ thủy ngày 12 tháng 5 năm 1960, còn biên bản tiếp nhận nó được ký ngày 28 tháng 6 năm 1961.

Sau tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh nội địa đầu tiên lần lượt là K-59 gia nhập Hải quân mùng 10 tháng 12 năm 1961; K-66 (mùng 10 tháng 12 năm 1961); K-122 (13 tháng 4 năm 1962) và K-259 (tháng 12 năm 1962). Tàu ngầm thứ 6 thuộc Đề án 659 – K-30 – được khởi công năm 1961, nhưng nhanh chóng bị tháo dỡ trên sân đóng tàu.


Tàu ngầm tên lửa đầu tiên K-45 thuộc Đề án 659 đã trải qua các thí nghiệm năm 1961 một cách thành công - hoàn thành chuyến tự bơi dài. Trong quá trình thí nghiệm, tàu đã trải qua 7073 dặm, trong số đó 2569 – trong vị trí dưới nước. Tàu gia nhập biên chế sư đoàn 26, trở thành đơn vị đầu tiên của Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương được trang bị tàu ngầm nguyên tử. Sau đó lần lượt là K-59, K-66, K-122 và K-259.

Các tàu ngầm tên lửa Đề án 659 đã có thời gian phục vụ tương đối ngắn trong Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương.Trong đó, tầm bắn của các tên lửa mà chúng mang theo hướng đến các mục tiêu ở bờ biển phía Tây nước Mỹ (ở đó, cụ thể, có các xưởng máy bay lớn của hãng Boeing ở Seattle và các công trình công nghiệp quan trọng khác, các trung tâm quân sự và hành chính), Hawai, Nhật Bản, đồng thời kênh đào Panama. Có thể, các tàu ngầm Đề án 659 đã được xem xét như là những tàu ngầm triển vọng đối với trang bị của Hải quân Trung Quốc non trẻ (tuy nhiên, sự đóng băng trong quan hệ Xô – Trung vào đầu những năm 1960 trong thời gian vài chục năm đã phá vỡ sự hợp tác quân sự - kỹ thuật giữa hai cường quốc).

Mùng 6 tháng 5 năm 1966, khi K-66 trong căn cứ đang nạo điện ắc quy đã xảy ra đám cháy ở khoang tuabin. Việc dập lửa với sự hỗ trợ của hệ thống VPL-52 không mang lại kết quả. Ống dẫn đã được cung cấp từ tàu “PUS-4” qua cửa khoang số 8 để dập lửa, làm lạnh vách ngăn của khoang tuabin. Kết quả là đám cháy đã làm hỏng bảng điều khiển thiết bị tuabin chính của hai bên thành, các dây cáp động lực và các khí tài khác. Nguyên nhân xuất hiện đám cháy có thể là sự ăn mòn các bánh khởi động với mâm hoàn nhiệt RP-46, bảo vệ hàng rào đuôi của khoang số 6. Năm 1980, K-66 sau đám cháy đã được đưa bảo trì.

Ngày 21 tháng 8 năm 1984, trên K-122 trong giai đoạn bơi dài ngày thường lệ, ở vị trí dưới nước, lúc 21 giờ 00 trong thời gian huấn luyện đã xuất hiện đám cháy ở khoang số 7 khi chuyển chế độ hoạt động của máy phát điện tuabin từ trái sang phải. Tàu ngầm bắt đầu nổi lên mặt nước. Các chất dập lửa đã được đưa tới khong chỉ sau 8 phút xuất hiện đám cháy. Các thành viên thủy thủ đoàn đã rời khỏi khoang số 7 thành công cho đến khi khí tài dập lửa được mang đến. Trong khoang số 8 còn 31 người, 9 trong số đó không có khí tài bảo vệ cá nhân. Chín người này đã di chuyển sang khoang số 9. Tuy nhiên, sự làm kính của khoang số 9 không được đảm bảo, dẫn tới sự nhiễm độc cho những người không trang bị đồ phòng hộ cá nhân. Ngọn lửa ở khoang số 7 có tính chất rắt nặng, thân trong ở khu vực này bị nung nóng đến màu đỏ thẫm. Chỉ có sự tiếp nhận gấp ba lần hệ thống chữa cháy mới cho phép dập được lửa. Tàu bị mất điều khiển, thủy thủ đoàn ở boong trên ở trong tình trạng không có điện. Đám cháy là làm 14 người hy sinh. Do bị hỏng nặng, tàu đã không được khôi phục.

Trong những năm 1990, toàn bộ tàu ngầm Đề án 659 đã bị loại khỏi biên chế và mang đi tháo dỡ.

+ K-45 (số hiệu xưởng 140). Khởi công 28 tháng 12 năm 1957 ở xưởng số 199 mang tên Đoàn viên thanh niên Cộng sản Lenin ở Komsomol-na-Amur; hạ thủy 12 tháng 5 năm 1959; gia nhập biên chế 28 tháng 6 năm 1960; 18 tháng 9 năm 1960 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; từ tháng 10 năm 1966 đến tháng 9 năm 1970 đã trải qua trung tu và trang bị lại theo Đề án 659-T ở xưởng “Zvezda” tại Đá Lớn dưới Vladivostoc; 10 tháng 9 năm 1981, ở khu vực huấn luyện chiến đấu đã va chạm với tàu vớt thủy lôi “Novokachalinik”, két quả là tàu vớt thủy lôi bị chìm, còn tàu ngầm nguyên tử bị thương ở phần mũi; trải qua sửa chữa; cuối năm 1980 bị loại khỏi biên chế Hải quân và giải tán; năm 1990, chuyển giao cho bộ phận khác để tháo dỡ kim loại.

+ K-59; sau đó là K-259 (số hiệu xưởng 141). Khởi công 30 tháng 9 năm 1959 ở xưởng số 199 mang tên Đoàn viên thanh niên Cộng sản Lenin ở Komsomol-na-Amur; hạ thủy 25 tháng 9 năm 1960; gia nhập biên chế 10 tháng 12 năm 1966; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; từ tháng 2 năm 1967 đến tháng 12 năm 1970 đã trải qua trung tu và trang bị lại theo Đề án 659-T ở xưởng “Zvezda” tại Đá Lớn dưới Vladivostoc; cuối năm 1980 bị loại khỏi biên chế Hải quân và giải tán; năm 1990, chuyển giao cho bộ phận khác để tháo dỡ kim loại.

+ K-66 (số hiệu xưởng 142). Khởi công 26 tháng 3 năm 1960 ở xưởng số 199 mang tên Đoàn viên thanh niên Cộng sản Lenin ở Komsomol-na-Amur; hạ thủy 30 tháng 7 năm 1961; gia nhập biên chế 12 tháng 10 năm 1961; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; từ tháng 8 năm 1970 đến tháng 12 năm 1972 đã trải qua trung tu và trang bị lại theo Đề án 659-T ở xưởng “Zvezda” tại Đá Lớn dưới Vladivostoc; mùng 6 tháng 5 năm 1966 khi nạp ắc quy đã xảy ra đám cháy ở khoang tuabin, việc dập lửa được thực hiện với sự hỗ trợ của tàu “PUS-4”; cuối năm 1980 bị loại khỏi biên chế Hải quân và giải tán; năm 1990, chuyển giao cho bộ phận khác để tháo dỡ kim loại.

+ K-122 (số hiệu xưởng 143). Khởi công 21 tháng 1 năm 1961 ở xưởng số 199 mang tên Đoàn viên thanh niên Cộng sản Lenin ở Komsomol-na-Amur; hạ thủy 17 tháng 9 năm 1961; gia nhập biên chế 13 tháng 4 năm 1962; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; từ tháng 9 năm 1972 đến tháng 1 năm 1974 đã trải qua trung tu và trang bị lại theo Đề án 659-T ở xưởng “Zvezda” tại Đá Lớn dưới Vladivostoc; ngày 21 tháng 8 năm 1980. trong thời gian bơi ở biển Hoa Đông (Biển Đông) trong khoáng số 7 đã xuất hiện đám cháy lớn, tàu phải nổi lên mặt nước, chỉ có sự tiếp nhận hệ thống chữa cháy chuyên dụng gấp 3 lần mới cho phép dập tắt đám cháy, 14 người hy sinh; tàu ngầm nguyên tử được kéo về căn cứ và neo đậu lại; năm 1983 bị loại khỏi biên chế Hải quân và giải tán; và chuyển giao cho bộ phận khác để tháo dỡ kim loại.

+ K-151 (số hiệu xưởng 144). Khởi công 21 tháng 4 năm 1962 ở xưởng số 199 mang tên Đoàn viên thanh niên Cộng sản Lenin ở Komsomol-na-Amur; hạ thủy 30 tháng 9 năm 1962; gia nhập biên chế 28 tháng 7 năm 1963; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; từ tháng 8 năm 1972 đến tháng 12 năm 1976 đã trải qua trung tu và trang bị lại theo Đề án 659-T ở xưởng “Zvezda” tại Đá Lớn dưới Vladivostoc; ngày 30 tháng 6 năm 1984, trong thời gian huấn luyện chiến đấu đã xảy ra đám cháy ở khoang số 7, thủy thủ đoàn bị thương vong; cuối năm 1980 bị loại khỏi biên chế Hải quân và giải tán; năm 1990, chuyển giao cho bộ phận khác để tháo dỡ kim loại.

+ K-30 (số hiệu xưởng 145). Khởi công ở xưởng số 199 mang tên Đoàn viên thanh niên Cộng sản Lenin ở Komsomol-na-Amur năm 1961; đầu năm 1962, việc đóng tàu bị dừng lại; mùng 3 tháng 5 năm 1962 bị loại khỏi biên chế Hải quân và sau đó bị tháo dỡ trên sân đóng tàu.

Tàu ngầm nguyên tử tuần dương Đề án 659.

Lượng choán nước nổi – 3768 tấn; lượng choán nước chìm – 4920 tấn; tốc độ trên mặt nước – 15,1 hải lý; tốc độ dưới mặt nước – 24,2 hải lý; trang bị: 6 tổ hợp tên lửa có cánh P-5; thiết bị ngư lôi: 4 thiết bị 533mm ở mũi; 2 thiết bị 400mm ở mũi; 2 thiết bị 400mm ở mạn tàu; 2 lò phản ứng công suất 44 500 sức ngựa; tầm bơi xa – 18 000 dặm; trữ lượng nổi: 32%; độ lặn sâu – 300 mét; chiều dài: 111,2 mét; chiều rộng – 9,2 mét; lượng mớn nước – 7,1 mét.

Các chữ số và số trên sơ đồ tàu ngầm Đề án 659

A – Thùng phóng trong trạng thái chiến đấu; 1 – Khoang ngư lôi; 2 – Khoang cho người ở; 3 – Trạm điều khiển tên lửa; 4 – Trạm trung tâm; 5 – Khoang máy phát điện diezel; 6 – Khoang lò phản ứng; 7 – Khoang tuabin; 8 – Khoang máy phát điện tuabin; 9 – Khoang cho người ở; 10 – Khoang mạn tàu.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 3731

+ dưới mặt nước: 4920

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 111,2 (-)

+ chiều rộng nhất: 9,2

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 7,6

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 2 lò phản ứng nước VM-A, tổng công suất, mW: 140

+ 2 thiết bị sản xuất hơi nước OKA-150, 2 thiết bị tuabin răng cưa chính GZTA-601

+ 2 tuabin hơi nước, tổng công suất, sức ngựa (kW): 35 000 (29 400)

+ 2 động cơ phát điện tuabin GPM-21, công suất, kW: 2x1400

+ 2 máy phát điện – diezel PG-117, công suất, kW: 2x460

+ 2 động cơ điện diezel hỗ trợ PG-116, công suất, sức ngựa: 2x140

2 trục, 2 trục chân vịt để

Tốc độ, hải lý

+ nổi: 21

+ dưới mặt nước: 29

Độ lặn sâu, mét

+ hoạt động hiệu quả: 240

+ giới hạn: 300

Thời gian hoạt động: 50 ngày

Thủy thủ đoàn, người (sỹ quan): 92 (20).

Vũ khí chiến lược

+ Thiết bị phóng tên lửa có cánh chiến lược P-5: 6x1

+ Tên lửa có cánh P-5 (SS-N-3 “Shaddock”): 6

Ngư lôi

+ Thiết bị ngư lôi 533mm: 4 (mũi)

+ Cơ số đạn ngư lôi 533mm SET-53M và 53-61: 8

+ Thiết bị ngư lôi 400mm: 2/2 (mũi/mạn)

+ Cơ số đạn ngư lôi 400mm SET-40: 4

Mìn: có thể mang mìn (thủy lôi) thay cho ngư lôi: -

Trang bị vô tuyến điện tử

+ Hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu: -

+ Đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: RLK-101 “Albatros” (Snoop Tray)

+ Hệ thống thủy âm: MG-200 “Arktika”; ShPS MG-10 hoặc MG-15; “Plutoni” máy thủy âm định vị; MG-13 – máy phát hiện tín hiệu thủy âm theo sự chiếu sáng

+ Đài ra đa định vị điều khiển hỏa lực: 1x”Sever N-659” đối với tên lửa có cánh chống tàu P-5

+ Các khí tài tác chiến điện tử: “Nakat” (Stop Light; Quad Loop D/F)

+ Tổ hợp đạo hàng: “Sila N-659”

Tổ hợp thông tin liên lạc: tổ hợp các khí tài

+ Đài ra đa định vị hội thoại nói: MRP.

Tổng số tàu đã đóng: 29

Các biến thể

+ 675 – Đề án cơ sở sản xuất hàng loạt tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh với tên lửa có cánh chống tàu P-6 (1963)

+ 675-K – được lắp khí tài tiếp nhận sự chỉ thị mục tiêu từ vệ tinh “Kasatka” (1973)

+ 675-MK – lắp tổ hợp tên lửa chống tàu có cánh P-500 “Bazalt” và hệ thống chỉ thị mục tiêu từ vệ tinh “Kasatka” (1976)

+ 675-MU – lắp tổ hợp tên lửa chống tàu có cánh P-500 “Bazalt” và hệ thống chỉ thị mục tiêu từ vệ tinh “Uspekh-U” (1977)

+ 675-MKV – lắp tổ hợp tên lửa chống tàu có cánh P-1000 “Vulkan”, tổ hợp thủy âm “Kerch”… (1985)

+ 675-N – tàu ngầm nguyên tử được nâng cấp thành phương tiện chuyên chở người nhái (1986).

Cuối những năm 1950, trong Phòng thiết kế - thí nghiệm của V.N.Chelomen, trên cơ sở tổ hợp P-5 được sử dụng để bắn phá các mục tiêu bờ biển, đã chế tạo tổ hợp tên lửa chống tàu P-6. Các công việc về chế tạo vũ khí chống tàu với hệ thống tự dẫn bắn trong hành trình cuối ở Liên Xô đã được bắt đầu từ năm 1948, tuy nhiên, tầm bắn xa của những tên lửa chống tàu có cánh đầu tiên không quá vài chục kilomet. Trong cùng thời gian đó, các mục tiêu nổi chính (cơ bản) – các tàu sân bay của Hải quân Mỹ - có khả năng hoạt động ở khu vực nước sâu trong mọi điều kiện thời tiết và khả năng phòng không (chống tàu) trong mọi điều kiện ngày đêm ở tầm xa 150…200km. Với sự xuất hiện vào đầu những năm 60 trong trang bị các loại máy bay tiêm kích đánh chặn F-4 “Phantom” mới, trang bị tên lửa “không đối không” AIM-7 “Sparrow”, đồng thời các loại máy bay cảnh bảo sớm cất cánh trên boong E-2A “Hawkeye”, chiều sâu phòng thủ được tăng lên 250 – 300km. Trong vai trò các biện pháp trả đũa, việc này yêu cầu phải chế tạo các tên lửa chống tàu thế hệ mới, có tầm xa lớn (khoảng vài trăm kilomet).

Các công việc nghiên cứu về hình thành hình dáng của các tên lửa chống tàu tầm xa được bắt đầu ở Viện nghiên cứu ở ngoại ô Moskva dưới sự chỉ đạo của V.N.Chelomen vào năm 1956. Tên lửa có cánh, nằm trong biên chế tổ hợp, phải có tầm bắn xa tối đa hơn 300km, đảm bảm khả năng tiêu diệt các cụm tàu sân bay xung kích và nhóm các tàu địch mà không phải đi vào khu vực phòng thủ chống tàu và chống ngầm của đối phương. Tên lửa chống tàu có cánh phải được tích hợp hệ thống điều khiển, đảm bảo tiêu diệt mọi lớp tàu nổi của địch một cách thực tế bằng các loại đầu đạn hạt nhân và nổ - nổ mảnh uy lực lớn. Các khí tài của hệ thống điều khiển tổ hợp tàu và tên lửa được thiết kế ở Viện nghiên cứu khoa học số 49 (sau đó là Viện nghiên cứu sản xuất “Granit”) do N.A.Charin chỉ đạo.

Việc chế tạo hệ thống “chống tàu sân bay” với sự sử dụng các tàu ngầm được cho là không có khả năng (không thể) do sự không có hệ thống trinh sát và chỉ thị mục tiêu tin cậy trên khu vực đại dương. Để giải quyết nhiệm vụ này, Viện nghiên cứu khoa học vô tuyến điện Kiev (nay là Viện nghiên cứu sản xuất “Kvant”) dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư I.V.Kudryatsev đã chế tạo hệ thống trinh sát hàng không “Uspekh”, được bố trí trên các thiết bị mang được thiết kế một cách đặc biệt Tu-16RTs và Tu-95RTs. Trên các máy bay này bố trí hệ thống ra đa định vị hàng không phát hiện các mục tiêu trên biển và truyền tải các tín hiệu tới tàu, ở đó tiến hành thực hiện việc xử lý thông tin và cung cấp sự chỉ thị mục tiêu cho tổ hợp tên lửa. Bằng cách này, ở Liên Xô, lần đầu tiên trên thế giới đã chế tạo được hệ thống trinh sát - tiến công (RUS), bao gồm các khí tài trinh sát, vũ khí tấn công và các phương tiên mang chúng (trên biển cũng như trên không).

Hệ thống tự động hóa của tàu “Argument” đã giải quyết nhiệm vụ điều khiển bay của một số tên lửa trong loạt, đồng thời sự dẫn bắn tên lửa chống tàu có cánh tới mục tiêu với sự hỗ trợ của máy ngắm ra đa định vị. Trong trường hợp phát hiện một số các mục tiêu có khả năng chọn lọc các mục tiêu theo hướng truyền tải tới thành tàu ngầm mang theo tên lửa chống tàu sự chọn lục mục tiêu của ra đa định vị và truyền tải từ tàu mệnh lệnh về việc lựa chọn các mục tiêu cụ thể.

Điểm yếu cơ bản của tổ hợp P-6 là sự khởi động nổi. Khi đó, thời gian nổi của tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh với tổ hợp P-6 theo so sánh với các tàu ngầm mang trên thành tổ hợp P-5 tăng lên, do đó, hiện tại, yêu cầu sự điều khiển bay của tên lửa cho tới khi đầu đạn tự dẫn bắn của tên lửa bám bắt được mục tiêu. Mặc dù đây là nhược điểm rõ ràng, nhưng tổ hợp P-6 đã mang lại ưu thế đáng kể cho Hải quân Liên Xô trong việc chống lại các tàu nổi cỡ lớn của địch. Ngoài ra, chương trình được sự ủng hộ một cách tích cực từ cá nhân N.S.Khrutsev. Kết quả là ngày 17 tháng 8 năm 1956, đã ra quyết định của Hội đồng Bộ trưởng Liên bang Xô viết về việc bắt đầu chế tạo các tàu ngầm nguyên tử tên lửa Đề án 675, trang bị các tên lửa chóng tàu P-6, đồng thời các tên lửa có cánh chiến lược P-5M được sử dụng để tiêu diệt các mục tiêu ven bờ.

Việc thiết kế tàu ngầm nguyên tử được bắt đầu ở Phòng thiết kế Trung ương Kỹ thuật Hải quân “Rubin” dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư P.P.Pustưntsev, giám sát viên chính của Hải quân  là Thuyền trưởng cấp 1 (Đại tá) M.S.Fadeev, sau đó là thuyền trưởng cấp 2 V.N.Ivanov. Tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh được sử dụng để tiến hành các cuộc công kích bằng tên lửa P-6 vào các tàu chiến và thuyền của địch khi hoạt động trên các khu vực giao thông liên lạc trên biển và đại dương, còn đồng thời (khi có sự hỗ trợ của tên lửa có cánh P-5M) tiêu diệt các căn cứ Hải quân, bến cảng, các trung tâm hành chính và công nghiệp của địch.

Thiết kế của tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh Đề án 675 – tàu ngầm hai trục, hai than với sự phát triển vách ngăn buồng chiến đấu và thượng tầng. Thân trong, được kéo dài có dạng hình trụ, được chế tạo từ thép AK-25 dày 22-35mm. Phần cuối có hình dạng nón cụt.

Thân trong được chia thành 10 khoang:

1 – Ngư lôi

2 – Cho người và pin ắc quy (trong đó cũng bố trí buồng sĩ quan)

3 – Trạn điều khiển tên lửa

4 – Trạm trung tâm

5 – Điện – diesel

6 – Lò phản ứng

7 – Tuabin

8 – Máy phát điện tuabin, động cơ điện, các lá chắn phân phối

9 – Buồng cho người ở

10 – Ngư lôi mạn tàu.  

Hình vẽ tàu ngầm nguyên tử tuần dương Đề án 675



Tàu ngầm nguyên tử tuần dương Đề án 675.

Lượng choán nước nổi – 4415 tấn; lượng choán nước chìm – 7390 tấn; tốc độ nổi – 14 hải lý; tốc độ chìm – 22 hải lý; Trang bị: 8 tên lửa có cánh; các thiết bị ngư lôi – 4 ngư lôi mũi 533mm, 2 ngư lôi mũi 400mm; 2 ngư lôi mạn 400mm; 2 lò phản ứng công suất 70 000 sức ngựa; tầm bơi xa 30 000 dặm; trữ lượng nổi 29,3%; độ lặn sâu – 300 mét; chiều dài – 115,4 mét; chiều rộng – 12-12,8 mét, lượng mớn nước – 7,4 mét.

Các bản vẽ thiết kế Đề án 675

Các vách ngăn giữa các khoang được chế tạo từ thép AK-25 dày 10mm. Khi bắn tên lửa, sự bù trừ khối lượng khởi động của tên lửa được thực hiện bằng cách tiếp nhận nước tới các thùng chứa thay thế. Lớp vỏ và tổ hợp thân ngoài được chế tạo từ thép YuZ dày 4-16mm. Bề mặt than được che phủ bằng lớp phủ chống thủy âm.

Thiết bị năng lượng có tổng công suất trên 2 trục là 35 000 sức ngựa, gồm có 2 lò phản ứng dạng VM-A (70 mW), 2 tuabin hơi nước và 2 tổ hợp tuabin răng cưa chính 60-D1. Đồng thời, có 2 máy phát điện diesel DG-400 (động cơ diesel M-860) và hai động cơ điện PG-116 công suất 900 sức ngựa. Các pin ắc quy axit-chì kiểu “38-SM” gồm 2 nhóm với 112 phần tử. Về tổng quan, thiết bị năng lượng chính đồng dạng với các tàu ngầm Đề án 627, 658 và 659.

Anten điều khiển vũ khí tên lửa của hệ thống “Argument” được bố trí trong bộ phận trước của khoang trong cột trụ quay. Nguồn bức xạ mang của an ten kích thước lớn trong vị trí không hoạt động nằm ở trong vách ngăn, bằng cách này, nắp chụp được bố trí từ mặt sau của anten, trở thành tường trước của vách ngăn mui tàu.

Vũ khí cơ bản của tàu ngầm – 8 tên lửa có cánh P-6 (4K88) – bố trí trong các thùng phóng, được nâng lên vị trí khởi động ở góc 14 độ. Các thùng được cố định một cách chặt chẽ theo cặp và ở trong vị trí không hoạt động bố trí nằm ngang trong thượng tầng tàu ngầm. Việc bắn, cũng như trên tàu ngầm Đề án 659, chỉ có thể thực hiện ở vị trí nổi.

Tên lửa P-6 có chiều dài 10,8 mét, đường kính 0,9 mét, sải cánh 2,5 mét và khối lượng khởi động – 5300kg. Tên lửa được trang bị bộ điều áp nhiên liệu và động cơ khởi động nhiên liệu rắn. Phạm vi bắn – 35-380km, tốc độ bay tối đa: 3 Max. Sự bay của tên lửa thực hiện ở độ cao 400-7500 mét, trước khi tấn công mục tiêu, tên lửa hạ xuống độ cao 100 mét.

Trong tàu ngầm mang tên lửa có cánh Đề án 675, lần đầu tiên trên thế giới đã thực hiện được khả năng bắn loạt tên lửa với sự lựa chọn tiêu diệt các tàu chiến địch nằm trong thành phần cụm tàu. Tàu nguyên tử có thể thực hiện loạt phóng 4 tên lửa trong thời gian 15 phút, hai loạt trong khoảng 20-30 phút với sự tính toán thời gian bị tiêu phú cho việc nổi, chuẩn bị phóng, phóng và sự bay của các tên lửa tới mục tiêu. Khả năng đảm bảo bắn đồng thời các mục tiêu bằng 12 tên lửa P-6 với các thiết bị mang khác nhau, cho phép vượt qua hệ thống phòng không dày đặc nhất của các cụm tàu sân bay trong những năm 1960. Để tiếp nhận thông tin về các mục tiêu từ hệ thống trinh sát và chỉ thị mục tiêu hàng không được dự kiến sử dụng hệ thống ra đa định vị “UspekhpU” (sự tiếp nhận có thể được thực hiên ở vị trí nổi cũng như ngầm). Tuy nhiên, nó đã không kịp ở thời điểm đóng tàu và đã được lắp trên một tàu ngầm sau khi nâng cấp theo Đề án 675-MU. Đối với các tàu ngầm nguyên tử còn lại đã áp dụng hệ thống “Kasatka” để tiếp nhận sự chỉ thị mục tiêu từ các vệ tinh (10 tàu ngầm đã được nâng cấp theo Đề án 675-K và 675-MK). 

Việc sử dụng tổ hợp trinh sát - tiến công thực hiện theo cách sau: tàu ngầm nằm ở khu vực cho phép, sau khi nhận sự phân phối tác chiến tới sự tiếp nhận vũ khí tên lửa, nổi lên độ sâu tiềm vọng và nhận sự liên lạc với máy bay trinh sát và chỉ thị mục tiêu. Thông tin này được xử lý trên màn hình của bảng điều khiển thuộc tổ hợp chỉ thị mục tiêu của tàu ngầm. Chỉ huy tàu phân tích tình trạng mục tiêu và xác định mục tiêu – cần thiết xác định các tọa độ (góc phương vị và tầm xa). Sau đó, các thông tin này được dẫn tới hệ thống điều khiển tổ hợp tên lửa của tàu, thực hiện sự đánh giá tầm, phạm vi của vũ khí và xác suất phát hiện mục tiêu tin cậy của máy ngắm ra đa định vị của tên lửa. Trên cơ sở thông tin này, tiếp nhận quyết định bắn cuối cùng. Tàu ngầm nằm ở vị trí chiến đấu, thực hiện việc chuẩn bị trước phóng, sau đó, nổi lên khỏi mặt nước và thực hiện phóng loạt tên lửa (số lượng tên lửa chống tàu có cánh trong loạt – không quá 4 tên lửa). Việc điều khiển bay của mỗi tên lửa trong loạt phóng trên diện bắn được thực hiện bằng một người thao tác theo dấu hiệu phương vị trên màn hình chỉ thị của ra đa định vị. Trong trường hợp lệch dấu hiệu khỏi hướng đã được vạch sẵn, theo tác viên quay tên lửa tới diện bắn. Khi đạt đến tầm xa theo tính toán của tên lửa (được lựa chọn bởi hệ thống điều khiển tàu) theo mệnh lệnh của người điều khiển, các máy ngắm ra đa định vị của các tên lửa được mở và các máy cảm biến kênh vô tuyến đối với sự truyền tải thông tin bằng các máy ngắm đã nhận được. Sau khi bám bắt mục tiêu bằng máy ngắm ra đa định vi của tên lửa chống tàu có cánh, theo mệnh lệnh của người điều khiển, chuyển sang chế độ tự dẫn bắn (ban đầu, tên lửa được tự dẫn bắn theo góc hướng (phương ngang), sau đó, thực hiện sự bổ nhào thoải và sau vài kilomet tới mục tiêu sẽ thực hiện chế độ tự dẫn bắn trong góc hưởng (mặt phẳng đứng).

Trang bị ngư lôi của tàu gồm có 4 thiết bị ngư lôi mũi 533mm (độ bắn lặn sâu – 100 mét) và 2 thiết bị ngư lôi mạn 400mm (độ bắn lặn sâu – 250mm). Tổng cơ số đạn – 20 ngư lôi. Hệ thống điều khiển vũ khí ngư lôi – “Ladoga”.

Tàu ngầm được trang bị tổ hợp thủy âm “Arktika-M”, tổ hợp các hệ thống đạo hàng “Sila N-675”, la bàn thủy văn “Mayak”, hệ thống đạo hàng thiên văn “Lira-11”, đài ra đa định vị “Albatros” và các khí tài khác.

Tại phương Tây, Đề án 675 được tính là phiên bản nâng cấp của tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa đạn đạo Đề án 659 và mang tên gọi lớp “Echo-II” (“Echo-II class).

Các tàu ngầm Đề án 675 là một trong số những tàu ngầm được hiện đại hóa một cách linh động nhất thuộc Hải quân Liên Xô. Đây là sự đáp trả của việc đối thủ chính của chúng được hiện đại hóa nhanh chóng – các tàu sân bay Hải quân Mỹ. Như là, các tên lửa P-6 được nâng cấp thành phiên bản P-6M (4K48).

Từ năm 1959, trong Viện nghiên cứu khoa học số 49 dưới sự lãnh đạo của A.P.Tsvetkov đã tiến hành các công việc chế tạo đài “Molnia”, đảm bảo sự chỉ thị mục tiêu phía chân trời tự động do sự tính toán sử dụng sự xuất hiện khuyếch tán đối lưu các sóng vô tuyến cao tần. Tháng 12 năm 1969, đài “Molnia” đã được tiếp nhận vào trang bị Hải quân để lắp trên tàu ngầm nguyên tử Đề án 657. đồng thời trên các tàu ngầm diesel Đề án 651. Tổ hợp thủy âm “Arktika-M” trên một số tàu được thay thế bằng tổ hợp thủy âm hiện đại hơn “Kerch”.

Đề án 675-K được dự kiến lắp tổ hợp “Kasatka”, đảm bảo thu nhận và xử lý các thông tin theo sự chỉ thị mục tiêu từ vệ tinh nhân tạo trái đất. Theo đề án này đã nâng cấp một tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa chiến lược – K-48.

Mười (10) tàu ngầm Đề án 675 trong những năm 60 – 70 đã trải qua sự nâng cấp theo Đề án 675-MK (K-104, K-128, K-175, K-184, K-189, K-57, K-56,K-94,K-23) và Đề án 675-MU (với đài “Uspekh-U” – K-28). Chúng được trang bị các tên lửa chống tàu mới P-500 “Bazalt” (như trên các tàu tuần dương tên lửa Đề án 1164). Ngoài các tên lửa chống tàu mới, trên các tàu được nâng cấp còn được trang bị tổ hợp hệ thống thu nhận sự chỉ thị mục tiêu từ vệ tinh “Kasatka-B” (ngoài một Đề án 675-MU). Khi đó, lượng choán nước của tàu ngầm tăng lên 600 tấn.

Vào cuối những năm 80, đã bắt đầu hiện đại hóa tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh theo Đề án 675-MKV. Các tàu ngầm nhận được tổ hợp tên lửa chống tàu mới P-1000 “Vulkan”, có tầm bắn xa được tăng cường đáng kể, đồng thời tổ hợp thủy âm hiện đại “Kerch”. Để đảm bảo sự phòng thủ đối với cuộc tấn công đường không của địch trong vị trí nổi, tàu ngầm nguyên tử trong quá trình nâng cấp đã nhận được tổ hợp tên lửa phòng không cầm tay “Strela-3”. Lượng choán nước của các tàu Đề án 675-MKV tăng thêm 1000 tấn. Toàn bộ các tàu được nâng cấp theo Đề án 657-MKV gồm 5 tàu – K-1, K-22, K-35, K-34 và K-10 (tàu cuối cùng chưa hoàn thành nâng cấp đã bị loại khỏi biên chế).

Năm 1986, một trong số các tàu ngầm mang tên lửa có cánh Đề án 675 – K-86 đã được nâng cấp theo Đề án 675-N trong vai trò phương tiện mang tàu ngầm siêu nhỏ và người nhái. Từ tàu ngầm được tháo vũ khí tên lửa và các khí tài điều khiển bắn tên lửa, lắp các khí tàu đặc biệt, trang bị các buồng cần thiết để bố trí người nhái và cho họ rời khỏi tàu dưới nước, đồng thời cố định âu thuyền để cho tàu ngầm siêu nhỏ Đề án 1861 (“X-Ray class”).

Việc đóng Đề án 675 được thực hiện ở Severodvinsk và Komsomol-na-Amur. Tàu đầu tiên đóng ở Severodvinsk – K-166 – gia nhập biên chế hạm đội Phương Bắc năm 1963. Tàu đã trải qua các thí nghiệm cấp nhà nước, thực hiện thành công loạt phóng 4 tên lửa. Tổng cộng từ năm 1963, đến năm 1968, Hải quân đã nhận được 29 tàu ngầm Đề án 675 (16 thân tàu đóng ở Severodvinsk, 13 – Komsomol-na-Amur).


Các tàu ngầm Đề án 675 đã gia nhập Hải quân Liên Xô trong những năm 1960; 16 tàu trong Hạm đội Phương Bắc (một tàu năm 1966 được bàn giao cho Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương) và 13 – tới Thái Bình Dương. Ngày 25 tháng 7 năm 1977, toàn bộ các tàu của Đề án này được chuyển thành phân lớp tàu ngầm loại lớn, còn từ 15 tháng 1 năm 1978, một lần nữa được quay trở lại phân lớp tàu ngầm nguyên tử tuần dương

Các tàu ngầm Đề án 675 được sử dụng linh hoạt trong các Hạm đội Phương Bắc và Thái Bình Dương. Chúng làm nhiệm vụ trực chiến ở Địa Trung Hải và Ấn Độ Dương. Tháng 11 năm 1965, bằng chỉ thị của Bộ Tư lệnh Hải quân cho Tư lệnh Hạm đội Phương Bắc đã giao nhiệm vụ chuẩn bị hai tàu ngầm nguyên tử để chuyển tới Hạm đội Thái Bình Dương từ hải trình phía nam. Quyết định tác hai tàu để tham gia hành trình là tàu ngầm tên lửa K-166 và tàu ngầm ngư lôi Đề án 627-A. Mùng 2 tháng 2 năm 1966, các tàu đã bắt đầu hoạt khởi hành. Cự ly giữa các tàu, lần lượt ở vị trí ngầm, là 60 dặm. Thỉnh thoảng, chúng tiến sát nhau để thực hiện thông tin liên lạc bằng sóng siêu âm hoặc theo kênh thông tin liên lạc dưới nước. Ngày 20 tháng 3 năm 1966, đã vượt qua gần 25 000 dặm, các tàu ngầm đã tới cảng Avacha ở Kamchatka. Quá trình di chuyển này đã được tuyên truyền chính thức trên truyền thông Liên Xô, gây tiếng vang chính trị lớn. Toàn bộ thủy thủ đoàn của các tàu ngầm đã được tăng thưởng Huân chương và Huy chương, còn 5 người tham gia được tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô.

Để mở rộng khu vực hoạt động của các tàu ngầm Liên Xô đã tiến hành tìm kiếm căn cứ cơ động mới. Với mục tiêu này, năm 1967, đã có cuộc thám hiểm tổng hợp “Priliv” hướng tới vùng nước cận xích đạo thuộc Đại Tây Dương dưới sự chỉ huy của Thống chế L.A.Vladimirovski. Trong cuộc thám hiểm này có sự tham gia của tàu ngầm nguyên tử K-128.

Tàu ngầm K-131 trong giai đoạn từ mùng 1 tháng 3 đến 31 tháng 12 năm 1969 đã ở trong khu vực hoạt động chiến đấu tại Địa Trung Hải, thực hiện sự yểm trợ cho các lực lượng vũ trang Ai Cập.

Năm 1970, trên Ấn Độ Dương để thực hiện nhiệm vụ trực chiến, tàu ngầm nguyên tử đầu tiên của Liên Xô K-7 đã được đưa đến. Ở đó, cũng tàu ngầm này đã thực hiện các cuộc bắn tên lửa theo các góc phản xạ (để đảm bảo sự chỉ thị mục tiêu từ máy bay Tu-95RTs đang hoạt động). Năm 1971, trong thời gian ba tháng, ở Ấn Độ Dương có tàu ngầm K-31 trực chiến.

Các tàu ngầm Đề án 675 được sử dụng không chỉ để theo dõi các tàu nổi, nhưng thỉnh thoảng “đánh hỏng” chúng và các tàu ngầm nguyên tử Mỹ đang làm nhiệm vụ trực chiến. Như là, tàu K-135 năm 1967 trong thời gian 5,5 giờ đã thực hiện sự theo dõi trực tiếp tàu ngầm tên lửa chiến lược “Patric Ghenri”.

Năm 1989 – 92, các tàu ngầm Đề án 675 đã bị loại khỏi biên chế Hải quân nhanh chóng. Tàu ngầm đầu tiên bị loại khỏi Hải quân là K-116 (năm 1985) và K-431 (trước đó là K-31, năm 1987) do tai nạn trong hệ thống tuabin chính. Tàu cuối cùng bị loại vào năm 1994: B-47 (trước là K-47) (B-22 (K-22) và K-131.

+ K-166; từ năm 1978 là K-71 (số hiệu xưởng 530). Ghi danh vào biên chế tàu Hải quân mùng 10 tháng 4 năm 1961; khởi công 30 tháng 5 năm 1961 ở “Xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” (xưởng số 402) ở Severodvinsk; hạ thủy mùng 6 tháng 9 năm 1962; gia nhập biên chế 31 tháng 10 năm 1963; 4 tháng 11 năm 1964 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; từ tháng 1 năm 1967 đến tháng 6 năm 1968 đã trải qua sửa chữa định kỳ ở xưởng “Zvedochka”; trong giai đoạn từ năm 1969 đến năm 1974 đã thực hiện 3 cuộc hành quân dài ngày phục vụ chiến đấu kéo dài 178 ngày; năm 1969 đã thực hiện việc bằng khu vực hoạt động các lò phản ứng; 10 tháng 12 năm 1970, trên tàu đã xảy ra đám cháy vì vỡ cột không khí cao áp, đã làm hỏng các máy móc khoang số 4 và bộ phận các khí tài của tổ hợp vũ khí; từ tháng 8 năm 1976 đến tháng 3 năm 1981 đã trải qua trung tu; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1979 trở lại thành tàu ngầm tuần dương; từ năm 1979 đến năm 1983 nằm trong bộ phận dự bị; năm 1983, rời khỏi khu vực bảo dưỡng, thực hiện cuộc hành quân dài ngày tới khu vực phục vụ chiến đấu kéo dài 51 ngày; 30 tháng 5 năm 1989 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải tán và đưa vào neo đậu ở xưởng số 35 ở Murmansk.

+ K-104; (số hiệu xưởng 531); khởi công 11 tháng 1 năm 1962 ở “Xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” (xưởng số 402) ở Severodvinsk; hạ thủy mùng 16 tháng 6 năm 1963; gia nhập biên chế 16 tháng 12 năm 1963; 4 tháng 11 năm 1964 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; từ tháng 12 năm 1967 đến tháng 12 năm 1969 đã trải qua sửa chữa định kỳ ở xưởng số 10; trong giai đoạn từ năm 1970 đến 1972 đã thực hiện hai cuộc hành quân dài ngày phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 151 ngày; năm 1972 đã tiến hành nạp nhiên liệu cho lò phản ứng, năm 1973, thay các ống dẫn tuabin của đường viền số 1; từ tháng 10 năm 1976 đến tháng 2 năm 1981 đã trải qua trung tu và nâng cấp theo Đề án 675-MK ở xưởng “Zvedochka”; 25 tháng 7 năm 1977 được chia vào phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 trở lại thành tàu ngầm tuần dương; trong giai đoạn từ năm 1983 đến 1988 đã thực hiện 5 cuộc hành quân dài ngày phục vụ chiến đấu tổng cộng 310 ngày; năm 1990 được đưa vào nhóm dự bị hạng II; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải tán và đưa vào neo đậu ở vịnh Ara.

+ K-170; từ năm 1978 là K-86; từ 8 tháng 4 năm 1985 là KS-86: (số hiệu xưởng 532); khởi công 16 tháng 5 năm 1962 ở “Xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” (số 402) ở Severodvinsk; hạ thủy 4 tháng 8 năm 1963; gia nhập biên chế 26 tháng 12 năm 1963; 4 tháng 11 năm 1964 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1964 đã hoàn thành cuộc hành quân tới biển Na Uy và Bắc Đại Tây Dương theo kế hoạch “Ograda”, đánh dấu sự phục vụ chiến đấu đầu tiên của tàu ngầm Đề án 675, tổng cộng trong năm 1964 đã trải qua 12 949 dặm; trong giai đoạn từ năm 1964 đến năm 1966 đã thực hiện hai cuộc hành quân dài kéo dài phục vụ chiến đấu tổng cộng 90 ngày; từ tháng 6 năm 1966 đến tháng 12 năm 1967 đã trải qua sửa chữa định kỳ; năm 1970 đã thực hiện cuộc hành quân kéo dài tổng cộng 51 ngày; 25 tháng 7 năm 1977 được phân loại vào phân lớp tàu ngầm cỡ lớn; 15 tháng 1 năm 1978 trở lại thành tàu ngầm tuần dương; từ tháng 1 năm 1973 đến tháng 12 năm 1980 trải qua trung tu và trang bị lại theo Đề án 675-N ở xưởng số 10; 8 tháng 4 năm 1985 phân loại thành phân lớp tàu ngầm đặc nhiệm; trên tàu đã diễn ra sự vỡ ổ trục (vòng bi) của tuabin thành bên phải; 24 tháng 6 năm 1991 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải thể và đưa vào neo đậu ở vịnh Olenia.

+ K-172; từ năm 1978 là K-192 (số hiệu xưởng 533); khởi công 8 tháng 8 năm 1962 ở “Xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” (số 402) tại Severodvinsk; hạ thủy 25 tháng 12 năm 1963; gia nhập biên chế 30 tháng 7 năm 1964; 4 tháng 11 năm 1964 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bawcsl trong giai đoạn từ tháng 7 năm 1964 đến tháng 12 năm 1968 đã thực hiện 3 cuộc hành quân dài phục vụ chiến đấu tổng cộng 154 ngày; tháng 4 năm 1968, trong thời gian bơi dài ngày đã xảy ra sự nhiễm bẩn thủy ngân nặng trong các khoang số 3, 8 và 10, tàu phải quay khẩn cấp trở lại căn cứ, làm thương vong 126 người; từ tháng 12 năm 1968 đến tháng 12 năm 1971 đã trải qua sửa chữa với sự thay thế máy phát điện hơi nước ở xưởng “Zvedochka”; từ 24 tháng 10 năm 1972 đến 30 tháng 3 năm 1973 đã thực hiện cuộc hành quân kéo dài phục vụ chiến đấu tổng cộng 99 ngày; năm 1974; đã tiến hành nạp nhiên liệu cho lò phản ứng; trong giai đoạn từ tháng 12 năm 1974 đến tháng 2 năm 1978 đã thực hiện 4 cuộc hành quân kéo dài phục vụ 290 ngày; năm 1975; trong thời gian hành quân đã xảy ra sự mất kín đường bao số 1; 25 tháng 7 năm 1977 đưa vào phân lớp tàu ngầm cỡ lớn; 15 tháng 1 năm 1978 quay trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; từ tháng 8 năm 1981 đến tháng 4 năm 1985 đã trải qua trung tu ở xưởng số 85; trong giai đoạn từ tháng 12 năm 1985 đến tháng 6 năm 1989 đã thực hiện 4 cuộc hành quân kéo dài tổng thời gian 250 ngày; năm 1987, đã nạp nhiên liệu lại cho lò phản ứng; 15 tháng 6 anwm 1989 trong thời gian hành quân đã xảy ra sự vỡ đường bao số 1 của lò phản ứng bên trái – đồng thời cũng bị sự cố; 16 tháng 6 năm 1989 đã phát hiện sự rò rỉ trong đường bao số 1 của thành bên phải; 26 tháng 6 năm 1989 xuất hiện sự mất kín trong đường bao số 1 của lò phản ứng thành bên phải và làm lạnh khẩn cấp, trong khi đấu tranh giành giật sự sống, thủy thủy đoàn đã nhận được sự sự tăng cường chiếu sang, tàu ngầm nguyên tử phối hợp với tàu chống ngầm loại lớn “Simferpol” và tàu cứu nạn “Karbakh” đã về căn cứ bằng động cơ diesel; 27 tháng 6 năm 1989 đã tháo cáp kéo của tàu “Karabakh; do sự rò rỉ chất phóng xạ mạnh của thiết bị động cơ chính đã nhận quyết định không sửa chữa và tàu ngầm tên lửa có cánh được đưa vào danh sách dự bị hạng II; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải thể và đưa vào neo đậu ở vịnh Ara.

+ K-47; từ năm 1993 là B-47 (số hiệu xưởng 534); khởi công 7 tháng 8 năm 1962 ở “xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” ở Severodvinsk (số 402); hạ thủy 10 tháng 2 năm 1964; gia nhập biên chế 31 tháng 8 năm 1964; 4 tháng 11 năm 1964 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; từ năm 1970 đến 1972 đã trải qua sữa chữa định kỳ với sự thay thế máy phát điện hơi nước ở xưởng “Zvedochka”; tháng 5 – 6 năm 1976 đã thực hiện nạp nhiên liệu cho lò phản ứng; 24 tháng 9 năm 1976, trong thời gian phục vụ chiến đấu ở độ sâu 40 mét, do chập mạch đã xảy ra đám cháy ở khoang số 8, tàu ngầm nguyên tử phải nổi lên, động cơ gặp sự cố, trong khi chiến đấu với đám cháy, 3 người đã hy sinh, sau đó 4 tháng 10 năm 1976, tàu đã trở về căn cứ trong tình trạng khẩn cấp; 25 tháng 7 năm 1977, trở lại phân lớp tàu ngầm loại lownsl 15 tháng 1 năm 1978 quay trở về phân lớp tàu ngầm tuần dương; trong giai đoạn từ 1979 đến năm 1982 đã thực hiện 4 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 243 ngày; 24 tháng 9 năm 1984, phát hiện sự rò rỉ ở đường bao số 3, sau đó, tàu được đưa vào biên chế dự bị loại 2 và đưa vào sửa chữa ở xưởng số 10; trong giai đoạn từ tháng 8 năm 1989 đến tháng 3 năm 1990 đã tiến hành nạp nhiên liệu các lò phản ứng; 3 tháng 6 năm 1992, trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; 5 tháng 7 năm 1994 bị loại khỏi biên chế Hải quân, bị giải tán và đưa vào neo đậu ở vịnh Ara.

+ K-1; từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-2 (số hiệu xưởng 535); khởi công 11 tháng 1 năm 1963 ở “xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” (số 402) ở Severodvinsk; hạ thủy 30 tháng 4 năm 1964; gia nhập biên chế 30 tháng 9 năm 1964; 4 tháng 11 năm 1964 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; trong giai đoạn từ năm 1964 đến năm 1968 đã thực hiện 4 cuộc hành quân dài ngày phục vụ chiến đấu tổng cộng 180 ngày; trong giai đoạn từ tháng 6 năm 1968 đến tháng 11 năm 1970 đã trải qua sửa chữa với sự nạp nhiên liệu cho các lò phản ứng ở xưởng “Zvedochka”; trong giai đoạn từ 1971 đến 1978 đã thực hiện 8 cuộc hành quân kéo dài tổng cộng 550 ngày; 20 tháng 8 năm 1973 trong thời gian phục vụ chiến đấu ở biển Karib ở độ sâu 120 mét và tốc độ 16 hải lý; tàu nghiêng và bị thương nặng ở phần mũi; 25 tháng 7 năm 1977 đã trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; năm 1977 đã tiến hành nạp nhiên liệu cho các lò phản ứng; 15 tháng 1 năm 1978 trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; 8 tháng 8 năm 1978 khi quay lại từ nhiệm vụ chiến đấu đã xử lý bảo vệ tai nạn của lò phản ứng của thành bên trái, thiết bị năng lượng của thành bên trái hoạt động trở lại vào 12 tháng 8 năm 1978; nhưng 13 tháng 8 năm 1978, tuabin thành bên phải đã bị hỏng, còn 17 tháng 8 năm 1978- tuabin thành bên trái , tàu ngầm phải nổi lên và được kéo bởi tàu cứu hộ “Pamir” về căn cứ; từ tháng 2 năm 1981 đến tháng 12 năm 1985 đã trải qua trung tu và nâng cấp theo Đề án 675-MKV ở xưởng “Zvedochka”; trong giai đoạn từ tháng 11 năm 1986 đến tháng 9 năm 1988 và thực hiện 3 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 218 ngày; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; 3 tháng 7 năm 1992 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải tán và đưa về neo đậu ở vịnh Ara.

K-28; từ 1977 là K-428 (số hiệu xưởng 536); khởi công 26 tháng 4 năm 1963 ở “xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” (số 402) ở Severodvinskl hạ thủy 30 tháng 6 năm 1964; gia nhập biên chế 16 tháng 12 năm 1964; 22 tháng 1 năm 1965 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1968 đã thực hiện cuộc hành quân kéo dài tổng cộng 50 ngày; từ tháng 10 năm 1968 đến tháng 3 năm 1977 đã trải qua sửa chữa và nâng cấp theo Đề án 675-MU ở xưởng “Zvedochka”; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 đã quay trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; trong giai đoạn từ 1982 đến 1985 đã thực hiện cuộc hành quân kéo dài 292 ngày; 28 tháng 3 đến 4 tháng 4 năm 1984 đã tham gia chiến dịch tập trận tham mưu – chỉ huy của Hải quân “Atlantic”; năm 1988 được đưa tới xưởng 35 để trung tu, nhưng theo tình trạng kỹ thuật, việc sửa chữa đã tiến hành không đầy đủ; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân và đưa vào neo đậu ở vịnh Ara; 31 tháng 12 năm 1992 bị giải tán và năm 1993 được đưa tới xưởng “Nerpa” để tháo dỡ.

K-74 (số hiệu xưởng 537); khởi công 23 tháng 7 năm 1973 ở “xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” (số 402) ở Severodvinsk; hạ thủy 30 tháng 7 năm 1964; gia nhập biên chế 30 tháng 9 năm 1964; 11 tháng 8 năm 1965 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; trong giai đoạn từ năm 1967 đến 1970 đã thực hiện 2 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 100 ngày; từ tháng 12 năm 1970 đến tháng 11 năm 1973 đã trải qua trung tu ở xưởng “Zvedochka”; trong giai đoạn từ năm 1974 đến năm 1982 đã thực hiện 6 cuộc hành quân dài ngày tổng cộng 330 ngày; tháng 6 – 9 năm 1975 đã tiến hành nạp nhiên liệu cho lò phản ứng; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 trở lại phân lớp tàu tuần dương; từ tháng 12 năm 1982 đến tháng 3 năm 1983 đã trải qua sửa chữa định kỳ ở xưởng số 10; trong giai đoạn từ năm 1988 đến 1989 đã thực hiện 2 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 123 ngày; đã đi qua 13 132 dặm; 19 tháng 4 năm 1992 bị loại khỏi biên chế Hải quân và đưa vào neo đậu ở vịnh Ara.

+ K-22; từ 3 tháng 11 năm 1967 là “Krasnogvardeets” (“Cận vệ đỏ”); từ 7 tháng 7 năm 1994 là B-22 (số hiệu xưởng 538); khởi công 14 tháng 10 năm 1963 ở “xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” (số 402) ở Sverodvinsk; hạ thủy 29 tháng 11 năm 1964; gia nhập biên chế 7 tháng 8 năm 1965; 6 tháng 9 năm 1965 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; trong giai đoạn từ 1965 đến năm 1970 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 49 ngày; 23 tháng 10 năm 1967 được tặng Kỷ niệm chương của Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng Sản Liên Xô, Đoàn chủ tịch Xô Viết tối cao và Hội đồng Bộ trưởng Liên bang Xô Viết; từ tháng 11 năm 1979 đến tháng 7 năm 1973 đã trải qua sửa chữa ở xưởng “Zvedochka”; trong giai đoạn từ 1974 đến năm 1985 đã thực hiện 6 cuộc hành quân dài ngày kéo dài tổng cộng 398 ngày; năm 1975 đã tiến hành nạp lại nhiên liệu cho lò phản ứng; 8 tháng 8 năm 1976 trên biển xảy ra sự cố và được khắc phục bằng sức người; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 28 tháng 8 năm 1977 trong thời gian phục vụ chiến đấu đã xảy ra va chạm với tàu chiến của Hải quân Mỹ “Voge”, tàu nguyên tử đã bị hỏng thùng tên lửa số 1, các khí tài kéo và thiết kế than của mui và thượng tầng, còn tàu chiến chỉ có thể di chuyển được; 15 tháng 1 năm 1978 quay trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; từ tháng 12 năm 1985 đến năm 1990 đã trải qua trung tu và nâng cấp theo Đề án 675-MKV ở xưởng “Zvedochka”, trong giai đoạn sửa chữa có nạp lại nhiên liệu cho lò phản ứng; 15 tháng 7 năm 1994 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải thể và neo đậu ở vịnh Ara.

+ K-35; từ năm 1993 là B-35 (số hiệu xưởng 539); khởi công 6 tháng 1 năm 1964 ở “xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” (số 402) tại Severodvinsk; hạ thủy 27 tháng 1 năm 1965; gia nhập biên chế 30 tháng 6 năm 1965; 30 tháng 7 năm 1965 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1965-69 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 29 ngày; từ tháng 9 năm 1969 đến tháng 4 năm 1974 đã trải qua trung tu với sự thay thế các máy phát điện hơi nước ở xưởng số 10; trong giai đoạn từ năm 1973 đến năm 1975 đã thực hiện 3 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 221 ngày; 7 tháng 12 năm 1975 ở căn cứ đã xảy ra vụ nổ hỗn hợp khinh khí – không khí trong ổ ắc quy số 2, tổn thất 2 người; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 quay trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; năm 1981 đã thực hiện nạp lại nhiên liệu cho các lò phản ứng; năm 1983 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 72 ngày; từ tháng 12 năm 1984 đến tháng 12 năm 1987 đã trải qua trung tu và nâng cấp theo Đề án 675-MKV; năm 1989 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 62 ngày; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; 20 tháng 6 năm 1993 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải tán và đưa về neo đậu ở vịnh Ara.

+ K-90; từ 25 tháng 7 năm 1987 là K-111 (số hiệu xưởng 540); khởi công 29 tháng 2 năm 1964 ở “xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” (số 402) ở Severodvinsk; hạ thủy 17 tháng 4 năm 1965; gia nhập biên chế 25 tháng 9 năm 1965; 10 tháng 10 năm 1965 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; trong giai đoạn từ năm 1965 đến 1970 đã thực hiện 4 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 173 ngày; từ tháng 9 năm 1970 đến tháng 12 năm 1973 đã trải qua sửa chữa định kỳ với sự thay thế các động cơ phát điện hơi nước ở xưởng số 10; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; năm 1978 đã thực hiện việc tái nạp nhiên liệu cho các lò phản ứng; trong giai đoạn từ năm 1979 đến năm 1985 đã thực hiện 6 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 372 ngày; năm 1976, trong thời gian 6 ngày thiết bị sản xuất hơi nước của thành bên trái hai lần bị hỏng do rò rỉ trong đường bao số 1; từ 15 tháng 2 năm 1986 đến năm 1987 đã qua sửa chữa phục hồi; 14 tháng 3 năm 1989 bị loại khỏi biên chế Hải quân và đưa vào neo đậu ở vịnh Ara, sau đó – vịnh Pala; 31 tháng 12 năm 1992 bị giải tán và năm 1992 – 1993 mang đi tháo dỡ ở xưởng “Nerpa”.

K-116 (số hiệu 541); khởi công 8 tháng 5 năm 1964 ở “xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” (số 402) ở Severodvinsk; hạ thủy 19 tháng 6 năm 1965; gia nhập biên chế 29 tháng 10 năm 1965; 25 tháng 11 năm 1965 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 2 tháng 2 đến 23 tháng 3 năm 1966 cùng với tàu ngầm nguyên tử K-133 thuộc Đề án 627-A lần đầu tiên trên thế giới đã hoàn thành cuộc hành quân từ Hạm đội Phương Bắc tới Hạm đội Thái Bình Dương theo hành trình phía Nam qua hai đại dương eo biển Dreik mà không nổi, sau 52 ngày đã bơi qua 21 000 dặm, sau đó, 25 tháng 5 năm 1966, các tàu đã được tặng Huân chương của Nhà nước; 7 tháng 4 năm 1966 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 14 tháng 4 năm 1966 các tàu được tặng Huân chương “Cận vệ”; trong giai đoạn từ năm 1966 đến năm 1969 đã thực hiện 5 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 278 ngày và thực hiện 2 cuộc trực chiến; 8-9 tháng 9 năm 1967 trong thời gian hành quân phục vụ chiến đấu trên tàu đã bị hỏng các máy làm lạnh, bộ phận các máy móc bị hỏng, một bộ phận thủy thủ bị hun nóng, tàu ngầm phải nổi lên và có sự xuất hiện của các tàu cứu hộ, 20 tháng 9 năm 1967 tàu tự quay trở về căn cứ; từ tháng 11 năm 1969 đến tháng 12 năm 1971 đã trải qua trung tu với việc tái nạp nhiên liệu cho các lò phản ứng; trong giai đoạn năm 1973 – 1974 nằm trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu trong thời gian 115 ngày; 18 tháng 4 năm 1976 ở vịnh Avachin đã va chạm với tàu phá băng “Volsk” và bị thương nghiêm trọng thân trong cùng bể chứa tải trọng dằn chính, sau đó đưa vào sửa chữa; tháng 4 năm 1977 đã kết thúc sửa chữa và quay trở lại biên chế; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 đã trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; năm 1978 đã tiến hành tái nạp nhiên liệu cho lò phản ứng; 2 tháng 7 năm 1979 khi di chuyển từ vịnh Pavlov ở vịnh Vladimir trong trạng thái nổ và xảy ra tai nạn ở lò phản ứng thành bên trái, trang bị của khoang lò phản ứng bị hỏng, còn thủy thủ đoàn bị chiếu xạ ngược; 28 tháng 4 năm 1980 đưa vào sửa chữa khôi phục ở xưởng số 30, nhưng năm 1982 được đưa vào biên chế dự bị; 10 tháng 9 năm 1985 bị loại khỏi biên chế, giải tán và đưa vào neo đậu ở vịnh Chazhma.

+ K-125 (số hiệu xưởng 542); khởi công 1 tháng 9 năm 1964 ở “xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” (số 402) tại Severodvinsk; hạ thủy 11 tháng 9 năm 1965; gia nhập biên chế 18 tháng 12 năm 1965; 27 tháng 12 năm 1965 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; trong giai đạn từ năm 1967 đến 1970 đã thực hiện 5 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 305 ngày; từ tháng 11 năm 1970 đến tháng 7 năm 1974 đã trải qua trung tu với sự nâng cấp tại xưởng “Zvedochka”; tháng 1 năm 1974 đã tiến hành tái nạp nhiên liệu cho các lò phản ứng; trong giai đoạn từ năm 1975 đến năm 1980 đã thực hiện 6 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 390 ngày; 10 tháng 4 năm 1976 trong thời gian phục vụ chiến đấu xảy ra vụ nổ ở khoang số 1, thủy thủ đoàn bị thương vong; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 quay trở lại thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; năm 1983 – 87 đã trải qua trung tu ở xưởng số 35; năm 1985 - 86 đã tái nạp nhiên liệu cho lò phản ứng; trong giai đoạn từ 1988 đến 1989 đã thực hiện 2 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 124 ngày dưới nước và đi 12 824 dặm; 24 tháng 6 năm 1991 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải thể và đưa neo đậu ở vịnh Ara.

K-128; từ năm 1982 là K-62 (số hiệu xưởng 543); khởi công 29 tháng 10 năm 1964 ở “xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” (số 402) ở Severodvinsk; hạ thủy 30 tháng 12 năm 1965; gia nhập biên chế 25 tháng 8 năm 1966; 6 tháng 9 năm 1966 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; trong giai đoạn từ năm 1966 đến 1970 đã thực hiện 6 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 280 ngày; tháng 5 năm 1968 đã bị ngập nước ở khoang số 9 do sai sót của thủy thủ đoàn; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 quay trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; từ tháng 4 năm 1977 đến tháng 12 năm 1981 đã trải qua trung tu và nâng cấp theo Đề án 675-MK ở xưởng “Zvedochka”; năm 1982 đã tiến tái nạp nhiên liệu cho các lò phản ứng; trong giai đoạn từ năm 1983 đến năm 1987 đã thực hiện 7 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 430 ngày; năm 1989 đã bị hạn chế hoạt động theo công suất khai thác sử dụng của lò phản ứng thành bên phải, sau đó bị đưa vào danh sách dự bị loại II; 19 tháng 4 năm 1990, bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải thể và đưa vào neo đậu ở vịnh Ara.

+ K-131 từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-131 (số hiệu xưởng 544); khởi công 31 tháng 12 năm 1964 ở “xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” (số 402) tại Severodvinsk; hạ thủy 6 tháng 6 năm 1966; gia nhập biên chế 30 tháng 9 năm 1966; 31 tháng 10 năm 1966 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 1 tháng 3 đến 31 tháng 12 năm 1969 ở trong khu vực hoạt động chiến đấu ở biển Địa Trung Hải, thực hiện nhiệm vụ chiến đấu theo sự hỗ trợ cho các lực lượng Ai Cập; trong giai đoạn từ 1967 đến 1972 đã thực hiện 5 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 300 ngày; 19 tháng 6 năm 1972, trong khi đang di chuyển đã va chạm với tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh Đề án 670, đã bị thương nhẹ ở nóc thiết bị ngư lôi; từ tháng 8 năm 1972 đến tháng 8 năm 1975 đã bị tai nạn và trung tu ở xưởng số 10; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm cỡ lớn; 15 tháng 1 năm 1978 quay lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; trong giai đoạn từ năm 1977 đến 1984 đã thực hiện 6 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 414 ngày; 28 tháng 9 năm 1982 trong thời gian đỗ trong các thùng cân bằng đã diễn ra vụ nổ các cặp thuốc màu, 2 người hy sinh và 4 người bị bỏng; 28 tháng 3 đến 4 tháng 4 năm 1984 đã tham gia cuộc tập trận tham mưu – chỉ huy “Atlantic-84”; 18 tháng 6 năm 1984 trong thời gian quay về căn cứ sau cuộc hành quân do sai sót của thủy thủ đoàn đã xuất hiện đám cháy ở khoang số 8, sau đó là khoang số 7, hy sinh 13 người, tàu phải nổi và được kéo về căn cứ; từ tháng 8 năm 1984 đến tháng 11 năm 1989 đã trải qua trung tu ở xưởng số 35; năm 1989 đã tiến hành tái nạp nhiên liệu cho các lò phản ứng; 3 tháng 6 năm 1982 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; năm 1993 bị hạn chế hoạt động theo công suất thiết bị năng lượng chính; 5 tháng 7 năm 1994 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải thể và đưa vào neo đậu ở vịnh Ara.

+ K-135, từ năm 1977 là K-235 (số hiệu xưởng 545); khởi công 27 tháng 2 năm 1965 ở “xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” (số 402) ở Severodvinsk; hạ thủy 27 tháng 6 năm 1966; gia nhập biên chế 25 tháng 11 năm 1966; 12 tháng 12 năm 1966 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; trong giai đoạn từ năm 1969 đến năm 1970 đã thực hiện 2 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 151 ngày; từ 14-27 tháng 5 năm 1970 đã tham quan tại Senfuzgos (Cuba); từ tháng 9 năm 1974 đến tháng 10 năm 1978 đã trải qua trung tu và nạp lại nhiên liệu cho các lò phản ứng; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 quay lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; trong giai đoạn từ 1980 đến 1985 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 315 ngày; trong năm 1984-1985 nằm sửa chữa khắc phục sự rò rỉ trong thiết bị sản xuất hơi nước thành bên phải ở xưởng số 10; 14 tháng 4 năm 1989 bị loại khỏi biên chế Hải quân để đưa sang cơ sở khác, giải tán và đưa đến neo đậu ở vịnh Ara.

+ K-175 (số hiệu xưởng 171); khởi công 17 tháng 3 năm 1962 ở “xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin” (số 199) ở Komsomol-na-Amur; hạ thủy 30 tháng 9 năm 1962; gia nhập biên chế 30 tháng 12 năm 1963; 4 tháng 11 năm 1964 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; năm 1968 bị hạn chế công suất khai thác sử dụng của thiết bị động cơ chính với sự liên quan đến những hư hỏng; từ tháng 12 năm 1973 đến tháng 11 năm 1977 đã trải qua sửa chữa theo Đề án 675-MK ở xưởng số 49; từ tháng 4 đến 10 năm 1976 đã trải qua sửa chữa với sự thay thế bình tụ điện của thiết bị năng lượng chính thành bên phải; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; năm 1979 đã thực hiện cuộc hành quân kéo dài phục vụ chiến đấu tổng cộng 55 ngày, trong thời gian này đã xuất hiện sự hỏng ở đường bao số 1; năm 1980 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 136 ngày với sự cung cấp lượng dự trữ trong các căn cứ cơ động; năm 1981-1982 đã trải qua sửa chữa định kỳ; năm 1983 đã tiến hành tái nạp nhiên liệu của các lò phản ứng; năm 1985 đã thực hiện cuộc hành quân chiến đấu dài ngày; 29 tháng 9 năm 1985 tại bến cảng của thành phố Aden (Nam Yemen) đã xảy ra sự mất kín trong khu vực lò phản ứng do lỗi của thủy thủ đoàn, làm tăng lượng phóng xạ, sự phòng thủ khẩn cấp đã được sử dụng; tháng 11 năm 1986, ở căn cứ đã thực hiện việc phun các vật liệu phóng xạ làm bẩn toàn bộ các khu vực bên cạnh, sau đó tàu được đưa vào sửa chữa; năm 1988, lò phản ứng được khởi động lại, năm 1989 việc sửa chữa không được tiến hành đầy đủ và dừng; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải tán và đưa vào neo đậu ở  vịnh Krasheninnikov.

+ K-184 (số hiệu xưởng 172); khởi công 2 tháng 2 năm 1963, ở “xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin” (số 199) ở Komsomol-na-Amur; hạ thủy 25 tháng 8 năm 1963; gia nhập biên chế 31 tháng 3 năm 1964; 4 tháng 11 năm 1964 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; từ tháng 4 năm 1967 đến tháng 11 năm 1969 đã trải qua sửa chữa với sự thay thế các máy phát điện hơi nước ở xưởng số 30; trong giai đoạn từ 1971 đến 1972 đã thực hiện 2 cuộc hành quân kéo dài phục vụ chiến đấu tổng cộng 72 ngày; năm 1973 đã tiến hành tái nạp nhiên liệu cho các lò phản ứng; từ tháng 10 năm 1975 đến tháng 12 năm 1979 đã trải qua sự nâng cấp theo Đề án 675-MK ở xưởng “Zvezda”; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 đã quay trở lại phân lớp tàu tuần dương; trong giai đoạn từ năm 1979 đến năm 1986 đã thực hiện 4 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài lần lượt 239, 108, 60 và 111 ngày với sự bổ sung nhiên liệu dự trữ trong các căn cứ cơ động; 20 tháng 3 năm 1981 trong khu vực sẵn sang chiến đấu đã va chạm ở vị trí nổi với tàu ngầm mang tên lửa có cánh K-43 Đề án 670 – va thành bên phải với sống mũi tàu; năm 1984-84 đã trải qua sửa chữa định kỳ; tháng 3 năm 1986 trong thời gian phục vụ chiến đấu đã sự hóa mặn đường bao số 2 của hai thành tàu, việc sửa chữa ở căn cứ cơ động kéo dài 15 ngày; năm 1989 đã trải qua sửa chữa căn bản ở xưởng số 30, tháo dỡ các lò phản ứng, 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải tán và đưa vào neo đậu ở vịnh Pavlov, còn 28 tháng 9 năm 1992 - ở vịnh Chazhma.

+ K-189; từ 15 tháng 1 năm 1978 là K-144 (số hiệu xưởng 173); khởi công 6 tháng 4 năm 1963 ở “xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin” (số 199) ở Komsomol-na-Amur; hạ thủy 9 tháng 5 năm 1964; gia nhập biên chế 24 tháng 7 năm 1965; 11 tháng 8 năm 1965 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; trong giai đoạn từ năm 1965 đến 1968 đã thực hiện 2 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 109 ngày; từ tháng 12 năm 1968 đến tháng 12 năm 1970 đã trải qua sửa chữa với sự thay thế các máy phát điện hơi nước; năm 1972 đã thực hiện cuộc hành quân chiến đấu kéo dài 50 ngày; tháng 11 năm 1972 đến tháng 9 năm 1973 đã tiến hành tái nạp nhiên liệu cho các lò phản ứng; trong giai đoạn từ năm 1975 đến năm 1976 đã trải qua cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 120 ngày với sự bổ sung dự trữ ở các căn cứ cơ động; 11 tháng 3 năm 1976 đã xuất hiện tai nạn ngập nước trong khoang lò phản ứng; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; từ tháng 12 năm 1976 đến tháng 5 năm 1982 đã trải qua trung tu và nâng cấp theo Đề án 675-MK ở xưởng “Zvezda”; năm 1983 đến 1985 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 282 ngày với sự bổ sung lượng dự trữ ở các căn cứ cơ động và 2 cuộc hành quân kéo dài 62 ngày; 22 tháng 11 năm 1984 được tặng giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân về chuẩn bị huấn luyện tên lửa; năm 1987 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 223 ngày với sự bổ sung nguồn dự trữ ở các căn cứ cơ động; năm 1991 ngừng khai thác thiết bị năng lượng chính vì lý do hết thời gian phục vụ; 24 tháng 6 năm 1991 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải tán và đưa vào neo đậu ở vịnh Krasheninnikov.

+ K-57, từ năm 1979 là K-557; từ năm 1992 là B-557 (số hiệu xưởng 174); khởi công 19 tháng 10 năm 1963 ở “xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin” (số 199) ở Komsomol-na-Amur; hạ thủy 26 tháng 9 năm 1964; gia nhập biên chế 31 tháng 10 năm 1965; 25 tháng 11 năm 1965 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; trong giai đoạn từ năm 1965 đến năm 1968 đã thực hiện 3 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 164 ngày; từ tháng 11 năm 1968 đến tháng 12 năm 1970 đã trải qua sửa chữa với sự thay thế các máy phát điện hơi nước; năm 1972 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 50 ngày; năm 1973 đã tiến hành sự tái nạp nhiên liệu cho các lò phản ứng; năm 1975 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 49 ngày; 25 tháng 1 năm 1975 ở căn cứ đã xảy ra tai nạn với sự không khởi động được hệ thống chữa cháy ở khoang số 5, 2 người đã hy sinh; từ tháng 10 năm 1976 đến tháng 12 năm 1979 đã trải qua sửa chữa và nâng cấp theo Đề án 675-MK ở xưởng “Zvezda”; 25 tháng 7 năm 1977 đã trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 quay lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; trong giai đoạn từu 1980 đến 1989 đã thực hiện 4 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 250 ngày với sự tiếp tế dự trữ trong các căn cứ cơ động; 20 tháng 5 năm 1984 trong khu vực phục vụ chiến đấu đã xảy ra sự bốc cháy trong ổ ắc quy số 1, việc dập lửa được thực hiện bằng sức người; năm 1986 đã tiến hành tái nạp nhiên liệu cho các lò phản ứng; năm 1991 bị hạn chế hoạt động theo khả năng khai thác sử dụng của thiết bị sản xuất hơi nước thành bên trái; 28 tháng 4 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; 3 tháng 7 năm 1992 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải tán và đưa vào neo đậu ở vịnh Krasheninnikov.

+ K-31, từ năm 1987 là K-431 (số hiệu xưởng 175); khởi công 11 tháng 1 năm 1964 ở “xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin” (số 199) ở Komsomol-na-Amur; hạ thủy 8 tháng 9 năm 1964; gia nhập biên chế 30 tháng 9 năm 1965; 11 tháng 11 năm 1965 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; năm 1965-68 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 56 ngày; từ tháng 7 năm 1968 đến tháng 6 năm 1971 đã trải qua trung tu với sự thay thế các máy phát điện hơi nước ở xưởng “Zvedochka”; năm 1972 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 90 ngày; năm 1974-75 đã tiến hành tái nạp nhiên liệu cho các lò phản ứng; trong giai đoạn từ 1976 đến 1981 đã thực hiện 4 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 223 ngày; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 quay lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; từ tháng 12 năm 1981 đến tháng 12 năm 1982 đã trải qua sửa chữa; tháng 8 năm 1983 đến tháng 3 năm 1984 đã thực hiện cuộc hành quân kéo dài phục vụ chiến đấu 193 ngày; 10 tháng 8 năm 1985 ở xưởng khi tái nạp nhiên liệu cho lò phản ứng đã xảy ra vụ nổ nóng 10 người hy sinh, trên tàu có đám cháy lớn, việc dập lửa chỉ có thể tiến hành ở khoang bị ngập nước, khu vực nhiễm phóng xạ trong khu vực bán kính 150 mét, tàu ngầm với sự hỗ trợ kéo đã cứu kéo được phần cuối mũi tàu lên cạn; 16 tháng 9 năm 1987 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải tán và đưa vào neo đậu ở vịnh Chazma.

+ K-48 (số hiệu xưởng 176); khởi công 11 tháng 4 năm 1964 ở “xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin” (số 199) ở Komsomol-na-Amur; hạ thủy 16 tháng 6 năm 1965; gia nhập biên chế 31 tháng 12 năm 1965; 15 tháng 1 năm 1966 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; trong giai đoạn từ năm 1966 đến 1969 đã thực hiện 2 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 104 ngày; 23 tháng 10 năm 1967 được tặng thưởng Kỷ niệm chương của Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Liên Xô, Đoàn chủ tịch Xô Viết tối cao và Hội đồng Bộ trưởng Liên bang Xô Viết; năm 1970-1973 đã trải qua trung tu với sự thay thế các máy phát điện hơi nước và nâng cấp theo Đề án 675-K; 25 tháng 7 năm 1977, trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; năm 1977 đã tái nạp nhiên liệu cho lò phản ứng; 15 tháng 1 năm 1978 quay trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; 10 tháng 11 năm 1978 trong thời gian bơi ở vị trí ngầm ở độ sâu 63 mét đã bị ngập nước trong khoang lò phản ứng qua ống dẫn tuabin của đường bao số 5; năm 1979 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 155 ngày với sự bổ sung dự trữ ở các căn cứ cơ động; năm 1982-84 đã trải qua trung tu ở xưởng số 30; năm 1985-86 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 198 ngày với sự bổ sung dự trữ ở các căn cứ cơ động; 22 tháng 12 năm 1987 ở căn cứ khi nạp điện lại cho pin ắc quy đã xảy ra vụ nổ ở ổ ắc quy ở khoang số 2, pin ắc quy bị hỏng; năm 1989 bị hạn chế sử dụng thiết bị năng lượng chính ở khu vực huấn luyện chiến đấu; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải tán và đưa vào neo đậu ở vịnh Severnưi.

+ K-56, từ năm 1992 là B-56 (số hiệu xưởng 177); khởi công 30 tháng 5 năm 1964 ở “xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin” (số 199) tại Komsomol-na-Amur; hạ thủy 10 tháng 8 năm 1965; gia nhập biên chế 26 tháng 8 năm 1966; 9 tháng 9 năm 1966 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; trong giai đoạn từ 1967 đến 1970 đã thực hiện 2 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 98 ngày; từ tháng 8 năm 1970 đến tháng 8 năm 1972 đã trải qua sửa chữa với sự thay thế các máy phát điện hơi nước; 14 tháng 6 năm 1973, ở khu vực căn cứ trong vị trí nổi đã va chạm với tàu “Akademic Berg” bị thủng hai thân ở khu vực vách ngăn khoang số 2 – bị đắm hoàn toàn (thủy thủ đoàn trong khoang hy sinh), tàu được kéo lên bờ do bị hỏng nặng, sau đó được kéo bằng các tàu cứu kéo của Hải quân trên cầu phao về căn cứ; 14 tháng 7 năm 1977 ở biển trong độ sâu 80 mét đã xảy ra sự cố ở máy phát điện tuabin thành bên phải, tàu ngầm nguyên tử trong vị trí nổi đã thông gió khoang và tiếp tục phục vụ; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; năm 1977, sự cố không kính của lò phản ứng thành bên phải được khắc phục, sau đó tàu được đưa vào sửa chữa ; 15 tháng 1 năm 1978 quay trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; năm 1978, tiến hành tái nạp điện cho các lò phản ứng; từ tháng 6 năm 1978 đến tháng 6 năm 1986 đã trải qua nâng cấp theo Đề án 675-MK ở xưởng “Zvezda”; năm 1988 đã thực hiện nhiệm vụ phục vụ chiến đấu kéo dài 215 ngày với sự bổ sung dự trữ ở các căn cứ cơ động; 21 tháng 4 năm 1989 ở căn cứ, trong khoang số 8 đã xảy ra đám cháy, việc dập lửa được thực hiện bằng sức người; 28 tháng 4 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; 3 tháng 7 năm 1992 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải thể và đưa vào neo đậu ở vịnh Pavlov.

+ K-10 (số hiệu xưởng 178); khởi công 24 tháng 10 năm 1964 ở “xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin” (số 199) tại Komsomol-na-Amur; hạ thủy 29 tháng 9 năm 1965; gia nhập biên chế 15 tháng 10 năm 1966; 31 tháng 10 năm 1966 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; trong giai đoạn từ 1966 đến 1970 đã thực hiện 3 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 163 ngày; từ tháng 1 năm 1970 đến tháng 12 năm 1971 đã trải qua trung tu; trong giai đoạn từ 1972 đến 1973 đã thực hiện 2 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 92 ngày; tháng 7 năm 1976 ở căn cứ, trong thời gian nạp pin ắc quy đã xảy ra sự đóng mạch ngắn; tháng 8-10 năm 1976 đã tiến hành sự tái nạp nhiên liệu của các lò phản uwngsl 28 tháng 2 năm 1977 ở trên biển đã bị hỏng bộ truyền động của máy phát điện tuabin thành bên phải; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 quay trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; năm 1978 đã thực hiện cuộc hành quân kéo dài phục vụ chiến đấu 46 ngày; 1 thnags 6 năm 1979 trong thời gian nạp điện pin ắc quy đã xảy ra vụ nổ trong ổ ắc quy số 1, tàu bị thương bên trong; từ tháng 7 năm 1980 đến tháng 6 năm 1981 đã trải qua sữa chữa định kỳ; 21 tháng 1 năm 1983, khi ở dưới nước đã va chạm với tàu ngầm nước ngoài và bị thương ở phần đuôi mũi thân tàu; 26 tháng 9 năm 1984 được mang đi sửa chữa và tái trang bị theo Đề án 675-MKV ở xưởng “Zvedochka”, 30 tháng 5 năm 1989 việc sửa chữa và tái trang bị chấm dứt; năm 1989 bị loại khỏi biên chế Hải quân và năm 1991 đưa đi neo đậu ở vịnh Pavlov; 1 tháng 9 năm 1994 giải thể và năm 1994-96 mang đến xưởng “Zvezda” để tháo dỡ.

+ K-94, từ 25 tháng 7 năm 1977 là K-204, từ 28 tháng 4 năm 1992 là B-204 (số hiệu xưởng 179); khởi công 20 tháng 3 năm 1965 ở “xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin” (số 199) tại Komsomol-na-Amur; hạ thủy 20 tháng 5 năm 1966; gia nhập biên chế 27 tháng 12 năm 1966; 27 tháng 1 năm 1967 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; trong giai đoạn từ năm 1967 đến 1969 đã thực hiện 4 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 198 ngày; tháng 12 năm 1969 ở căn cứ đã xảy ra tai nạn với sự ngập nước trong hầm khoang số 9, trên tàu trang bị điện và máy móc trong khoang bị hỏng; năm 1972 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 50 ngày; từ tháng 12 năm 1972 đến tháng 9 năm 1976 đã trải qua trung tu và nâng cấp theo Đề án 675-MK ở xưởng số 49 trong đó, năm 1975 đã tiến hành tái nạp điện cho các lò phản ứng; tháng 3 năm 1976 đã xảy ra sự bốc cháy tong máy phát điện tuabin thành bên trái; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 quay trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; trong giai đoạn từ 1978 đến 1983 đã thực hiện 2 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 90 ngày và 2 cuộc hành quân sẵn sàng chiến đấu kéo dài 181 và 211 ngày với sự bổ sung dự trữ trong các căn cứ cơ động; trong năm 1983-84 trong đường bao số 1 của thiết bị năng lượng chính đã xảy ra tai nạn không lớn, sau đó năm 1987, tàu được đưa đi sửa chữa phục hồi; tháng 1 năm 1991 trong giai đoạn sửa chữa đã xảy ra tai nạn, kết quả là cả hai thiết bị sản xuất hơi nước đều bị hỏng; 3 tháng 7 năm 1992 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải tán, tháo các lò phản ứng; năm 1996 được mang đi neo đậu ở vịnh Krasheninnikov.

+ K-108 (số hiệu 180); khởi công 24 tháng 7 năm 1965 ở “xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin” (số 199) ở Komsomol-na-Amur; hạ thủy 26 tháng 8 năm 1966; gia nhập biên chế 31 tháng 3 năm 1967; 25 tháng 11 năm 1967 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; trong giai đoạn từ năm 1968 đến 1974 đã thực hiện 3 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 138 ngày; 16 tháng 11 năm 1970 đã xảy ra sự bốc cháy pin ắc quy, làm hỏng 7 phần tử; năm 1974-76 đã trải qua trung tu; năm 1977 đã thực hiện cuộc hành quân chiến đấu dài ngày tổng cộng 36 ngày; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm cỡ lớn; 15 tháng 1 năm 1978 quay trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; năm 1978-79 đã tiến hành tái nạp điện cho các lò phản ứng; năm 1981-82 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 96 ngày; năm 1983-85 đã trải quả sửa chữa định kỳ; năm 1989 đã tháo các lò phản ứng, sau đó 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải thể và đưa vào neo đậu ở vịnh Pavlov, từ 28 tháng 9 năm 1992 – vịnh Chazma.

+ K-7, từ năm 1974 là K-127; từ năm 1989 là B-192 (số hiệu xưởng 181); khởi công 6 tháng 11 năm 1965 ở “xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin” (số 199) tại Komsomol-na-Amur; hạ thủy 25 tháng 9 năm 1966; gia nhập biên chế 30 tháng 9 năm 1967; 24 tháng 10 năm 1967 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; trong giai đoạn từ năm 1968 đến 1972, đã thực hiện 5 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 310 ngày; tháng 4-5 năm 1970 trong khuôn khổ cuộc hành quân “Okean” lần đầu tiên các từ các tàu ngầm nguyên tử Liên Xô đã hoàn thành cuộc hành quân tới Ấn Độ Dương cùng với tàu chống ngầm cỡ lớn “Otvazhnưi” Đề án 61. đã thực hiện việc bắn chính xác tổ hợp tên lửa trong các điều kiện nhiệt đới; từ tháng 9 năm 1972 đến tháng 10 năm 1974 đã trải qua trung tu; trong giai đoạn từ 1975 đến 1978 đã thực hiện 3 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu; từ năm 1979 đến 1980 đã trải qua sửa chữa định kỳ; trong giai đoạn 1982 đến 1983 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 253 ngày với sự bổ sung dự trữ ở các cảng căn cứ cơ động; năm 1984 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 85 ngày, bơi dưới nước 14 630 dawmjl từ tháng 2 năm 1984 đến tháng 3 năm 1988 đã trải qua trung tu ở xưởng “Zvezda”; từ năm 1989 đã nhận quyết định về việc sử dụng tàu ngầm chỉ trong các khu vực huấn luyện chiến đấu; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải thể và đưa vào neo đậu ở vịnh Chazma.

+ K-23; (số hiệu xưởng 182); khởi công 23 tháng 2 năm 1966 ở “xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin” (số 199) tại Komsomol-na-Amur; hạ thủy 18 tháng 6 năm 1967; gia nhập biên chế 30 tháng 12 năm 1967; 11 tháng 1 năm 1968 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; trong giai đoạn từ 1968 đến 1971 đã thực hiện 3 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 125 ngày; 7 tháng 4 năm 1970 được tặng thưởng Huân chương Lenin; năm 1975 trong khi đang trên biển đã xảy ra sự hóa mặn đường bao số 2 và hỏng thiết bị năng lượng chính; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; từ tháng 3 năm 1977 đến tháng 10 năm 1984 đã trải qua trung tu và nâng cấp theo Đề án 675-MK ở xưởng “Zvezda”, trong đó; năm 1983 đã tiến hành tái nạp điện cho các lò phản ứng; 15 tháng 1 năm 1978 quay trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; năm 1986-87 đã thực hiện cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài 290 ngày với sự bổ sung dự trữ ở các căn cứ cơ động; năm 1989 đã nhận giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân về sự huấn luyện tên lửa; 24 tháng 6 năm 1991 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải thể và đưa vào neo đậu ở vịnh Chazhma; từ 25 tháng 11 năm 1992 - ở vịnh Vladimir, từ 10 tháng 12 năm 1996 – vịnh Pavlov.

+ K-34; từ năm 1980 là K-134; từ 1993 là B-134 (số hiệu xưởng 183); khởi công 18 tháng 6 nă  1966 ở “xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin” (số 199) tại Komsomod-na-Amur; hạ thủy 23 tháng 9 năm 1967; gia nhập biên chế 30 tháng 12 năm 1968; 8 tháng 1 năm 1969 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; trong giai đoạn từ 1969 đến 1978 đã thực hiện 6 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu kéo dài tổng cộng 304 ngày; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 quay trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; từ tháng 8 năm 1979 đến tháng 4 năm 1980 trải qua sửa chữa định kỳ với sự tái nạp điện cho các lò phản ứng; năm 1982-1988 đã qua trung tu và nâng cấp thành Đề án 675-MKV ở xưởng “Zvezda”; 28 tháng 4 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; từ năm 1993 theo kết luận về thiết bị tuabin, việc sử dụng bị hạn chế trong khu vực huấn luyện chiến đấu và khu vực biển gần bờ; 5 tháng 7 năm 1994 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải thể và neo đậu ở vịnh Pavlov.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 4450

+ ngầm: 5760

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất: 115,4

+ chiều rộng nhất: 9,3

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 7,8

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 2 lò phản ứng nước kiểu VM-A, tổng công suất, mW: 140

+ 2 thiết bị sản xuất hơi nước OKA-150, 2 thiết bị tuabin răng cưa GZTA-601

+ 2 tuabin hơi nước, tổng công suất, sức ngựa (kW): 35 000 (29 400)

+ 2 máy phát điện tuabin GPM-21, công suất, kW: 2x1400

+ 2 động cơ phát điện – diesel DG-400, công suất, kW: 2x450

+ 2 động cơ điện bổ sung PG-116, công suất, sức ngựa: 2x140

2 trục, 2 chân vịt

Tốc độ, hải lý

+ nổi: 14…15

+ ngầm: 29

Độ lặn sâu, mét

+ hoạt động hiệu quả: 240

+ giới hạn: 300

Thời gian hoạt động: 50 ngày

Thủy thủ đoàn (sỹ quan): 137 (22).

Tên lửa tiến công

+ thiết bị phóng tên lửa chống tàu có cánh P-6/P-6M: 8x1

+ tên lửa chống tàu có cánh 4K88/4K48 (SS-N-3B “Sepal” hoặc tên lửa có cánh P-5D (SS-N-3S “Shaddock”): 8

Ngư lôi

+ thiết bị ngư lôi 533mm: 4 (mũi)

+ các ngư lôi 533mm SET-53M hoặc 53-61: 8

+ thiết bị ngư lôi 400mm: 2 (mạn)

+ các ngư lôi 400mm SET-40: 4

Thủy lôi (mìn)

+ có thể mang theo thủy lôi thay cho bộ phận ngư lôi: -


+ Hệ thống điều khiển thông tin chiến đấu: -

+ Đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: RLK-101 “Albatros” (Snoop Tray)

+ Hệ thống thủy âm: MG-200M “Arktika-M”

+ Đài ra đa định vị điều khiển hỏa lực: 1x”Argument” (Front Piece/Front Door) cho tổ hợp tên lửa chống tàu có cánh P-6

+ Các khí tàu tác chiến điện tử: “Nakat-M” (Quad Loop D/F); “Van” (Stop Light); (Brick Pulp)

+ Tổ hợp đạo hàng: “Sila N-675”; “Lira-11”; “Mayak”

+ Tổ hợp thông tin liên lạc: tổ hợp các khí tài

+ Đài ra đa định vị hội thoại nói: MRP

Tổng số tàu đã đóng: 11

Các biến thể

+ 670 “Skat” (Charlie-I class) – đề án cơ sở sản xuất hàng loạt tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh với tên lửa chống tàu có cánh khởi động dưới nước P-70 “Ametist” (1967)

+ 06709 (Charlie-I class) – phiên bản tàu ngầm mang tên lửa có cánh cho Hải quân Ấn Độ (năm 1984)

+ 670-M “Skat-M” (Charlie-II class) – phiên bản hiện đại hóa với tổ hợp tên lửa chống tàu có cánh mới P-120 (1973)

+ 06704 “Chaika-B” (Charlie-III class) – tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh, được trang bị để thí nghiệm tổ hợp tên lửa chống tàu có cánh “Oniks” (1992).

Vào cuối những năm 1950, ở Liên Xô đã phát triển các công việc về hình thành hình dáng các tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ 2, được sử dụng cho việc sản xuất số lượng lớn và có xu hướng giải quyết các nhiệm vụ chiến đấu khác nhau, một trong số các nhiệm vụ truyền thống là chống lại các tàu sân bay, đồng thời các tàu lớn của địch.

Sau khi nghiên cứu hàng loạt các đề cử của phòng thiết kế về nhiệm vụ kỹ thuật với sự thiết kế tàu ngầm nguyên tử đơn giản và giá thành rẻ Đề án 670 (mã số “Skat” – Cá đuối), được tối ưu hóa để chống lại các mục tiêu nổi, đã giao cho Phòng thiết kế - thí nghiệm Gorsky số 112 (từ năm 1974 là Phòng thiết kế Trung ương “Lazurit”) tháng 5 năm 1960. Đây là tập thể công trình sư trẻ, được thành lập trong năm 1953 trong khi xưởng “Krasnoe Sormovo”, trước đó làm công việc về động cơ điện – diesel Đề án 613 (cụ thể, đã chuẩn bị các tài liệu theo các tàu này, để bàn giao cho Trung Quốc). Vì thế, việc chế tạo các tàu ngầm nguyên tử đầu tiên đối với Phòng thiết kế - thí nghiệm là sự thử thách quan trọng. Tổng công trình sư của Đề án được giao cho V.P.Vorobiev, giám sát viên chính từ Hải quân – B.R.Mastyshkin.

Sự khác biệt cơ bản của tàu mới so với tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh thế hệ thứ nhất (Đề án 659 và Đề án 675) là sự trang bị tổ hợp tên lửa có cánh chống tàu “Ametist” với sự khởi động ngầm (dưới nước) (nhà thiết kế chính – Phòng thiết kế - thí nghiệm số 52). Mệnh lệnh của Nhà nước về việc chế tạo tổ hợp này đưa ra vào mùng 1 tháng 4 năm 1959.

Một trong những vấn đề phực tạp nhất khi thiết kế Đề án tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh mới là cơ sở sản xuất hàng loạt được dự định hạn chế ở thành phố Gorki, ở trung tâm nước Nga, cách xa khu vực gần biển hơn hàng nghìn kilomet, đã buộc phải xác định các kích thước và lượng choán nước của tàu trong các giới hạn, cho phép vận chuyển tàu theo tuyến đường thủy nội bộ.

Kết quả cho các công trình sư là việc tiếp nhận (và “khai phá” của phía đặt mua) hàng loạt các giải pháo kỹ thuật phi truyền thống của Hải quân Liên Xô, trái ngược với “Các quy định về thiết kế tàu ngầm”. Chi tiết, đã quyết định chuyển sơ đồ 1 trục, đồng thời hy sinh sự đảm bảo khả năng nổi khi ngập nước một trong số các khoang kín không tràn nước. Tất cả cho phép bố trí trong các khuôn khổ đề án phác họa trong lượng choán nước tiêu chuẩn 2400 tấn (trong đó, trong quá trình thiết kế tiếp theo, tham số này đã được tăng lên thành 3000 tấn).

Theo so sánh với các tàu ngầm thế hệ thứ 2 khác, được thiết kế dưới công suất mạnh, nhưng với tổ hợp thủy âm “Rubin” đủ mạnh và kích thước lớn, trên Đề án 670 đã quyết định dừng tổ hợp thủy âm gọn hơn “Kerch”.

Năm 1959 ở Phòng thiết kế - thí nghiệm số 52 đã phát triển đề án phác họa tổ hợp tên lửa “Ametist”. Trong sự khác biệt với tổ hợp tên lửa được thiết kế tại “Chelomen” là tên lửa chống tàu có cánh thế hệ thứ nhất P-6 và P-35, sử dụng động cơ tên lửa tuabin phản lực, trên tên lửa với sự khởi động ngầm đã quyết định tiếp nhận sử dụng động cơ tên lửa nhiên liệu rắn, dẫn tới việc giảm một cách đáng kể tần bắn tối đa. Tuy nhiên, giải pháp khác ở thời gian đó đơn giản là không có, bởi vì trình độ kỹ thuật vào cuối những năm 1950 không có khả năng chế tạo hệ thống phóng động cơ tên lửa phản lực – không khí khi bay sau khi tên lửa khởi động. Các thí nghiệm tên lửa chống tàu có cánh “Ametist” đã bắt đầu vào năm 1961.

Sự phê chuẩn đề án kỹ thuật tàu ngầm nguyên tử mới diễn ra vào tháng 7 năm 1963, tàu ngầm nguyên tử Đề án 670 có thiết kế hai thân với các đường bao dạng thoi của thân ngoài, có ở bộ phận mũi tiết diện hình elip bố trí vũ khí tên lửa.

Sự tiếp nhận các hệ thống thủy âm kích thước lớn, đồng thời hướng tới đảm bảo cho chúng khả năng tối đa các góc quan sát trong phạm vi mạn tàu, gọi là “sự làm tù” các đường bao mũi. Theo các nguyên nhân này, bộ phận các khí tài đã được bộ trí ở bộ phận trên phần cuối mùi của thân ngoài. Các bánh lái ngang trước (lần đầu tiên trong thực tế của ngành đóng tàu ngầm nội địa) được dịch chuyển tới phần giữa thân tàu.

Thân trong tàu được làm từ thép AK-29. Trong phần cuối bộ phận mũi được kéo dài 21 mét, tàu có hình dáng của “38”, có dạng hình trụ với đường kính nhỏ, có sự cần thiết bố trí trong thân ngoài các thùng tên lửa. Thân được chia thành 8 khoang không thấm nước:

1-(gồm ba hình trụ) – các khoang ngư lôi, cho người và ắc quy

2-Khoang cho thủy thủ đoàn

3-Khoang trạm trung tâm và ắc quy

4-Khoang máy (động cơ) điện

5-Khoang lò phản ứng

6-Khoang tuabin

7-Khoang máy (động cơ) điện

Vách ngăn cuối phần mũi, đồng thời 6 vách ngăn giữa các khoang được chế tạo bằng phẳng, chúng phải chịu được áp lực đến 15kg lực/cm2.

Thân ngoài, các thùng tải trọng dằn và mui vững chắc được chế tạo từ thép ít từ tính, còn thượng tầng và vách ngăn thiết bị di động của mui – từ hợp kim nhôm. Trong các nắp chụp của các ăng ten thủy âm, đồng thời trong các bộ phận thấm của phần cuối mạn tàu và trong cánh đuôi sử dụng hợp kim titan. Sự tiếp nhận các vật liệu khác nhau, trong hàng loạt các trường hợp tạo thành cặp tĩnh điện, yêu cầu tiếp nhận các biện pháp đặc biệt để bảo vệ khỏi sự ăn mòn (thiết bị bảo vệ kẽm, lớp đệm…).

Để giảm tiếng ồn thủy âm khi di chuyển với tốc độ lớn, đồng thời tăng cường các tính năng thủy động lực lần đầu tiên trên các tàu ngầm nguyên tử Liên Xô đã tiếp nhận các cơ chế che chắn các lỗ thoát nước và thông gió.

Thiết bị năng lượng chính công suất 15 000 sức ngựa trong trong mức độ đáng kể đã dduwowcjd đồng nhất với thiết bị năng lượng của Đề án 671 với công suất gấp đôi – lò phản ứng thiết bị sản xuất hơi nước đơn OK-350 gồm có lò phản ứng nước VM-4 (89,2 mW). Tuabin răng cưa GZTA-631 truyền động trong sự quay của chân vịt 5 cánh. Đồng thời có 2 động cơ phụt nước với thiết bị truyền động điện (công suất 270kW), đảm bảo khả năng di chuyển với tốc độ 5 hải lý.

Cũng như trên các tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ 2 khác, trên tàu ngầm Đề án 670 trong hệ thống trong sự phát sinh và sự phân phối năng lượng điện đã sử dụng dòng điện xoay chiều 3 pha có hiệu điện thế 380V và tần số 50Hz.

Tàu được trang bị 2 máy phát điện tuabin tự động TMVV-2 (2000kW), máy phát điện diesel của dòng điện xoay chiều công suất 500kW với hệ thống điều khiển tự động hóa từ xa, đồng thời hai nhóm pin ắc quy (mỗi nhóm 112 phần tử).

Các biện pháp giảm trường thủy âm của tầu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh bao gồm sự tiếp nhận sự tự động hóa cách âm của các máy móc và bệ của chúng, đồng thời lớp ốp các vách ngăn và lớp lát boong được phủ bằng lớp chống rung. Toàn bộ bề mặt ngoài của thân ngoài, thượng tầng và vách ngăn mui đồng thời được bọc bằng lớp che cao su chống thủy âm. Lớp phủ tương tự có ở bề mặt ngoài thân trông. Nhờ đó, đồng thời bố cục một trục và một tuabin, tàu ngầm nguyên tử Đề án 670 có độ ồn thủy âm rất thấp trong thời điểm đó (trong số các tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ 2, nó được đánh giá ít tiếng ồn nhất). Trong toàn bộ hành trình, trong phạm vi siêu âm, các tần số tiếng ồn của tàu ngầm không quá 80 desiben, còn phạm vi âm thanh – 110 desiben và trong phạm vi hạ âm – 100 desiben. Ngoài ra, phần lớn phạm vi thủy âm trùng với tiếng ồn của biển. Để giảm từ tính, trên tàu ngầm lắp khí tàu khử từ.

Hệ thống thủy âm của tàu được phân chia thành ba phân hệ thống tự động, phục vụ cho việc dẫn động các khí tài tổng hợp của tàu, các nắp thùng tên lửa, đồng thời bánh lái. Trong quá trình khai thác sử dụng các tàu ngầm, chất lỏng làm việc của hệ thống thủy âm, do tính chất dễ cháy nguy hiểm của nó là vấn đề thường xuyên gây “đau đầu” cho thủy thủ đoàn, được thay mới, ít tính chất gây cháy hơn.

Tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh Đề án 670 có hệ thống điện phân tại chỗ (cố định) tái sinh không khí (cho phép chống lại nguồn tăng cường nguy hiểm gây cháy). Hiệu quả chống lại lửa đảm bảo bằng hệ thống dập lửa freon.

Tàu được trang bị tổ hợp đạo hàng quán tính “Sigma-670”, các tính năng chính xác của nó vượt trội 1,5 lần các tính năng tương ứng của khí tài đạo hàng trên tàu ngầm thế hệ thứ nhất. Tổ hợp thủy âm “Kerch” đảm bảo tầm xa phát hiện mục tiêu đến 25km. Đề điều khiển các khí tài chiến đấu mang theo của tàu ngầm đã lắp hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu “Brest”.

Theo so sánh với các tàu ngầm thế hệ thứ nhất trên tàu Đề án 670 được tăng cường tự động hóa cao. Chi tiết, sự điều khiển tự động hóa của tàu ngầm ở độ sâu và theo vòng, cân bằng trong khi hoạt động và neo đậu, quá trình lặn và nổi, ngăn ngừa độ mớn nước và sự sụt, điều khiển sự sẵn sàng trong việc bắn tên lửa và ngư lôi…

Các bản vẽ thiết kế tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa chống tàu có cánh Đề án 670:

Hình vẽ và chú thích tàu ngầm nguyên tử Đề án 670

Tàu ngầm nguyên tử tuần dương Đề án 670

Lượng choán nước ngầm: 4800 tấn; tốc độ nổi: 17 hải lý; tốc độ ngầm: 24 hải lý; trang bị: 8 tên lửa chống tàu có cánh, 6 thiết bị ngư lôi 533mm; chiều dài: 94 mét; chiều rộng: 9,9 mét; lượng mớn nước: 7,5 mét

Các số trên hình vẽ

1-Đài ăng ten thủy âm “Kerch”; 2-Các thiết bị ngư lôi; 3-Các ngư lôi dự trữ; 4-Các pin ắc quy; 5-Khoang ngư lôi; 6-Khoang dành cho người ở; 7-Trạm trung tâm; 8-Khoang máy và trang thiết bị điện hỗ trợ; 9-Khoang lò phản ứng; 10-Khoang tuabin; 11-Khoang mạn tàu; 12-Thùng phóng tên lửa

Khoang dành cho người ở được tăng cường. Toàn bộ thủy thủ đoàn  của tàu được đảm bảo giường ngủ cá nhân. Có buồng chỉ huy dành cho các sĩ quân và nhà ăn cho thủy thủ và chuẩn úy. Nội thất thiết kế hợp lý. Trên tàu có đèn chiếu sang ban ngày. Để cứu nạn cá nhân đoàn trong trường hợp khẩn cấp (từ độ sâu 400 mét) đã sử dụng khoang cứu nạn hình thoi, bố trí trước vách ngăn mui.

Trang bị tên lửa của tàu ngầm nguyên tử Đề án 670 – 8 tên lửa chống tàu có cánh “Ametist” – bố trí trong các thiết bị thùng phóng SM-97, bố trí theo hai bên thành trong bộ phận trước của tàu ngoài thâm trong dưới góc 32,5 độ theo phương ngang. Tên lửa nhiên liệu rắn P-70 (4K-66, theo mã số NATO – SS-N-7 “Starbight”) khối lượng khởi động 2900kg có tầm bắn tối đa 80km và tốc độ 1160km/h. Tên lửa được thiết kế theo sơ đồ khí động học tiêu chuẩn và có cánh gấp, tự động mở ra sau khi khởi động. Sự bay diễn ra trên tầm thấp tương đối (50…60 mét), dẫn đến sự khó khăn khi bám bắt tên lửa bằng các khí tài phòng không thuộc tàu địch. Hệ thống ra đa định vị tự dẫn bắn của tên lửa chống tàu có cánh đảm bảo sự tự động lựa chọn mục tiêu lớn nhất (là mục tiêu, có bề mặt phản xạ lớn nhất). Trong cơ số đạn của tàu ngầm gồm có 2 tên lửa, trang bị đạn hạt nhân (công suất 1 kiloton), đồng thời 6 tên lửa với đầu đạn thường khối lượng 1000kg. Việc bắn tên lửa chống tàu có cánh có thể thực hiện bằng loạt bắn hai loạt phóng 4 tên lửa từ độ sâu 30 mét khi tốc độ của tàu không quá 5,5 hải lý và sóng cấp độ 5. Một trong số các nhược điểm của tên lửa P-70 “Ametist” là vết khói lớn (dày, đặc), còn giữ lại trên động cơ tên lửa nhiên liệu rắn, làm mất sự ngụy trang tàu ngầm trong thời gian phóng tên lửa chống tàu có cánh.

Trang bị ngư lôi của tàu ngầm Đề án 670 được bố trí ở phần mũi tàu gồm có các thiết bị ngư lôi 533mm với cơ số đạn 12 ngư lôi 53-65K, SAET-60M hoặc SET-65, đồng thời 2 thiết bị ngư lôi 400mm (4 ngư lôi SET-40 hoặc MGT-2). Thay cho ngư lôi, tàu ngầm có thể mang trên thành 26 thủy lôi. Ngoài ra, trong cơ số đạn ngư lôi gồm có các mục tiêu giả “Anabar”. Sự điều khiển bắn ngư lôi được thực hiên bằng hệ thống điều khiển bắn “Ladoga-P-670”.

Ở phương Tây, các tàu Đề án 670 mang tên gọi lớp Charlie (“Charlie class”). Đáng chú ý, rằng sự xuất hiện của các tàu tên lửa mới trong biên chế Hải quân Liên Xô là vấn đề phức tạp đối với sự an toàn của các đoàn tàu sân bay Mỹ. Có độ ồn thấp so với các tàu ngầm tiền nhiệm – tàu ngầm nguyên tử Đề án 675 đã giảm sự tổn thương đáng kể cho tàu mới khỏi các khí tài săn ngầm của địch, còn sự khởi động ngầm của các tên lửa đã làm cho vũ khí chính của chúng có hiệu quả lớn đáng kể. Do tầm bắn gần của tổ hợp “Ametist” yêu cầu tới gần mục tiêu trên tầm xa 60 – 70km. Tuy nhiên, việc này có ưu điểm của nó: thời gian bay ở độ cao thấp là vấn đề gây khó khăn lớn trong việc tấn công chúng từ dưới nước ở tầm gần (cự ly “dao găm”).

Trong những năm 1980, 5 tàu ngầm Đề án 670 (K-212, K-302, K-308, K-313 và K-320) đã chịu sự nâng cấp với việc thay thế tổ hợp thủy âm “Kerch” bằng tổ hợp thủy âm mới “Rubicon”. Ngoài ra, trên toàn bộ các tàu ngầm, trước vách ngăn di động của khoang được lắp khí tàu cân bằng thủy cơ khí – tiết diện phẳng với góc âm xung kích (?), để bù trừ sự nổi thừa “phình to” của mũi tàu. Một số tàu ngầm trong lớp mượn chân vịt kiểu cũ được nhận các chân vịt bốn cánh tiếng ồn thấp đường kính 3,92 mét và 3,82 mét lắp theo dạng tiếp đôi trên một trục.

Năm 1983, tàu ngầm nguyên tử K-43, được dự kiến bán cho Ấn Độ đã trải qua đạ tu và nâng cấp thành Đề án 06709, kết quả là tàu ngầm này nhận tổ hợp thủy âm “Rubicon”. Đồng thời trong quá trình hoạt động cũng đã lắp hệ thống điều hòa không khí, trang bị các phòng mới cho sỹ quan và thủy thủ đối với thủy thủ đoàn, tháo các khí tài thông tin liệc lạc và điều khiển bí mất. Sau khi hoàn thành huấn luyện cho thủy thủ đoàn Ấn Độ, tàu một lần nữa được đưa vào sửa chữa và mùa hè năm 1987 đã chuẩn bị hoàn toàn việc chuyển giao. Mùng 5 tháng 1 năm 1988, K-43 (trước đó đã được đổi tên thành UTS-500) đã được mang đến Vladivostoc và mang cờ Ấn Độ và sau vài ngày đã về đến Ấn Độ.

Trong sự phát triển tiếp theo, trên cơ sở Đề án 670 đã chế tạo đề án hiện đại hóa – Đề án 670-M - với các tên lửa “Malakhii” hiện đại hơn với tầm bắn 120km.


Từ năm 1967 đến năm 1973 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” ở Gorki (bây giờ là Nhizhni Novgorod) đã đóng 11 tàu ngầm Đề án 670). Sauk hi vận chuyển trên xà lan chuyên dụng qua các hệ thống sông Volga, Marin và kênh Baltic-Biển Trắng, các tàu được đưa đến Severodvinsk, ở đó, công việc đóng nốt được thực hiện cùng các thí nghiệm và bàn giao cho phía nhận tàu (Hải quân). Đáng chú ý, rằng trong các giai đoạn đầu, có thực hiện chương trình xem xét triển khai đóng Đề án 670 ở biển Đen, nhưng đã bị dừng lại, nguyên nhân đầu tiên là vấn đề về địa lý (vấn đề rất lớn để vận chuyển tàu đến biển Đen). Biên bản tiếp nhận tàu đầu tiên – K-43 – được ký ngày 6 tháng 11 năm 1967, còn mùng 3 tháng 7 năm 1968, sau các thí nghiệm trên K-43, trong biên chế Hải quân đã tiếp nhận tổ hợp tên lửa “Ametist” với tên lửa P-70.

Từ năm 1973 đến 198, trong cùng xưởng ở Gorki đã đóng thêm 6 tàu ngầm được nâng cấp theo Đề án 670-M.

Tàu đầu tiên trong Đề án 670 – K-43 – gia nhập biên chế sư đoàn 11 phân hạm đội tàu ngầm số 1 Hạm đội Phương Bắc. Sau đó, đơn vị này tiếp tục nhận các tàu còn lại trong Đề án. Ban đầu, tàu ngầm Đề án 670 được xếp vào lớp tàu ngầm tuần dương, 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn, nhưng từ 15 tháng 1 năm 1978 một lần nữa quay trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương, còn 28 tháng 4 năm 1992 (các tàu ngầm riêng – 3 tháng 6) – phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn.

Các tàu ngầm Đề án 670 đã bắt đầu phục vụ sẵn sàng chiến đấu trong năm 1972. Chúng đã thực hiện việc giám sát các tàu sân bay Mỹ, tham gia một cách tích cực và các cuộc hành quân và tập trận khác nhau, trong đó, lớn hơn cả là “Okean-75” (Đại dương–75), “Sever-77” (Phía Bắc-77), “Razbeg-81” (Chạy đà-81)… Trong năm 1977, nhóm bắn tên lửa chống tàu có cánh “Ametist” đầu tiên gồm có hai tàu ngầm tuần dương mang tên lửa có cánh Đề án 670 và một tàu tuần dương tên lửa.

Một trong số những khu vực chính, nơi các tàu ngầm Đề án 670 trực chiến nhiều nhất là Địa Trung Hải. Trong những năm 1970-80, đó là nơi thu hút sự quan tâm chặt chẽ của hai cường quốc – Liên bang Xô Viết và Mỹ. Mục tiêu đầu tiên của các tàu tên lửa Liên Xô là các tàu chiến của Hạm đội 6 Hải quân Mỹ. Cần chú ý rằng, các điều kiện địa lý ở Địa Trung Hải đã làm cho các tàu ngầm Đề án 670 trở thành thứ vũ khí đáng sợ nhất ở đó. Sự có mặt của chúng hầu như không bị phát hiện bởi các tàu chiến Mỹ, không có khí tài đáng tin cậy nào của Mỹ phát hiện ra được mối đe dọa này. Sự biểu dương sức mạnh chiến đấu hiệu quả của các tàu ngầm Liên Xô là các cuộc bắn tên lửa vào các mục tiêu tiến hành ở Địa Trung Hải trong tháng 5 năm 1972 bởi tàu ngầm K-313.

Lần lượt, địa bàn hoạt động của các tàu ngầm Đề án 670 thuộc Hạm đội Phương Bắc được mở rộng. Tháng 1-5 năm 1974 là cuộc hành quân di chuyển tổng hợp 107 ngày của tàu ngầm K-21 cùng với tàu ngầm Đề án 671 K-314 từ biển Bắc tới Hạm đội Thái Bình Dương theo hải trình hướng nam qua Ấn Độ Dương. Mùng 10-25 tháng 3, các tàu ngầm đã ghé vào cảng Berbera (Somali), ở đó các thủy thủ đoàn đã có kỳ nghỉ thời gian ngắn, sau đó, các tàu tiếp tục bơi và tới Kamchatka một cách thành công vào đầu tháng 5.

Tháng 4 năm 1977, K-429 đã hoàn thành cuộc hành quân theo đường biển Bắc từ Hạm đội Phương Bắc tới Hạm đội Thái Bình Dương, ở đó, 30 tháng 4 năm 1977, tàu ngầm đã vào biên chế sư đoàn 10, phân hạm đội tàu ngầm số 2, đóng căn cứ ở Kamchatka. Trong tháng 8-9 năm 1979, trong cuộc hành quân tương tự kéo dài 20 ngày do tàu ngầm K-302 thực hiện. Sau đó, theo đường Biển Bắc tới Thái Bình Dương của K-43 (năm 1980), K-121 (năm 1977), K-143 (1983), K-308 (1985) và K-313 (1986).

K-83 (từ tháng 1 năm 1978, là K-212) và K-325, 22 tháng 8 đến 6 tháng 9 năm 1978 đã hoàn thành, lần đầu tiên trong lịch sử cuộc hành quân quân di chuyển qua vùng cực tới Thái Bình Dương. Theo kế hoạch lúc đầu, tàu ngầm đầu tiên, bơi qua vùng cực từ biển Barents tới Chukotckoe, truyền tải tín hiệu về việc nổi, sau đó tàu thứ hai sẽ xuất phát . Tuy nhiên, đã xác định tuyến hành quân có khả năng đáng tin cậy và hiệu quả hơn – trong thành phần cụm tàu chiến thuật, để giảm sác xuất tai nạn khi bơi dưới lớp băng đá của các tàu ngầm một lò phản ứng (trong trường hợp lò phản ứng bị hỏng trên một trong số các tàu ngầm nguyên tử, tàu khác có thể tìm kiếm, hỗ trợ nó trong lớp băng). Ngoài ra, các tàu ngầm trong cụm tàu đã thực hiện hả năng hỗ trợ thông tin liên lạc với nhau khi có sự hỗ trợ của hệ thống thông tin liên lạc siêu âm ngầm trong chế độ điện thoại, cho phép các tàu phối hợp với nhau. Cụm hành quân đã giải quyết các câu hỏi về sự đảm bảo dưới mặt nước (hoặc dưới mặt băng) trong vấn đề kinh tế. Do sự tham gia trong chiến dịch này, các chỉ huy tàu, đòng thời là Tư lệnh sư đoàn tàu ngầm số 11 đã được tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô.

Toàn bộ các tàu Đề án 670 thuộc Hạm đội Thái Bình Dương đều biên chế trong sư đoàn 10, phân hạm đội tàu ngầm số 2. Nhiệm vụ chính của chúng là giám sát (khi nhận được mệnh lệnh phù hợp – tiêu diệt) các tàu sân bay Mỹ. Cụ thể, K-201 tháng 12 năm 1980 đã thực hiện cuộc giám sát kéo dài nhóm tàu sân bay tiên công, dẫn đầu là tàu sân bay “Soral Sea”. Do thiếu số lượng các tàu ngầm chống ngầm  trong Hạm đội Thái Bình Dương, các tàu ngầm Đề án 670 được sử dụng vào nhiệm vụ tìm kiếm các tàu ngầm Mỹ trong khu vực tuần tra chiến đấu của các tàu ngầm tuần dương mang tên lửa chiến lược.

Bi kịch nhất là số phậm của K-429. 24 tháng 6 năm 1983, do sai lầm của thủy thủ đoàn, tàu bị chìm ở độ sâu 39 mét trên trường bắn huấn luyện ở vịnh Saran (gần bờ biển Kamchatka). Khi đó, 16 người hy sinh. 9 tháng 8 năm 1983, tàu ngầm được trục vớt (chính chiến dịch trục vớt cũng cũng đã tiến hành mà không phải không có lỗi: thêm 4 khoang “bổ sung” bị đắm, dẫn tới công việc trở nên nặng nề hơn). Công việc sửa chữa phục hồi tiêu tốn tới 300 triệu rúp hoàn thành vào đầu tháng 9 năm 1985. Tuy nhiên, sau một vài ngày, 13 tháng 9, do kết quả của việc bị hư hỏng quá nặng, con tàu bất hạnh một lần nữa đắm gần tường của xưởng ở Đá Lớn. Năm 1987, tàu không được đưa trở lại biên chế và bị loại khỏi biên chế Hải quân, cải tạo thành đài tập – huấn luyện UTS-130, đóng ở Kamchatka và được sử dụng cho đến nay.

Sau K-429, các tàu còn lại trong biên chế đến năm 1987, đầu năm 1990, các tàu ngầm khác thuộc Đề án 670 đã bị loại khỏi biên chế.

Một trong số các tàu ngầm Đề án 670 – K-43 – đã trở thành tàu ngầm nguyên tử đầu tiên trong Hải quân Ấn Độ. Đầu năm 1970, Ấn Độ đã bắt đầu thực hiện chương trình quốc gia chế tạo tàu ngầm, nhưng công việc kéo dài 7 năm và tiêu tốn 4 triệu đô la không mang lại kết quả mong đợi: công việc quá phức tạp hơn là dự tính lúc đầu. Kết quả là đã có quyết định thuê một trong số các tàu ngầm nguyên tử từ Liên Xô – đồng minh chiến lược của Ấn Độ. Sự lựa chọn của Hải quân Ấn Độ là “Charlie” (các tàu lớp này đã thể hiện mình rất tốt trên Thái Bình Dương).

Năm 1983, trong trung tâm huấn luyện Hải quân ở Vladivostoc, sau đó, trên thành K-43, đã tiến hành việc bàn giao tàu cho Ấn Độ, bắt đầu là việc huấn luyện 2 thủy thủ đoàn người Ấn Độ. Tới thời điểm đó, tàu đã trải qua đại tu và nâng cấp theo Đề án 06709. Sau khi hoàn thành huấn luyện các thủy thủ đoàn, tàu ngầm một lần nữa được đưa vào sửa chữa và mùa hè năm 1987 đã chuẩn bị hoàn toàn việc chuyển giao. Mùng 5 tháng 1 năm 1988, K-43 (được đổi tên thành UTS-550) đã mang cờ Ấn Độ rời khỏi Vladivostoc và sau vài ngày đã cùng thủy thủ đoàn Liên Xô tới Ấn Độ.

Đối với K-43, tàu ngầm mới nhất và mạnh nhất trong Hải quân Ấn Độ mang tên “Charka” và số hiệu chiến thuật S-71, đã xây dựng căn cứ với những điều kiện thuận lợi nhất: bến tàu đặc biệt với cần cẩu 60 tấn, phục vụ đảm bảo an toàn phóng xạ, nhà triền mở, các phân xưởng. Khi đỗ, trên thành tàu được cung cấp nước, không khí nén và năng lượng điện. “Charka” được khai thác sử dụng trong Hải quân Ấn Độ trong vòng 3 năm, đó là thời gian gần với một cuộc hành quân dài ngày. Tất cả các lần bắn tên lửa  huấn luyện đều trúng trực tiếp mục tiêu. Mùng 5 tháng 1 năm 1991, thời hạn cho thuê đã hết. Ấn Độ đã đưa ra điều kiện lớn về chi trả tiền và thậm chí chế tạo thêm một tàu ngầm tương tự. Tuy nhiên, Moskva không đồng ý đề xuất này theo các nguyên nhân chính trị.

“Charka” trở thành trường đại học đối với tàu ngầm Ấn Độ. Nhiều sỹ quan đã phục vụ trên tàu, hiện nay đang nắm những vị trí chủ chốt trong Hải quân nước này (có thể nói, rằng tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh đã mang lại cho Ấn Độ 8 thống chế). Kinh nghiệm, nhận được trong quá trình khai thác sử dụng tàu nguyên tử đã cho phép tiếp tục các công việc về chế tạo tàu ngầm nguyên tử riêng của Ấn Độ “S-2”.

“Charka”, 28 tháng 4 năm 1992 một lần nữa ghi danh vào Hải quân Nga, đến Kamchatka, ở đó đã hoàn thành sự phục vụ của mình. 3 tháng 7 năm 1992, tàu bị loại khỏi biên chế Hải quân.

+ K-25 (số hiệu xưởng 703); ghi tên vào dánh sách Hải quân 27 tháng 1 năm 1965; khởi công 2 tháng 12 năm 1965 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) ở Gorki; hạ thủy 31 tháng 7 năm 1968; tháng 8 đã được chuyển tới Severodvinsk để đóng nốt và thí nghiệm; gia nhập biên 30 tháng 12 năm 1968; 8 tháng 1 năm 1969 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 7 tháng 4 năm 1970 được tặng huân chương Lenin; 23 tháng 5 năm 1975 – huân chương của Bộ Quốc phòng Liên Xô “Vì sự quả cảm và lòng dũng cảm”; tháng 5 năm 1974 trong thời gian tên lửa đã bắn trúng tên lửa huấn luyện vào tàu kéo; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 quay lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; từ 21 tháng 12 năm 1978 đến 31 tháng 3 năm 1983 đã trải qua trung tu ở xưởng số 1 tại vịnh Pala (cảng Vyuzhnưi); mùa thu năm 1984 đã hoàn thành cuộc hành quân vượt đại dương qua các vùng cực từ vịnh Motov đến vịnh Krasheninnikov (Vilyuchinsk, trước đó là Petropavlovsk-Kamchatski-50); 15 tháng 11 năm 1984 ghi tên vào biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 24 tháng 6 năm 1991 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ và đưa đến neo đậu ở vịnh Krasheninnikov.

+ K-43, từ 30 tháng 8 năm 1984 là UTS-550, từ 1 tháng 3 năm 1989 là K-43, từ 28 tháng 4 năm 1992 là B-43 (số hiệu xưởng 701); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 13 tháng 5 năm 1962; khởi công 9 tháng 5 năm 1964 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 11) ở Gorki; hạ thủy 2 tháng 8 năm 1966; năm 1967 được đưa tới Severodvinsk để đóng nốt và thí nghiệm; gia nhập biên chế 5 tháng 11 năm 1967; 27 tháng 11 năm 1967 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; là tàu đầu tiên của lớp; từ 30 tháng 11 năm 1973 đến 28 tháng 11 năm 1979 đã trải qua trung tu ở xưởng “Nerpa” ở vịnh Olenia (Snezhnogorsk); 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 quay lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; mùa thu năm 1980 đã hoàn thành cuộc hành quân từ vịnh Mostov tới vịnh Krasheninnikov; 17 tháng 12 năm 1980 ghi danh vào biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 20 tháng 3 năm 1981 khi đang xử lý nhiệm vụ huấn luyện chiến đấu trên trường bắn gần bờ Kamchatka đã va chạm với tàu ngầm nguyên tử K-184 ở vị trí nổi, bị thương đường bao thân ngoài; từ 8 tháng 7 đến 1983 đến 27 tháng 12 năm 1984 ở xưởng số 49 tại vịnh Seldevaia (Vilyuchinsk) được nâng cấp theo Đề án 06709, liên quan với đó, 30 tháng 8 năm 1984 đổi tên thành UTS; 27 tháng 12 năm 1984 bị loại khỏi biên chế Hải quân Liên Xô và chuyển giao cho Hải quân Ấn Độ dưới hình thức cho thuê và đổi tên thành S71 “Chakra”; 15 tháng 1 năm 1988 giải thể; 1 tháng 3 năm 1989 một lân nữa ghi tên vào biên chế Hải quân và 1 tháng 3 năm 1991 tiếp nhận vào Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương từ thủy thủ đoàn Ấn Độ; 28 tháng 4 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; 3 tháng 7 năm 1992 bị loại khỏi biên chế Hải quân, bị tháo dỡ và neo đậu ở vịnh Krasheninnikov.

+ K-87, từ 15 tháng 1 năm 1978 là K-212 (số hiệu xưởng 702); ghi danh vào biên chế các tàu Hải quân 24 tháng 1 năm 1963; khởi công 6 tháng 2 năm 1965 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) ở Gorki; hạ thủy 20 tháng 3 năm 1968 và tháng 5 năm 1968 được đưa đến Severodvinsk để đóng nốt và thí nghiệm; gia nhập biên chế 28 tháng 12 năm 1968; 8 tháng 1 năm 1969 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; từ 22 tháng 8 đến 6 tháng 9 năm 1978 cùng với K-325 đã hoàn thành cộc hành quân theo cụm tàu từ vịnh Motov tới vịnh Krasheninnikiv; 13 tháng 11 năm 1978 ghi danh vào biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương, do thực hiện thành công nhiệm vụ, thủy thủ đoàn được tăng Huân chương của Bộ Quốc phòng Liên Xô về sự quả cảm và lòng dũng cảm ngày 22 tháng 9 năm 1978; 4 tháng 11 năm 1978, chỉ huy cuộc hành quân và chỉ huy tàu được tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô; năm 1980-84 ở xưởng số 30 (cảng Dunai) đã trải qua nâng cấp; năm 1984 được tặng giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân về việc bắn tên lửa vào mục tiêu trên biển; từ 16 tháng 12 năm 1988 nằm trong xưởng ở vịnh con Chazhma (vịnh Sterlok) đã trải qua đại tu; nhưng 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân và chuyển giao cho cơ sở tháo dỡ, neo ở vịnh Pavlov (Fokino).

+ K-143, từ 25 tháng 7 năm 1977 là K-121; từ 28 tháng 4 năm 1992 là B-121 (số hiệu 704); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 27 tháng 1 năm 1965; khởi công 25 tháng 11 năm 1966 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) ở Gorki; hạ thủy 29 tháng 4 năm 1969 và tháng 5 năm 1969 được mang đến Severodvinsk để đóng nốt và thí nghiệm; gia nhập biên chế 31 tháng 10 năm 1969; 28 tháng 11 năm 1969 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 quay lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; mùa thu năm 1983 đã hoàn thành cuộc hành quân từ vịnh Motov tới vịnh Krasheninnikov; 6 tháng 10 năm 1983 ghi tên vào biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; tháng 8 năm 1984 trên thành tàu đã xảy ra tai nanjl 1 tháng 3 năm 1987 ở vịnh Avachin đã va vào đất; 28 tháng 4 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 26 tháng 7 năm 1992 đổi cờ Hải quân Liên Xô thành cờ thánh Andrei; 30 tháng 6 năm 1993 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ vào neo đậu ở vịnh con Sever (vịnh Vladimir), từ 6 tháng 8 năm 1996 và vịnh Pavlov (Fokinno).

+ K-201, từ 28 tháng 4 năm 1992 là B-201 (số hiệu xưởng 721); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 25 tháng 4 năm 1970; khởi công 16 tháng 11 năm 1971 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) ở Gorki; hạ thủy tháng 9 năm 1972 và nhanh chóng chuyển đến Severodvinsk để đóng nốt và thí nghiệm; gia nhập biên chế 26 tháng 12 năm 1972; 31 tháng 1 năm 1973 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; từ 20 tháng 1 đến 5 tháng 5 năm 1974 cùng với K-314 đã hoàn thành cuộc hành quân từ vịnh Motov đến vịnh Krasheninnikov diễn ra từ 10 đến 25 tháng 3 năm 1974; có dừng đỗ ở Berbera (Somali); 27 tháng 5 năm 1974 ghi danh vào biên chế Hạm đội Thái Bình Dương; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 8 tháng 10 năm 1977 trong thời gian bơi gần bờ Kamchatka, tàu đã bị vướng vào lưới cá do tàu đánh cá Nhật Bản thả; 15 tháng 1 năm 1978 quay trở lại phân lớp tàu tuần dương; 28 tháng 4 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; 26 tháng 7 năm 1992, thay cờ Hải quân Liên Xô bằng cờ thánh Andrei; những năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân.

+ K-302, từ 28 tháng 4 năm 1992 là B-302 (số hiệu xưởng 713); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 12 tháng 1 năm 1968; khởi công 17 tháng 1 năm 1969 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) ở Gorki; hạ thủy 11 tháng 7 năm 1970 và nhanh chóng được đưa tới Severodvinsk để đóng nốt và thí nghiệm; gia nhập biên chế 1 tháng 12 năm 1970; 21 tháng 12 năm 1970 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; tháng 6 năm 1972 và tháng 2 năm 1974 đã va chạm đáy với thương tích khá nặng của thân ngoài; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 trở thành tàu ngầm tuần dương; tháng 4 năm 1979 đã có đám cháy trong lưới động lực do sự đóng mạch ngắn, dập lửa bằng thành viên thủy thủ đoàn; từ 20 tháng 4 năm 1985 đến 4 tháng 3 năm 1988 trải qua trung tu ở xưởng số 10; tháng 8-9 năm 1988 đã hoàn thành cuộc hành quân từ vịnh Motov tới vịnh Krasheninnikov; 28 tháng 9 năm 1988 ghi danh vào biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 28 tháng 4 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; 26 tháng 7 năm 1992 thay cờ Hải quân Liên Xô thành cờ Thánh Anderi; 30 tháng 6 năm 1993 bị loại khỏi biên chế Hải quân và chuyển giao cho cơ sở khác; được đưa tới neo đậu ở Sever (vịnh Vladimir); từ 30 tháng 6 năm 1966 tới vịnh Pavlov.

+ K-308, từ 28 tháng 4 năm 1992 là B-308 (số hiệu xưởng 711); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 21 tháng 6 năm 1967; khởi công 29 tháng 12 năm 1967 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) ở Gorki; hạ thủy 19 tháng 2 năm 1970 và mùa xuân nă 1970 chuyển đến Severodvinsk để đóng nốt và thí nghiệm; gia nhập biên chế 20 tháng 9 năm 1970; 20 tháng 10 năm 1970 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 14 tháng 12 năm 1972 kỷ niệm 50 năm Liên bang Xô Viết được tặng Huân chương từ Ban chấp hành trung ương Đảng cộng sản Liên Xô, Đoàn chủ tịch tối cao và Hội đồng bộ trưởng Liên Xô; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 quay lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; 13 tháng 4 năm 1978 va chạm với K-490 thuộc Đề án 667-BDR; từ 20 tháng 9 năm 1982 đến 10 tháng 5 năm 1984 đã trải qua trung tu ở xưởng số 10; mùa thu năm 1985 đã di chuyển từ Motov tới Krasheninnikov; 31 tháng 10 năm 1985 ghi danh vào biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; năm 1988 được tặng giải thưởng của Bộ tư lệnh Hải quân theo việc bắn tên lửa vào mục tiêu trên biển; 28 tháng 4 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 26 tháng 7 năm 1992 thay cờ Hải quân Liên Xô bằng cờ thánh Andrei; 30 tháng 7 năm 1992 bị loại khỏi biên chế Hải quân và mang đi tháo dỡ, neo ở vịnh Krasheninnikov.

+ K-313, từ 28 tháng 4 năm 1992 là B-313 (số hiệu xưởng 705); khởi công 14 tháng 7 năm 1966 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) ở Gorki; 3 tháng 11 năm 1966 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân; hạ thủy 16 tháng 7 năm 1969; tháng 8 năm 1969 được đưa đến Severodvinsk để đóng nốt và thí nghiệm; gia nhập biên chế 16 tháng 12 anwm 1969; tháng 8 năm 1970 khi đỗ ở căn cứ đã bị đắm khoang số 2; 8 tháng 6 năm 1971 khi đang ở vị trí dưới nước, qua hệ thống quạt thông gió đã xảy ra vụ chìm cục bộ 3 khoang; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 quay lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; 19 tháng 12 năm 1978, tàu va chạm ở vịnh Zapadnaia Litsa vời tàu chống ngầm loại nhỏ MPK-90; từ 11 tháng 12 năm 1981 đến 18 tháng 9 năm 1985 đã trải qua trung tu ở xưởng số 10; tháng 9 năm 1986 đã hoàn thành cuộc di chuyển từ Motov tới vịnh Krasheninnikov; 25 tháng 9 năm 1986 ghi tên vào biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 28 tháng 4 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm hạt nhân loại lớn; 3 tháng 7 năm 1992 bị loại khỏi biên chế Hải quân và giao cho cơ sở khác; được đưa đến neo đậu ở vịnh Krasheninnikov; 29 tháng năm năm 1997 bị đắm gần bến tàu do sự vận hành thiết bị không đúng; 5 tháng 10 năm 1997 được trục vớt nhưng ngày hôm sau lại bị vùi xuống đất do bão lớn; 10 tháng 10 năm 1997; được kéo lên lần thứ 2, tuy nhiên, sau đó 6 phút lại đắm lần nữa; trúc vớt 13 tháng 10 năm 1997 và sau khi tháo lò phản ứng đã kéo về chỗ nước nông.

+ K-320, từ 28 tháng 4 năm 1992 là B-320 (số hiệu xưởng 721); khởi công 30 tháng 4 năm 1968 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) ở Gorki; 29 tháng 1 năm 1969 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân; 18 tháng 1 năm 1970 trên tàu đã xảy ra sự mất kiểm soát trong việc khởi động lò phản ứng với sự lựa chọn khối lượng lớn nước (?) trong các thùng ở xưởng (7 người bị chiếu xạ lại); hạ thủy 27 tháng 3 năm 1971; tháng 5 năm 1971 được mang đến Severodvinsk để đóng nốt và thí nghiệm; gia nhập biên chế 15 tháng 9 năm 1971; 27 tháng 10 năm 1971 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 19 tháng 1 năm 1972 đã va chạm với tàu ngầm K-131 Đề án 675 ở vịnh Motov; năm 1973 trên tàu đã bị đắm cục bộ khoang lò phản ứng; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; ; tháng 9 awnm 1979 đã hoàn thành cuộc di chuyển từ Motov tới Krasheninnikov, do đó 26 tháng 11 năm 1979  thủy thủ đoàn được tặng Huân chương của Bộ Quốc phòng Liên Xô; 25 tháng 9 năm 1979, ghi danh vào biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; năm 1984 và 1985 được tặng giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân về việc bắn tên lửa vào mục tiêu trên biển; năm 1985-87 ở xưởng số 30 đã trải qua nâng cấp; 28 tháng 4 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; 26 tháng 7 năm 1992 thay cờ Hải quân Liên Xô bằng cờ thánh Anderi; năm 1992 được tặng giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân về bắn tên lửa vào mục tiêu trên biển; 5 tháng 7 năm 1994 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác, được neo đậu ở vịnh Krasheninnikov.

+ K-325 (số hiệu xưởng 714); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân; khởi công 6 tháng 9 năm 1969 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) ở Gorki; hạ thủy 4 tháng 6 năm 1971; tháng 6 năm 1971 được mang đến Severodvinsk để đóng nốt và thí nghiệm; gia nhập biên chế 5 tháng 11 năm 1971; 6 tháng 12 năm 1971 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 22 tháng 12 năm 1973 đã xuất hiện đám cháy ở cuộn dây cáp ở khoang tuabin; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; 15 tháng 1 năm 1978 trở lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; từ 22 tháng 8 đến 6 tháng 9 năm 1978 cùng với K-212 đã hoàn thành cuộc hành quân từ Motov đến Krasheninnikov; 13 tháng 11 năm 1978 đã ghi danh vào biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; do thực hiện thành công nhiệm vụ này, thủy thủ đoàn được tặng Huân chương của Bộ Quốc phòng Liên Xô; 4 tháng 11 năm 1978, chỉ huy cuộc hành quân và chỉ huy tàu được tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô; 24 tháng 6 năm 1991 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao tháo dỡ, neo ở vịnh Krasheninnikov.


+ K-429, từ 5 tháng 3 năm 1987 là UTS-130 (số hiệu xưởng 715); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 9 tháng 2 năm 1970; khởi công 26 tháng 1 năm 1971 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) ở Gorki; hạ thủy 22 tháng 4 năm 1972; tháng 5 năm 1972 được đưa đến Severodvinsk để đóng nốt và thí nghiệm; gia nhập biên chế 15 tháng 9 năm 1972; 31 tháng 10 năm 1972 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; tháng 3 năm 1973 trên tàu bị đắm cục bộ khoang lò phản ứng; năm 1975 khi đang bơm, thùng tải trọng dằn số 13 đã bị vỡ; đầu năm 1977 đã hoàn thành cuộc hành quân từ Motov đến vịnh Krasheninnikov; 30 tháng 4 năm 1977 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; do thực hiện thành công nhiệm vụ này, thủy thủ đoàn được tặng Huân chương của Bộ Quốc phòng Liên Xô; 31 tháng 1 năm 1978, chỉ huy cuộc hành quân và chỉ huy tàu được phong Anh hùng Liên Xô; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn;  15 tháng 1 năm 1978 quay lại phân lớp tàu ngầm tuần dương; 23 tháng 6 năm 1983 bị đắm ở biển Bering gần bờ Kamchatka trong thời gian xử lý nhiệm vụ huấn luyện chiến đấu (16 người hy sinh); 9 tháng 8 năm 1983 được trục vớt và kéo về xưởng số 49 tại Seldevaia (Vilyuchinsk) để khắc phục sửa chữa, ở đó bị đắm do lỗi vận hành thiết bị; 12 tháng 10 năm 1986 được đưa về neo đậu ở vịnh Krasheninnikov.

Chú thích

Các khí tài di động

1.Đài ra đa định vị trinh sát MRP-10 “Zaliv-P”; 2.Khí tài cho hoạt động nén dưới nước (hầm không khí); 3.Đài ra đa định vị nhìn vòng RLK-101 “Albatros”; 4.Máy tìm phương “Veslo-P”; 5.Ăng ten liên lạc “Topol”; 6.Rãnh để đặt ăng ten chân cắm “Iskra”; 7.Kính tiềm vọng PZNS-10; 8.Топовый огонь - Đèn cột mũi (bác hps)

Trang bị

9.Thiết bị phóng SM-97 cho tên lửa “Ametist”; 10.Các thiết bị ngư lôi 533mm; 11.Các thiết bị ngư lôi 400mm; 12.Các ngư lôi trên giá đỡ; 13.Cửa vận chuyển ngư lôi

Các khí tài kỹ thuật

14.Máy dò đạo hàng nhìn vòng; 15.Khí tài số 1-1 thuộc tổ hợp thủy âm “Kerch”; 16.Ăng ten thủy âm; 17.Khí tàu 1-3 thuộc tổ hợp thủy âm; 18.Đài thủy âm; 19.Trạm chuẩn bị khởi động trước phóng cho tên lửa “Ametist”; 20.Khoang thông tin liên lạc; 21.Khoang các khí tài trinh sát vô tuyến

Các thùng

22.Bảo vệ sinh học; 23.Nước uống; 24.Đường rãnh hình nhẫn; 25.Ngư lôi phụ; 26.Nhiên liệu; 27.Dầu; 28.Dầu tuabin; 29.Điều khiển; 30.Tải trọng dằn thân trong; 31.Chênh mớn nước; 32.Thùng nóng

Các buồng (khoang) và tổ hợp

33.Lò phản ứng; 34.Máy phát điện hơi nước; 35.Bộ truyền động; 36.Máy phát điện tuabin tự động; 37.Máy phát điện diesel; 38.Khoang bảng phân chia chính và bộ đổi tần số.39.Khí tài thủy âm; 40.Máy lạnh; 41.Trạm la bàn; 42.Khí tài nổi cứu nạn; 43.Khoang (của sỹ quan); 44. Các đài điều khiển “Ametist”; 45.Khoang bếp; 46.Lương thực, thực phẩm; 47.Bảng điều khiển thiết bị năng lượng chính; 48.Khoang cách ly; 49.Mỏ neo; 50.Ổ gối đỡ; 51.Khớp trục răng cưa liên kết MZS 75; 52.Máy làm bay hơi.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 3574

+ ngầm: 4980

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 95,5 (-)

+ chiều rộng nhất: 9,9

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 7,5

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ thiết bị sản xuất hơi nước OK-350; 1 lò phản ứng nước VN-4-1, công suất, mW: 89,2

+ 1 thiết bị tuabin răng cưa GZTA-631, 1 tuabin hơi nước, công suất, sức ngựa (kW): 18 800 (13 820)

+ 2 máy phát điện tuabin TMVV-2, công suất, kW: 2x2000

+ 1 máy phát điện-diezel, công suất, kW: 1x500

+ 1 động cơ điện hỗ trợ, công suất, sức ngựa: 1x270

1 trục; 1 chân vịt 5 cánh hoặc 2 theo sơ đồ “tiếp đôi”; 2 động cơ phụt nước hỗ trợ

Tốc độ, hải lý

+ nổi: 12

+ ngầm: 26

Độ lặn sâu, mét

+ làm việc hiệu quả: 250

+ giới hạn: 26

Thời gian hoạt động: 60 ngày

Thủy thủ đoàn, người (sỹ quan): 86 (23)

Топовый огонь = Đèn cột mũi

Vũ khí tấn công

+ thiết bị phóng SM-97 cho tổ hợp tên lửa chống tàu có cánh P-70 “Ametist”: 8x1

+ tên lửa chống tàu có cánh P-70 (4K66) “Ametist” (SS-N-7 “Starbright”): 8

Ngư lôi

+ thiết bị ngư lôi 533mm: 4 (mũi)

+ các ngư lôi 533mm 53-65K, SAET-60M, SET-65: 12

+ thiết bị ngư lôi 400mm: 2 (mũi)

+ các ngư lôi 400mm SET-40, MGT-2: 4

Thủy lôi

+ có thể mang thủy lôi thay cho bộ phận ngư lôi: 26


+ hệ thống điều khiển thông tin chiến đấu: “Berst”

+ đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: RLK-101 “Albatros” hoặc MRK-50 “Kaskad”

+ đài thủy âm: tổ hợp thủy âm “Kerch” hoặc MGK-400 “Rubicon” (Shark Fin); GPS

+ các khí tài tác chiến điện tử: MRP-21A “Zaliv-P”; “Veslo-P” – đài tìm phương; VAN-M (Stop Light, Brick Group, Park Lamp); GPD “Anbar”

+ tổ hợp đạo hàng: “Sigma-70”

+ tổ hợp thông tin liên lạc: “Molnia”; “Paravan”; “Iskra”, “Anis”, “Topol”

+ đài ra đa định vị hội thoại nói: - .

Tổng số tàu đã đóng: 1

Biến thể: -

Ngày 28 tháng 8 năm 1958, đã tiếp nhận quyết định của Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô mệnh lệnh “Về việc chế tạo tàu ngầm tốc độ mới với kiểu thiết bị năng lượng mới và phát triển các công việc thiết kế, thiết kế - thí nghiệm và nghiên cứu – khoa học cho các tàu ngầm”. Trong đó, nhiệm vụ đầu tiên là nhiệm vụ tăng cường tốc độ của tần ngầm và độ lặn sâu so sánh với tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ nhất tăng gấp rưỡi (1,5) đến 2 lần. Việc chế tạo dự kiến là thiết bị năng lượng có kích thước giảm với sự giảm khối lượng riêng của các lò phản ứng và tuabin từ 1,5-2 lần, tổ hợp tên lửa chống tàu kích thước nhỏ mới với sự khởi động ngầm, các ngư lôi hai mặt phẳng (tầm – hướng) tốc độ cao và tầm bắn xa có khả năng sử dụng được ở độ lặn sâu lớn (của tàu), lớn gấp đôi, hơn là trên các tàu ngầm thuộc các Đề án đã có. Dự định áp dụng các vật liệu thiết kế mới, cho phép, trong tổ hợp với sự tiếp nhận các phương pháp khác để làm giảm lượng choán nước và kích thước tàu ngầm nguyên tử. Tất cả phải đảm bảo sự vượt trội thực tế của các tàu ngầm nguyên tử Liên Xô đối với các tàu ngầm nguyên tử triển vọng trong tương lai của Mỹ.

Trong các khuôn khổ của mệnh lệnh này, ở Phòng Thiết kế Trung ương số 16 thuộc Ủy ban Nhà nước về đóng tàu (nay là Phòng lắp ráp xe máy Hải quân Saint Peterburg “Malakhit”) đã bắt đầu thiết kế tàu ngầm nguyên tử cao tốc thí nghiệm Đề án 661 (mã số “Anchar”). Các công việc về chương trình này được nghiên cứu bởi lãnh đạo công nghiệp đóng tàu và xem như là sự ưu tiên hàng đầu. Nhiệm vụ tác chiến của tàu ngầm là chống lại các tàu sân bay và các tàu hộ vệ cao tốc của địch.

Trong các công việc trên Đề án 661 đã tiếp nhận sự tham gia tích cực của Viện nghiên cứu khoa học Trung ương số 45 (nay là Viện nghiên cứu khoa học mang tên Viện sĩ A.N.Krưlov). Viện đã nghiên cứu những câu hỏi “thuộc về tàu” một cách đúng nghĩa liên quan với sự chê tạo tàu ngầm nguyên tử mới, cũng như là những câu hỏi về hiệu quả chiến đấu của tàu ngầm cao tốc.

Ba giải pháp về vật liệu thiết kế cơ bản đã được nghiên cứu để chế tạo thân trong của tàu – thép, nhôm và titan. Kết quả là titan đã được lựa chọn. Điều này cho phép giảm khối lượng thân tàu rất nhiều (đồng nghĩa với lượng choán nước của tàu). Bằng cách này, một trong số những dấu hiệu ngụy trang quan trọng nhất của tàu ngầm đã bị giảm đi đáng kể - trường từ tính của tàu.

Sau khi xem xét hai kiểu lò phản ứng – đơn giản hơn nước – nước và kim loại lỏng trong tương lai (triển vọng) (chất tải nhiệt của đường bao thứ nhất – hợp kim chì và bitmut) – kiểu đầu tiên được lựa chọn như là thực hế hơn theo thời gian chế tạo, mặc dù các tham số riêng thấp hơn.

Đã có 14 phiên bản chính và 6 phiên bản bổ sung thuộc các đề án phác thảo được nghiên cứu. Các phiên bản trang bị vũ khí của tàu cũng được nghiên cứu: các tên lửa có cánh với sự phóng ngầm “Ametist” được chế tạo dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư V.N.Chelomen, các tên lửa có cánh với sự phóng nổi (Tổng công trình sư G.M.Beriev) hoặc các ngư lôi mới uy lực mạnh mà ở thời điểm đó đang ở trong giai đoạn phát triển (thiết kế).

Việc lựa chọn vũ khí chính yêu cầu so sánh hiệu quả các phiên bản tàu ngầm nguyên tử. Kết quả các nghiên cứu được thực hiện ở Viện nghiên cứu khoa học số 45, sự ưu tiên dành cho phiên bản với các tên lửa “Ametist”. Mệnh lệnh của Nhà nước về sự thiết kế lần đầu tiên trên thế giới tện lửa có cánh với sự khởi động ngầm được đưa ra ngày 1 tháng 4 năm 1959, còn ngày 9 tháng 4 cùng năm đã thông qua đề án phác thảo của tàu ngầm.

Việc thiết kế đề án kỹ thuật của tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh Đề án 661 đã hoàn thành trong tháng 12 năm 1960. Hệ thống năng lượng nguyên tử mạnh kết hợp với hình dạng mới của thân tàu đảm bảo cho tàu ngầm các thông số tốc độ độc đáo. Trong sự tương ứng với Đề án, tàu phải đạt tốc độ dưới nước không thấp hơn 37-38 hải lý, vượt trội tốc độ của bất cừ tàu chiến nào của Hải quân Mỹ.

Việc thiết kế tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh được tiến hành dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư N.N.Isanin (sau đó, thay thế ông là N.F.Shulzhenko). Giám sát viên chính từ phía Hải quân là Yu.G.Ilinsky, sau đó – V.N.Markov. Trong các công việc theo chương trình đã kéo theo sự tham gia của hơn 400 tổ chức và xí nghiệp.

Trong quá trình thiết kế và đóng tàu đã xử lý công nghệ hàn thiết kế thân tàu từ hợp kim titan độ bền cao, được chế tạo từ sự đúc, rèn chúng, dụng cụ và các linh kiện khác. Để làm việc với titan, ở xí nghiệp lắp ráp xe máy Severodvinsk đã được yêu cầu thành lập các phân xưởng đặc biệt và các phòng khác. Để tiến hành các thí nghiệm động lực và tĩnh lực đã chế tạo các buồng nửa ngoài trời SMT60-1 và DMT-60-2 (buồng đầu tiên được thí nghiệm trên ụ, còn thứ hai – trên trường bắn Hải quân).

Các khoang 1 (trên) và 2 (dưới), có hình dáng mặt cắt của số 8, tạo thành 2 vòng tròn giao nhau đường kính 5,9 mét (trong đó bố trí các thiết bị ngư lôi với cơ số đạn dự trữ cùng các khí tài nạp đạn nhanh);

3 – khoang cho người ở, buồng sỹ quan, pin ắc quy

4 – trạm chỉ huy, trạm điều khiển thiết bị năng lượng, khối cho người sinh hoạt

5 – lò phản ứng

6 – tuabin

7 – máy phát điện tuabin

8 – khoang các máy móc hỗ trợ (máy làm lạnh, máy nén khí, thiết bị lọc nước biển (nước mặn))

9 – thiết bị dẫn động bánh lái (chân vịt) và khoang chứa.

Phần cuối mạn tàu được chế tạo trong dạng tách đôi của 2 của mũ chụp đối xứng dạng hình nón  các trục với khoảng cách giữa chúng là 5 mét. Sự tối ưu hóa thủy động lực hình dáng phần cuối mạn tàu đạt được do kết quả kéo dài nó với các góc nhỏ xuống dốc của rãnh mớn nước trong mặt phẳng đường kính và sự tiếp nhận trục chân vịt kéo dài với các mũ chụp, cho phép lắp trục chân vịt có đường kính tối ưu với tần sô quay cho phép.

Trong vách ngăn của các thiết bị di động của tàu ngầm đã lắp các thùng nổi, dự kiến dung cho việc cứu nạn toàn bộ thủy thủ đoàn bằng phương pháp “khô”.

Thiết bị năng lượng tổng công suất trên các trục 80 000 sức ngựa gồm có 2 nhóm tự động (các thành bên phải và trái). Mỗi nhóm liên koees với thiết bị sản xuất hơi nước tự động V-5R, thiết bị tuabin răng cưa GZTA-618 và thiết bị phát điện tuabin tự động xoay chiều 3 pha OK-3, công suất 3000kW. Công suất nóng tiêu chuẩn của hai lò phản ứng nguyên tử dạng nước – nước là 117,4mW, còn thiết bị sản xuất hơi nước PPU trong công suất tiêu chuẩn của lò phản ứng là 2x250 tấn hơi nước/giờ.

Các lò phản ứng được thiết kế cho tàu ngầm Đề án 661 có hàng loạt các điểm đặc biệt khác thường. Chi tiết, sự lặc của thiết bị tải nhiệt thuộc đường bao thứ nhất được thiết kế theo sơ đồ “ống trong ống”, đảm bảo sự hợp lý của thiết bị năng lượng nguyên tử khi cường độ cao. Khi đó, các lò phản ứng làm việc không chỉ trên nơ trôn nhiệt năng và với sự tham gia phản ứng tách “nhiên liệu” hạt nhân của các nơ trôn nhanh (?).

Để cung cấp năng lượng tiêu thụ chính là năng lượng điện được lấy từ dòng điện xoay chiều ba pha hiệu điện thế 380V và tần số 50Hz. Sự áp dụng mới cơ bản đã bỏ được việc sử dụng các máy phát điện – diesel: trong vai trò nguồn điện khẩn cấp, sử dụng các pin ắc quy. Tổ hợp điều khiển thiết bị điện “Kaktus-61” được thiết kế tại Phòng Thiết kế Trung ương số 61 ở Rostov sau này được các thủy thủ đánh giá cao nhất.

Trên thành tàu có tổ hợp đạo hàng mọi vi độ “Sigma-661”, đảm bảo sự bơi dưới nước và dưới băng. Sự điều khiển tự động tàu ngầm được thực hiện bằng hệ thống điều khiển theo hướng và độ sâu “Shpat”, hệ thống ngăn ngừa các lỗi khẩn cấp và sụt “Turmalin”, đồng thời hệ thống điều khiển các hệ thống tàu tổng hợp, các khí tài và các lỗ ngoài mạn tàu “Signal-661”.

Tổ hợp thủy âm MGK-300 “Rubin đảm bảo sự phát hiện các mục tiêu có tiếng ồn khi có sự phối hợp tự động đồng thời 2 trong số chúng với sự phân phối các thông tin tới các hệ thống điều khiển vũ khí tên lửa và ngư lôi. Đảm bảo sự phát hiện vòng các tín hiệu của đài thủy âm trên tàu địch, làm việc trong chế độ tự động, đồng thời nhận dạng chúng với sự xác định góc phương vị và cự ly. Để phát hiện các loại mìn neo có đài thủy âm “Radian-1”.

Để quan sát tính trạng không khí và trên mặt nước của tàu ngầm, có trang bị kính tiềm vọng truyền sáng phòng không PZNS-9 với máy tính toán quang học các tọa độ. Khí tài nâng cho phép nâng kính tiềm vọng từ độ sâu 30 mét khi tốc độ tàu 10 hải lý và sóng cấp 5. Có đài ra đa định vị RLK-101 và MTP-10, đồng thời hệ thống phân biệt bạn – thù “Nikhrom”.

Đối với sự thông tin liên lạc vô tuyến hai chiều bảo mật tốc độ siêu nhanh với các trạm chỉ huy trên bờ, với các tàu khác và phối hợp với tàu ngầm bằng các máy bay có các tổ hợp khí tài thông tin liên lạc vô tuyến hiện đại (theo tiêu chuẩn của những năm 1960). Tàu được trang bị hệ thống trinh sát vô tuyến, đảm bảo sục sạo, phát hiện và định vị các đài vô tuyến của địch đang hoạt động.

Vũ khí cơ bản của tàu ngầm là tổ hợp tên lửa chống tàu có cánh P-70 “Ametist” với 10 tên lửa có cánh, được bố trí trong các thùng nghiêng bố trí theo thành ngoài thân trong ở bộ phận mũi tàu. Ở thân ngoài đối với mỗi thùng phóng có cửa ra vào cá nhân, nắp mở ở dưới.

Tầm bắn tối đa của tổ hợp tên lửa chống tàu có cánh P-70 là 70km. Sự khởi động tên lửa thực hiện dưới nước từ độ sâu 30 mét từ thùng phóng ngoài thành bị làm ngập nước sơ bộ. Ngay sau khi rời khỏi thùng phóng, động cơ tên lửa khởi động và mở cánh, còn ở ví trí nổi trên mặt nước là động cơ chính nhiên liệu rắn.

Trong thành phần tổ hợp tên lửa có đồng thời các khí tài kiểm tra trước phóng, các khí tàu của hệ thống điều khiển bắn tên lửa mang theo, cùng với tổ hợp thủy âm, tổ hợp điều khiển bắn ngư lôi, tổ hợp đạo hàng, đồng thời thiết bị cân bằng điều khiển hướng và độ sâu.

Thiết bị phóng đảm bảo sự bảo quản, vận chuyển, chuẩn bị khởi động từ xa và khởi động các tên lửa có cánh mà không cần tiếp cận gần thùng phóng. Các tên lửa được tiếp nhận tới thành tàu trong trạng thái đã sẵn sàng để chuẩn bị khởi động. Sự bảo quản đáng tin cậy đảm bảo sự phóng của chúng trong thời gian 3 tháng trên biển.Toàn bộ tổ hợp đạn tên lửa có thể phóng trong hai loạt, khoảng cách khởi động giữa các loạt là 3 phút. Theo ý kiến của các chuyên gia, đây là điểm yếu chiến thuật chính của đề án, rất khó đạt hiệu quả cho tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh vào các mục tiêu chính – các tàu sân bay. Ngoài ra, tên lửa P-70 có nhược điểm này, đó là luồng khói mạnh (đặc) từ động cơ, làm mất sự ngụy trang của tàu trong thời gian bắn.

Trong bộ phận cuối mũi của tàu ngầm bố trí 4 thiết bị ngư lôi 533mm (cơ số ngư lôi – 8 đạn), đảm bảo sự bắn từ độ sâu 200 mét. Sự điều khiển bắn ngư lôi được thực hiện bằng hệ thống tự động “Ladoga-P-661”.

Trong quá trình thí nghiệm tàu ngầm nguyên tử Đề án 661, nhận số hiệu K-162, khi 92% công xuất của thiết bị động lực đạt được một cách tương đối ở bãi tập vùng nước nông (độ sâu khu mặt nước – 200 mét, độ sâu hành quân – 100 mét) đã nhận được tốc độ tối đa dưới mặt nước, bằng 42 hải lý, tăng đáng kể so với các tham số được tính toán (38 hải lý). Theo đó, đã lập kỷ lục thế giới về tốc độ của tàu ngầm, trước đó được thiết lập bởi các tàu Đề án 671 (33,5 hải lý). Tốc độ lớn nhất của tàu ngầm nguyên tử Mỹ chỉ là 30 hải lý. Sau đó, khi thiết bị năng lượng chính đạt công suất tối đa và độ nước sâu trên bãi tập, đã nhận được kết quả cao hơn – 44,7 hải lý (khi tăng cường thiết bị năng lượng đã đạt tốc độ 45 hải lý trong thời gian ngắn). Con số này và đến thời điểm này là kỷ lục tuyệt đối về tốc độ của các tàu ngầm. Tuy nhiên, khi đó cũng đã xuất hiện những vấn đề không mong đợi đối với các công trình sư: ở tốc độ cao, lực ma sát với nước vào thân tàu ngầm sẽ tạo ra tiếng ồn lớn, và tàu ngầm thực tế bị “điếc” do những sự nhiễu tiếng ồn mạnh.

Trong các thí nghiệm của K-162 đã thể hiện tính cơ động cao như trong các mặt phẳng tầm – hướng. Có các thông só tốc độ và cơ động riêng, kết hợp với tổ hợp thủy âm mạnh với tầm phát hiện mục tiêu xa, tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh Đề án 661 có thể thực hiện việc triển khai nhanh ở khu vực hoạt động chiến đấu, đồng thời lựa chọn trận địa thuận lợi để sử dụng vũ khí và thực hiện cuộc tấn công lần nữa, mở rộng một cách đáng kể khả năng chiến đấu của tàu theo so sánh với các tàu ngầm thuộc Đề án khác.

Năm 1970, khi tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh Đề án 661 đã trải qua thêm các thí nghiệm, phục vụ câu hỏi về việc khởi công đóng loạt tàu ngầm nguyên tử theo Đề án nâng cấp – 661-M. Đã có 3 phiên bản, khác nhau ở lượng choán nước (từ 5179 đến 6208 tấn), tốc độ ngầm (39-42 hải lý), thiết bị năng lượng chính (43 000–55 000 sức ngựa) và các tham số khác. Tuy nhiên, tới thời điểm này, đã triển khai đóng loạt có các thông số về tốc độ không bằng, nhưng có giá thành rẻ và tiếng ồn thấp hơn đáng kể là Đề án 670, có sức tấn công tương đương. Ngoài ra, yêu cầu áp dụng những sự thay đổi thực tế trong hệ thống điều khiển bắn tên lửa của Đề án 661, một lần nữa cần thời gian và tài chính đáng kể.

Tiếng ồn lớn ở dưới nước của tàu không làm cho Hải quân hài lòng. Cấp độ cao của những sự nhiễu thủy âm riêng gây khó khăn co hoạt động của tổ hợp thủy âm. Trong các điều kiện này việc triển khai đóng hàng loạt các tàu ngầm nguyên tử Đề án 661 không được chấp nhận. Sự phát triển và dự định nâng cấp K-162 không được tiếp nhận, bao gồm cả việc lắp tổ hợp tên lửa P-120 với sự thay thế sau đó bằng tổ hợp “Granit”.

Năm 1962, ở xí nghiệp lắp xe máy phương Bắc (số 402) đã bắt đầu chế tạo các khung thân trong đầu tiên của tàu ngầm Đề án 661. Tuy nhiên, các thí nghiệm đầu tiên của các phần từ thiết kế thân tàu từ hợp kim titan đã kết thúc không thành công, yêu cầu tiến hành các công việc bổ sung. Kết quả là việc khởi công chính thức tàu ngầm Đề án 661 chỉ được thực hiện ở Severodvinsk vào 28 tháng 12 năm 1963.

Cấp độ cao của tàu ngầm mới và sự phực tạp của đề án đã kéo dài quá trình thực hiện đóng tàu. Các công việc về chế tạo tàu được tiếp tục, và trong sự phức tạp như vậy, kéo dài hơn 11 năm. Sự cản trở lớn trong quá trình đóng tàu là tốc độ thấm của việc thiếu titan trong thời gian đó – cũng cần thiết để đóng máy bay và tên lửa. Kết quả là tàu ngầm, nhận số hiệu chiến thuật K-162, chỉ được hạ thủy vào 21 tháng 12 năm 1968. Ngày 13 tháng 12 năm 1969, tàu được đưa vào các thí nghiệm vận động cấp xưởng.

Ban đầu, dự định, rằng sau khi đóng tàu đầu tiên (thí nghiệm) thuộc Đề án 661, sau đó sẽ khởi công thêm 10 tàu trong lớp. Tuy nhiên, sau đó số lượng tàu bị rút xuống còn 5, sau đó là 3, còn trong năm 1964, kế hoạch 5 năm mới quyết định hạn chế việc đóng mới tàu chỉ là 1. Việc này được giải thích là ở Liên Xô không đủ titan, đồng thời những khó khăn về công nghệ, thời gian đóng tàu kéo dài đáng kể chỉ để đóng tàu duy nhất. Năm 1970, một lần nữa, lại đặt ra câu hỏi về khởi công loạt tàu ngầm nguyên tử Đề án nâng cấp 661-M, nhưng ở thời điểm đó đã triển khai đóng hàng loạt các tàu thuộc Đề án 670.

Sự khai thác sử dụng thí nghiệm của tàu được bắt đầu năm 1970 và kết thúc tháng 12 năm 1971. Tháng 9 năm 1971, K-162 đã có lần trực chiến đầu tiên, trong cuộc hành quân đó, tàu đã đi qua biển Greenland đến rãnh (vùng trũng) Brazil, tới khu vực xích đạo, thực hiện hàng loạt các nhiệm vụ cùng với các tàu ngầm và tàu nổi khác. Thực hiện sự giám sát tàu sân bay “Saratoga”. Các tàu Mỹ khí đó nhiều lần cố gắng thoát khỏi các tàu ngầm, tăng tốc độ lên hơn 30 hải lý, tuy nhiên kết quả mong đợi không thực hiện được. Hơn nữa, tàu ngầm nguyên tử đã tiến hành cơ động, thỉnh thoảng, nó vượt qua cả tàu Mỹ. Trong hai tháng rưỡi tiến hành cuộc hành quân, tàu đã nổi lên mặt nước tổng cộng một lần.

Sau khi hoàn thành thí nghiệm khai thác sử dụng, K-162 đã trải qua sửa chữa ở Severodvinsk và năm 1974 một lần nữa quay trở lại biên chế chiến đấu Hải quân. Tàu được giới thiệu là thư viện độc đáo, ở đó, trong các điều kiện tự nhiên đã thực hiện việc xử lý các mẫu vũ khí và trang bị mới. Nhiều trong số đó, được chế tạo dành cho tàu ngầm thí nghiệm này, sau đó, sử dụng trên các tàu mới thuộc đề án khác. Ở phương Tây, Đề án 661 nhận tên gọi “Papa class”. Trong Hải quân Liên Xô, nó được gọi là “Cá vàng” (một thời gian trước, đây là biệt danh của tàu ngầm nguyên tử Đề án 645), cũng như là sự tương đồng (giống nhau) bên ngoài của titan và vàng, cũng như chi phí cao của Đề án.

Năm 1978, tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa đạn đạo đề án K-162 đổi tên thành K-222. Tàu nằm trong biên chế Hạm đội Phương Bắc đến năm 1988, sau đó bị đưa vào danh sách dự bị, tiếp đó – đưa đi tháo dỡ.


+ K-162, từ năm 1978 là K-222 (số hiệu xưởng 501); khởi công 28 tháng 12 năm 1963 ở “xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” (số 402) tại Severodvinsk; hạ thủy 21 tháng 12 năm 1968; 13 tháng 12 năm 1969 đã bắt đầu các thí nghiệm vận động cấp xưởng, đạt tốc độ kỷ lục của tàu ngầm là 42 hải lý và 31 tháng 12 năm 1969 gia nhập biên chế; đầu năm 1970 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1970 ở khu vực nước sâu của bãi tập đã thiết lập kỷ lục tuyệt đối của tàu ngầm là 44,7 hải lý (không chính thức); từ tháng 1 năm 1970 đến tháng 12 năm 1971, tàu trong quá trình khai thác sử dụng thí nghiệm, đi qua 40 000 dặm (trong đó gần 30 000 dặm dưới nước), từ tháng 9 năm 1971 đã hoàn thành cuộc hành quân tới Đại Tây Dương hoàn toàn tự động với tốc độ cao, theo dõi tàu sân bay tấn công “Saratoga” của Hải quân Mỹ; từ năm 1972 đến 1974 đã trải qua sửa chữa ở xưởng số 402; năm 1988 bị đưa vào danh sách dự bị; đầu những năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân; giải tán và chuyển giao để tháo dỡ.

Chú thích

Các thông số kỹ chiến thuật chính của tàu ngầm K-162 Đề án 661: lượng choán nước tiêu chuẩn: 5179 tấn; tốc độ nổi: 16 hải lý; tốc độ ngầm: hơn 38 hải lý; 10 tên lửa có cánh tổ hợp “Ametist”, 4 thiết bị ngư lôi 533mm, 12 ngư lôi; tổ hợp đạo hàng “Sigma-661”; kính tiềm vọng – P(?)NS-9; đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu nổi RLK-101; máy hỏi của đài ra đa định vị nhận dạng “Nikhrom”; tổ hợp thủy âm “Rubin”; đài thủy âm MG-509 và MG-29; thiết bị năng lượng – 2 lò phản ứng V-5 công suất 177 mW; tổ hợp tuabin răng cưa 618- 2 theo 40 000 sức ngựa; máy phát điện tuabin – 3 theo 3000kW; độ lặn sâu giới hạn: 400 mét; thời gian hoạt động: 70 ngày; chiều dài: 106,9 mét; chiều rộng thân ngoài: 11,5 mét; chiều rộng theo bộ phận cân bằng: 16,7 mét; chiều cao theo nóc vách ngăn mui: 14,5 mét; lượng mớn nước: 8 mét; thủy thủ đoàn: 75 người.

Các số hiệu

1.Các thiết bị ngư lôi ở mũi; 2.Các ngư lôi dự trữ; 3.Khoang mũi; 4.Khoang số 3; 5. Khoang trong; 6.Thùng nổi cứu nạn; 7.Trạm trung tâm; 8.Cửa ra vào vận chuyển – khẩn cấp; 9.Các thiết bị tuabin răng cưa chính; 10. Các máy phát điện tuabin; 11-Khoang các máy móc hỗ trợ; 12-Khoang thiết bị bánh lái; 13. Bánh lái quạt gió; 14. Chân vịt; 15. Trạm la bàn; 16.Tổ hợp thủy lực 17.Khoang thủy âm (?); 18.Thùng phóng tên lửa; 19.Các bánh lái nằm ngang cơ động ở mũi tàu.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 5197

+ ngầm: 8000

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế) 106,92 (-)

+ chiều rộng nhất: 11,5

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 8,06

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ thiết bị sản xuất hơi nước B-5R; 2 lò phản ứng nước, công suất, mW: 177,4

+ 2 thiết bị tuabin răng cưa 618; 2 tuabin hơi nước, công suất, sức ngựa (kW): 80 000 (58 000)

+ 2 máy phát điện tuabin OK-3, công suất, kW: 2x3000

2 trục, 2 bánh lái chân vịt

Tốc độ, hải lý

+ nổi: 16

+ ngầm (tốc độ tối đa đạt được): 42 (45)

Độ lặn sâu, mét

+ hoạt động hiệu quả: 300

+ giới hạn: 400

Thời gian hoạt động: 70 ngày

Thủy thủ đoàn (sỹ quan): 85 (-)

Vũ khí tiến công

+ thiết bị phóng SM-97 cho tổ hợp tên lửa chống tàu có cánh P-70 “Ametist”: 10x1

+ tên lửa chống tàu có cánh P-70 (4K66) “Ametist” (SS-N-7 “Starbright”): 10

Ngư lôi

+ thiết bị ngư lôi 533mm: 4 (mũi)

+ cơ số ngư lôi 533mm và tên lửa chống tàu điều khiển: 8

Thủy lôi

+ có thể mang theo thủy thôi thay thế cho bộ phận ngư lôi –


+ hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu: -

+ đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: RLK-101 “Albatros”; MTP-10 (đạo hàng)

+ các đài thủy âm: GAK MGK-300 “Rubin”; MG-509; MG-29; “Radian-1” (dò mìn)

+ các khí tài tác chiến điện tử: “Zavesa” (tìm phương”; VAN-M

+ tổ hợp đạo hàng: “Sigma-661”; “Samum-1”

+ tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến: tổ hợp các khí tài

+ đài ra đa định vị hội thoại nói: “Nikhrom”.

Tổng số tàu đã đóng: 2

Biến thể

+ 949 “Granit” (Lớp Oscar-I) – Đề án cơ sở sản xuất hàng loạt tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa chống tàu có cánh P-700 “Granit” (1981)

+ 949-A “Antei” (Oscar-II class) – biến thể được hiện đại hóa với sự tăng cường lượng choán nước (1987).

Kết quả của việc hiện đại hóa vũ khí Hải quân của đối thủ tiềm năng (các máy bay tiêm kích – yểm trợ cất cánh từ tàu sân bay F-14 “Tomcat”, máy bay chống ngầm S-3 “Viking”), các khả năng chống tàu sân bay của các tàu ngầm nguyên tử Liên Xô thuộc Đề án 675 (thậm chí là sau khi được nâng cấp) có vẻ như trở nên yếu thế trong việc tiêu diệt các cụm đối thủ của chúng. Yêu cầu chế tạo tổ hợp tên lửa mới, có tầm bắn xa và uy lực mạnh hơn đáng kể với sự khởi động ngầm, đảm bảo tiến hành cuộc tấn công quy mô lớn dưới nước vào các tàu (trước hết là tàu sân bay) từ xa với khả năng chọn lọc tiêu diệt mục tiêu.

Dưới tổ hợp mới yêu cầu thiết bị mang mới có khả năng thực hiện bắn loạt từ vị trí ngầm 20-24 tên lửa (theo tính toán, rõ ràng mật độ này cho phép “bắn thủng” hệ thống phòng thủ tên lửa chống tàu trên các cụm tàu sân bay tương lai của Mỹ). Ngoài ra, tàu tên lửa mới phải có khả năng ngụy trang, tốc độ và độ lặn sâu cao, đảm bảo cho nó khả năng vượt qua sự phòng thủ chống ngầm của địch và thoát khỏi sự truy đuổi.

Các công việc sơ bộ về chế tạo tàu ngầm tên lửa thế hệ thứ 3 bắt đầu năm 1967, năm 1969, Hải quân đã đưa ra nhiệm vụ kỹ - chiến thuật chính thức về chế tạo “tàu ngầm tên lửa tuần dương hạng nặng”, trang bị tổ hợp tên lửa chiến thuật.

Đề án, nhận số hiệu 949 và mã số “Granit”, được chế tạo ở Phòng thiết kế Trung ương Kỹ thuật Hải quân “Rubin”, dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư P.P.Pustưntsev. Sau cái chết của ông vào năm 1977, Tổng công trình sư là I.L.Baranov, còn giám sát viên chính từ phía Hải quân – thuyền trưởng hạng 2 V.N.Ivanov. Khi thiết kế tàu ngầm tên lửa mới đã dự kiến sử dụng rộng rãi lượng trữ khoa học – kỹ thuật và các giải pháp thiết kế riêng, nhận được khi chế tạo tàu ngầm có tốc độ lớn nhất trên thế giới thuộc Đề án 661.

Tổ hợp tên lửa “Granit”, được chế tạo ở Phòng thiết kế - thí nghiệm số 52 (hiện nay là tổ chức nghiên cứu – khoa học lắp ráp xe máy), phải đáp ứng được yêu cầu rất cao: tầm bắn xa – không dưới 500km, tốc độ tối đa – không dưới 2500km/h. So với các tổ hợp có ý nghĩa tương tự trước đó, “Granit” khác ở quỹ đạo linh hoạt thích hợp, khả năng phóng đa năng (ngầm và nổi), đồng thời cho các phương tiện mang (tàu ngầm và tàu nổi) , sự bắn loạt với sự bố trí không gian hợp lý của tên lửa, hệ thống chọn lọc phòng thủ nhiễu của hệ thống điều khiển. Cho phép bắn vào các mục tiêu, có tọa độ với sự sai số lớn và thông tin cũ. Toàn bộ các thao tác theo sự bảo dưỡng hàng ngày và khởi động của các tên lửa đều thực hiện tự động hóa. Kết quả là “Granit” sở hữu khả năng thật trong việc giải quyết nhiệm vụ bất kỳ trong các trận chiến trên biển chỉ bằng một phương tiện mang.

Tuy nhiên, hiệu quả của tổ hợp tên lửa chống tàu tầm xa trong mực độ đáng kể được xác định bằng các khả năng của các khí tài trinh sát và chỉ thị mục tiêu. Hệ thống “Uspekh”, cơ sở là máy bay Tu-95, không có độ ổn định tác chiến cần thiết. Vì thế, đầu những năm 1960, trước khoa học chuyên ngành và ngành công nghiệp đã đặt ra nhiệm vụ chế tạo lần đầu tiên trên thế giới hệ thống quan sát vũ trụ trong mọi điều kiện thời tiết các mục tiêu nổi trên mọi khu vực mặt nước trên đại dương và cung cấp sự chỉ thị mục tiêu với sự truyền tải thông tin một cách trực tiếp tới các phương tiện mang vũ khí hoặc các trạm chỉ huy trên cạn (trên tàu). Mệnh lệnh đầu tiên của Nhà nước về triển khai các công việc thiết kế - thí nghiệm về sự chế tạo hệ thống trinh sát vũ trụ và chỉ thị mục tiêu đường biển (MRKTs) đưa ra vào tháng 3 năm 1961. Với công việc có quy mô rộng lớn này được giao cho các trung tâm khoa học và tập thể công trình sư lớn của đất nước.

Tổ chức chính, đảm nhận việc chế tạo hệ thống trinh sát vũ trụ và chỉ thị mục tiêu ban đầu được xác định là Phòng thiết kế - thí nghiệm số 52, dưới sự lãnh đạo của Tổng công trình sư V.N.Chelomen. do sự chế tạo (đến nay chưa có hệ thống tương tự trên thế giới) thiết bị năng lượng hạt nhân mang theo duy nhất đối với vệ tinh nhân tạo, gồm có trong thành phần hệ thống được giao cho tập thể Phòng thiết kế thí nghiệm số 670 (Viện nghiên cứu khoa học “Sao Đỏ”) thuộc bộ thiết bị xe máy (?). Tuy nhiên, Phòng thiết kế thí nghiệm số 52 không có đủ năng lực sản xuất cần thiết, đảm bảo việc sản xuất hàng loạt các khí tài vũ trụ cho Hải quân. Kết quả là tháng 5 năm 1969, chương trình được quyết định giao cho Phòng thiết kế Leningrad và xưởng “Arsenal” mang tên M.V.Frunze, trở thành những nơi chính trong việc thực hiện chương trình vệ tinh “Hải quân”.

Hệ thống trinh sát vũ trụ và chỉ thị mục tiêu đường biển gốm có hai kiểu khí tài vũ trụ: vệ tính với đài ra đa định vị mang theo và thiết bị năng lượng hạt nhân, đồng thời vệ tính với đài vũ trụ trinh sát kỹ thuật vô tuyến, trang bị thiết bị năng lượng mặt trời. Cũng vào đầu năm 1970, xưởng “Arsenal” đã bắt đầu sản xuất các mẫu khí tài vũ trụ thí nghiệm. Các thí nghiệm thiết kế - bay của khí tài trinh sát ra đa định vị vũ trụ được bắt đầu năm 1973, còn vệ tinh trinh sát kỹ thuật vô tuyến – trong cùng năm. Khí tài trinh sát ra đa định vị vũ trụ được tiếp nhận vào trang bị năm 1975, còn tổ hợp trong dạng hoàn toàn đầy đủ (với khí tài trinh sát kỹ thuật vô tuyến vũ trụ) – năm 1978.

Tổ hợp trinh sát kỹ thuật vô tuyến vũ trụ đảm bảo sự phát hiện và sự tìm phương mục tiêu, bức xạ các tín hiệu điện từ. Khí tài vũ trụ có hệ thống định hướng ba trục cao và ổn định trong không gian. Trong vai trò nguồn nguồn, sử dụng thiết bị năng lượng mặt trời trong sự phố hợp với các ắc quy hóa học đệm (hoãn xung). Khí tài tên lửa nhiên liệu lỏng đa chức năng đảm bảo sự ổn định của khí tàu vũ trụ, hiệu chỉnh độ cao của quỹ đạo, cung cấp xung phân tán trong sự tách thiết bị vũ trụ tới quỹ đạo. Khối lượng của thiết bị vũ trụ - 3300kg, chiều cao hoạt động hiệu quả của quỹ đạo – 420km; độ nghiêng của quỹ đạo – 65 độ.

Tổ hợp vũ trụ 17K114 được sử dụng để tiến hành trinh sát vũ trụ và chỉ thị mục tiêu đường biển. Trong thành phần của nó có thiết bị vũ trụ 17F16, ra đa định vị quan sát hai mặt, đảm bảo phát hiện mục tiêu nổi theo toàn bộ chế độ thời tiết cũng như ngày và đêm. Trong vai trò nguồn mang theo, sử dụng thiết bị năng lượng hạt nhân, sau khi hoàn thành bởi khí tài hoạt động chủ động được tách và vận chuyển tới quỹ đạo cao hơn. Thiết bị tên lửa nhiên liệu lỏng đa chuwcsnawng phục vụ sự ổn định của thiết bị vũ trụ, đồng thời cung cấp xung phân tán trong sự tách khí tài vũ trụ tới quỹ đạo. Khối lượng thiết bị vũ trụ - 4300kg, chiều cao làm việc hiệu quả của quỹ đạo – 280km, độ nghiêng quỹ đạo – 65 độ.

Ngoài thành phần vũ trụ, trong thần phần khí tài trinh sát vũ trụ và chỉ thị mục tiêu đường biển còn có các trạm thu thông tin trên tàu một cách trực tiếp từ các khí tài vũ trụ, đảm bảo xử lý thông tin và cung cấp sự chỉ thị mục tiêu tới việc sử dụng vũ khí tên lửa (nhà thiết kế - Viện nghiên cứu khoa học Kiev “Kvant”).

Tháng 11 năm 1975, đã bắt đầu các thí nghiệm của tổ hợp tên lửa P-700, nhận cùng tên gọi cũng như mã số của tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh – “Granit”, đã hoàn thành vào tháng 8 năm 1983. Tuy nhiên, trước thời điểm chúng hoàn thành, tháng 4 năm 1980 trong biên chế Hạm đội Phương Bắc đã gia nhập tàu ngầm nguyên tử đầu tiên K-525 thuộc Đề án 949.

Cũng như toàn bộ các tàu ngầm Liên Xô trước, tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh Đề án 949 theo thiết kế hai thân – thân trong và vỏ thủy động lực bên ngoài. Bộ phận mạn tàu với hai trục chân vịt và cánh đuôi được chế tạo tương tự với tàu ngầm nguyên tử Đề án 661. Khoảng cách 3,5 mét giữa các thân trong và thân ngoài đảm bảo trữ lượng nổi thực tế và tính sống còn của tàu khi bị trúng ngư lôi. Tuy nhiên, cũng do việc này mà tàu ngầm có lượng choán nước lớn – 22 500 tấn – trong đó 10 000 tấn là nước.

Thân trong có dạng hình trụ, được chế tạo từ thép AK-33 dày từ 45 đến 69mm và được tính toán tới độ lặn sâu giới hạn 600 mét, độ sâu hoạt động hiệu quả 480 mét. Các vách ngăn hình nhẫn của thân trong được đúc, hình cầu, bán kính mũi – 8 mét, bán kính mạn – 6,5 mét. Các vách ngăn ngang phẳng: giữa các vách ngăn khoang số 1 và 2, đồng thời 4 và 5 chúng được tính toán để chịu được áp suất 40 atm và có độ dày 20mm. Bằng cách này, tàu ngầm được chia thành 3 khoang – khoang ẩn đối với tình huống khẩn cấp ở độ sâu 400 mét: khi chìm bộ phận thân trong, người trong trường hợp này có cơ hội được cứu và trong khoang thứ nhất, hoặc trong khoang số 2-3, hoặc trong các khoang mạn tàu. Các vách ngăn còn lại ở trong các khu vực cứu nạn được tính toán chịu được áp suất 10atm (ở độ sâu hơn 100 mét). Thân trong được chia thành 9 khoang:

1.Ngư lôi

2.Điều khiển, pin ắc quy

3.Các trạm chiến đấu và khoang vô tuyến

4.Phòng cho người ở

5.Trang bị điện và các máy móc hỗ trợ

6.Lò phản ứng

7,8.Thiết bị tuabin răng cưa

9.Động cơ điện để chèo (chân vịt).

Chú thích

Tàu ngầm nguyên tử Đề án 949

Lượng choán nước nổi – 13 400 tấn

Tốc độ ngầm – hơn 30 hải lỳ

Vũ khí: tổ hợp P-700 “Granit” với 24 tên lửa 3M-45; 4 thiết bị ngư lôi 533mm; 2 thiết bị ngư lôi 650mm, cơ số đạn: 28 ngư lôi; ngư lôi – tên lửa hoặc mìn

Công suất thiết bị động lực: 10 000 sức ngựa

Độ lặn sâu: 600 mét

Thời gian hoạt động: 120 ngày

Chiều dài – 143 mét

Chiều rộng – 13,8 mét

Lượng mớn nước – 9 mét

Thủy thủ đoàn – 94 người.

Vách ngăn hầm các thiết bị di động được bố trí một hướng thuộc bộ phận mũi tàu ngầm. Chúng khác thường ở chiều dài lớn – 29 mét. Ngoài các thiết bị di động, trong đó thùng cứu nạn nổi, được sử dụng cho toàn bộ thủy thủ đoàn, 2 thiết bị chuyên dụng để bắn các khí tài chống thủy âm, các thùng dành cho tổ hợp tên lửa phòng không trên tàu “Igla-1”. Vách ngăn hầm các khí tài di động (cũng như thân ngoài) có sự tăng cường phủ băng và nóc hình tròn để làm vỡ lớp băng khi nổi trong tình trạng băng đá phức tạp. Các bánh lái ngang ở mũi được bố trí trong phân cuối mũi tàu và xếp gọn trong thân tàu. Thân ngoài được bao lớp che phủ chống thủy âm.

Thiết bị năng lượng của tàu được đồng nhất hóa tối đa với thiết bị năng lượng của tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa chiến lược Đề án 949 và có sử dụng khối và hệ thống giảm chấn hai tầng. Hệ thống gồm hai lò phản ứng nước dạng OK-650B (mỗi lò công suất 190mW) và hai tuabin hơi nước (tổng công suất 98 000 sức ngựa) với thiết bị tuabin răng cưa OK-9, làm việc trên hai trục chân vịt trong hai khoang khác nhau. Đồng thời có máy phát điện tuabin 3200kW và 2 máy phát điện – diesel dự bị DG-190 theo 800kW, đòng thời 2 thiết bị lái.

Do kết quả của thiết bị năng lượng hai trục có sự dữ trữ 100%. Thiết bị sản xuất hơi nước, tổ hợp tuabin răng cưa chính, máy phát điện tuabin tự động, các động cơ điện và hàng trục với chân vịt bánh lái một thành được nhân đôi hoàn toàn bởi thành thứ hai, vì thế, khi hỏng bất cứ phần tử nào hoặc toàn bộ thiết bị máy bị hỏng hoàn toàn ở một bên thành, tàu ngầm không mất khả năng chiến đấu.

Vũ khí chính của tàu ngầm Đề án 949 gồm có 24 tên lửa chống tàu có cánh “Granit” trong các thiết bị phóng đôi (theo cặp). Các thùng với tên lửa nằm ngoài thân trong và có góc nâng cố định – 40 độ. Sự chỉ thị mục tiêu của tên lửa chống tàu có cánh được đảm bảo từ các vệ tinh của hệ thống trinh sát vũ trụ và chỉ thị mục tiêu 17K114 được nhắc tới ở trên. Tàu ngầm được trang bị ăng ten nổi dạng lai –“Zubatka”, cho phép tiếp nhận sự thông tin vô tuyến, chỉ thị mục tiêu và các tín hiệu đạo hàng vệ tinh, nằm ở độ sâu lớn và dưới băng. Ăng ten được bố trí trong thượng tầng sau vách ngăn khoang.

Tên lửa 3M35 thuộc tổ hợp “Granit” được trang bị đầu đạn hạt nhân (công suất 500kt) hoặc đầu đạn nổ (750kg), trang bị động cơ tuabin phản lực chính KR-93 với máy gia tốc nhiên liệu rắn hình nhẫn. Tầm bắn tối đa 550…600km, tốc độ tối đa – 2,5M trên tầm cao và 1,5M – tầm thấp. Khối lượng khởi động – 7000kg, chiều dài – 19,5 mét, đường kính thân – 0,88 mét, sải cánh – 2,6 mét.

Các tên lửa có thể bắn đơn hoặc bắn loạt (24 tên lửa chống tàu khởi động trong nhịp độ cao). Trong trường hợp sau, giữa các tên lửa trong loạt thực hiện sự phân chia mục tiêu tự động. Loạt phóng đảm bảo tạo thành một cụm các tên lửa dày đặc, đơn giản hóa việc vượt qua các khí tài phòng không của địch. Sự tổ chức bay của toàn bộ các tên lửa, loạt phóng, tìm kiếm lệnh và “bắn trúng” nói bằng máy quan sát ra đa định vị bằng một tên lửa, bay cao hơn một chút so với các tên lửa còn lại, cho phép các tên lửa chống tàu có cánh còn lại của loạt phóng thực hiện việc bay trên quỹ đạo chính trong chế độ im lặng vô tuyến. Trong quá trình bay của các tên lửa, thực hiện sự phân bố tối ưu giữa chính với các mục tiêu trong mệnh lệnh. Tốc độ siêu âm và quỹ đạo bay phức tạp, khả năng kháng nhiễu cao của các khí tài vô tuyến điện và sự xuất hiện của hệ thống đặc biệt loại bỏ các tên lửa phòng không và không đối không của địch, đảm bảo cho “Granit” khi bắn cả loạt có xác xuất cao khi vượt qua hệ thống phòng không và chống tên lửa đối hạm của cụm tàu sân bay (được tính toán, để đánh chìm cụm tàu sân bay tấn công của Mỹ cần thiết trúng 9 tên lửa “Granit”). Để tăng cường tính sống còn cho đầu đạn tên lửa khỏi khí tài chống tên lửa tầm gần, nó được bọc thép.

Tổ hợp ngư lôi – tên lửa tự động “Leningrad-949” cho phép tiếp nhận các ngư lôi, đồng thời ngư lôi – tên lửa “Vodopad” và “Veter” trong mọi độ sâu. Tổ hợp gồm có 4 thiết bị ngư lôi 533mm và 2 thiết bị 650mm với các khí tài nạp đạn nhanh với các giá đỡ cung cấp đạn dọc và ngang, bố trí trong bộ phận mũi thân và các khí tài điều khiển bắn ngư lôi “Grinda”. Nhờ khí tài nạp đạn nhanh, toàn bộ cơ số đạn ngư lôi có thể được sử dụng trong thời gian tổng cộng vài phút. Cơ số đạn gồm 24 ngư lôi (650mm chống tàu 65-76A, 533mm đa năng USET-80), các tên lửa “Shkval” và tên lửa chống ngầm (83-P và 84-P). Các ngư lôi có thể bắn ở độ sâu 480 mét ở tốc độ từ 13 hải lý (các ngư lôi 65-76A) đến 18 hải lý (USET-80).

Cơ sở của vũ khí vô tuyến điện của tào ngầm nguyên tử Đề án 949 là hệ thống điều khiển thông tin MVU-132 “Omnibus”, các bản điều khiển được bố trí trong trạm chỉ huy chính ở khoang số 2. Tàu ngầm được trang bị tổ hợp thủy âm MGK-540 “Skat-3”, trong thành phần gồm có máy xác định canh gác NOR-1, đài dò mìn MG-519 “Arfa”, đài-máy đáp khẩn cấp MGS-30, máy dò đạo hàng vòng NOK-1, MG-512 “Vint”, máy đo tiếng ồn MG-518 “Sever”, MG-543. Toàn bộ các khí tài này cho phép trong chế độ tự động phát hiện, tìm phương và theo dõi toàn bộ các mục tiêu có thể (đồng thời 30) trong các chế độ tìm phương băng tần rộng và hẹp, phạm vi âm thanh và hạ âm. Có ăng ten thu thấp tần lai, lắp từ ông trên ở bộ phận ổn định mạn tàu (lắp từ thân thứ hai), đồng thời, máy dò âm dưới nước, bố trí theo thành thân ngoài. Tầm xa của tổ hợp thủy âm – 220km. Chế độ cơ bản – thụ động, nhưng có khả năng phát hiện tự động, đo cự ly, góc vòng và khoảng cách tới mục tiêu trong chế độ chủ động.

Tổ hợp đạo hàng tự động “Medveditsa” gồm có máy tìm phương, hệ thống đạo hàng nối theo máy đáp – hải đăng thủy âm, hệ thống vũ trụ ADK-3M, thủy la bàn GUK-1M, la bàn từ KM-145-P2, hệ thống quán tính, hành trình kế và các khí tài khác, toopr hợp tính toán kỹ thuật số biệt lập “Struna”. Tất cả các khí tài thông tin được kết nối tới tổ hợp “Molnia-M”. Sự thu thông tin tình báo từ tổ hợp vệ tinh hoặc máy bay có thể được thực hiện trong vị trí ngầm tới ăng ten lai “Zubatka”. Sau khi xử lý thông tin nhận được sẽ dẫn tới hệ thống điều khiển thông tin chiến đấu “Omnobus”. Trên tàu đồng thời có tổ hợp vô tuyến – quang học MTK-110, cho phép thực hiện sự quan sát bằng mắt thường dưới nước ở độ sâu 50…60 mét.

Đối với các thành viên thủy thủ đoàn tàu ngầm Đề án 949 đã được tạo điều kiện tối đa để hoạt động lâu ngày (thời gian hoạt động của tàu ngầm được đánh giá trong 120 ngày). Toàn bộ cá nhân được đảm bảo vị trí cứu nạn cá nhân trên các thuyền 1; 2; 4 và 6 chỗ. Các khoang cho người ở được trang bị mạng lưới truyền tải vô tuyến. Trong tàu ngầm có buồng chỉ huy và nhà ăn có thể tiếp nhận đồng thời 42 người, để chuẩn bị thức ăn và nướng bánh mỳ - khoang bếp, gồm có các buồng nấu. Trữ lượng lương thực, thực phẩm được bố trí đầy đủ trong các khoang thực phẩm (trong đó có ướp lạnh) và kho chứa. Trên tàu ngầm đồng thời có phòng thể thao, bể bơi, nhà tắm nắng, góc riêng…

Trong toàn bộ các chế độ bơi của tàu khi thiết bị năng lượng chính hoạt động, hệ thống quạt và điều hòa không khí đảm bảo trong các phòng tiêu chuẩn không khí theo thành phần hóa học, nhiệt độ và độ ẩm. Hệ thống hoàn nhiệt hóa học không khí đảm bảo trong các khoang của tàu ngầm trong thời gian bơi dài ngày, sự cung cấp ô xi và khí cacbonic trong các giới hạn tiêu chuẩn được đặt ra, còn hệ thống làm sạch không khí loại bỏ các tạp chất có hại.

Bản vẽ thiết kế tàu ngầm tuần dương Đề án 949 "Granit"

Các khí tài cứu nạn khẩn cấp được thiết kế trên Đề án  949 dành cho thủy thủ đoàn vượt trội các khí tài tương tự của tàu ngầm thuộc các đề án khác. Trữ lượng nổi của đề án là hơn 30%, đảm bảo sự bơi ở vị trí nổi và tính không chìm khi bị đắm hoàn toàn khoang bất kỳ ở thân trong và 2 khoang liên tiếp tiếp giáp với khoang bị ngập nước của thùng tải trọng dằn chính một bên thành. Dự kiến, dự trữ không khí cao áp đảm bảo khả năng bơm hơi tải trọng dằn trong số lượng càn thiết để bù trừ sự nổi âm khi bị ngập nước khoang bất kỳ với sự hỏng 2 thùng tải trọng dằn chính ở độ sâu 150 mét. Thời gian bơm hơi của toàn bộ các thùng tải trong dằn từ độ sâu tiềm vọng là 90 giây. Đối với sự bơm hơi khẩn cấp có sự phục vụ của các mày phát điện khí hơi thuốc nổ. Hệ thống thủy lực làm việc từ 2 trạm bơm tương tác nhân đôi của hệ thống thủy lực bánh lái và tàu, bố trí trong các khoang số 3 và 10 và trong trường hợp đầy, đảm bảo cho tàu ngầm có năng lượng dự trữ đủ cho 3 hoạt động của các bánh lái ngang mạn và mũi. Các khí tài thoát nước của tàu đảm bảo sự thoát nước ở vị trí nổi trên mọi độ sâu đến giới hạn. Ngoài ra, sự xả nước ở độ sâu giới hạn là hơn 90 mét khối/giờ.

Tàu ngầm được chia theo chiều dài và 2 khu vực cứu nạn: từ khoang số 1 đến số 4 và từ khoang số 5 đến khoang số 10. Trong khu vực mũi đã lắp thùng nổi để cứu nạn cho toàn bộ thủy thủ đoàn từ độ lặn sâu giới hạn (trong vách ngăn các thiết bị di động). Trong khu vực mũi có hệ thống cứu nạn cá nhân – bằng đường cửa ra trên trang bị của thợ lặn từ cửa cứu nạn, bố trí trong khoang số 10. Mỗi khu vực được phân chia bởi các vách ngăn giữa, nhiệm vụ chíh – đảm bảo tính không ngập nước của tàu.

Phao tiêu tự động của tổ hợp V-600, nổi từ độ sâu 1000 mét, đảm bảo sự cung cấp thông tin tự động ở cự ly 3000 mét trong thời gian 5 ngày về thông số khẩn cấp tới tàu ngầm và các tọa độ của nó ởi thời điểm tách phao tiêu từ tàu ngầm. Cửa cứu nạn của khoang số 10 cho phép sử dụng thiết bị cứu nạn của thủy thủ, tiếp nhận vào trang bị năm 1980. Cửa ra vào có hệ thống mở âu (kè) với sự điều khiển bán tự động (hoặc bằng tay), đảm bảo việc rời tàu của cá nhân từ độ sâu 220 mét, đồng thời sự mở kè khi rời theo cáp phao tiêu từ độ sâu 100 mét mà không làm đắm khoang số 10. Sự bố trí tấm quây – bệ trên khoang số 10 đảm bảo sự lắp ghép khí tài cứu nạn ở khu vực nước sâu hoặc phễu cứu nạn được thả theo dây cáp định hướng.

Trong Hải quân Liên Xô, các tàu ngầm Đề án 949 được phân vào lớp tàu ngầm nguyên tử tuần dương loại I. Ở Phương Tây, chúng mang tên gọi Oscar class.

Theo các đánh giá của hàng loạt chuyên gia trong nước, theo tiêu chuẩn “hiệu quả/giá thành”, tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh Đề án 949 là khí tài được ưu tiên hơn cả trong việc chống lại các tàu sân bay của địch. Theo tình hình đến giữa những năm 1980, giá của một tàu ngầm Đề án 949 là 226 triệu rúp, theo đánh giá chỉ bằng 10% giá thành tàu sân bay đa chức năng “Roosevelt” (2,3 triệu USD, không tính đến giá thành phụ khác). Trong cùng thời gian đó, theo tính toán của các chuyên viên Hải quân và công nghiệp, một tàu ngầm nguyên tử có thể với xác xuất cao loại khỏi vòng chiến tàu sân bay và hàng loạt tàu bảo vệ nó. Tuy nhiên, cũng khá nhiều các chuyên gia đã hoài nghi những đánh giá này, cho rằng, hiệu quả của tàu ngầm nguyên tử đã bị phóng đại tương đối nhiều. Liên quan tới đó là vấn đề chỉ thị mục tiêu và nhận dạng thường xuyên là “gót chân asin” của bất kỳ vũ khí tầm xa nào và đặc biệt là tên lửa. Đối với hiệu quả tieu diệt các mục tiêu ngầm cũng như tàu nổi cần thiết nhận sự chỉ thị mục tiêu trực tiếp trước khi bắn, thì cần tỷ lệ thời gian thật cao. Trong nguyên tắc chỉ thị mục tiêu này đối với tàu ngầm tên lửa có cánh có thể nhận được từ thiết bị vũ trụ (khí tài trinh sát vũ trụ và chỉ thị mục tiêu “Legenda”) và trinh sát hàng không (hệ thống “Uspekh-U”). Nhưng thiết bị vũ trụ rất dễ bị thương – thậm chí trước khi bắt đầu các hoạt động tác chiến có thể hoặc là bắn hỏng, hoặc bị áp chế, thiết bị trinh sát hàng không cung cấp thông tin phù hợp trong khu vực không chế của không quân địch để tiến hành các cuộc không chiến với chúng, còn sự chỉ thị mục tiêu từ nhận được từ tàu nổi trong thời gian tiến hành các trận chiến sẽ là không thực tế. Nên xem xét thực tế rằng, tàu sân bay là vũ khí chiến đấu tổng hợp, có khả năng giải quyết cao các nhiệm vụ phạm vi rộng, khí đó, cũng như các tàu ngầm là các tàu có nhiệm vụ chuyên môn hẹp hơn đáng kể. Và nếu không so sánh với các tàu sân bay Mỹ, thì 2 tàu ngầm nguyên tử Đề án 949 (thậm chí ở Liên Xô, nơi đã đóng số lượng lớn các tàu ngầm) có giá thành đắt hơn, ví dụ như tàu tuần dương hạng nặng chở máy bay Đề án 11435 “Thống chế Hải quân Liên Xô Kuznetsov”.

Bắt đầu từ thân tàu thứ 2 trên tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh Đề án 949 được lắp ăng ten lai của đài thủy am, bố trí trong mũ chụp dạng ống trên bộ phận cân bằng dọc phía trên.

Sau hai tàu đầu tiên được đóng theo Đề án 949, đã bắt đầu đóng các tàu ngầm tuần dương theo Đề án hiện đại hóa 949-A (mã số “Antei”). Kết quả của sự nâng cấp là tàu ngầm nhận khoang bổ sung (V-bis), cho phép tăng cường hoàn chỉnh bố cục bên trong các trang bị vũ khí và thiết bị mang theo. Kết quả là lượng choán nước của tàu tăng lên, trong thời điểm đó đã thành công trong việc tăng cường khả năng ngụy trang và lắp khí tài hiện đại.


Việc đóng tàu ngầm nguyên tử Đề án 949 được tiến hành ở “xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” ở Severodvinsk (xưởng 402) từ năm 1978. Đã đóng được 2 tàu ngầm – K-525 (sau đó là “Archangel”) và K-206 (“Murmansk”) và gia nhập biên chế Hải quân mùng 2 tháng 10 năm 1981 và 20 tháng 12 năm 1983. Các công việc đóng tàu sau đó được tiến hành theo Đề án hiện đại hóa 949-A. Ban đầu, kế hoạch dự kiến đóng hơn 20 tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh, nhưng sự tan rã của Liên Xô và khủng hoảng kinh tế ở Nga nên chương trình này thực tế đã bị chấm dứt.


Hiện nay, 2 tàu ngầm Đề án 949 đã bị đưa vào danh sách dự bị.

+ K-525; từ 6 tháng 4 năm 1993 là “Archangel”; (số hiệu 605); khởi công 25 tháng 7 năm 1978 ở “xí nghiệp đóng tàu phương Bắc” (số 402) tại Severodvinsk; hạ thủy 3 tháng 5 năm 1980; gia nhập biên chế 2 tháng 10 năm 1981; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; cuối những năm 1990 bị đưa vào danh sách dự bị.

+ K-206; từ 14 tháng 4 năm 1987 đến 15 tháng 2 năm 1992 là “Đoàn viên thanh niên Minsk”; từ 6 tháng 4 năm 1993 là “Murmansk” (số hiệu 606); khởi công 22 tháng 4 năm 1979 ở “xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc” ở Severodvinsk; hạ thủy 10 tháng 12 năm 1982; gia nhập biên chế 20 tháng 12 năm 1983; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; cuối những năm 1990 bị đưa vào biên chế dự bị.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 12 500

+ ngầm: 22 500

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất: 144

+ chiều rộng nhất: 18,2

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 9,2

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 2 lò phản ứng nước OK-650B, tổng công suất, mW: 380

+ 2 thiết bị sản xuất hơi nước, 2 thiết bị tuabin răng cưa OK-9

+ 2 tuabin hơi nước, tổng công suất, sức ngựa (kW): 98 000 (72 000)

+ 2 máy phát điện tuabin, công suất, kW: 2x3200

+ 2 máy phát điện – diesel DG-190, công suất, kW: 2x800

2 trục; 2 chân vịt 7 cánh; 2 thiết bị lái

Tốc độ, hải lý

+ nổi: 15

+ ngầm: 30…32

Độ lặn sâu, mét

+ hoạt động hiệu quả: 480…500

+ ngầm: 600

Thời gian hoạt động: 120 ngày

Thủy thủ đoàn (sỹ quan): 94 (42)

Tên lửa tấn công

+ thiết bị phóng SM-225 thuộc tổ hợp tên lửa chống tàu có cánh P-700 “Granit”: 12x2

+ tên lửa chống tàu có cánh 3M45 (SS-N-19 “Shipwreck”: 24

Tên lửa phòng không

+ thiết bị phóng cho tổ hợp tên lửa phòng không 9K310 “Igla-1”/9K38 “Igla” (SA-14 “Gremlin”/SA-16 “Gimlet”): 2 (16)

Ngư lôi

+ thiết bị ngư lôi 650mm: 2 (mũi)

+ các ngư lôi 650mm 65-76A: 6

+ thiết bị ngư lôi 533mm: 4 (mũi)

+ các ngư lôi 533mm USET-80: 18

+ tên lửa chống ngầm điều khiển 83-P “Vodopad”/84-P “Veter”; các tên lửa “Shkval”: thay cho ngư lôi

+ thủy lôi: có thể mang theo thủy lôi thay cho các ngư lôi: -


+ hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu: “Omnibus-949”

+ đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: MRKP-58 “Radian” (Snoop Head/Pair)

+ đài thủy âm: GAK MGK-540 “Skat-Z”; HOR-1; MG-519 “Arfa”; MGS-30; HOK-1; MG-512 “Vint”; MG-518 “Sever”; MG-543; BGAS trên tàu thứ hai

+ các khí tài tác chiến điện tử: “Anis”, “Zona” (Bald Head/Rim Hat, Park Lamp); 2xVIPS

+ tổ hợp đạo hàng: “Medevitsa-949”; “Sintez” – đạo hàng vũ trụ; ADK-3M “Parus” – đạo hàng vũ trụ; GKU-1M – thủy la bàn

+ các khí tàu chỉ thị mục tiêu của tổ hợp tên lửa chống tàu có cánh: “Selena” (Punch Bowl); MRSTs-2

+ tổ hợp thông tin vô tuyến: “Molnia-M”; “Kora”; “Zub

+ đài ra đa định vị hội thoại nói: “Nikhrom-M”.

Tổng số tàu đã đóng: 4+1

Trong những năm 70 ở Mỹ, dựa trên những thành công đạt được trong lĩnh vực chế tạo các động cơ phản lực – không khí nhỏ gọn có tính kinh tế cao, đã bắt đầu nghiên cứu các tên lửa chiến lược có cánh trước âm kích thước nhỏ cho Không quân và Hải quân. Dòng tên lửa cho Hải quân phảo được phóng từ các thiết bị ngư lôi tiêu chuẩn 533mm, thực hiện khả năng bay trên độ cao thêm và bắn cháy các mục tiêu trên bộ bằng đầu đạn hạt nhân từ tầm xa 2000-2500km với độ chính xác cao trong sai số vòng dưới 200 mét). Sự xuất hiện của loại vũ khí mới hiệu quả cao đã gây ra sự chênh lệch trong cán cân cân bằng giữa các siêu cường trong lĩnh vực vũ khí hạt nhân chiến lược. Điều này yêu cầu phía Liên Xô phải tìm “câu trả lời” thích hợp.

Mệnh lệnh đã được giao cho khoa học và công nghiệp chuyên ngành về tiến hành đánh giá khả năng kỹ thuật và tính hợp lý trong quân sự trong việc chế tạo các tên lửa chiến lược có cánh, tương tự với các tên lửa có cánh của Mỹ “Tomahawk”. Sự phân tích đã chỉ ra rằng, nhiệm vụ có thể được giải quyết trong thời gian 5-6 năm, tuy nhiên, sự hợp lý trong việc tiến hành các công việc tương tự, những ý kiến của các chuyên gia đã bị chia rẽ: nhiều người cho rằng không cần thiết chế tạo tên lửa chiến lược có cánh, bởi vì chúng sẽ thua kém rất nhiều so với các tên lửa đạn đạo trong khả năng vượt qua sự phòng thủ chống tàu của địch, yêu cầu khi đó phải bỏ ra lượng đáng kể tài chính Nhà nước để chế tạo và phát triển cơ sở hạ tầng đảm bảo sử dụng chúng. Chi tết, đối với tên lửa có cánh, cần chế tạo các bản đồ số vị trí khu vực của đối thủ tiềm năng và các trung tâm máy tính mạnh, cần thiết để xử lý và đưa tới hệ thống dẫn bắn của các tên lửa thông tin về địa hình vị trí theo đường bay. Trong việc sử dụng tên lửa có cánh, những người ủng hộ cho rằng chúng tương đối đơn giản và rẻ, có khả năng sử dụng (trong đó không phải chế tạo đặc biệt) phương tiện mang khác nhau, còn đồng thời xác xuất cao vượt qua hệ thống phòng không của địch bằng kết quả tính toán tầm bay thấp và sự khó phát hiện bằng các ra đa định vị.

Kết quả là lãnh đạo Liên Xô trong năm 1976 đã ra quyết định mang tính nguyên tắc về sự phát triển các tên lửa có cánh chiến lược bắn từ các căn cứ trên không, trên biển và trên bộ. Khi đó, dự định chế tạo tên lửa có cánh cho Hải quân theo hai dạng – tốc độ trước âm kích thước nhỏ, có khả năng khởi động từ thiết bị ngư lôi của tàu ngầm, và tên lửa siêu âm kích thước lớn hơn, khởi động từ các thiết bị phóng đứng chuyên dụng.

Việc chế tạo tên lửa có cánh trước âm RK-55 “Granat” – tương tự với tên lửa Mỹ “Tomahawk”, được giao cho Viện nghiên cứu khoa học Sverdlovsk “Novator”, dưới sự lãnh đạo của L.V.Lyuiev. Sự thiết kế tên lửa có cánh được bắt đầu từ năm 1976. Năm 1984, chậm hơn 4 năm so với loại tương tự của Mỹ, tên lửa được tiếp nhận vào trang bị.

Để đảm bảo sự tiếp nhận chiến đấu của các tên lửa có cánh, trang bị hệ thống dẫn bắn đối ứng cực trị, trong Hải quân đã xây dựng trung tâm tính toán đặc biệt theo sự thành lập các bản đồ số vị trí các bối cảnh dự đoán của chiến trường và vạch ra nhiệm vụ bay. Khí tài của hệ thống điều khiển tên lửa, tàu ngầm và trung tâm tính toán bờ biển đã được thiết kế tại Viện nghiên cứu khoa học thiết bị hàng không (viện trưởng và Tổng công trình sư A.S.Abramov).

Các tàu đầu tiên được trang bị tên lửa có cánh chiến lược “Granat”, là các tàu ngầm tuần dương Đề án 667-AT (mã số “Grusha”), được chế tạo trên cơ sở các tàu ngầm Đề án 667-A, đã bị loại khỏi biên chế Hải quân theo Hiệp ước Hạn chế vũ khí chiến lược (START-1) và có tình trạng kỹ thuật tốt. Đề án cải tạo lại 667-AT được chế tạo ở Phòng thiết kế Kỹ thuật Hải quân “Rubin”, Tổng công trình sư O.Ya.Margolin, giám sát viên chính từ Hải quân – Thuyền trưởng cấp 1 N.P.Nikolaev.

Kết quả hiện đại hóa, diễn ra ở Severodvinsk, các tàu ngầm bị cắt đi khoang số 5 (khoang tên lửa) và thay cho nó là hàn khoang mới, trong đó bố trí 8 (theo 4 mỗi bên thành) các thiết bị ngư lôi 533mm, lắp (lần đầu tiên trong ngành đóng tàu ngầm nội địa) dưới góc mặt phẳng đường kính của tàu, ở phần giữa thân. Trong quá trình hiện đại hóa, các tàu được nhận tổ hợp đạo hàng hiện đại “Tobol-667AT”, hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu “Omnibus” và hàng loạt các hệ thống được hiện đại hóa và hệ thống mới khác. Thiết bị năng lượng chính và các hệ thống tổng hợp của tàu được giữ lại không thay đổi.

Vũ khí chính của tàu là tên lửa có cánh RK-55 “Granat” được bắn từ 8 thiết bị ngư lôi 533mm, bố trí ở khoang số 5 (cơ số đạn – 32 tên lửa có cánh hoặc ngư lôi tầm xa). Các tên lửa có cánh chiến lược RK-55 “Granat” có khối lượng khởi động 1700kg, chiều dài 8,09 mét và đường kính thân 0,51 mét. Tên lửa trang bị động cơ tuabin phản lực chính và máy gia tốc khởi động nhiên liệu rắn. Tên lửa có cánh mang đầu đạn hạt nhân công suất 100kT. Tốc độ tuần dương tương ứng M=0,7, tầm bắn tối đa – 3000km, hệ thống dẫn bắn – quán tính với sự hiệu chỉnh cực trị theo địa hình khu vực.

Vũ khí ngư lôi của Đề án 667-A được giữ lại – 4 thiết bị ngư lôi 533mm với cơ số đạn 12 ngư lôi kiểu 53-65K và SET-65, đồng thời 2 thiết bị ngư lôi 400mm (8 ngư lôi SET-73 hoặc khí tài bẫy thủy âm).

Trước khi Liên Xô tan rã, theo Đề án 667-AT đã kịp nâng cấp 4 tàu ngầm nguyên tử tuần dương mang tên lửa chiến lược Đề án 667-A: K-253 (kết thúc việc trang bị lại vào năm 1988), K-395 (1991), K-408 (1983) và K-423 (1987), còn 1 tàu ngầm – K-399 đã bị loại khỏi biên chế trước khi kết thúc nâng cấp. Các tàu Đề án 667-AT đã phục vụ ở Hạm đội Phương Bắc (ở phương Tây là lớp Yankee Notch). Đến năm 2000, trong biên chế chỉ còn lại tàu ngầm K-395.

(* - tàu còn nằm trong biên chế)

+ K-253 (số hiệu xưởng 414); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 3 tháng 11 năm 1966; 26 tháng 6 năm 1967 khởi công ở xí nghiệp lắp ráp xe máy Phương Bắc tại Severodinvsk; hạ thủy 5 tháng 6 năm 1969; gia nhập biên chế 1 tháng 11 năm 1969; 28 tháng 11 năm 1969 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; ban đầu phân loại vào tàu ngầm tuần dương; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm mang tên lửa chống tàu; 22 tháng 7 năm 1982 – tàu ngầm loại lớn; 3 tháng 5 năm 1982 trở thành Đề án 667-AT và từ 17 tháng 5 năm 1984 đến 20 tháng 12 năm 1988 được nâng cấp ở xưởng “Zvezda” ở cảng Đá Lớn; 30 tháng 6 năm 1993 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

*+ K-395; (số hiệu 415); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 21 tháng 6 năm 1967; 8 tháng 9 năm 1967 khởi công ở xí nghiệp lắp ráp xe máy Phương Bắc tại Severodvinsk; hạ thủy 28 tháng 7 năm 1969; gia nhập biên chế 5 tháng 12 năm 1969; 9 tháng 1 năm 1970 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; ban đầu là lớp tàu ngầm tuần dương; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm mang tên lửa chống tàu; 18 tháng 4 năm 1985 là tàu ngầm loại lớn; 3 tháng 6 năm 1992 là tàu ngầm nguyên tử tuần dương; từ 24 tháng 6 năm 1988 đến 30 tháng 12 năm 1991, được nâng cấp ở xưởng “Zvedochka” và 11 tháng 2 năm 1992 trở thành Đề án 667-AT.

+ K-399 (số hiệu xưởng 151); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 21 tháng 6 năm 1967; 23 tháng 2 năm 1968 khởi công ở xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin (Komsomol-na-Amur); khởi công 23 tháng 6 năm 1969; gia nhập biên chế 24 tháng 12 1969; 9 tháng 1 năm 1970 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; ban đầu là lớp tàu ngầm tuần dương; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm mang tên lửa chống ngầm; 27 tháng 10 năm 1980 – tàu ngầm loại lớn; 24 tháng 11 năm 1972 được tặng Huân chương của Bộ Quốc phòng Liên Xô “Vì sự quả cảm và lòng dũng cảm của chiến binh”; từ 25 tháng 2 năm 1974 đến 28 tháng 1 năm 1976 đã trải qua đại tu ở xưởng “Zvezda” tại cảng Đá Lớn; 18 tháng 1 năm 1982 cũng được nâng cấp ở đó theo Đề án 667-AT; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân và đưa tới cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-408 (số hiệu xưởng 416); ghi tên vào danh sách tàu Hairq uân 21 tháng 6 năm 1967; 20 tháng 1 năm 1968 khởi công ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc tại Severodvinsk; hạ thủy 10 tháng 9 năm 1969; gia nhập biên chế 25 tháng 12 năm 1969; 9 tháng 1 năm 1970 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; ban đầu là tàu ngầm tuần dương; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm mang tên lửa chống tàu; 3 tháng 10 năm 1984 – tàu ngầm loại lớn; 8 tháng 1 đến 19 tháng 3 năm 1971 đã hoàn thành cuộc hành quân từ Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc tới Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương mà không nổi và 27 tháng 3 năm 1971 đã gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; từ 10 tháng 1 năm 1975 đến 20 tháng 7 năm 1977 đã trải qua đại tu ở xưởng “Zvezda” ở cảng Đá Lớn; 8 tháng 7 năm 1983 cũng được nâng cấp ở đó và 17 tháng 3 năm 1983 trở thành Đề án 667-AT; 17 tháng 7 năm 1988 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-423 (số hiệu xưởng 440); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 12 tháng 1 năm 1968; khởi công 13 tháng 1 năm 1969 ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc tại Severodvinsk; hạ thủy 4 tháng 7 năm 1970; gia nhập biên chế 13 tháng 11 năm 1970; 24 tháng 11 năm 1970 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; ban đầu là phân lớp tàu ngầm tuần dương; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa chống tàu; 3 tháng 4 năm 1979 – tàu ngầm loại lớn; 3 tháng 6 năm 1992 – tàu ngầm nguyên tử tuần dương; từ 16 tháng 10 năm 1978 đến 27 tháng 12 năm 1987 được nâng cấp ở xưởng “Zvedochka” và 24 tháng 2 năm 1987 trở thành Đề án 667-AT; 5 tháng 7 năm 1994 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 8700

+ ngầm: 13 800

Các kích thước, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 141,7 (-)

+ chiều rộng nhất: 12,8

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 8

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 2 lò phản ứng nước kiểu VM-2-4, tổng công suất, mW: 89,2

+ 2 thiết bị sản xuất hơi nước OK-700, 2 thiết bị tuabin răng cưa 635

+ 2 tuabin hơi nước, tổng công suất, sức ngựa (kW): 40 000 (29 400)

+ 2 máy phát điện tuabin OK-2A, công suất, sức ngựa (kW): 2x3000

+ 2 máy phát điện – diesel DG-460, công suất, kW: 2x460

+ 2 động cơ điện DG-153, công suất, kW: 2x225

2 trục, 2 chân vịt 5 cánh

Tốc độ, hải lý

+ nổi: 320

+ ngầm: 400

Thời gian hoạt động: 70 ngày

Thủy thủ đoàn (sỹ quan): 121 (-).

Tên lửa chiến lược

+ tên lửa có cánh liên lục địa RK-55 (SS-N-21 “Sampson”): 32

Tên lửa phòng không

+ thiết bị phóng cho tổ hợp tên lửa phòng không 9K32M “Strela-2M” (SA-7 “Grail”): 2…4

Ngư lôi

+ thiết bị ngư lôi 533mm: 4/8 (mũi/thành)

+ các ngư lôi 533mm và tên lửa có cánh liên lục địa: 44

+ thiết bị ngư lôi 400mm: 2 (mũi)

+ các ngư lôi 400mm: 8

Mìn

+ có thể mang mìn thay cho ngư lôi: 24


+ hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu: “Omnibus”

+ đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: “Albatros” (Snoop Tray)

+ hệ thống thủy âm: tổ hợp thủy âm “Rubicon” (Shark Gill)

+ khí tài tác chiến điện tử: “Zaliv-P”

+ tổ hợp đạo hàng: “Tobol-667-AT”; KNS “Tsiklon-B”

+ tổ hợp thông tin vô tuyến: “Molnia-l” (Pert Spring); ăng ten phao tiêu lai “Paravan”; các đài vô tuyến siêu âm và sóng ngắn; đài thông tin liên lạc âm thanh dưới nước

+ đài ra đa định vị hội thoại nói: “Khrom-KM”.

Tổng số tàu đã đóng: 1

Biến thể: không có

Trên các tàu ngầm nguyên tử đầu tiên ở Liên xô, cũng như ở Mỹ đã sử dụng thiết bị sản xuất hơi nước với các lò phản ứng nước – nước. Tuy nhiên, năm 1957, trong biên chế Hải quân Mỹ đã có tàu ngầm nguyên tử thí nghiệm thứ hai – “Seawolf”, trang bị lò phản ứng với vật liệu tải nhiệt kim loại lỏng (ZhMT). Việc tiếp nhận các lò phản ứng với vật liệu tải nhiệt kim loại lỏng đã tăng cường sự hợp lý hệ số hoạt động hiệu quả của thiết bị năng lượng do kết quả nhiệt độ cao hơn của vật liệu tải nhiệt trên đầu ra của lò phản ứng và tăng nhiệt độ hơi nước quá nhiệt.

Các công việc trên lò phản ứng của tàu ngầm dạng tương tự được bắt đầu ở Liên Xô năm 1955. Ngày 22 tháng 10 năm 1955 đã có mệnh lệnh của Nhà nước Liên Xô về việc chế tạo tàu ngầm nguyên tử ngư lôi thí nghiệm Đề án 645 với thiết bị sản xuất hơi nước 2 lò phản ứng với vật liệu tải nhiệt kim loại lỏng (hợp kim chì – bitmut). Ban đầu, việc thiết kế tàu ngầm nguyên tử được thực hiện dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư V.N.Peregudov, năm 1956, A.K.Hazarov đã thay thế cho ông. Giám sát viên chính từ Hải quân là A.N.Donchenko và A.S.Gubkin.

Nhiệm vụ kỹ - chiến thuật cho tàu ngầm mới không được đưa ra, các công việc được bắt đầu trực tiếp từ giai đoạn đồ án kỹ thuật: dự định, rằng tàu ngầm Đề án 645 phải khác so với tàu ngầm Đề án 627 chỉ ở thiết bị năng lượng, cho phép đánh giá tính khách quan tối đa ưu điểm của thiết bị năng lượng chính với vật liệu tải nhiệt kim loại lỏng. Tuy nhiên, ý định này không được thực hiện thành công một cách đầy đủ. Trong đề án tàu có những sự thay đổi, có sự khai thác sử dụng thí nghiệm các tàu ngầm nguyên tử đầu tiên, đồng thời bằng kết quả thí nghiệm thiết thị năng lượng hạt nhân với vật liệu tải nhiệt kim loại lỏng trên bệ thí nghiệm của viện vật lý – năng lượng.

Các công việc theo đề án kỹ thuật của tàu ngầm nguyên tử được kết thúc vào mùa xuân năm 1956, còn tháng 11 năm 1957, các bản vẽ làm việc đã hoàn thành. Đáng chú ý, những yêu cầu cao về tiếng ồn của tàu ngầm và sự xuất hiện nhiễu thủy âm của nó trong các hoạt động của các đài thủy âm mang theo chưa được nhắc đến. Trong khuông khổ thiết kế đã chỉ thực hiện sự tính toán vòng quay nguy hiểm của chân vịt và tiếng ồn không khí trong các khoang tàu ngầm.

Cũng như các tàu Đề án 627, tàu ngầm nguyên tử mới được sử dụng để đối phó với các tàu nổi và tàu vận tải của đọ khi hoạt động trên các đại dương và các mặt trận biển tầm xa.

Thân trong của tàu ngầm được chế tạo từ hợp kim thép mới với giới hạn lưu động 60kg lực/mm2. Thêm một điểm mới theo so sánh với Đề án 627 là sự tiếp nhận các vách ngăn giữa khoang phẳng, có khả năng chịu áp lực 12,5kg lực/cm2, đảm bảo khả năng nổi khẩn cấp từ độ sâu 100 mét khi bị đắm một khoang bất kỳ.

Đối với sự chế tạo thân ngoài, thùng tải trọng dằn, vách ngăn mui và phần cuối tàu đã lần đầu tiên tiếp nhận thép ít từ tính với giới hạn lưu động 40kg lực/mm2. Việc này cho phép trong trường hợp này sự tăng môi trường từ tính của tàu ngầm nguyên tử giảm gần 2 lần khối lượng các thiết bị khử từ, giảm 50% yêu cầu công suất của chúng và 2 lần – số các lỗ trong thân trong cho đầu ra của thiết bị khử từ.

Thân trong của tàu được chia thành 10 khoang không ngập nước, có một số điểm khác biệt so với Đề án 627

1.Ngư lôi

2.Ắc quy và cho người sống

3.Trạm trung tâm

4.Lò phản ứng

5.Máy phát điện tuabin (trong đố đồng thời bố trí thiết bị làm lạnh và các máy móc hỗ trợ)

6.Tuabin

7.Động cơ điện

8.Cho người sống (trong đó đồng thời bố trí các tủ lạnh)

9.Cho người sống (trong đó đồng thời bố trì các máy lái).

Sự bố trí các lò phản ứng hạng nặng gần với mũi tàu cho phép tăng cường độ mớn nước, tuy nhiên giải pháp bố cục này đồng thời làm giảm điều kiện đảm bảo sự an toàn phóng xạ của khoang trung tâm, các khoang vô tuyến điện và ra đa định vị yêu cầu di chuyển xuống boong dưới.

Thiết bị năng lượng chính công suất 35 000 sức ngựa gồm 2 lò phản ứng sản xuất hơi nước và thiết bị tuabin hơi nước hai trục, 2 máy phát điện tuabin tự động 2 trục (không phải treo như trên tàu ngầm nguyên tử Đề án 627) và pin ắc quy.

Trong thành phần thiết bị năng lượng chính có 2 lò phản ứng VT-1 với vật liệu tải nhiệt kim loại lỏng chì – bitmut có tổng công suất 146mW. Nhiệt độ của vật liệu tải nhiệt ở đầu ra từ lò phản ứng là 440 độ C, còn nhiệt độ của hơi nước quá nhiệt – 355 độ C. Các lò phản ứng có hàng loạt các ưu thế khai thác sử dụng. Chi tiết, sự làm lạnh được thực hiện mà không cần sử dụng máy phát điện hơi nước và các bơm ở đường bao thứ nhất bằng kết quả tính toán sự tuần hoàn tự nhiên của hợp kim và mở kênh làm lạnh. Khả năng lan truyền tính phóng xạ trong đường bao thứ hai và trong khoang năng lượng trong trường hợp bị sự cố độ kín các máy phát điện hơi nước bị loại trừ trong kết quả áp suất lớn trong đường bao thứ 2 theo so sánh với thứ nhất.

Trong thành phần máy phát điện tuabin tự động (ATG) có tuabin chủ động một thân với lò phản ứng, bình tự điện và máy phát điện một chiều. Trong máy phát điện tuabin tự động thành bên phải được tiếp nhận bộ truyền động hành tinh. Công suất trong các đầu dây là 1600kW khi hiệu điện thế của nguồn điện là 320V và tần số quay 1500 vòng/phút. Các máy phát điện tuabin tự động cho phép thực hiện khả năng cơ động mạnh của tàu ngầm trong chế độ hoạt động bất kỳ của thiết bị năng lượng chính và khả năng hoạt động kéo dài dưới động cơ điện bánh lái khí 2 thiết bị tuabin răng cưa chính bị hỏng (tàu ngầm được trang bị 2 động cơ PG-116 công suất 450 sức ngựa).

Trong sự khác biệt với tàu Đề án 627, sự tiếp nhận thiết bị động cơ điện – diesel hỗ trợ không được tính toán (các nhà chế tạo tàu ngầm đã tính toán một cách vội vàng – không kỹ lưỡng, rằng sự xuất hiện của các máy phát điện tuabin tự động đảm bảo độ tin cậy cần thiết của thiết bị năng lượng).

Lần đầu tiên đã tiếp nhận hệ thống thông hơi và kiểm tra áp suất trong các khoang, được điều khiển từ trạm trung tâm.

Trạm trung tâm của Đề án 645 theo so sánh với tàu Đề án 627 trở nên đơn giản và thuận tiện hơn. Theo thành phần các trang bị thủy âm, ra đa định vị, vô tuyến và dẫn đường, đồng thời các khí tàu thông tin liên lạc, tàu thực tế giống với tàu ngầm nguyên tử Đề án 627 (đài thủy âm “Arktika-M”, đài ra đa định vị “Nakat-M”, tổ hợp đạo hàng “Pluton-645”). Trong cùng thời gian này, trên tàu đã lắp kính tiềm vọng thứ hai, tăng cường độ tin cậy quan sát bằng mắt thường.

Trang bị ngư lôi của tàu ngầm nguyên tử Đề án 645 gồm có 4 thiết bị ngư lôi ở mũi đường kính 533mm với cơ số đạn 12 ngư lôi kiểu 53-57 và SET-65. Lần đầu tiên trên thế giới, tàu ngầm Đề án 645 đã tiếp nhận khí tài nạp đạn nhanh của thiết bị ngư lôi. Chúng có hệ thống tiếp đạn riêng cho mỗi thiết bị ngư lôi, cho phép thực hiện việc nạp đạn đồng thời.

Do việc chế tạo thiết bị năng lượng kiểu mới cho tàu ngầm nguyên tử Đề án 645, nhóm các chuyên gia trong năm 1964 đã được tặng giải thưởng Lenin.

Trong quá trình khai thác sử dụng, ở thân ngoài tàu đã xuất hiện nhiều đường nứt có kích thước khác nhau. Rõ ràng, rằng nguyên nhân chính là sự nứt ra bao gồm thép ít từ tính có độ cứng cơ học – ăn mòn thấp; dưới tác động của nước biển, đã phát triển sự ăn mòn giữa các tinh thể, dẫn tới sự tạo thành các đường nứt. Sau đó, từ sự tiếp nhận thép ít từ tính trên các tàu ngầm được quyết định chấm dứt. Đồng thời, các khí tàu khử từ trong thời gian khai thác sử dụng không có sự “biện hộ”. Nó được thiết kế không hợp lý, cấp độ bù từ từ trường và sự ổn định của nó không đảm bảo. Quyết định rất không may, được chỉ ra trên tàu thí nghiệm thuộc Đề án 645 là sự từ chối tiếp nhận thiết bị điện – diesel bổ sung. Các biện pháp giảm trường thủy âm của tàu ngầm nguyên tử Đề án 645 , rõ ràng, là không đầy đủ. Độ ồn của tàu ngầm đã được chỉ ra không chỉ lớn hơn tiếng ồn của tàu ngầm nguyên tử trong Hải quân Mỹ mà còn cao hơn rất nhiều so với yêu cầu đặt ra từ Hải quân Liên Xô. Trong quá trình khai thác sử dụng, tàu được tiến hành đóng nốt, hướng đến việc tăng cường khả năng kín thủy âm.


Ngày 15 tháng 6 năm 1958, ở Severodvinsk đã tiến hành khởi công tàu ngầm nguyên tử thí nghiệm duy nhất thuộc Đề án 645. Sự hạ thủy của tàu diễn ra ngày 1 tháng 4 năm 1962, còn 30 tháng 10 năm 1963, tàu ngầm nguyên tử với số hiệu chiến thuật K-27 đã được đưa vào biên chế Hải quân. Do sự nắm vững kỹ, làm chủ thiết bị kỹ thuật mới, năm 1966, chỉ huy của tàu ngầm nguyên tử được tăng danh hiệu Anh hùng Liên Xô.

Năm 1963, tàu ngầm Đề án 645 đã gia nhập biên chế Hạm đội Phương Bắc, ở đó đã bắt đầu khai thác sử dụng thí nghiệm. Sự phức tạp chính khi khai thác sử dụng tàu ngầm nguyên tử là thiết bị năng lượng với các lò phản ứng trên vật liệu tải nhiệt kim loại lỏng. Sự khai thác sử dụng tàu ngầm rất phức tạp khi đỗ lâu dài, đồng thời khi đưa lên ụ: yêu cầu sự hỗ trợ nhiệt độ của vật tải nhiệt đường bao thứ nhất cao hơn nhiệt độ nóng chảy của nó (125 độ). Sự tiến hành các công việc sửa chữa bị khó khăn theo đường bao thứ nhất. Tiến hành các công việc sửa chữa gặp khó khăn theo đường bao thứ nhất do sự nhiễm các thiết bị polonium-210 hoạt tính cao, tạo thành khi có sự bức xạ nơ trôn bitmut. Các vị trí căn cứ của tàu ngầm với lò phản ứng trên vật liệu tải nhiệt kim loại lỏng bị phức tạp hóa đáng kể trang thiết bị (yêu cầu hệ thống sản xuất hợp kim, bể chứa và thiết bị để tiếp nhận từ tàu ngầm nguyên tử trang bị vật liệu tải nhiệt phóng xạ).

Sau khi gia nhập biên chế, K-27 đã hoàn thành hai cuộc hành quân kéo dài. Trong thời gian các cuộc hành quân, tàu ngầm nguyên tử đã trải qua các độ sâu (cho đến độ sâu hoạt động hiệu quả) và các tốc độ khác nhau. Khi đó, đặc biệt, thiết bị năng lượng chính không gây ra bất cứ sự hạn chế nào trong việc khai thác sử dụng tàu.

Tháng 5 năm 1968, K-27 đã ra khơi để kiểm tra khả năng hoạt động của thiết bị năng lượng, đồng thời để xử lý các nhiệm vụ huấn luyện – chiến đấu. Ngày 24 tháng 5 khi đang kiểm tra các tham số làm việc của thiết bị năng lượng chính trên các chế độ hoạt động hoàn toàn đã xảy ra sự tụt mạnh công suất lò phản ứng. Đồng thời ghi nhận sự tăng mạnh áp suất trong hệ thống khí của đường bao thứ nhất, tăng cấp độ của vật tải nhiệt trong thùng chứa chất đệm và xuất hiện nước trong bình cấp cứu. Nguyên nhân lớn nhất xảy ra tai nạn, kết quả làm 9 người trong thủy thủ đoàn tàu ngầm nguyên tử thiệt mạng là sự suy giảm mạnh thể thích nhiệt trong khu vực hoạt động do sự lọt vào trong đó các ô xít hợp kim chì – bitmut và xỉ than.

Để đối phó với tai nạn yêu cầu nghiên cứu bổ sung sự tương tác của hợp kim và sự hòa tan trong ô xít của nó tới vòng tuần hoàn của vật tải nhiệt, đồng thời tình trạng bề mặt đường bao, nghiên cứu điều kiện hình thành xỉ than không tan và oxit bụi. Các kết quả nhận được đã được sử dụng khi thiết kế thiết bị năng lượng chính cho các tàu Đề án 705 (số hiệu “Alfa” – theo phân loại của phương Tây).

Sau tai nạn, việc khôi phục K-27 đã chỉ ra rằng không hợp lý và nó đã được đưa vào lực lượng dự bị. Mùa hè năm 1973, đã dự kiến khởi động lò phản ứng ở công suất thấp – sau đó đạt đến 40%. Tuy nhiên, tàu đã được kéo tới Severdvinsk và đưa vào neo đậu. Trong thời gian 13 năm (từ 1968 đến 1981) tàu nằm trong biên chế dự bị, sau đó bị đánh đánh đắm ở biển Karsk gần bờ biển Đất Mới.

Tóm tắt lịch sử phục vụ


+ K-27 (số hiệu xưởng -); khởi công ở xưởng số 402 ở Molotovka (sau đó là xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc, thành phố Severodvinsk) ngày 15 tháng 6 năm 1958; hạ thủy 1 tháng 4 năm 1962; 30 tháng 10 năm 1963 gia nhập biên chế và vào Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; tháng 4-6 năm 1964, hoàn thành cuộc hành quân kéo dài 51 ngày; năm 1965, đã thực hiện cuộc hành quân kéo dài 2 tháng; 24 tháng 5 năm 1968 khi đang thí nghiệm thiết bị năng lượng chính đã xảy ra tai nạn ở đường bao thứ nhất làm 9 người hy sinh; năm 1968 bị đưa vào danh sách dự bị; mùa hè năm 1973, lò phản ứng khởi động đến 40% nhưng bị tắt, còn tàu ngầm được kéo đến đỗ tại Severodvinsk; năm 1981 bị loại khỏi biên chế Hải quân, giải thể và đánh đắm ở gần bờ biển Đất Mới ở độ sâu 50 mét.

Chú thích

Tàu ngầm nguyên tử Đề án 645

Lượng choán nước nổi: 3414 tấn; ngầm: 4380 tấn; trữ lượng nổi: 28%; thời gian hoạt động: 50 ngày; chiều dài: 109,8 mét, chiều rộng: 8,3 mét; lượng mớn nước: 5,8 mét; thủy thủ đoàn: 105 người.

Các số trên sơ đồ:

1.Khoang ngư lôi

2.Khoang ắc quy

3.Trạm trung tâm

4.Khoang động cơ diesel

5.Khoang lò phản ứng

6.Khoang tuabin

7.Khoang máy điện

8.Khoang cho người sống

9.Khoang mạn tàu

10.Mui

11-12.Ăng ten của đài thủy âm.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 3420

+ chìm: 4380

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 109,8 (-)

+ chiều rộng nhất: 8,3

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 5,9

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 2 lò phản ứng trên vật tải nhiệt kim loại lỏng kiểu VT-1, tổng công suất, mW: 146

+ 2 tuabin hơi nước, tổng công suất, sức ngựa (kW): 35 000 (29 400)

+ 2 máy phát điện tuabin, công suất, sức ngựa: 2x-

+ 2 động cơ điện PG-116, công suất, sức ngựa: 2x450

2 trục, 2 chân vịt 6 cánh

Tốc độ, hải lý

+ nổi: 14,7

+ ngầm: 30,2

Thời gian hoạt động: 50 ngày

Thủy thủ đoàn, (sỹ quan): 105 (25)

Ngư lôi

+ thiết bị ngư lôi 533mm: 4 (mũi)

+ các ngư lôi 533mm SET-65 và 53-57: 12

Mìn

+ có thể mang mìn thay cho bộ phận ngư lôi: 20


+ hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu: -

+ đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: “Prizma”

+ đài thủy âm: MG-200 “Arktika-M”

+ các khí tài tác chiến điện tử: “Nakat-M”

+ tổ hợp đạo hàng: “Pluton-645”

+ tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến: tổ hợp các khí tài

+ đài ra đa định vị hội thoại nói: MRP.

Tổng số tàu đã đóng: 15

Các biến thể

+ 671 “Ersh” (Victor-I class) – Đề án cơ sở sản xuất hàng loạt (1967)

+ 671-B (679) – Đề án tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa đạn đạo không thành hiện thực với tổ hợp D-5 (năm 1960)

+ 671-B – biến thể tàu ngầm đóng loạt nhận vũ khí tên lửa – ngư lôi (1972)

+ 671-RT”Semga” (lớp Victor-II) – loạt tàu ngầm nguyên tử được tăng cường vũ khí (1975)

+ 671-RTM “Suka” (lớp Victor-III) – loạt tàu ngầm nguyên tử với tổ hợp thủy âm mới và tăng cường lượng choán nước (1977)

+ 671-RTKM – loạt tàu ngầm nguyên tử, tiếp nhận vào trang bị các tên lửa có cánh “Granat”.

Nếu các tàu ngầm nguyên tử ngư lôi thế hệ thứ nhất (các Đề án 627, 627-A và 645) được chế tạo để chống lại các tàu nổi của địch, thì trong nửa sau những năm 50, trở nên rõ ràng, rằng Liên Xô cần các tàu ngầm nguyên tử với các khả năng “chuyên chống ngầm” để đối phó với các tàu ngầm tên lửa của “đối thủ tiềm tang” trên các mặt trận bằng cách sử dụng vũ khí của chúng, đảm bảo sự triển khai các tàu ngầm nguyên tử riêng (thực hiện các hoạt động chống các lực lượng tàu nổi và ngầm, hoạt động trên các tuyến chống ngầm), đồng thời bảo vệ các tàu chiến và tàu vận tải khỏi các tàu ngầm địch. Ngụ ý ở đây, là không làm giảm đi nhiệm vụ truyền thống của tàu ngầm ngư lôi trong việc chống các tàu nổi của địch (nhiệm vụ hàng đầu – chống tàu sân bay), hoạt động trên các tuyến giao thông, thực hiện nhiệm vụ rải mìn…..

Các công việc theo nghiên cứu hình dạng tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ 2 được bắt đầu ở Liên Xô vào cuối những năm 50. Ngày 28 tháng 8 năm 1958, tương ứng với mệnh lệnh của Nhà nước đối với tàu ngầm nguyên tử mới, đã triển khai thiết kế thiết bị sản xuất hơi nước đồng nhất hóa. Gần thời điểm đó, cuộc đua các thiết kế thân tàu ngầm thế hệ thứ hai đã được thông báo, trong đó tiếp nhận sự tham gia của các tập thể công trình sư hàng đầu quốc gia, chuyên về đóng tàu ngầm – Phòng thí nghiệm số 143, Phòng thiết kế trung tâm số 18 và Phòng thiết kế số 112 “Sudoproekt”. Công việc kỹ thuật chủ yếu tập trung ở Phòng thiết kế số 143 (Leningrad), trên cơ sở các thiết kế ớm nhất (1956-58) thực hiện dưới sự chỉ đạo của A.B.Petrov, đã chuẩn bị đề xuất kỹ thuật theo các tàu ngầm ngư lôi (Đề án 671) và tên lửa (Đề án 639). Điểm đặc biệt của các Đề án này là hiện đại hóa hệ thống thủy động lực, công việc với sự thu hút các chuyên gia thuộc phân nhánh hàng hải, bố cục một trục, tiếp nhận dòng điện xoay chiều 3 pha, đồng thời tăng cường đường kính thân trong, đảm bảo sự bố trí ngang 2 lò phản ứng mới hợp lý hơn, đồng nhất đối với các tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ 2. 

Hình vẽ tàu ngầm nguyên tử Đề án 671

Hình vẽ thiết kế

Theo các kết quả cuộc chạy đua, Phòng thí nghiệm số 143 đã nhận nhiệm vụ thiết kế tàu ngầm nguyên tử ngư lôi Đề án 671 (mã số “Ersh”) với lượng choán nước tiêu chuẩn 2000 tấn và độ sâu hoạt động hiệu quả không dưới 300 mét. Điểm đặc biệt của tàu ngầm mới phải là khí tài thủy âm mạnh (trong các điều kiện của cuộc thi, lần đầu tiên đặc biệt nói đến các kích thước của đài thủy âm).

Nếu trên tàu ngầm thế hệ thứ nhất đã tiếp nhận hệ thống điện một chiều (tương tự như trên các tàu ngầm điện – diesel, nới mà nguồn năng lượng chính khi hoạt động ở vị trí ngầm là các pin ắc quy), thì trên các tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ 2 đã quyết định chuyển sang dòng điện xoay chiều 3 pha.

Nhiệm vụ kỹ - chiến thuật trên tàu ngầm nguyên tử mới được phê chuẩn mùng 3 tháng 11 năm 1959, tháng 3 năm 1960, bản vẽ sơ bộ đã được thực hiện, còn tháng 12 cùng năm – đề án kỹ thuật.

Việc chế tạo tàu ngầm Đề án 671 được tiến hành dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư G.N.Chernưshev (trước đó, ông đã tham gia thiết kế các tàu ngầm Đề án 617, 627, 639 và 645). Ngoài ra, tàu ngầm mới được sử dụng, trước hết, để tiêu diệt các tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa đạn đạo của Mỹ trong các khu vực tuần tra chiến đấu của chúng (trên “nước sạch”, không phải dưới lớp băng vùng cực), phía đặt hàng, dưới áp lực lớn từ nhà thiết kế, đã tính toán khả năng từ chối yêu cầu đảm bảo tính không chìm trên vị trí nổi khi bị đắm bởi nước một trong số các khoang bất kỳ.

Cũng như trên các tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ nhất, trên tàu ngầm mới đã có quyết định tiếp nhận thiết bị năng lượng 2 lò phản ứng, đáp ứng đầy đủ yêu cầu tin cậy. Đã chế tạo thiết bị sản xuất hơi nước hợp lý với các chỉ số riêng cao, gần gấp đôi các tham số tương ứng của các thiết bị năng lượng trước đó. “Trong hình dạng ngoại lệ” được đưa ra bởi Bộ Tư lệnh Hải quân đã đồng ý sử dụng trong Đề án 671 một trục bánh lái (chân vịt), cho phép giảm lượng choán nước và tiếng ồn. Do kết quả chuyển sơ đồ một trục, đảm bảo sự tiếp nhận tốc độ tàu ngầm cao hơn đáng kể so với các tàu ngầm cùng loại của nước ngoài.

Việc thực hiện sơ đồ một trục cho phép bố trí trong một khoang thiết bị tổ hợp tuabin răng cưa chính và 2 máy phát điện tuabin tự động với toàn bộ trang thiết bị kèm theo. Việc này đảm bảo sự giảm chiều dài thân tương đối của tàu ngầm – tương ứng với hệ số của Bộ Tư lệnh Hải quân, đặc điểm hiệu quả sử dụng công suất của thiết bị động lực trên tàu, vượt trội các chỉ số tương tự trên tàu ngầm nguyên tử Đề án 627 hai lần và thực tế so sánh được với hệ số của tàu ngầm nguyên tử Mỹ lớp “Skipjack”. Trong thiết kế thân trong đã quyết định tiếp nhận thép mới mác AK-29, cho phép tăng cường độ lặn sâu. Trong sự khác biệt với tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ nhất, tàu mới được quyết định trang bị (không phải treo trên thiết bị tuabin răng cưa chính) máy phát điện tuabin tự động, cho phép tăng độ tin cậy trong hoạt động của hệ thống năng lượng điện.

Đồng thuận bởi nghiên cứu thiết kế ban đầu, các thiết bị ngư lôi được lên kế hoạch triển khai gần trung tâm tàu, cũng như trên tàu ngầm nguyên tử Mỹ lớp “Tresher”, sự bố trí của chúng dưới góc mặt phẳng đường kính của tàu ngầm nguyên tử. Tuy nhiên, sau đó lại xuất hiện, rằng trong bố cục tương tự, tốc độ tàu ngầm ở thời điểm bắn ngư lôi phải không vượt quá 11 hải lý (không tiếp nhận được nhiệm vụ chiến thuật đã đề ra; trong sự khác biệt với tàu ngầm nguyên tử Mỹ lớp “Tresher”, tàu ngầm Liên Xô được sử dụng không chỉ chống lại các tàu ngầm, mà còn cả với các tàu nổi lớn của địch). Ngoài ra, trong bố cục tàu ngầm Mỹ, công việc nạp ngư lôi được tiến hành rất phức tạp, và không có khả năng bổ sung đạn trên biển. Kết quả là, các thiết bị ngư lôi trên tàu ngầm nguyên tử Đề án 671 đã quyết định lắp ở bộ phận mũi tàu, trên ăng ten của đài thủy âm.

Năm 1960, xưởng Tư lệnh Hải quân ở Leningrad đã bắt đầu chuẩn bị việc đóng loạt các tàu ngầm nguyên tử ngư lôi mới. Tàu đầu tiên thuộc Đề án 671 – K-38 – gia nhập biên chế mùng 5 tháng 11 năm 1967. Sau đó, ở Leningrad đã đóng thêm 14 tàu trong lớp.

Tàu ngầm 2 thân với với đặc điểm vách ngăn “xe con” các thiết bị di động có thân trong, chế tạo từ thép độ cứng cao AK-29, độ dày các tấm 35mm. Các vách ngăn trong được tính toán trên áp lực 10kg lực/cm2. Thân tàu được chia thành 7 buồng không thấm nước:

1.Ngư lôi, ắc quy và cho người ở

2.Trạm trung tâm, các máy móc bổ sung và thực phẩm

3.Lò phản ứng

4.Tuabin (trong đó bố trí tổ hợp tuabin tự động)

5.Các máy móc, cơ chế hỗ trợ và kỹ thuật điện (trong đó có nhà điều dưỡng)

6.Cho người ở và máy phát điện – diesel

7.Bánh lái (ở đây bố trí động cơ điện bánh lái và nhà bếp).

Thiết kế thân ngoài, bộ phận mũi của thượng tầng, các cánh đuôi thẳng và ngang được chế tạo từ thép ít từ tính. Vách ngăm khí tài di động của mui, đồng thời bộ phận giữa và mạn của thượng tầng được chế tạo từ hợp kim nhôm, mũ chụp kích thước lớn của tăng ten tổ hợp thủy âm và bánh lái – từ hợp kim titan. Đối với tàu ngầm Đề án 671 (đồng thời các biến thể sau đó của nó) có đặc điểm được thiết kế cẩn thận các đường bao của thân ngoài. Các thùng tải trọng dằn có thiết kế của thông biển (không phải là dạng ống thoát nước trên toàn bộ các Đề án tàu ngầm trước đó của Liên Xô sau chiến tranh).

Tàu nhận hệ thống điều hòa và làm sạch không khí, chiếu sáng huỳnh quang, đồng thời thuận bố trí hợp lý hơn (theo so sánh với các tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ nhất) buồng sỹ quan và buồng thủy thủ, trang thiết bị sinh hoạt – y tế hiện đại. Trong bộ phận mũi và mạn tàu, lần đầu tiên lắp 2 phao tiêu cứu nạn – khẩn cấp kiểu “Kolokol”, được tính toán hiệu quả sử dụng cao gấp 3 lần.

Thiết bị năng lượng chính của tàu ngầm nguyên tử Đề án 671 (có công suất tiêu chuẩn 31 000 sức ngựa) gồm có 2 thiết bị sản xuất hơi nước OK-300 (lò phản ứng nước – nước VN-4 công suất nóng 72 mW và 4 máy phát điện hơi nước PG-4T) tự động cho mỗi bên thành. Việc nạp điện cho các lò phản ứng phải được thực hiện với chu kỳ 8 năm.

Theo so sánh với các lò phản ứng thế hệ thứ nhất. bố cục của thiết bị năng lượng hạt nhân thế hệ thứ 2 có sự thay đổi đáng kể. Lò phản ứng trở nên gọn và “chắc” hơn. Sơ đồ “ống trong ống” đã được thực hiện, đồng thời áp dung “sự treo” các bơm của đường bao thứ nhất trên máy phát điện hơi nước. Số lượng các cống dẫn đường kính lớn được rút gọn, liên kết các phần tử cơ bản của thiết bị (máy lọc đường bao thứ nhất, thiết bị bù trừ thể tích….). Thực tế, toàn bộ các ống dẫn của đường bao thứ nhất (đường kính lớn và nhỏ) bố trí trong các khoang không có người ở và đóng bằng sự bảo vệ sinh học. Hệ thống các khí tài đo – kiểm tra và thiết bị tự động của thiết bị động lực hạt nhân được thay đổi thực tế. Phần thiết bị điều khiển từ xa được tăng cường (van, van cửa, van điều tiết…).

Thiết bị tuabin hơi nước gồm có tổ hợp tuabin răng cưa chính GTZA-615 và 2 máy phát điện tuabin tự động OK-2 (các thiết bị sau đảm bảo việc xử lý tiếp nhận dòng điện một chiều 380V, 50Hz và gồm có các tuabin và máy phát điện công suất 2000kW).

Trong vai trò các khí tàu dự bị di chuyển đã tiếp nhận hai động cơ điện một chiều PG-137 (2x75 sức ngựa), mỗi động cơ trong số đó hoạt động quay theo trục bánh lái 2 cánh đường kính nhỏ (bố trí bên phải và trái trục chân vịt chính tới một trong số mặt phẳng với nó). Có 2 pin ắc quy, đồng thời 2 máy phát điện – diesel (200kW, 400W, 50Hz). Toàn bộ các máy móc chính và thiết bị có sự điều khiển tự động từ xa.

Khi chế tạo tàu ngầm nguyên tử Đề án 671, sự chú ý xác định (mặc dù là chưa đầy đủ) chú ý vào các câu hỏi giảm tiếng ồn. Chi tiết, đã tiếp nhận sự che phủ cao su thủy âm cho thân ngoài, giảm số lượng lỗ xả nước. Kết quả là sự nhận biết thủy âm của tàu ngầm theo so sánh với tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ nhất giảm gần 5 lần.

Tàu ngầm được trang bị tổ hợp đạo hàng mọi vĩ độ “Sigma”. Có hệ thống quan sát vô tuyến tình trạng chung và băng đá MT-70, đặc biệt, trong các điều kiện thuận lợi, cung cấp thông tin (toàn) cảnh ở độ sâu 50 mét.

Tuy nhiên, khí tài thông tin cơ bản của tàu là tổ hợp thủy âm MGK-300 “Rubin”, thiết kế ở Viện nghiên cứu khoa học “Morfizpribor” dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư N.N.Sviridov và có tầm xa phát hiện mục tiêu tối đa 50-60km. Nó gồm có nguồn bức xạ thấp tần thủy âm mũi, ăng ten cao tần của đài thủy âm dò mìn MG-509 “Radian” trong bộ phận trước của vách ngăn thiết bị di động ở mui, đài thông tin liên lạc âm thanh dưới nước, đài tín hiệu thủy âm và hàng loạt các phần tử khác. “Rubin” đảm bảo nhìn vòng, sự phối hợp tự động độc lập và xác định góc vòng của các mục tiêu, đo xa bằng biện pháp định vị tiếng ồn, đồng thời phát hiện các khí tài thủy âm chủ động của địch.

Các thiết bị di động gồm có kính tiềm vọng PZNS-10, ăng ten hệ thống nhận dạng vô tuyến MRP-10 với máy hỏi, tỏ hợp ra đa định vị “Albatros”, ăng ten thông tin liên lạc vô tuyến VAN-M hoặc “Anis” và “Iva”, máy tìm phương “Zavesa”, đồng thời khí tài RPK (làm việc nén khí dưới nước). Có các hốc cho hàng loạt ăng ten tháo được, lắp khi giải quyết nhiệm vụ cụ thể. Trên thành tàu ngầm lắp tổ hợp đạo hàng, đảm bảo sự chỉ thị vòng và tính toán đường đi.

Trang bị của tàu gồm có các thiết bị ngư lôi 533mm, đảm bảo bắn ở độ sâu 250 mét. Tổ hợp ngư lôi chiến ba khoang trên đầu tiên. Các thiết bị ngư lôi được bố trí theo hai hàng ngàng. Trong mặt phẳng đường kính của tàu, trên hàng thiết bị ngư lôi đầu tiên là cửa nạp ngư lôi. Tất cả đều thực hiện từ xa: các ngư lôi được kéo tới khoang, bố trí theo cửa, nạp vào các thiết bị và đẩy trên bệ với sự hỗ trợ của thiết bị dẫn động thủy lực. Sự điều khiển bắn ngư lôi được đảm bảo bằng thiết bị điều khiển bắn “Brest-671”. Trong cơ số đạn gồm có 18 ngư lôi và mìn (SET-65, 53-65K, TEST-71, PMR-1 và P-1). Phiên bản tải được lựa chọn trong sự quyết định lựa chọn nhiệm vụ phù hợp. Việc lắp mìn có thể thực hiện ở tốc độ 6 hải lý.

Theo so sánh với các tàu cùng dạng hiện đại tương tự của Mỹ - tàu ngầm nguyên tử SSN 637 “Sturgeon” (1967), tàu ngầm Liên Xô có tốc độ dưới nước cao hơn (tương ứng 29 và 33,5 hải lý), độ lặn sâu và cơ số đạn lớn hơn. Trong cùng thời gian đó, tàu ngầm Mỹ có độ ồn thấp và trang bị thủy âm hiện đại hơn, đảm bảo khả năng tìm kiếm của nó cao hơn. Giữa các tàu ngầm nguyên tử Liên Xô có ý kiến, rằng “nếu tàu ngầm Mỹ phát hiện xa 100km thì chúng ta, 10km”. Chắc chắn rằng, việc này được cường điệu, tuy nhiên, vấn đề ngụy trang và tăng cường tầm xa phát hiện địch trên các tàu Đề án 671 trong các biện pháp đầy đủ không được giải quyết thành công.

Tàu đầu tiên trong Đề án 671 – K-38 – trong quá trình thí nghiệm đã đạt tốc độ dưới nước tối đa 34,5 hải lý trong giai đoạn ngắn, trở thành (tới thời điểm đó) tàu ngầm nguyên tử nhanh nhất trên thế giới. Ở phương Tây, các tàu này nhận tên gọi theo mã số lớp Victor (sau đó là Victor-I).

Ba tàu đầu tiên của lớp (K-314, K-454 và K-469) được đóng tiếp theo Đề án 671-V được thay đổi. Sự khác biệt gồm có trong trang bị, ngoài các ngư lôi truyền thống và tổ hợp tên lửa RPK-2 “Viuga”, được tiếp nhận vào trang bị mùng 4 tháng 8 năm 1969. Ngư lôi – tên lửa đã đảm bảo sự bắn cháy các mục tiêu tàu nổi, tàu ngầm và bờ biển bằng đạn hạt nhân ở tầm xa 10 – 40km. Sự phóng được thực hiện từ các thiết bị ngư lôi tiêu chuẩn 533mm ở độ sâu 50-60 mét.

Sau năm 1976, trong quá trình hiện đại hóa, phần lớn các tàu thuộc Đề án 671, tổ hợp thủy âm “Rubin” được thay bằng tổ hợp “Rubicon” hiện đại hơn với máy bức xạ hạ âm, có tầm xa phát hiện mục tiêu tối đa hơn 200km. Trong loạt các tàu, đài MG-509 được đồng thời thay thế bằng đài MG-519 hiện đại hơn.

Tàu ngầm nguyên tử K-147 năm 1984 trong hàng loạt các thí nghiệm đã được trang bị các khí tài mới chưa có trên thế giới bằng hệ thống giám sát tàu ngầm nguyên tử của địch theo vết rẽ nước. Sau đó, các hệ thống này được lắp trong thời gian sửa chữa trên số số tàu ngầm khác thuộc Đề án 671.

Tháng 11 năm 1961, Hải quân và Bộ công nghiệp (МСП) đã tiếp nhận quyết định về tăng cường trang bị tàu ngầm nguyên tử Đề án 671 do kết quả việc lắp thiết bị ngư lôi 650mm và tăng cơ số đạn 1,5 lần (trong đó có gồm có tên lửa chống tàu điều khiển). Đồ án kỹ thuật của tàu mới, nhận số 671-RT (mã số “Semga”) được phê chuẩn ngày 15 tháng 7 năm 1967. Ngoài ra, các thay đổi khác, lượng choán nước và kích thước Đề án 671 tăng lên một chút. Tàu ngầm nguyên tử được đóng từ năm 1972 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” và được đóng nốt ở xưởng “Tư lệnh hải quân”. Tổng cộng đến năm 1978, đã đóng 7 thân tàu, 3 trong số đó ở Leningrad. Các tàu ngầm ngày ở phương Tây mang tên lớp Victor-II.

Loạt sau, đã thành công trên một loạt tàu ngầm Đề án 671-RTM mới (mã số “Suka” – cá măng), đã được đóng từ năm 1977 đến 1992 với số lượng 26 tàu. Lượng choán nước và kích thước của tàu ngầm nguyên tử Đề án 671-RTM được tăng lên thêm, còn trên cánh đuôi đứng được lắp mũ chụp của ăng ten lai kéo dài, trở thành điểm đặc biệt nhất của các tàu này, nhận tên gọi theo Mỹ và NATO là lớp Victor-III.



Trong năm 1960, xưởng “Tư lệnh Hải quân” ở Leningrad” đã bắt đầu chuẩn bị đóng loạt tàu ngầm nguyên tử ngư lôi mới. Văn bản về tự tiếp nhận vào biên chế Hải quân Liên Xô tàu đầu tiên – K-38 – (số hiệu xưởng “600”) – Phó Chủ tịch Ủy ban Nhà nước – Anh hùng Liên Xô G.I.Sedrin đã ký mùng 5 tháng 11 năm 1967. Sau đó, ở Leningrad đã đóng theeo 14 tàu ngầm lớp này(trong đó có 3 theo Đề án 671-V).

Tàu đầu tiên trong Đề án 671 – K-38 -  gia nhập biên chế Hạm đội Phương Bắc. Đến năm 1974, Hạm đội Phương Bắc đã được bổ sung thêm 11 tàu ngầm nguyên tử cùng lớp (thêm 3 tàu được đóng tiếp theo Đề án 671-V), ban đầu đóng căn cứ ở Zapadnaya Litsa. Trong giai đoạn từ 1981 đến 1983, chúng được chuyển tới Gremikha.

Tàu ngầm nguyên tử Đề án 671 có tiểu sử các sự kiện chói lọi. Có thể gặp chúng thực tế trên tất cả các biển và đại dương, nơi mà Hạm đội Phương Bắc làm nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu. Trong đó, các tàu ngầm nguyên tử đã thể hiện các khả năng tìm kiếm và chiến đấu cao. Chi tiết, các tàu ngầm nguyên tử ở Địa Trung Hải đã thay phiên trực chiến kéo dài từ 60 đến 90 ngày.

Năm 1979, trong thời gian quan hệ Xô – Mỹ rất căng thẳng, tàu ngầm nguyên tử K-38 và K-481 đã thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu ở vịnh Péc xích, nơi mà tới giai đoạn này có 50 tàu của Hải quân Mỹ. Việc bơi được thực hiện trong các điều kiện rất phức tạp (nhiệt độ nước ở trên bề mặt 40 độ). Theo sự hồi tưởng của người tham gia hành quanA.N.Shportiko (chỉ huy K-481), trong các khoang năng lượng của tàu, không khí bị hun nóng đến 60 – 70 độ, còn khoang cho người ở - 40-50 độ. Các máy điều hòa không khí làm việc ở công suất tối đa, nhưng phương tiện kỹ thuật không đáp ứng được (vốn được thiết kế để sử dụng thực tế trong các vùng cực bắc): các máy làm lạnh bắt đầu làm việc hình thường chỉ ở độ sâu 60 mét, ở nơi mà nhiệt độ ngoài thành tàu giảm xuống 10 – 15 độ. Các tàu ngầm có 2 thủy thủy đoàn để thay thế, bố trí trên tàu tiếp tế “Berezina”, đỗ ở vịnh Aden hoặc gần quần đảo Sokort. Cuộc hành quân đã kéo dài trong 6 tháng, và rất thành công. Các tàu ngầm Liên Xô đã hoạt động ở vịnh Péc xích rất bí mật: nếu Hải quân Mỹ phát hiện thì chỉ trong khoảng thời gian ngắn, không thể phân loại chính xác, và truy đuổi rất hạn chế. Sau này, các thông tin tình báo đã khẳng định các kết luận này. Trong cùng thời điểm đó, sự giám sát các tàu Mỹ được thực hiện trong tầm bắn của các vũ khí tên lửa và ngư lôi – tên lửa: trong trường hợp nhận được mệnh lệnh thích hợp, chúng sẽ được khởi động, bắn với xác xuất gần 100%.

Tháng 9-10 năm 1971, K-38 và K-323 đã hoàn thành cuộc hành quân dưới lớp băng tới vùng cực. Tháng 1 năm 1974 đã bắt đầu cuộc hành quân tổng hợp 107 ngày của 2 tàu ngầm nguyên tử Đề án 670 và 671 từ Hạm đội Phương Bắc tới Hạm đội Thái Bình Dương. Cuộc hành quân đã đi qua Đại Tây Dương (tới mũi Hảo Vọng), Ấn Độ Dương và Đại Tây Dương. Sau khi đi qua bờ biển chống ngầm Farero – Island, các tàu ngầm đã di chuyển trong nhóm chiến thuật (một tàu ngầm ở độ sâu 100 mét, tàu khác – 150 mét). Thực tế, đây là thí nghiệm đầu tiên trong các cuộc hành quân đường dài của tàu ngàm trong biên chế nhóm chiến thuật. Mùng 10-25 tháng 3, các tàu ngầm đã hoàn thành việc ghé vào cảng Berbera (Somali), nơi thủy thủ đoàn có quãng nghỉ ngắn. Ngày 29 thnags 3, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, chúng có có sự tiếp xúc ngắn với các tàu nổi chống ngầm của Mỹ và thoát khỏi chúng, rời đến độ sâu lớn. Ngày 13 tháng 4, sau khi hoàn thành sẵn sàng chiến đấu ở các khu vực được giao trên Ấn Độ Dương, các tàu ngầm ở vị trí nổi, dẫn đầu tàu đảm bảo “Bashkiria”, hướng tới vịnh Malacca. Trong thời gian hành quân, nhiệt độ ngoài thành tàu 28 độ. Các hệ thống điều hòa không khí không đáp ứng được với sự hộ trợ của vi khí hậu yêu cầu: độ ẩm tương đối trong các khoang tàu ngầm 90%, còn nhiệt độ không khí tăng lên 70 độ. Sau đội tàu ngầm Liên Xô là các máy bay tuần tra R-3 “Orion” thực hiện việc giám sát trực tiếp, đóng ở đảo san hô vòng Diego – Garcia. Ở vịnh Malacca, nơi các tàu vào đó 17 tháng 4, các máy bay trinh sát Mỹ đã dày đặc hơn: theo các “Orion” có sự yểm trợ của nhiều máy bay trực thăng chống ngầm. Ngày 20 tháng 4, trên thành tàu ngầm nguyên tử Đề án 671 do độ ẩm cao đã cháy một trong số các khí tài của đài thủy âm “Rubin”. Tuy nhiên, bằng nỗ lực của thủy thủ đoàn, ngọn lửa đã được dập tắt. Ngày 25 tháng 4, tàu đã tới khu vực vịnh và thoát khỏi sự quan sát của địch, bơi ra khu vực nước sâu. Mùng 6 tháng 5, tàu ngầm nguyên tử đầu tiên đã tới vũng Avanchin, còn 7 tháng 5, tàu ngầm thứ 2 đã tới đó.

Tháng 1 năm 1976, tàu ngầm nguyên tử tuần dương tên lửa chiến lược K-171, đồng thời K-469 đã thực hiện nhiệm vụ bảo vệ đã hoàn thành một cuộc hành quân từ Hạm đội Phương Bắc tới Hạm đội Thái Bình Dương. Qua Đại Tây Dương, các tàu đã bơi cách nhau ở khoảng cách tổng cộng 18 cabentop (1 cabentop = 180 mét). Vịnh Dreika phải đi ngang qua các độ sau khác nhau. Sau sự giao nhau ở xích đạo, các tàu ngầm tách nhau và tiếp tục di chuyển và tới Kamchatka (tháng 3) theo hành trình riêng. Trong thời gian 80 ngày, đã bơi qua 21 754 dặm, ngoài ra, trong toàn bộ quá trình hành quân, K-469 chỉ nổi lên một lần ở độ sâu của ống nhòm ngầm (ở khu vực Antarktid).

K-147 (năm 1984 được trang bị hệ thống giám sát sau tàu ngầm theo vết rẽ nước) từ 29 thangs5 đến 1 tháng 7 năm 1985 đã tiếp nhận tham gia cuộc diễn tập các lực lượng tàu ngầm Hạm đội Phương Bắc “Aport”, trong quá trình này đã thực hiện sự giám sát trực tiếp 6 ngày tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa đạn đạo của Mỹ “Simon Woliwar” (lớp “Lafayette”), đã sử dụng các khí tàu thủy âm và phi thủy âm.

Trường hợp rất bi tham đối với K-314 vào tháng 3 năm 1984. Cùng với tàu chống ngầm loại lớn “Vladivostoc” đã thực hiện giám sát cụm tàu xung kích của Mỹ trong thành phần gồm tàu sân bay “Kitty Hawk” và 7 tàu bảo vệ, đang cơ động tới biển Nhật Bản. Tàu ngầm nguyên tử Liên Xô, 21 tháng 3, trong thời gian nổi để xác định tình trạng nổi, đã làm rách bởi mạn đáy tàu sân bay mỹ độ dài gần 40 mét. Kết quả là việc cơ động của Hải quân Mỹ bị dừng lại và “Kitty Hawk” đã bị mất dầu qua vết rách, phải “bò” đến Nhật Bản, còn tàu ngầm nguyên tử Liên Xô, chỉ bị hỏng bánh lái và được kéo tới vịnh Chazma, ở đó, nó đồng thời được sửa chữa. Sự kiện này đã gây ra ảnh hưởng tiêu cực trên truyền thông Mỹ. Đặc biệt trên các tạp chí Hải quân đã đánh giá thấp khả năng phòng thủ của tàu chiến Mỹ, để cho các tàu ngầm của “kẻ thù tiềm tang” nỏi trực tiếp dưới sống tàu sân bay.

Ngày 14 tháng 3 năm 1989, tàu đầu tiên trong Đề án 671 – K-314 đã bị loại khỏi biên chế khi đang nằm trong Hạm đội Thái Bình Dương. Trong năm 1993 – 1996, biên chế chiến đấu của Hải quân đã loại bỏ các tàu còn lại trong lớp. Tuy nhiên, việc tháo dỡ tàu bị kéo dài. Tới thời điểm này, phần lớn trong số chúng đang neo đậu, chờ đợi số phận của mình theo thời gian.

+ K-38 (số hiệu xưởng 600); khởi công ở “xưởng Tư lệnh Hải quân” Leningrad (số 196) 12 tháng 4 năm 1963; hạ thủy 28 tháng 7 năm 1966; gia nhập biên chế 5 tháng 11 năm 1967; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; tháng 9-10 năm 1971 đã hoàn thành cuộc hành quân với tàu ngầm K-323 dưới lớp băng vùng cực; năm 1972 và 1977 đã khởi động lại các lò phản ứng; năm 1979, trực chiến ở vịnh Péc xích, thực hiện giám sát các tàu chiến Mỹ; năm 1984, bị tại nạn nhỏ do rò rỉ trong đường bao số 1; năm 1992 bị loại khỏi biên chế chiến đấu của Hải quân và giải tán; 1 tháng 9 năm 1995 được bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ thành kim loại.

+ K-69, sau đó là K-369 (số hiệu xưởng 601); khởi công ở “xưởng Tư lệnh Hải quân” ở Leningrad (số 196) 31 tháng 1 năm 1964; hạ thủy 22 tháng 12 năm 1967; gia nhập biên chế 6 tháng 11 năm 1968; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1973 và 1978, khởi động lại các lò phản ứng; tháng 12 năm 1985 đã xảy ra cháy, thủy thủy đoàn có thương vong; năm 1994, bị loại khỏi danh sách chiến đấu của Hải quân và giải tán, 1 tháng 9 năm 1995 bàn giao cho cơ sở khác và tháo dỡ thành kim loại.

+ K-147 (số hiệu xưởng 602); khởi công ở “xưởng Tư lệnh Hải quân” tại Leningrad (số 196) 31 tháng 1 năm 1964; hạ thủy 22 tháng 12 năm 1967; gia nhập biên chế 6 tháng 11 năm 1968; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1973 và 1978 khởi động lại các lò phản ứng; tháng 12 năm 1985, đã xảy ra bốc cháy, thủy thủ đoàn thương vong; năm 1994 bị loại khỏi biên chế và giải tán; 1 tháng 9 năm 1995, bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ thành kim loại.

+ K-153 (số hiệu xưởng 603); khởi công ở “xưởng Tư lệnh Hải quân” tại Leningrad (số 196) 16 tháng 12 năm 1964; hạ thủy 15 tháng 3 năm 1969; gia nhập biên chế 30 tháng 9 năm 1969; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1975 đến 1980 đã khởi động lại lò phản ứng; 19 tháng 9 năm 1984 va chạm ởi vịnh Gibraltar với tàu phá băng nguyên tử “Bratstvo” và bị thương ở bộ phận mũi thân ngoài, còn trên vị trí nổi, đã cùng tàu hỗ trợ “PM-24” tới Khammamet (Tunis) để sửa chữa; tháng 10 năm 1984 quay lại căn cứ; năm 1994 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và giải tán; 1 tháng 9 năm 1995 bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-306 (số hiệu xưởng 604); khởi công ở “xưởng Tư lệnh Hải quân” tại Leningrad (số 196) 20 tháng 3 năm 1968; hạ thủy 4 tháng 6 năm 1969; gia nhập biên chế 4 tháng 12 năm 1969; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1974 đến 1979; khởi động lại các lò phản ứng; năm 1975, trong thời gian sẵn sàng phục vụ chiến đấu đã va chạm dưới nước với tàu ngầm Hải quân Mỹ; tàu theo đường hành quân về căn cứ và sau đó được sửa chữa ở xưởng số 10 tại Polyarnưi; năm 1995 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và giải tán; 1 tháng 9 năm 1995 bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-323; từ 20 tháng 12 năm 1972 là “50 năm Liên bang Xô Viết” (số hiệu xưởng 605); khởi công ở “xưởng Tư lệnh Hải quân” tại Leningrad 5 tháng 7 năm 1968; hạ thủy 15 tháng 3 năm 1970; gia nhập biên chế 29 tháng 10 năm 1970; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; tháng 9-10 năm 1971 hoàn thành cuộc hành quân cùng với K-38 dưới lớp băng vùng cực; năm 1975 và 1981 khởi động lại lò phản ứng; năm 1995 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và giải tán; được kéo về neo đậu ở Severodvinsk.

+ K-370 (số hiệu xưởng 606); khởi công ở “xưởng Tư lệnh Hải quân” tại Leningrad (số 196) 19 tháng 6 năm 1969; hạ thủy 26 tháng 6 năm 1970; gia nhập biên chế 4 tháng 12 năm 1970; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 12 tháng 2 năm 1979 khởi động lại lò phản ứng; năm 1981 – 1984 trải qua trung tu và nâng cấp ở xưởng “Nerpa”; năm 1994 bị loại khỏi biên chế chiến đấu, giải tán và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-438; từ 1990 là B-438 (số hiệu xưởng 608); khởi công ở “xưởng Tư lệnh Hải quân” tại Leningrad (số 196) 13 tháng 6 năm 1970; hạ thủy 23 tháng 3 năm 1971; gia nhập biên chế 16 tháng 9 năm 1971; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; từ 5 đến 12 thangs4 năm 1979 đã tham gia cuộc tập trận “Razbeg-79”; 10 đến 16 tháng 4 năm 1980 khởi động lại các lò phản ứng; từ tháng 2 năm 1985 đến tháng 4 năm 1989 đã trải qua trung tu và nâng cấp ở Murmansk-60; năm 1994 được đưa vào danh sách dự bị; năm 1995 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và giải tán; 1 tháng 8 năm 1995 bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-367 (số hiệu xưởng 609); khởi công ở “xưởng Tư lệnh Hải quân” tại Leningrad (số 196) 14 tháng 4 năm 1970; hạ thủy 2 tháng 7 năm 1971; gia nhập biên chế 5 tháng 12 năm 1971; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1979 khởi động lại các lò phản ứng; năm 1989 đã bị tai nạn trong hệ thống điều tiết các lò phản ứng; năm 1995 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và giải tán; 1 tháng 9 năm 1995 bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-314 (số hiệu xưởng 610); khởi công ở “xưởng Tư lệnh Hải quân” tại Leningrad (số 196)  5 tháng 9 năm 1970; đóng tiếp theo Đề án 671-V; hạ thủy 28 tháng 3 năm 1972; gia nhập biên chế 6 tháng 11 năm 1972; năm 1974; sau khi hành quân tới Viễn Đông theo hải trình phía Nam đã gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 21 tháng 3 năm 1984 ở biển Nhật Bản đã va chạm với tàu sân bay “Kitty Hawk” trong khi đang thực hiện giám sát cụm tàu sân bay tiến công, bị thương nhẹ, chỉ bơi được và được kéo tới Vladivostoc và đưa lên vịnh Chazma tới âu tàu để sửa chữa đến 21 tháng 8 năm 1984; năm 1984 đã hoàn thành cuộc hành quân 9 tháng với sự ghé vào Aden và Cam Ranh; 10 tháng 8 năm 1985 ở Chazma khi đang khởi động lò phản ứng, tàu ngầm nguyên tử bên cạnh đã có vụ nổ lớn từ lò phản ứng với sự xuất hiện phóng xạ, tàu bị nhiễm phóng xạ nặng; năm 1989, đã xảy ra tai nạn lò phản ứng thành bên trái với sự mất kín đường bao số 1; 14 tháng 3 năm 1989 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và giải tán; kéo về vịnh Pavlov.

+ K-398 (số hiệu xưởng 611); khởi công ở “xưởng Tư lệnh Hải quân” tại Leningrad (số 196) 22 tháng 4 năm 1971; hạ thủy 2 tháng 8 năm 1972; gia nhập biên chế 15 tháng 12 năm 1972; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1977 và 1982, khởi động lại các lò phản ứng; năm 1995 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và giải tán; 1 tháng 9 năm 1995 bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-454 (số hiệu xưởng 612); khởi công ở “xưởng Tư lệnh Hải quân” tại Leningrad (số 196) 24 tháng 7 năm 1971; đóng tiếp theo Đề án 671-V; hạ thỷ 5 tháng 5 năm 1973; gia nhập biên chế 30 tháng 10 năm 1973; sau khi hành quân tới Viễn Đông trong tháng 8-9 năm 1974; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; năm 1989 đưa vào biên chế dự bị; năm 1990, trải qua trung tu với sự nạp điện lại các lò phản ứng; 5 tháng 7 năm 1994 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và giải thể.

+ K-462 (số hiệu xưởng 632); khởi công ở “xưởng Tư lệnh Hải quân” tại Leningrad (số 196) 3 tháng 7 năm 1972; hạ thủy 1 tháng 9 năm 1973; gia nhập biên chế 30 tháng 12 năm 1973; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 17 tháng 2 năm 1977, ở phía bắc vịnh Ruwbatri va chạm với tàu đánh cá ở độ sâu tiềm vọng, các thiết bị di động bị hỏng; năm 1984, xảy ra tai nạn nhẹ với sự rò rỉ đường bao thứ nhất; tháng 3 năm 1995 được đưa đến sửa chữa tại xưởng số 10 ở Polyarnưi, nhưng từ năm 1996 đã bị loại khỏi biên chế chiến đấu và mang đến cơ sở tháo dỡ.

+ K-469 (số hiệu xưởng 01614); khởi công ở “xưởng Tư lệnh Hải quân” tại Leningrad (số 196) 5 tháng 9 năm 1973; đóng tiếp theo Đề án 671-V; hạ thủy 10 tháng 6 năm 1974; gia nhập biên chế 30 tháng 9 năm 1974; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; từ tháng 1 năm 1974 bắt đầu cuộc hành quân 107 ngày với tàu ngầm nguyên tử Đề án 670 qua các Đại Tây Dương, Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương; 20 tháng 4 năm 1974, trên thành tàu xảy ra hỏa hoạn, thủy thủ đoàn đã dập tắt thành công; 6 tháng 5 năm 1974, tàu tới vịnh Avanchin; tháng 1 năm 1976 hoàn thành thêm một cuộc hành quân xuyên đại xương tới Hạm đội Thái Bình Dương qua Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương với tàu ngầm nguyên tử tuần dương chiến lược K-171, đã đi hết 80 ngày, qua 21 754 dặm; 16 tháng 7 năm 1976 bị mắc cạn ở biển Phần Lan; năm 1983 đã trải qua sửa chữa và nạp điện lại cho các lò phản ứng ở Đá Lớn; 30 tháng 6 năm 1993 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và giải tán; năm 1996 bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-481 (số hiệu xưởng 01615); khởi công ở “xưởng Tư lệnh Hải quân” tại Leningrad (số 196) 27 tháng 9 năm 1973; hạ thủy 8 tháng 9 năm 1974; gia nhập biến chế 27 tháng 12 năm 1974; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; tháng 8-9 năm 1976 thực hiện cuộc hành quân tới vùng cực; đầu năm 1979 nạp điện lại cho các lò phản ứng; năm 1979 sẵn sàng chiến đấu ở vịnh Péc xích; thực hiện giám sát các tàu chiến Mỹ; năm 1984, nạp điện lần thứ hai cho các lò phản ứng; năm 1993 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và giải tán; năm 1995, tháo dỡ ở xưởng “Nerpa”.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 4250

+ chìm: 6085

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 94,3 (86)

+ chiều rộng nhất: 10,6

+ lượng choán nước theo vạch mớn nước thiết kế: 7,3

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 2 lò phản ứng nước – nước kiểu VM-4, tổng công suất, mW: 144

+ 2 thiết bị sản xuất hơi nước OK-300 (2 lò phản ứng hơi nước và 2x4 động cơ điện PG-41); 1 thiết bị tuabin răng cưa chính 615

+ 1 tuabin hơi nước, công suất, sức ngựa (kW): 31 000 (22 790)

+ 2 máy phát điện tuabin OK-2, công suất, kW: 2x2000

+ 1 máy phát điện diesel, công suất, mW: 1x200

+ 2 động cơ điện hỗ trợ PG-135, công suất, sức ngựa: 2x270

1 trục; 1 chân vịt 5 cánh; 2 chân vịt hỗ trợ

Tốc độ, hải lý

+ nổi: 11,5

+ ngầm: 33,5

Độ lặn sâu, mét

+ hoạt động hiệu quả: 320

+ giới hạn: 400

Thời gian hoạt động: 50 ngày

Thủy thủ đoàn (sỹ quan): 76 (32)

Ngư lôi và ngư lôi – tên lửa

+ thiết bị ngư lôi 533mm: 6 (mũi)

+ các ngư lôi 533mm SET-65, 53-65K, TEST-71: 18

+ tổ hợp tên lửa chống tàu – tên lửa chống tàu PPK-2 “Vyuga” (chỉ có trên 3 tàu ngầm Đề án 671-V)

+ các tên lửa chống tàu điều khiển: 81-R (SS-N-15 “Starfish”): 2…4

Mìn

+ có thể mang các loại mìn (PMR-1 và R-1) thay cho đạn ngư lôi: 18


+ hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu: -

+ đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: RLK-101 “Albatros” (Snoop Tray)

+ đài thủy âm: GAK MGK-300 “Rubin” hoặc “Rubicon” (Shark Teeth); MG-509 “Radian” hoặc MG-519 “Mouse Roar); ZPS

+ các khí tài tác chiến điện tử: “Nakat-M” (Brick Group) (Brick Spit/Brick Pulp); “Zavesa” (đài tìm phương)

+ hệ thống phát hiện mục tiêu theo vết rẽ nước: SOKS (trên một số tàu ngầm nguyên tử)

+ tổ hợp đạo hàng: “Sigma”

+ tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến: tổ hợp các khí tài: VAN-M hoặc “Anis” và “Iva”

+ đài ra đa định vị hội thoại nói: MRP-10.

Tổng số tàu đã đóng: 7+1

Các biến thể:

+ 705 – Đề án cơ sở, nằm trong sự khai thác sử dụng thí nghiệm (1971)

+ 705-K “Lira” – Đề án đóng loạt với thiết bị sản xuất hơi nước mới (1975)

+ 705-D – Đề án sáng kiến với sự tăng cường cơ số đạn, trang bị thiết bị sản xuất hơi nước với lò phản ứng nước – nước (năm 1960)

+ 705-A (686) – Đề án trước phác thảo, trang bị 6 tên lửa chống tàu “Ametist”/”Malakhit” (1962)

+ 705-B (687) – Đề án phác thảo tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh với tổ hợp D-5 (1965).

Vào đầu những năm 80, một trong số các tàu ngầm nguyên tử Liên Xô đang hoạt động ở Cực Bắc, đã lập kỷ lực, trong vòng 22 giờ đã thực hiện việc giám sát tàu nguyên tử của “kẻ thù tiềm tang” đang ở trong phạm vi mạn tàu. Trong sự tuyệt vọng, mặc dù đã có những nỗ lực, thủy thủ đoàn tàu ngầm NATO cố gắng thay đổi tình hình, “cắt đuôi” tàu địch nhưng không thành công: sự giám sát chỉ dừng lại sau khi nhận được mệnh lệnh từ bờ. Trường hợp này xảy ra với tàu ngầm nguyên tử thuộc Đề án 705 và trở thành trang chói lọi trong lịch sử ngành đóng tàu Liên Xô. Đánh giá tàu ngầm ngày, các chuyên gia hàng đầu của Nga đã bị thu hút từ những ưu điểm cho đến những nhược điểm.

Đồng thời với các công việc về tàu ngầm nguyên tử Đền án 627, 645 và 671 ở Phòng thiết kế thí nghiệm số 142 ở Leningrad đã tiến hành mạnh mẽ việc tìm kiếm các giải pháp kỹ thuật phi truyền thống mới, có khả awnng đảm bảo sự đột phá về chất lượng trong sự phát triển ngành đóng tàu ngầm. Năm 1959, một trong số các chuyên gia hàng đầu trong Phòng thiết kế A.B.Petrov đã đưa ra đề xuất về chế tạo tàu ngầm nguyên tử tốc độ cao với tổ hợp một trục tự động kích thước nhỏ và giảm biên chế thủy thủ đoàn. Theo quan điểm này, tàu mới là “tàu ngầm đánh chặn – tiêm kích”, có tốc độ dưới nước, hơn 40 hải lý, có khả ăng trong thời gian ngắn cần thiết đi tới điểm quy định ở đại dương để tấn công tàu ngầm hoặc tàu nổi của địch. Trước khi địch phát hiện và tấn công bằng ngư lôi, tàu phải thực hiện loạt phóng ngư lôi từ các thiết bị ngư lôi của mình.

Lượng choán nước thấp của tàu (khoảng 1500 tấn) trong sự phối hợp với thiết bị năng lượng mạnh đã đảm bảo bổ hợp tốc độ nhanh và tính cơ động cao. Tàu ngầm nguyên tử phải theo đường riêng trong thời gian vài phút rời khỏi tường thành, nhanh chóng tới triển khai tới khu mặt nước và rời khỏi căn cứ để giải quyết nhiệm vụ chiến đấu, còn sau khi quay “về nhà”, tự neo đậu.

Các bản vẽ thiết kế Đề án 705


1.Khoang ngư lôi; 2.Khoang máy điện; 3.Trạm trung tâm, cho người ở; 4.Khoang lò phản ứng; 5.Khoang thiết bị tuabin răng cưa chính; 6.Khoang bánh lái và trang thiết bị khác

Hình vẽ tàu ngầm nguyên tử Đề án 705

Sơ đồ khoang cứu nạn tàu ngầm Đề án 705




Vách ngăn mui và các khí tài di động trong tàu ngầm Đề án 705

Mui tàu ngầm Đề án 705 với thùng nổi để cứu nạn thủy thủ đoàn

1,5.Các ăng ten; 2.Khoang cứu nạn; 3.Kính tiềm vọng; 4.Ăng ten – máy định vị vô tuyến; 6.Máy tìm phương vô tuyến

Chú thích

Các thông số kỹ - chiến thuật tàu ngàm nguyên tử Đề án 705

Lượng choán nước nổi – 2310 tấn; ngầm – 3120 tấn; tốc độ trên (bề) mặt nước – 14 hải lý; ngầm – 41 hải lý; trang bị: 6 thiết bị ngư lôi 533mm; cơ số đạn: 20 ngư lôi và các tên lửa ngư lôi.

Các số trên sơ đồ:

1.Khoang ngư lôi; 2.Khoang điện máy; 3.Trạm trung tâm; 4.Khoang lò phản ứng; 5.Tổ hợp tuabin chính; 6.Khoang bánh lái và trang thiết bị khác

Bố cục bên trong tàu ngầm Đề án 705

1.Các ăng ten tổ hợp thủy âm “Okean”

2.Các thiết bị ngư lôi mũi 533mm

3.Các ngư lôi dự trữ

4.Vách ngăn mui

5.Thùng nổi cứu nạn

6.Các khí tài đi động của ống nhòm tiềm vọng và ăng ten

7.Trạm trung tâm

8.Lò phản ứng hạt nhân trên chất liệu tải nhiệt kim loại lỏng

9.Khoang tổ hợp tuabin răng cưa chính

10.Trục chân vịt

11.Cánh đuôi mạn thẳng

12.Các tổ hợp động cơ hỗ trợ

13.Bánh lái chân vịt

14.Cánh đuôi mạn ngang

15.Các pin ắc quy.

Sau rất nhiều cuộc thảo luận quyết liệt với sự tham gia của các đại biểu ngành công nghiệp và Hải quân, đòng thời giao nộp Đề án hàng loạt các thay đổi căn bản, các ý kiến của tàu ngầm nguyên tử với sự hậu thuẫn của các lãnh đạo cấp cao Bộ Công nghiệp và Hải quân. Chi tiết, những người tán thành bao gồm bộ trưởng ngành Công nghiệp đóng tàu B.E.Butoma và Tư lệnh Hải quân S.G.Gorshkov.

Đề xuất kỹ thuật theo Đề án đã được chuẩn bị vào đầu năm 1960, còn 23 tháng 6 năm 1960, mệnh lệnh của Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô đã được đưa ra về sự thiết kế và đóng tàu ngầm Đề án 705. Ngày 25 tháng 5 năm 1961, xuất hiện mệnh lệnh khác, giao cho lãnh đạo khoa học và Tổng công trình sư Đề án khi xuất hiện chứng cứ đầy đủ về việc không đạt các tiêu chuẩn và nguyên tắc của ngành đóng tàu quân sự. Việc này, trong cấp độ đáng kể, đã “giải phóng những bàn tay” của các nhà thiết kế tàu ngầm mới, cho phép thể hiện thiết kế dũng cảm hơn, vượt thời gian về thực hiện các giải pháp kỹ thuật trong thiết kế tàu.

Công việc theo Đề án 705 được lãnh đạo bởi Tổng công trình sư M.G.Rusanov (năm 1977 được thay bằng V.A.Romin). Lãnh đạo chung của chương trình là Viện sĩ A.P.Aleksandrov. Giám sát viên chính từ Hải quân là V.V.Gordeev và K.I.Matrưnenko. Việc chế tạo tàu ngầm Đề án 705 trở thành, theo lời từ Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô D.F.Ystinov, chủ nhiệm công nghiệp quốc phòng – “nhiệm vụ của quốc gia”. Trong sự tham gia vào chương trình, đã thú hút những lực lượng khoa học hàng đầu, trong đó có các Viện sĩ V.A.Trapeznikov và A.G.Iosifinyan.

Khó khăn lớn hơn cả khi thiết kế tàu ngầm Đề án 705 là sự giới hạn lượng choán nước của tàu trong các giới hạn 1500… 2000 tấn và có tốc độ cao. Để đạt đến tốc độ quy định 40 hải lý khi hạn chế lượng choán nước, yêu cầu hiệu điện thế cao, có công suất máy lớn của thiết bị năng lượng. Sau khi nghiên cứu các sơ đồ thiết bị năng lượng chính khác nhau (chi tiết, nghiên cứu lò phản ứng khí (ga), đảm bảo hoạt động của tuabin khí) đã quyết định ngừng thiết bị năng lượng chính một lò phản ứng với vật tải nhiệt kim loại lỏng (ZhMT) và tăng cường các tham số hơi nước. Các tính toán đã chỉ ra rằng, thiết bị với vật tải nhiệt kim loại lỏng theo so sánh với thiết bị năng lượng chính, có lò phản ứng nước truyền thống, đảm bảo tính kinh tế với lượng choán nước 300 tấn.

Đề xuất về chế tạo một cách đặc biệt đối với tàu ngầm Đề án 705 thiết bị sản xuất hơi nước hai đường bao một lò phản ứng theo dạng thiết bị sản xuất hơi nước của Đề án 645 năm 1960 từ Phòng thiết kế - thí nghiệm “Gidropress”. Nhanh chóng đã tiếp nhận quyết định của Nhà nước về thiết kế thiết bị này. Chủ nhiệm khoa học của các công việc được giao cho Viện sĩ A.I.Leipunsky.

Đồng thời, đã thiết kế 2 loại thiết bị năng lượng nguyên tử để chọn lựa: Phòng thiết kế thí nghiệm “Gidropress” dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư V.V.Steklonikov đã chế tạo BM-40/A (khối, hai ngăn, 2 đường ống dẫn hơi nước, 2 bơm tuần hoàn), còn Phòng thiết kế thí nghiệm tại Gorki dưới sự chỉ đạo của I.I.Afrikanov số 550 (khối, với sự mở rộng tuyến lưu thông đường bao thứ nhất cùng 3 ống dẫn hơi nước và 3 bơm tuần hoàn).

Trong vai trò vật liệu thân tàu, đã quyết định sử dụng hợp kim titan, được thiết kế ở Viện nghiên cứu – khoa học trung ương về luyện kim và hàn dưới sự chỉ đạo của Viện sĩ I.V.Gorưnin. Các hợp kim titan được tiếp nhận để sản xuất các phần tử khác trung cấu trúc và các hệ thống của tàu.

Đối với tàu ngầm nguyên tử Đề án 705 đã chế tạo các khí tài kỹ thuật và chiến đấu mới trên cơ sở các thành tựu khoa học và kỹ thuật sau cùng của những năm 60, có những đặc điểm về kích thước nhỏ tối ưu. Đối với việc này, để kịp thực hiện trong khuôn khổ nhiệm vụ kỹ thuật, yêu cầu rút gọn thủy thủ đoàn tàu ngầm nguyên tử đến cấp độ gần với kíp bay tương ứng của các máy bay ném bom chiến lược trong những năm 1940 – 50. Kết quả là đã tiếp nhận giải pháp mang tính cách mạng trong thời gian đó về việc chế tạo đối với tàu ngầm nguyên tử hệ thống điều khiển tự động tổng hợp. Ở Phòng thiết kế Trung ương ở xưởng mang tên Kylakov (hiện nay là Viện nghiên cứu khoa học Trung ương “Granit”) đối với tàu đã chế tạo hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu tổng hợp (BIUS) “Akkord”, cho phép tập trung toàn bộ sự điều khiển tàu ở trạm trung tâm.

Trong quá trình thiết kế, số lượng các khoang của than trong được tăng từ 3 lên 6, trong lượng choán nước cao gấp rưỡi. Số lượng thủy thủ đoàn thay đổi. Ban đầu, dự kiến rằng thủy thủ đoàn có 16 người, tuy nhiên sau đó, theo yêu cầu của Hải quân, thủy thủ đoàn tăng lên 29 (25 sỹ quan và 4 chuẩn úy Hải quân).

Hình dáng thiết bị ngư lôi. Trên tàu ngầm nguyên tử Đề án 705, lần đầu tiên tiếp nhận thiết bị ngư lôi thủy – khí, đảm bảo việc bắn theo toàn bộ phạm vi độ lặn sâu.

Hình vẽ về sự bố trí cá nhân theo tình trạng chuẩn bị sẵn sàng số 2 trong trạm chỉ huy chính Đề án 705


Các khí tài hỗ trợ chuyển động

Việc giảm thủy thủ đoàn mang theo yêu cầu nghiêm khắc hơn về độ tin cậy của trang thiết bị. Nhiệm vụ loại bỏ sự cần thiết bảo dưỡng trang thiết bị trong toàn bộ thời gian bơi đã được đặt ra.

Sự xử lý cẩn thận hình dáng khí động lực của thân tàu đã được tiến hành bởi phân nhánh khoa học Moskva thuộc Viện nghiên cứu trung ương mang tên giáo sư N.E.Zhukov dưới sự chỉ đạo của K.K.Fedyaevsky. Đã tiếp nhận hàng loạt các biện pháp theo sự giảm trường vật lý của tàu, đòng thời tăng cường độ bền theo kết quả của các giải pháp thiết kế mới và độ giảm chấn hiệu quả hơn. Đã quyết định tiếp nhận trang thiết bị điện trong dòng điện xoay chiều với tần số 400Hz (theo so sánh với 50Hz trên các tàu ngầm nguyên tử thuộc các Đề án khác của Liên Xô), đảm bảo sự cải tiến mạnh các tham số khối lượng – kích thước của trang thiết bị.

Tàu ngầm nguyên tử Đề án 705 (705-K) được sử dụng để tiêu diệt các tàu ngầm của địch khi chúng rời khỏi căn cứ, trên biển, đồng thời trên các trận địa sử dụng giả định vũ khí chống các mục tiêu trên bờ. Chúng có thể sử dụng để đối phó với các tàu nổi, đồng thời các tàu vận tải trong toàn bộ các khu vực nước biển trên đại dương, bao gồm cả Đại Tây Dương.

Tàu ngầm Đề án 705 (705-K) – hai thân, một trục. Thân, được chế tạo từu hợp kim titan, theo toàn bộ chiều dài được giới thiệu là thân xoay. Vách ngăn mui dạng “xe con” (hình dáng, kết hợp với hình dáng thân tàu, được chế tạo bởi các khí tài thủy động lực thuộc Viện nghiên cứu khoa học Trung ương). Thân trong được chia thành các vách ngăn ngang có 6 khoang không thấm nước. Khoang thứ 3, nới bố trí trạm chỉ huy chính và buồng sinh hoạt, được hạn chế bởi các vách ngăn hình cầu, được tính toán chịu được áp lực ngoài thành hoàn toàn.

Tàu ngầm (lần đầu tiên trên thế giới), được trang bị khoang nổi, sử dụng để cứu nạn đồng thời toàn bộ thủy thủ đoàn bằng khả năng “khô” khi nổi lên từ độ sâu đến giới hạn, khi ở độ nghiêng và chênh mớn nước lớn.

Thiết bị sản xuất hơi nước OK-550 (sau đó là BM-40A) công suất 150 000kW dạng một lò phản ứng. Trong vai trò vật tải nhiệt của đường bao thứ nhất đã sử dụng hợp kim chì – bitmut cùng tinh. Thiết bị tuabin hơi nước OK-7 (sau đó là OK-7K) – một trục, cấu trúc khối. Tổ hợp tuabin răng cưa được lắp trên hệ thống giảm chấn mới, còn các máy móc gây tiếng ồn nhiều nhất được lắp trên các hệ thống giảm sóc khí nén. Trên tàu đã lắp hai tổ hợp động cơ hỗ trợ (2x100kW), bố trí trong các nôi kín trong hệ thống cân bằng ngang đầu mút và các trục bánh lái tiếp tế với các bánh lái quay. Có 2 máy phát điện đồng bộ xoay chiều 3 pha (2x1500kW, 400W, lần đầu tiên tiếp nhận dòng điện xoay chiều tần số 400Hz). Mỗi máy phát điện đảm bảo năng lượng của toàn bộ các khí tài tiêu thụ điện mang theo. Thiết bị máy phát điện diesel hỗ trợ (500kW, 300V) và pin ắc quy từ 112 phần tử cũng đã được lắp.

Sự điều khiển tàu ngầm, các khí tàu chiến đấu và kỹ thuật của tàu được thực hiện từ trạm chỉ huy chính. Sự tự động hóa tổ hợp đảm bảo giải quyết nhiệm vụ tiếp nhận vũ khí, thu nhận và xử lý thông tin chiến thuật, sự cơ động chiến đấu, tái tạo lại tình trạng bên ngoài, lái tàu, điều khiển từ xa và tự động các khí tài kỹ thuật vào di chuyển.

Sự cảnh giác của phiên gác thường xuyên đối với các bộ phận máy móc riêng và khí tài không được dự tính; theo trạng thái sẵn sàng chiến đấu số 1 và số 2 được tiến hành chỉ theo chu kỳ xoay vòng thủy thủ đoàn. Sự thay thế tác chiến trong tình trạng thật bị hạn chế bởi 8 thành viên thủy thủ đoàn.

Đối với sự điều khiển lập trình, tự động và bằng tay khi di chuyển và sự cân bằng của tàu ngầm nguyên tử theo hành trình vòng, đồng thời theo độ lặn sâu (khi di chuyển và không di chuyển) được phục vụ bằng hệ thống “Bocsit”. Độ chênh mớn nước khi di chuyển được thực hiện khi có sự hỗ trợ của hệ thống “Tan”. Sự điều khiển và kiểm tra các công việc của thiết bị năng lượng, đồng thời hệ thống điện năng lượng và hệ thống tổng quát của tàu và thiết bị được đảm bảo bằng hệ thống “Ritm”.

Tàu ngầm cũng đồng thời được trang bị:

+ hệ thống điều khiển thông tin chiến đấu “Akkord”

+ tổ hợp các khí tài thủy âm tự động hóa “Okean”

+ tổ hợp các khí tài đạo hàng tự trị tự động hóa “Sozh”

+ hệ thống điều khiển vũ khí tự động “Sargan”

+ hệ thống tự động kiểm tra phóng xạ “Alfa”

+ tổ hợp tự động hóa các khí tài liên lạc vô tuyến “Molnia”

+ tổ hợp quang học – vô tuyến TV-1

+ đài ra đa định vị “Bukhta”

+ ống nhòm tiềm vọng tổng hợp “Signal”

+ hệ thống thời gian thống nhất “Platan”

+ hệ thống thông tin liên lạc trong tàu “Ellipsoid”

Các khoang vệ sinh, y tế và cho người ở được bố trí ở boong giữa của khoang số 3, khoang bếp và khoang lương thực ở boong dưới của cùng khoang. Buồng sỹ quan cho phép tiếp nhận đồng thời tiếp nhận lương thực cho 12 người trong thủy thủ đoàn.

Vũ khí ngư lôi gồm có 6 thiết bị ngư lôi thủy lực 533mm, bố trí ở bộ phận mũi thân, với các khí tài nạp đạn thủy lực. Cơ số đạn gồm 18 ngư lôi, thay thế cho chúng có thể tiếp nhận mìn (thủy lôi).

Các tàu ngầm mới, nhận tên gọi từ các thủy thủ là “Thiết bị tự động”, còn đối với “kẻ thù tiềm tang” nhận tên gọi mã số “lớp Alfa”, nhanh chóng trở nên phổ biến ở Hạm đội. Ấn tượng mạnh được tạo thành không chỉ là những thông số cao kỷ lục của tàu ngầm mà còn là hình dáng hiện đại của tàu ngầm.

Có tốc độ lớn, so sánh với tốc độ của các ngư lôi chống ngầm và tổng hợp của các “đối thủ tiềm tàng”, tàu ngầm nguyên tử Đề án 705-K, nhờ sự đặc biệt của thiết bị năng lượng (không yêu cầu sự chuyển tiếp đặc biệt khi tăng cường các tham số của thiết bị năng lượng chính khi tăng tốc độ, cũng như trên các tàu với các lò phản ứng nước – nước), có thể phát triển tốc độ hoàn toàn trong thời gian tính bằng phút, gần như là các tính năng lấy đà của “máy bay”. Tốc độ lớn cho phép ghé vào phạm vi “bóng tôi” của bất kỳ tàu nổi hay tàu ngầm nào, thậm chí nếu (trong trường hợp) “Alfa” bị phát hiện một cách sơ bộ bởi các khí tài thủy âm của địch.

Theo sự hồi tưởng của Chuẩn đô đốc A.S.Bogatưrev, đã từng là chỉ huy “K-123”, tàu có thể triển khai trên thực tế ở “khoảng bãi nhỏ” – đặc biệt quan trọng khi giám sát chủ động “kẻ địch” của các tàu với nhau. “Alfa” không cho phép các tàu khác tiếp cận vào góc vòng mạn của mình (trong đó có khu vực “bóng râm” thủy âm), đặc biệt thuận lợi đối với việc theo dõi sự giám sát ngầm và thực hiện cuộc tấn công ngư lôi một cách bất ngờ.

Các tính năng tốc độ và cơ động cao của tàu ngầm nguyên tử Đề án 705 cho phép xử lý khả năng cơ động trốn tránh hiệu quả khỏi các ngư lôi bắn ra từ phía tàu địch từ cuộc phản kích sau đó. Chi tiết, tàu ngầm có thể thực hiện cơ động trên tốc độ cao ở góc 180 độ và sau 42 giây di chuyển theo hướng ngược lại. Theo lời của các chỉ huy tàu ngầm nguyên tử Đề án 705 A.Y.Abbasov và A.F.Zagryadsky, sự cơ động này cho phép ở tổ hợp tốc độ tính tiến đến tốc độ hoàn toàn và thực hiện đồng thời sự di chuyển với sự thay đổi độ lặn sâu bắt buộc sự tự động hóa sau nó trong chế độ tìm phương tiếng ồn của địch bị mất mục tiêu, còn tàu ngầm nguyên tử Liên Xô “theo tốc độ máy bay” tiếp cận tới “phần đuôi” của chúng.

Các hình dáng thân tày ngầm đảm bảo sự phản xạ tối thiểu các tín hiệu thủy âm, rằng rất khó tấn công “Alfa” đối với tàu địch, sử dụng đài thủy âm trong chế độ chủ động. Độ lặn sâu lớn gây khó khăn cho việc sử dụng các khí tài chống ngầm thường tấn công tàu ngầm nguyên tử “Alfa”.

Sau khi khác thác sử dụng không thành công tàu ngầm đầu tiên trong Đề án 705 “K-64”, trong Đề án đã có một số sự hoàn thiện. Chi tiết, thay cho thiết bị sản xuất hơi nước OK-550, trong Đề án “hiệu chỉnh” 705-K (số hiệu “Lira”) đã tiếp nhận thiết bị sản xuất hơi nước BM-40A. Thiết bị này có độ tin cậy cao hơn. Theo Đề án thay đổi, tàu ngầm đã được đóng loạt: 3 ở Severodvinsk và 3 ở Leningrad đến năm 1981.



Việc đóng tàu ngầm thí nghiệm Đề án 705 (“K-64”) với thiết bị năng lượng nguyên tử OK-550 – phải trở thành nguyên mẫu để đóng loạt tàu ngầm nguyên tử chống ngầm, được bắt đầu ở nhà triền xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad ngày 2 tháng 6 năm 1968. Ngày 22 tháng 4 năm 1969, tàu được hạ thủy. Cuối năm 1971, tàu được đưa tới căn cứ ở Zapadnaia Litsa và 31 tháng 12 năm 1971 đã gia nhập biên chế Hạm đội Phương Bắc, trong biên chế phân hạm đội số 1, sư đoàn tàu ngầm số 3.

Tuy nhiên, tàu ngầm đã được khai thác sử dụng không thành công. Trong giai đoạn neo đậu thí nghiệm đã bị hỏng một trong số các bản lề của đường bao lò phản ứng. Trong giai đoạn bắt đầu khai thác sử dụng đã hỏng bản lề thứ 2. Đã xuất hiện sự nứt thân titan hàn. Mặc dù vậy, năm 1972, nhiệm vụ số 1 đã được đưa ra. Khi chuẩn bị ra biển để xử lý nhiệm vụ thường kỳ số 2 đã bắt đầu quá trình động cức vật mang nhiệt của đường bao thứ nhất. Tất cả các phương pháp theo sự ngăn ngừa tai nạn đã không có kết quả. Kết quả là vật tải nhiệt bị đông cứng và lò phản ứng bị tắt. Ngày 19 tháng 8 năm 1974, “K-64” bị loại khỏi biên chế chiến đấu và sau đó quay trở lại bệ đỡ để sử dụng cho các mục đích huấn luyện và thí nghiệm.

Trước đó, năm 1972 đã có quyết định về việc dừng các công việc tiếp theo về tàu ngầm, đã được khởi công trong thời gia đó đến khi làm rõ và khắc phục các nguyên nhân bị hỏng của đường bao thứ nhất trên lò phản ứng. Việc khai thác sử dụng tàu đầu tiên không thành công đã kéo dài thời gian hoạt động của chương trình. Tuy nhiên, không dẫn tới việc dừng chương trình. Ở Severodvinsk và Leningrad đã bắt đầu các công việc đóng loạt 6 tàu theo Đề án 705-K (“Lira”).

Tàu đầu tiên theo Đề án 705-K “K-123” được khởi công ở xưởng tại Severodvinsk năm 1967. Tháng 12 năm 1977, sau khi hoàn thành các thí nghiệm xưởng và cấp Nhà nước, tàu ngầm “K-123” đã bắt đầu xử lý các nhiệm vụ định kỳ huấn luyện sẵn sàng chiến đấu trong biên chế các lực lược thường trực của Hạm đội Phương Bắc. Năm 1984, vì nắm bắt thành công tàu ngầm mới một cách nguyên tắc, chỉ huy tàu – thuyền trưởng số 2 A.Ch.Abbasov – được tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô, còn A.S.Puskin (chỉ huy tàu “K-64”) được tặng Huân chương Lenin.

Tàu ngầm thứ hai thuộc Đề án 705-K được đóng từ năm 1968 đến 1978; tàu thứ 3 – từ năm 1969 đến 1978; tàu thứ 4 – từ 1972 đến 1979; tàu thứ 5 – từ 1972 đến 1981 và tàu thứ 6 – từ năm 1975 đến 1981. Tàu cuối cùng – thứ 7 trong loạt (nếu tính cả tàu thí nghiệm đầu tiên – là thứ 8 ) đã bị tháo dỡ trên sân đóng tàu.

Tàu đầu tiên trong Đề án 705-K gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc 17 tháng 2 năm 1978. Các tàu còn lại gia nhập biên chế từ 1978 đến năm 1981 đồng thời vào Hạm đội Phương Bắc. Đến tháng 7 năm 1977, các tàu ngầm lớp làu được phân loại thành phân lớp tàu ngầm tuần dương.

Trong quá trình khai thác sử dụng, các tàu ngầm Đề án 705 đã xuất hiện những nhược điểm thực tế, ngăn cản việc sử dụng chúng có hiệu quả. Chi tiết, xuất hiện những khó khăn nghiêm trọng với sự đảm bảo của căn cứ (do sự cần thiết duy trì thường xuyên đường bao thứ nhất của lò phản ứng trong tình trạng nóng). Cần thiết thực hiện những thao tác thường xuyên đặc biệt theo ngăn ngừa sự oxi hóa hợp kim – vật tải nhiệt, kiểm tra thường xuyên vì tình trạng của nó và tái tạo theo chu kỳ (khử oxit). Nhiều câu hỏi về khai thác sử dụng đã được đặt ra và không được giải quyết. Chi tiết, trên thực tế, không thực hiện thành công ý kiến thành lập 2 thủy thủ đoàn tàu ngầm nguyên tử “trên biển” và “trên bờ”, đảm bảo sự khai thác sử dụng và bảo dưỡng tàu ngầm nguyên tử khi nằm ở căn cứ. Kết quả là số phận của “Alfa”, mặc dù trên chúng có những ưu điểm tổng hợp. Cuộc cải tổ “lừng danh” đã mang lại “hoàng hôn” cho tàu ngầm mà kết quả của nó là việc mất nguồn tài chính dành cho các lực lượng vũ trang.

“K-123” đi vào lịch sử như một trong những tàu ngầm được đại tu kéo dài nhất trong lịch sử - 9 năm: từ tháng 10 năm 1983 đến tháng 8 năm 1992. Tháng 7 năm 1997, tàu bị loại khỏi biên chế Hải quân. Các tàu trong lớp “Alfa” còn lại bị loại khỏi biên chế sớm hơn rất nhiều – năm 1990.

Điểm đáng chú ý là trong 20 năm khai thác sử dụng, trên các tàu thuộc Đề án này, trong các vụ tia nạn, không có bất kỳ người nào hy sinh.

+ K-64 (số hiệu xưởng 900); 16 tháng 10 năm 1962 ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân; 2 tháng 6 năm 1968 khởi công ở sân đóng tàu xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad; hạ thủy 22 tháng 4 năm 1969; gia nhập biên chế 31 tháng 12 năm 1971 và tiếp nhận vào biên chế Hải quân trong vai trò khai thác sử dụng thí nghiệm; từ 11 tháng 2 năm 1966 gia nhập biên chế căn cứ Hải quân Leningrad; 15 tháng 10 năm 1970 ghi tên vào biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1972, kết quả của tai nạn trong lò phản ứng và sự đông cứng vật tải nhiệt, việc khai thác sử dụng tàu ngầm bị dừng lại; 19 tháng 8 năm 1974 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và quay trở lại giá để sử dụng trong các mục đích huấn luyện và thí nghiệm, khoang lò phản ứng bị cắt; 9 tháng 2 năm 1978 bị loại khỏi biên chế Hải quân và ban giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; 31 tháng 12 năm 1978, thủy thủ đoàn bị giải tán.

+ K-123 (số hiệu xưởng 105); từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-123; 16 tháng 10 năm 1962 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân; 29 tháng 12 năm 1967 được khởi công ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc tại Severodvinskl hạ thủy 4 tháng 4 năm 1976; gia nhập biên chế 12 tháng 12 năm 1977 và 17 tháng 2 năm 1978 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; đến 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; 8 tháng 4 năm 1982 đã xảy ra tại nạn với sự cố vật tải nhiệt của đường bao thứ nhất trong khoang và lây lan phóng xạ; từ 6 tháng 10 năm 1983 đến 27 tháng 8 năm 1992 đã trải qua đại tu ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc với sự thay thế khoang lò phản ứng; 31 tháng 7 năm 1996 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-316 (số hiệu xưởng 905, sau đó là 01675); 3 tháng 11 năm 1966 ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân; 26 tháng 4 năm 1969 khởi công ở sân đóng tàu xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad; hạ thủy 25 tháng 7 năm 1974; gia nhập biên chế 30 tháng 9 năm 1978 và 23 tháng 11 năm 1978 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; đến 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân và đưa đến cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-373 (số hiệu xưởng 910, sau đó là 01680); 27 tháng 5 năm 1971 ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân; 26 tháng 6 năm 1972, khởi công ở sân đóng tàu xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad; hạ thủy 19 tháng 4 năm 1978; gia nhập biên chế 29 tháng 12 năm 1979 và 12 tháng 1 năm 1980 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; đến 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 8 tháng 12 năm 1989 được đưa vào xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc để đại tu; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân và đưa đến cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-432 (số hiệu xưởng 106); 12 tháng 1 năm 1968 ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân và 12 tháng 11 năm 1968 khởi công ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc tại Severodvinsk; hạ thủy 3 tháng 11 năm 1977; gia nhập biên chế 31 tháng 12 năm 1978 và 12 tháng 3 năm 1979 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; đến 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 6 đến 12 tháng 6 năm 1980 đã hoàn thành việc bơi dưới lớp băng ở biển Barents với mục đích tiến hành các công việc thủy văn và địa vật lý, đòng thời các thí nghiệm theo chương trình “Aldan-MSP”; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-463 (số hiệu xưởng 915, sau đó là 01685); 29 thnags 8 năm 1974 ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân và 26 tháng 6 năm 1975 khởi công ở sân đóng tàu Tư lệnh Hải quân tại Leningrad; hạ thủy 31 tháng 3 năm 1981; gia nhập biên chế 30 tháng 12 năm 1981 và 9 tháng 2 năm 1982 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; đến 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân và đưa đến cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-493 (số hiệu xưởng 107); 21 tháng 2 năm 1972 khởi công ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc tại Severodvinsk; 3 tháng 12 năm 1973 ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân; hạ thủy 21 tháng 9 năm 1980; gia nhập biên chế 30 tháng 9 năm 1981; 23 tháng 11 năm 1981 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân và đưa đến cơ sở khác để tháo dỡ.

+ Thân tàu thứ 8 (số hiệu xưởng 930); khởi công ở sân đóng tàu Tư lệnh Hải quân tại Leningrad; việc đóng tàu nhanh chóng bị dừng lại và tháo dỡ lấy kim loại.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 2310

+ ngầm: 3120

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 81,4 (-)

+ chiều rộng nhất (theo các bộ phận cân bằng): 10 (13,5)

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 7,6

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 1 lò phản ứng nguyên tử trên vật tải nhiệt lỏng, công suất, mW: 150

+ 1 thiết bị sản xuất hơi nước BM-40A

+ 1 thiết bị tuabin hơi nước OK-7K, 1 thiết bị tuabin răng cưa chính, công suất, sức ngựa (kW): 40 000 (29 400)

+ 2 máy phát điện tuabin, công suất, kW: 2x1500

+ 1 máy phát điện diesel, công suất, kW: 500

+ 2 động cơ điện chính dự bị, công suất, kW: 2x100

1 trục; 1 bánh lái chân vịt 5 cánh; 2 động cơ chân vịt bổ sung (dự bị)

Tốc độ, hải lý

+ nổi: 14

+ ngầm: 41

Độ lặn sâu, mét

+ làm việc hiệu quả: 400

+ giới hạn: 600

Thời gian hoạt động: 50 ngày

Thủy thủ đoàn (sỹ quan): 32 (31).

+ thiết bị ngư lôi 533mm: 6 (mũi)

+ các ngư lôi 533mm: 18

Mìn: có thể mang mìn thay cho bộ phận ngư lôi: 36


Hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu: “Akkord”

Đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: “Chibis” (Snoop Tray)

Đài thủy âm

+ GAK “Okean” (Shark Teeth; Mouse Roar)

+ ShPS “Enisei”

+ GAS “Zhgut”, “Rosa”, “Luch”, “Vint”, “Tissa”

Các khí tài tác chiến điện tử: (Brick Group; Park Lamp D/F)

Các khí tài áp chế thủy âm: thay cho bộ phận ngư lôi

Tổ hợp đạo hàng

+ “Sozh”

+ Code Eye

+ INS

Tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến

+ “Molnia” (Pert Spring)

+ ăng ten lai

+ các ăng ten cao tần và siêu cao tần

+ đài thông tin liên lạc âm thanh ngầm

Đài ra đa định vị hội thoại nói: -

Tổng số tàu đã đóng: 26+1.

Các biến thể:

+ 671-RTM “Shuka” – loạt tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ 3 với tổ hợp thủy âm mới trên cơ sở Đề án 671-RT (1977)

+ 671-RTMK – loạt tàu ngầm nguyên tử nhận vũ khí tên lửa chiến lược “Granat”.

Song song với sự triển khai các công việc theo sự chế tạo một cách nguyên tắc các tàu ngầm nguyên tử mới Đề án 945 và 971, ở Liên Xô đã bắt đầu tiến hành thí nghiệm rất thành công việc nâng thiết kế đã không còn sử dụng thuộc các Đề án 671/671-RT. Trên cơ sở Đề án nâng cấp 671-RTM (mã số “Shuka”) đã tiến hành nghiên cứu theo sự phân phối thế hệ mới trang bị khí tài – tổ hợp thủy âm công suất mạnh, tổ hợp đạo hàng, hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu, tổ hợp tự động hóa các khí tài liên lạc vô tuyến, các khí tài tổ hợp trinh sát, đồng thời các phương pháp làm giảm sự lộ ngụy trang của tàu. Thực tế, Đề án 671-RTM mới, đồng thờ với tàu ngầm nguyên tử tuần dương mang tên lửa chiến lược Đề án 667-BDRM là sự “vận hành trơn tru” từ tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ 2 sang thế hệ thứ 3.

Việc thiết kế được tiến hành ở Phòng thiết kế số 143, Tổng công trình sư của Đề án 671-RTM là G.N.Chernưshev (cho đến thời điểm các tàu ngầm Đề án 671 và Đề án 671-RT), năm 1984, R.A.Shmakov thay thế ông. Giám sát viên chính từ Hải quân là Thuyền trưởng cấp 2 G.V.Nikolaev.

Một trong số các phần tử quan trọng nhất trong trang bị của tàu ngầm nguyên tử nâng cấp phải là tổ hợp tên lửa chống ngầm “Shkval” mà việc thiết kế được bắt đầu theo sự tương đồng với Mệnh lệnh năm 1960. Trong thành phần của tổ hợp gốm có tên lửa siêu thanh phóng trực tiếp dưới nước tốc độ 200 hải lý (tầm xa – 11km). Việc này đạt được do việc sử dụng động cơ, hoạt động trên nhiên liệu phản ứng nước, đồng thời do sự tính toán hoạt động của đạn trong lỗ hổng khí, đảm bảo sự tối thiểu hóa sức cản thủy lực. Việc điều khiển tên lửa trang bị đầu đạn hạt nhân, được thực hiện nhờ hệ thống quán tính, không nhạy cảm với các dải nhiễu.

Các bản vẽ tàu ngầm nguyên tử Đề án 671-RTM:

Lần bắn đầu tiên của tên lửa phóng dưới nước được tiến hành ở hồ Issưk-Kul năm 1964, ngày 29 tháng 11 năm 1977, tổ hợp VA-111 “Shkval” với tên lửa M-5 được tiếp nhận vào trang bị Hải quân. Đáng chú ý, rằng tổ hợp hiệu quả cao tương tự, có xác xuất tiêu diệt mục tiêu gần như tuyệt đối, có tầm xa tương tự ở nước ngoài cho đến thời điểm này vẫn chưa có.

Việc chế tạo ở Liên Xô tàu ngầm nguyên tử Đề án 671-RTM thực tế cùng với ở Mỹ bắt đầu thực hiện chương trình đóng tàu ngầm nguyên tử đa năng thế hệ thứ 3 lớp SSN-688 – lớp tàu ngầm có số lượng lớn nhất trên thế giới (năm 1996, Hải quân Mỹ đã nhận tàu ngầm cuối cùng – thứ 62 trong lớp), trang bị tổ hợp thủy âm mạnh AN/BQQ-5. Tàu đầu tiên trong lớp – “Los Angeles” – gia nhập biên chế Hải quân năm 1976. CÁc tàu ngầm mới của Mỹ, so với trước đó, vượt trội các tàu ngầm cùng loại của Liên Xô về sự ngụy trang và các tính năng của tổ hợp thủy âm. Tuy nhiên sự đột phá này, theo sự công nhận của chính người Mỹ, là sự giản ước đáng kể và không hơn tính chất “chính kịch” trước đó. Tới thời gian đó, các tàu ngầm nguyên tử Mỹ thực tế so sah được với các tàu ngầm Liên Xô về tốc độ tối đa dưới nước (mặc dù thua kém một số tham số về độ lặn sâu). Tới thời điếm này, các tàu ngầm “Cá măng” có tính cơ động và sức sống chiến đấu tốt hơn. Chúng có một số điểm vượt trội về vũ khí. Do kết quả tính toán cấp độ cao của sự tự động hóa phức hợp của tàu ngầm nguyên tử Đề án 671-RTM có thủy thủ đoàn ít hơn đáng kể so với “Los Angeles”, cho phép tạo trên tàu điều kiện sống tốt hơn. Tuy nhiên theo tổng thể, theo các đánh giá của một số chuyên gia, các tàu ngầm Đề án 671-RTM (mang tên gọi lớp Victory-III ở phương Tây) và SSN-688 là các tàu ngầm có giá trị tương đương.

Theo thiết kế, Đề án 671-RTM, cũng như các tàu trước thuộc lớp Đề án 671, là hai thân. Thiết kế thân ngoài được thiết kế từ theo ít từ tính. Trên thân ngoài sử dụng lớp phủ chống thủy âm ít từ tính và cao su cách âm. Thân trong gồm có các hình trụ đường kính khác nhau, liên kết bằng các miếng đệm hình nón. Khi chế tạo thân trong sử dụng thép AK-29, độ dày các tấm thép 35mm. Các vách ngăn không thấm nước bằng thép bên trong được tính toán chịu áp lực 10kg lực/cm2. Chúng phân chia thân trong thành 8 khoang:

1 – thiết bị ngư lôi và cơ số đạn, khoang cho người ở và lương thực

2 – buồng, buồng của sĩ quan và nhà ăn cho hạ sĩ quan và thành viên thủy thủ đoàn, bếp ăn

3 – trạm trung tâm, khoang thực phẩn và các máy móc hỗ trợ

4 – lò phản ứng

5 – khối tuabin răng cưa chính và máy phát điện tuabin tự động, thiết bị cất nước mặn và trạm thiết bị năng lượng

6 – máy nén khí, thiết bị làm lạnh bằng máy phun hơi nước, bộ đổi tần PR-501-2

7 – khoang cho người sống, máy phát điện-diezel

8 – các động cơ điện bánh lái, các bộ dẫn động tay lái, bếp, trạm hóa học.

Các bánh lái mũi ngang của tàu được chế tạo từ titan, chúng được thực hiện bằng cách gập và được bố trí trong bộ phận trước của thân. Cánh đuôi mạn tàu hình chữ thập (dấu cộng), trên tay lái thẳng cao lắp mũ chụp cho ăng ten lai của đài thủy âm. Vách ngăn các hầm của khí tài di động được chế tạo từ nhôm. Hình dáng mũ chụp mang lại cho nó kiểu “ô tô con”.

Thiết bị năng lượng chính của tàu (công suất trên trục là 31 000 sức ngựa) thực tế là tương đồng với thiết bị năng lượng chính trên tàu ngầm nguyên tử thuộc các Đề án 671-RT và 671: 2 lò phản ứng nước – nước kiểu VM-4 công suất nóng 72mW và 4 máy phát điện hơi nước PG-4T, một tổ hợp tuabin răng cưa 615. Trong hệ thống năng lượng điện của tàu gồm có 2 máy phát điện tuabin tự động OK-2 công suất 2000kW, hoạt động trên dòng điện 1 xoay chiều hiệu điện thế 380V, 50Hz. Tàu đồng thời có máy phát điện – diesel công suất 460kW, trong trường hợp làm lạnh bắt buộc của thiết bị sản xuất hơi nước đảm bảo sự di chuyển ở vị tri tiềm vọng ngầm dưới các động cơ điện chân vịt hoặc nạp điện các pin ắc quy.

Trong vai trò khí tài di chuyển dự bị (cũng như trên các lớp tàu ngầm trước) có 2 động cơ điện 1 chiều PG-138 công suất mỗi động cơ 275 sức ngựa. Mỗi động cơ, được bố trí trên cánh đuôi đứng. Chân vịt hai cánh đóng vai trò dẫn động. Trong vai trò động cơ chính sử dụng chân vit 7 cánh đường kính lớn vòng quay thấp (290 vòng/phút). Trong vị trí ngầm, tàu đạt tốc độ tối đa 31 hải lý, ở vị trí nổi – 10 hải lý.

Tổ hợp bố sung được tiếp nhận nhằm tăng cường sự che phủ cho tàu ngầm nguyên tử do kết quả áp dụng một cách nguyên tắc các giải pháp mới theo sự giảm chân, sự mở các máy móc và cấu trúc. Thiết bị tuabin răng cưa và các máy phát điện tuabin tự đọng với các máy móc hỗ trợ được lắp trong khung chung trong tổ hợp duy nhất với bộ giảm chấn hai tầng hiệu quả cao: các bộ giảm chấn được sử dụng khi cố định các thiết bị trên khung, còn khung được cách ly từ thân bằng các bộ giảm chấn khí nén sợi cao su, tạo thành tầng cách ly thứ 2. Tàu được nhận khí tài giảm từ tính, gây khó khăn cho việc phát hiện tàu bằng từ kế hàng không.

Ban đầu, trên các tàu ngầm nguyên tử Đề án 671-RTM dự kiến lắp tổ hợp thủy âm “Skat-M” (sự ghép bộ nhỏ) hoặc tổ hợp thủy âm “Skat-B” (sự ghép bộ lớn). Sự khác biệt của chúng là kích thước của các ăng ten chính, bằng sự thay đổi số lượng các trụ chống ở trong thân trong và trên ra giới tải trọng trên tàu. Trong cả hai tổ hợp, ăng ten chính được lắp trong hộp hình trụ, bên trong đó bố trí thiết bị xử lý thông tin sơ cấp. Cuối cùng, ở Phòng thiết kế đã quyết định dừng lại ở phiên bản mang tính “thỏa hiệp” – tổ hợp thủy âm MGK-500 “Skat-KS”.

Tổ hợp thủy âm “Skat-KS” đảm bảo phát hiện và phân loại mục tiêu, đồng thời theo dõi tự động trong sự tìm phương theo tiếng ồn trong các phạm vi tần số âm thanh và hạ âm. Tổ hợp cho phép phát hiện mục tiêu nhờ  sự tìm phương theo tiếng vọng với sự đo khoảng cách tới chúng và cung cấp các thông tin gốc đối với sự chỉ thị mục tiêu cho vũ khí ngư lôi. Theo các khả năng của mình, tổ hợp “Skat-KS” vượt trội gấp 3 lần các tổ hợp thủy âm thế hệ trước và gần với các tổ hợp của Mỹ (mặc dù kém các tổ hợp đó theo các thông số khối lượng – kích thước). Tầm xa phát hiện mục tiêu tối đa trong các tình trạng thủy âm tiêu chuẩn là 230km. Các máy thu tiếng ồn mang theo đã được tiếp nhận (máy dò âm dưới nước), làm việc trong chế độ thụ động, đồng thời ăng ten hạ âm lai kéo dài, trong dạng thu gọn được bố trí trong thùng hình cầu đặc biệt, bố trí trên cánh đuôi đứng của tàu ngầm. Phiên bản này, sự bố trí ăng ten lai kéo dài dẻo bắt buộc là thiết kế một trục của phần mạn tàu ngầm nguyên tử, loại bỏ thiết bị ăng ten trong thân trong hoặc trên bộ phận cân bằng, cũng như trên các tàu ngầm hai trục.

Ngoài ra, tàu ngầm Đề án 671-RTM trang bị các khí tài phi thủy âm phát hiện mục tiêu – đài phát hiện mục tiêu theo vết rẽ nước), đài cảm biến được bố trí trên vách ngăn mui. Đài đảm bảo phát hiện các tàu ngầm và tàu địch theo sự bất thường từ vết rẽ nước.

Tổ hợp đạo hàng “Medveditsa-671-RTM” đảm bảo sự xử lý tự ddoognj liên tục các tọa độ vị trí, góc vòng, tốc độ tương đối của nước và đất, các góc lắc bên và sống tàu, đồng thời sự truyền tải tự động của các tham số này tới các hệ thống khác của tàu. Tổ hợp này được lắp trên tàu đầu tiên K-524 và sau khi được tiếp nhận vào trang bị năm 1980, chúng được trang bị trên toàn bộ các tàu ngầm nguyên tử Đề án 671-RTM.

Hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu “Omnibus” thực hiện sự thu tự động, xử lý và phản ánh trực quan thông tin, đảm bảo sự tiếp nhận các giải pháp cơ động, việc sử dụng vũ khí chiến đấu, đồng thời điểu khiển bắn ngư lôi và tên lửa.

Tàu được trang bị tổ hợp thông tin liên lạc tự động hóa mới “Molnia-L” với hệ thống thông tin liên lạc vũ trụ “Tsunami-B”, đồng thời tổ hợp trinh sát đặc biệt.

Trang bị của tàu ngầm nguyên tử Đề án 671-RTM gồm có 4 thiết bị ngư lôi 533mm và 2 thiết bị ngư lôi 650mm thuộc tổ hợp “Ladoga 1V-671RT” với hệ thống chuẩn bị thiết bị ngư lôi “Kalmar”. Trên các tàu ngầm nguyên tử thuộc Đề án này đã xuất hiện tổ hợp chống ngầm mới “Vodopad” và “Veter” với các tên lửa 83-R và 84-R. Ngoài ra, tàu ngầm nguyên tử có thể mang theo các loại đạn biệt kích điều khiển “Sirena” và các khí tài “đặc nhiệm”.

Việc nắm vững khai thác sử dụng các tàu ngầm Đề án 671-RTM có một số khó khăn. Nguyên nhân gồm có khả năng hoạt động của hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu “Omnibus”: đến giữa những năm 80, hệ thống này không có khả năng giải quyết hoàn toàn các nhiệm vụ của nó. Trên các tàu được đóng trước, “Omnibus” đã tiến hành khai thác sử dụng các tàu ngầm và hạn chế một cách thực tế các khả năng chiến đấu của chúng.

Đến thời điểm đóng 5 tàu thuộc Đề án 671-RTM (K-138, K-292, K-388, K-414 và K-448) đã được lắp bánh lái chân vịt tiếng ồn thấp được thiết kế theo sơ đồ “tiếp đôi”.

Sự hiện đại hóa quan trọng nhất được áp dụng trên các tàu ngầm Đề án 671-RTM là loại vũ khí mới – các tên lửa có cánh trước âm kích thước nhỏ chiến lược “Granat” với tầm bắn tối đa 3000km (tương tự với “Tomahawk” của Mỹ). Như là K-254 được đóng tiếp theo Đề án thay đổi 671-RTMK – với tổ hợp vũ khí được bố sung tên lửa có cánh. Trên tàu được lắp thiết bị ngư lôi bổ sung trong thượng tầng trước mui, qua đó thực hiện việc bắn tên lửa có cánh (lần phóng đầu tiên thực hiện ngày 13 tháng 11 năm 1981). Sau khi xử lý tổ hợp, them 6 thân tàu được đóng ở Leningrad: K-244, K-292, K-388, K-138, K-414 và K-448 đồng thời được đóng tiếp theo Đề án 671-RTMK, trong thành phần vũ khí gồm có các tên lửa 3M10V2. Sau đó, trong quá trình nâng cấp, các tên lửa có cánh được trang bị them trên hai tàu nữa: K-524 (năm 1986-96) và K-502 (1988-92).

Sự trang bị cho tàu ngầm nguyên tử Đề án 671-RTMK các tên lửa có cánh đã làm cho chúng trở thành các tàu ngầm đa năng, có khả năng giải quyết một loạt các nhiệm vụ trong các cuộc chiến tranh thông thường cho đến chiến tranh hạt nhân. Theo các thông số kích thước khối lượng của tên lủa có cánh “Granat”, thực tế không khác các loại ngư lôi tiêu chuẩn. Việc này cho phéo tiếp nhận chúng từ các thiết bị ngư lôi 533mm tiêu chuẩn. Bên ngoài, các tàu Đề án 671-RTMK thực tế không khác so với các tàu ngầm trước, bởi vì tất cả những sự khác biệt đều liên quan vào sự bố trí các trang thiết bị bên trong, các khí tài và hệ thống điều khiển bắn. Do kết quả của việc tăng cấp độ tự động trang bị khí tài, thủy thủ đoàn được rút gọn còn 96 người. Ngoài ra, bộ phận lớn các tàu ngầm nguyên tử Đề án 671-RTMK trang bị tổ hợp thủy âm “Skat-KS” được thay bằng tổ hợp “Skat-2M” hiện đại hơn.


Việc đóng tàu ngầm Đề án 671-RTM đã được quyết định tổ chức đồng thời ở xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad (với sự đóng tiếp sau đó ở xưởng sửa chữa tàu “Zvedochka”) và Komsomol-na-Amur (với sự đóng tiếp sau đó ở xưởng sửa chữa tàu ở Đá Lớn). Tàu đầu tiên trong Đề án  - K-524 – khởi công ở xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin năm 1977. Tổng cộng đến năm 1984, trong xưởng đã đóng 13 tàu ngầm nguyên tử (và thêm một tàu bị bỏ đóng) và cũng chừng đó tàu ở xưởng Tư lệnh Hải quân, nơi chúng được đóng đến năm 1992.

Ban đầu, các tàu ngầm đầu tiên thuộc Đề án 671-RTM đã ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như là tàu ngầm nguyên tử loại lớn, nhưng từ tháng 7 năm 1977, đã quyết định đưa chúng vào phân lớp tàu ngầm tuần dương. Tháng 6 năm 1992, toàn bộ các tàu ngầm nguyên tử Đề án 671-RTM và 671-RTMK trong Hải quân Nga được phân loại lại từ tàu ngầm tuần dương trở thành các tàu ngầm nguyên tử loại lớn cấp 1 và thay đổi các số hiệu chiến thuật “K” thành ”B”.

16 tàu ngầm nguyên tử Đề án 671-RMT(K) gia nhập biên chế Hạm đội Phương Bắc và 10 – Hạm đội Thái Bình Dương. Trong đó, các tàu ngầm đã di chuyển theo vùng cực từ Thái Bình Dương đến biển Bắc: năm 1981, 1982 và 1983. Cuộc hành quân này do các tàu ngầm K-255, K-324 và K-218 được đóng ở Komsomol-na-Amur.

Tháng 12 năm 1983. tàu ngầm nguyên tử K-324 Đề án 671-RTM đang thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu ở bờ biển Bắc Mỹ thuộc Đại Tây Dương. Tàu được giao nhiệm vụ giám sát tàu chiến Mỹ “Maccloy” đang tiến hành thí nghiệm hệ thống quan sát ngầm mới TasTAS (Towed Array Surveillance System) với ăng ten thủy âm lai tần số thấp kéo dài. K-324 đã thành công trong việc ghi lại thông tin về các tham số hoạt động của hệ thống, đồng thời làm rõ sự tương quan đặc biệt của các tàu nổi Mỹ với các tàu ngầm và các phần tử tổ hợp tại chỗ phát hiện thủy âm tầm xa. Tuy nhiên, “Maccloy” bất ngờ rút ngắn thí nghiệm và rời khỏi căn cứ, còn K-324 nhận lệnh thay đổi khu vực bơi. Bất ngờ, trên tàu xuất hiện sự rung lắc lớn, yêu cầu kiếm tra tình trạng tuabin chính. Khi nổi lên, chỉ huy tàu K-324 đã phát hiện rằng, họ đã nhậ được “món quà bất ngờ từ chú Sam”” – trên chân vịt của tàu mắc vào 400 mét ăng ten cáp bọc theo siêu bí mật TasTAS. Có vẻ như, tàu Liên Xô, nổi lên ở khu vực bãi tập của Mỹ, nhanh chóng bị phát hiện bởi “kẻ thù tiềm tàng”. Đến sáng, ở khu vực xảy ra sự cố đã xuất hiện các tàu khu trục “Peterson” và “Nicolson”, bao vây K-324. Tình hình chỉ dịu đi khi K-324 được hỗ trợ bởi tàu Liên Xô “Apdan”, kéo tàu ngầm tới Cuba, nơi nó được sửa chữa, còn ăng ten “đen đủi” được mang về Liên Xô để nghiên cứu chi tiết.

Một trong những trang chói lọi nhất trong lịch sử các tàu ngầm Đề án 671-RTM là tham gia vào các chiến dịch lớn của Hải quân Liên xô “Aprot” và “Atrina”, được tiến hành ở Đại Tây Dương do các lực lượng thuộc sư đoàn 33 và trong các cấp độ dao động đáng kể của “kẻ thù tiềm tàng” – Mỹ - trong các khả năng của Hải quân giải quyết nhiệm vụ chống ngầm.

Ngày 29 tháng 5 năm 1985, từ Zapadnaia Litsa, có 3 tàu ngầm đồng thời rời khỏi căn cứ (K-299, K-324 và K-502 thuộc Đề án 671-RTM), đồng thời K-488 (Đề án 671-RT). Muộn hơn sau đó là K-147 (Đề án 671). Có vẻ như là, cuộc ra khởi của các tàu ngầm không thể thoát khỏi sự trinh sát của Hải quân Mỹ. Các cuộc tìm kiếm quy mô lớn đã được bắt đầu, tuy nhiên, không thu được kết quả như mong đợi. Tới thời điểm đó, các tàu ngầm nguyên tử Liên Xô, đang hoạt động một cách bí mật đã thực hiện việc giám sát chặt chẽ các tàu ngầm tên lửa Mỹ trong các khu vực tuần tra chiến đấu của chúng (chi tiết, K-324 có 3 cuộc tiếp xúc thủy âm với các tàu ngầm nguyên tử Mỹ, kéo dài tổng cộng 28 giờ), đồng thời nghiên cứu chiến thuật hoạt động chống ngầm của mãy bay Mỹ. Người Mỹ chỉ có thể thiết lập được sự tiếp xúc với K-488 chỉ khi nó đã quay về căn cứ. Chiến dịch “Aport” đã hoàn thành mùng 1 tháng 7.

Tháng 3 năm 1987, cuộc diễn tập ngắn “Atrina” đã được tiến hành, trong đó có sự tham gia của 5 tàu ngầm ngầm thuộc Đề án 671-RTM – K-244, K-255, K-298, K-299 và K-52, các hoạt động được đảm bảo bởi lực lượng máy bay của Không quân thuộc Hải quân, đồng thời hai tàu trinh sát lớp “Kolguev” trang bị đài thủy âm với ăng ten thủy âm kéo dài. Mặc dù việc các tàu ngầm rời khởi căn cứ từ Zapadnaia Litsa, người Mỹ biết rất rõ, nhưng đã bị mất dấu ở khu vực Bắc Đại Tây Dương. Một lần nữa, cuộc đi săn tàu ngầm lại được bắt đầu mà trong đí thực tế đã tiếp nhận toàn bộ lực lượng chống ngầm của Mỹ ở Đại Tây Dương – các máy bay cất cánh từ boong và căn cứ trên bộ, 6 tàu ngầm nguyên tử chống ngầm (bổ sung các tàu ngầm đã được triển khai của Hải quân Mỹ ở Đại Tây Dương, 3 cụm tàu thăm dò mạnh, đồng thời 3 tàu mới nhất trang bị khí tài quan sát thủy âm kiểu T-AGOS-1 “Stalwart”, được sử dụng để tạo thành các xung động thủy âm gây. Trong cuộc săn lung của chiến dịch còn có sự tham gia của các tàu Hải quân Anh. Mật độ lực lượng chống ngầm dày đặc đến mức, hầu như không có cơ hội để nổi lên thực hiện việc liên lạc vô tuyến hoặc lấy không khí. Mặc dù vậy, tàu ngầm nguyên tử có thể tới khu vực biển Sargassov mà không bị phát hiện, ở đó, “tấm màn chắn” Liên Xô, cuối cùng cũng bị phát hiện. Các cuộc tiếp xúc đầu tiên với các tàu ngầm Mỹ đã thực hiện thành công chỉ sau 8 ngày sau khi bắt đầu chiến dịch “Atrina”. Khi đó, tàu ngầm nguyên tử Đề án 671-RTM đã bị nhận định sai lầm là tàu ngầm nguyên tử chiến lược tuần dương và làm tăng cường các mối quan tâm của chỉ huy Hải quân Mỹ và giới lãnh đạo chính trị Hoa Kỳ (các sự kiện diễn ra trong thời kỳ Chiến tranh lạnh, trong bất kỳ thời điểm nào cũng có thể trở thành “nóng”). Khi quay lại căn cứ để tách khỏi sự theo dõi của các khí tài chống ngầm, chỉ huy tàu ngầm nguyên tử đã quyết định sử dụng các khí tài bí mật chống thủy âm.

Chiến dịch “Aprot” và “Atrina” được thực hiện thành công đã củng cố thêm khẳng định, rằng Hải quân Mỹ đối với số lượng lớn tàu ngầm hiện đại của Liên Xô đang sử dụng không thể tổ chức những hoạt động hiệu quả nhằm đối phó với chúng.

Lần bơi dưới băng phức tạp nhất vào cuối năm 1985 do K-524 thực hiện. Ý định của cuộc hành quân là để đi từ Bắc Ledovitưi tới Đại Tây Dương, đi quanh Greenland từ đông bắc. Vì cuộc hành quân này, chỉ huy tàu ngầm nguyên tử được tặng danh hiệu Anh hung Liên Xô. Đi vào biển Linkon, tàu đã đi qua các vịnh hẹp và nông Robcon và Kennedi, chia cắt Greenland khỏi đất liền Grant và đất Grinnel, đi ngang qua lưu vực Kein và qua vịnh Smit, rời tới biển Baffinov và sau đó – bắc Đại Tây Dương. Hành trình diễn ra rất phức tạp và nguy hiểm. Tàu phải đi qua các bãi nông và núi băng. Trên biển Baffinov do các núi băng ở độ sâu lớn hầu như không thể di chuyển. Trong các điều kiện này, khí tài thông tin liên lạc tin cậy duy nhất là thiết bị thủy âm. Ở Đại Tây Dương, K-524 đã đối đầu với tàu sân bay Mỹ “America” và “tấn công” nó một cách bí mật. Toàn bộ cuộc hành quân kéo dài 80 ngày, 54 trong số đó dưới băng, ở độ sâu trên 150 mét.

Đầu năm 1989, tương ứng với các thỏa thuận Nga – Mỹ với các tàu ngầm nguyên tử đa năng của Hải quân Mỹ và Nga đã tháo bỏ và cất trên bờ các vũ khí trang bị đầu đạn hạt nhân. Kết quả là các tàu ngầm Đề án 671-RTM (cũng như các tàu còn lại) chỉ giữ lại tên lửa “Shkval” và tên lửa có cánh “Granat”.

Giữa những năm 190, các tàu Đề án 671-RTM lần lượt bị loại khỏi biên chế. Các tàu đầu tiên bị loại thuộc Hạm đội Thái Bình Dương là K-427, K-492 và K-412 lần lượt tổng cộng 12, 10 và 6 tàu ngầm nguyên tử Sau khi bị cháy ở khoang tuabin xảy ra năm 1994, K-305 không quay trở lại biên chế, đưa vào biên chế dự bị kỹ thuật. Sau đó, danh sách các tàu bị rút gọn và đến năm 2000, phần lớn trong số chúng bị loại khỏi biên chế.

Tuy nhiên, các “Cá măng” tiếp tục chứng tỏ chất lượng chiến đấu cao. Nói về vấn đề này, xảy ra vào mùa đông năm 1996, trong 150 dặm từ quần đảo Cambride. Ngày 29 tháng 2, sứ quán Nga ở Luân Đôn đã thông báo cho chỉ huy Hải quân Anh với yêu cầu hỗ trợ cho thủy thủ tàu ngầm nguyên tử được chuyển lên thành tàu để phẫu thuật bệnh viêm ruột thừa, sau đó, phát hiện ra bệnh viêm quanh răng (sự điều trị chỉ có thể ở bệnh viện). Rất nhanh chóng, bệnh nhân được đưa lên bờ bằng trực thăng “Links” với tàu khu trục “Glasgow”. Khi đó, báo chí Anh đã thắc mắc bởi sự kiện, rằng tới thời điểm, khi mà ở Luân Đôn đang diễn ra các cuộc đàm phán về việc sơ tán bệnh nhân, ở Bắc Đại Tây Dương, cũng ở khu vực đó nơi có tàu ngầm nguyên tử Nga, đang diễn ra cuộc tập trận chống ngầm của NATO. Tuy nhiên, tàu chỉ bị phát hiện khi nó tự nổi lên để chuyển bệnh nhân – thủy thủ cho trực thăng, nghĩa là khả năng ẩn nấp của nó rất cao – tàu ngầm nguyên tử đã thực hiện sự giám sát các lực lượng chống ngầm của NATO, trong khi vẫn không bị phát hiện. Đáng chú ý là từ “Cá măng” (“Shuka”) được tiếp nhận bởi người Anh cho các tàu ngầm hiện đại hơn (tất nhiên, êm hơn) thuộc Đề án 971.

+ K-524, từ 11 tháng 10 năm 1982 là “60 năm Đoàn thanh niên Cộng sản Lenin”, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-524, từ 18 tháng 4 năm 1996 là “Zapadnaia Litsa” (số hiệu xưởng 01636); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 10 tháng 9 năm 1975; khởi cong ở xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad (số 196) 7 tháng 5 năm 1976; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; hạ thủy 31 tháng 7 năm 1977; tháng 8 năm 1977 được chuyển theo hệ thống nước nội bộ tới Severodvinsk để đóng tiếp; gia nhập biên chế 28 tháng 12 năm 1977; 17 tháng 2 năm 1978 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1980 đã thực hiện cuộc hành quân tới vùng cực với sự thí nghiệm tổ hợp đạo hàng “Medveditsa”; năm 1981, đã làm nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu ở vùng cực, dành phần lớn thời gian hoạt động dưới lớp băng, kéo dài 60 ngày, nổi lên ở cực bắc, tạo thành lỗ hổng trên băng bằng cách tiếp nhận các ngư lôi chiến đấu; 16 tháng 5 năm 1982 được tặng giải thưởng của Bộ Quốc phòng Liên Xô “Vì sự quả cảm và lòng dũng cảm của chiến binh”; năm 1984, được tặng giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân theo sự huấn luyện ngư lôi; trong giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 10 năm 1985 đã làm nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, bơi ngầm từ biển Bắc Ledivit tới Đại Tây Dương qua các vịnh giữa Greenland và các đảo thuộc quần đảo Candad, tới biển Baffin, tàu đã đột phá một cách bí mật qua hệ thống chống ngầm của địch và “tiến công” một cách có điều kiện tàu sân bay “America”, cuộc hành quân kéo dài 80 ngày, trong đó có 54 ngày dưới băng ở độ sâu trên 150 mét; năm 1986, được tặng giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân về huần luyện ngư lôi; trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 6 năm 1987, đã tham gia cuộc tập trận Hải quân “Atrina”; từ 25 tháng 5 năm 1986 đến 18 tháng 4 năm 1996 đã trải qua đại tu và nâng cấp theo Đề án 671-RTMK ở xưởng “Nerpa” ở vịnh Olenia; 3 tháng 5 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; năm 1997, được tặng giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân và huấn luyện chống ngầm; năm 2002, bị loại khỏi biên chế chiến đấu của Hải quân và đưa tới cơ sở bàn giao tháo dỡ; được gửi tới neo đậu ở Malaia Lopatka; cuối năm 2002 được kéo về vịnh Ura.

+ K-254, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-254 (số hiệu xưởng 01638); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 16 tháng 4 năm 1976; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; khởi công ở xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad (số 196) 24 tháng 9 năm 1977; hạ thủy 6 tháng 9 năm 1978; được đóng tiếp theo Đề án 671-RTMK; tháng 10 năm 1979 được chuyển theo hệ thống nước nội bộ tới căn cứ bàn giao “Dubrava” ở Severodvinsk, ở đó diễn ra sự trang bị tiếp tổ hợp “Granat”; 12 tháng 1 năm 1980 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; gia nhập biên chế 18 tháng 9 năm 1981; 30 tháng 11 năm 1981 đã diễn ra lần phóng đầu tiên tên lửa “Granat”; 23 tháng 8 năm 1983 đã thực hiện phóng tên lửa có cánh “Granat” từ biển Barents và hoàn thành các thí nghiệm cấp Nhà nước của tổ hợp; trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 6 năm 1987 đã tham gia chiến dịch của Hải quân Liên xô “Atrina”; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; 20 tháng 7 năm 1993 được mang đi trung tu ở xưởng số 10 ở thành phố Polyarnưi; 30 tháng 5 năm 1998 do không đủ tài chính, bị loại khỏi biên chế chiến đấu Hải quân; bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; đưa tới neo đậu ở vịnh Pala (thành phố Polyarnưi).

+ K-502, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-502, từ 21 tháng 3 năm 1999 là “Volgarad” (số hiệu xưởng 01641); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 2 tháng 2 năm 1977; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; khởi công ở xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad (số 196) 23 tháng 7 năm 1979; hạ thủy 17 tháng 8 năm 1980; tháng 10 năm 1980 được mang theo hệ thống nước nội bộ tại Severodvinsk để đóng tiếp; gia nhập biên chế 21 tháng 12 năm 1980; 24 tháng 1 năm 1981 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; giai đoạn từ 29 tháng 5 đến 1 tháng 6 năm 1980 đã tham gia vào chiến dịch “Aport” của Hải quân Liên Xô hoạt động ở khu vực phía bắc dải đá ngầm Niufaunland; năm 1985, nhận giải thưởng từ Bộ Tư lệnh Hải quân về huấn luyện ngư lôi; từ 10 tháng 8 năm 1988 đến 19 tháng 3 năm 1992 đã trải qua trung tu và nâng cấp theo Đề án 671-RTMK ở xưởng “Nerpa” ở vịnh Olenia; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; năm 1994 được tặng giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân về huấn luyện chống ngầm; năm 1994 đã qua trung tu ở xưởng tại vịnh Zapadnaia Litsa (thành phố Zaozersk); năm 1997, được tặng giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân về huấn luyện ngư lôi; năm 2000 bị loại khỏi biên chế Hải quân  và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; đưa đến neo đậu ở vịnh Zapadnaia Litsa; năm 2002, được kéo tới vịnh Yra (Vidyaevo).

+ K-527, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-527 (số hiệu xưởng 01643); khởi công ở xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad (số 196) 28 tháng 9 năm 1978; hạ thủy 24 tháng 7 năm 1971; cuối năm 1981 theo hệ thống nước nội bộ ở Severodvinsk để đóng tiếp; gia nhập biên chế 30 tháng 12 năm 1981; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; trong giai đoạn từ năm 1992 đến 1996 đã thực hiện 8 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu dài ngày; cuối những năm 1990, bị loại khỏi biên chế chiến đấu; bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-298; từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-298 (số hiệu xưởng 01645); khởi công ở xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad (số 196) 25 tháng 2 năm 1981; hạ thủy 14 tháng 7 năm 1982; cuối năm 1982 theo hệ thống nước nội bộ tới Severodvinsk để đóng tiếp; gia nhập biên chế 27 tháng 12 năm 1982; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 6 năm 1987 tham gia vào chiến dịch “Atrina” của Hải quân Liên Xô; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; cuối những năm 1990 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-358, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-358, từ 30 tháng 12 năm 1987 đến năm 1996 là “Đoàn viên thanh niên cộng sản Murmansk” (số hiệu xưởng 01647); khởi công ở xưởng Tư lệnh Hải quân (số 196) 23 tháng 7 năm 1982; hạ thủy 15 tháng 7 năm 1983; cuối năm 1983 được đưa theo hệ thống nước nội bộ tới Severodvinsk để đóng nốt; gia nhập biên chế 29 tháng 12 năm 1983; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1988 thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu ở vùng cực và nổi lên ở cực Bắc; năm 1990, tàu nhận huân chương của Bộ Quốc Phòng Liên Xô “Vì sự quả cảm và long dũng cảm” (5 năm thủy thủ đoàn “xuất sắc”); 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; từ tháng 10 năm 1994 được đưa vào sửa chữa ở xưởng số 10 (Polyarnưi); nhưng do không đủ tài chính thường xuyên nên việc sửa chữa chấm dứt; trong giai đoạn từ năm 1984 đến 1996 đã thực hiện 8 cuộc hành quân dài ngày sẵn sàng chiến đấu; cuối những năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-299, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-299 (số hiệu xưởng 01649); khởi công ở xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad 1 tháng 7 năm 1983; hạ thủy 29 tháng 6 năm 1984; cuối năm 1984 theo hệ thống nước nội bộ đưa đến Severodvinsk để đóng tiếp; gia nhập biên chế 22 tháng 12 năm 1984; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; trong giai đoạn từ 29 tháng 5 đến 1 tháng 6 năm 1985 đã tham gia chiến dịch “Aport” của Hải quân Liên Xô; trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 6 năm 1987 tham gia chiến dịch “Atrina” của Hải quân Liên Xô; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; cuối những năm 1990 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-244, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-244 (số hiệu xưởng 01652); khởi công ở xưởng Tư lệnh Hải quân tại Lenigrad (số 196) 25 tháng 12 năm 1984; hạt hủy 9 tháng 7 năm 1985; cuối năm 1985 theo hệ thống nước nội bộ được đưa đến Severodvinsk để đóng tiếp theo Đề án 671-RTMK; gia nhập biên chế 25 tháng 12 năm 1985; giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 6 năm 1987 tham gia chiến dịch “Atrina” của Hải quân; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; cuối những năm 1990, bị loại khỏi biên chế chiến đấu và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

*+ K-292, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-292, từ tháng 7 năm 2002 là “Perm” (số hiệu xưởng 01655); khởi công ở xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad (số 196) 15 tháng 4 năm 1986; hạ thủy 29 tháng 4 năm 1987; giữa năm 1987 được đưa theo hệ thống nước nội bộ tới Severodvinsk để đóng tiếp; đóng tiếp theo Đề án 671-RTMK; gia nhập biên chế 27 tháng 11 năm 1987 vào Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; trong giai đoạn từ 1988 đến 2000, đã thực hiện 4 cuộc hành quân sẵn sàng chiến đấu; sau năm 2000, được đưa tới sửa chữa ở xưởng “Nerpa”.

*+ K-388, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-388, từ 2000 là “Snezhnogorsk”, sau đó là “Rừng thông” (số hiệu xưởng 01657); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 7 tháng 3 năm 1986; khởi công ở xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad (số 196) 8 tháng 5 năm 1987; hạ thủy 3 tháng 6 năm 1988; tháng 6 năm 1988 đưa theo hệ thống nước nội bộ tới Severodvinsk để đóng nốt theo Đề án 671-RTMK; gia nhập biên chế 30 tháng 11 năm 1988; 1 tháng 3 năm 1989 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; trong giai đoạn từ 5 tháng 6 đến 22 tháng 6 năm 1991 đã tham gia chiến dịch chống ngầm của Hạm đội Phương Bắc ở Đông Bắc Đại Tây dương và biển Na Uy; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; năm 1994 được tặng giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân theo sự huấn luyện ngư lôi; từ 18 tháng 12 năm 1995 đến 27 tháng 11 năm 1996 đã trải qua trung tu ở xưởng số 10 (Polyarnưi); năm 1998 nhận giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân về huấn luyện ngư lôi và giải thưởng về huấn luyện chống ngầm.

*+K-138, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-138, từ 5 tháng 5 năm 2000 là “Obninsk”, sau đó – “Con mắt vùng cực” (số hiệu 01659); ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân 10 tháng 3 năm 1987; khởi công ở xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad (số 196) 7 tháng 12 năm 1988; hạ thủy 5 tháng 8 năm 1989; mùa thu năm 1989, được đưa theo hệ thống nước nội bộ tới Severodvinsk để đóng tiếp theo Đề án 671-RTMK; gia nhập biên chế 10 tháng 5 năm 1990; 28 tháng 2 năm 1991 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1991 nhận giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân về huấn luyện ngư lôi; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phần lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; năm 1993 và 1995 nhận giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân về huấn luyện ngư lôi; tháng 9 năm 1994, được đưa tới sửa chữa ở xưởng số 10 (Polyarnưi); từ giai đoạn 1991 đến 1998 dã thực hiện 3 cuộc hành quân sẵn sàng chiến đấu.

*+K-414, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-414, từ 18 tháng 9 năm 1996 là “Dannil Moskva” (số hiệu xưởng 01695); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 4 tháng 3 năm 1988; khởi công ở xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad (số 196) 1 tháng 12 năm 1988; hạ thủy 31 tháng 8 năm 1990; năm 1990 được đưa theo hệ thống nước nội bộ tới Severodvinsk để đóng tiếp theo Đề án 671-RTMK; gia nhập biên chế 30 tháng 12 năm 1990; 14 tháng 3 năm 1991 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; năm 1993 đã làm nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu ở các khu vực vùng Cực và Bắc Đại Tây Dương; tháng 7 năm 1994 đã hoàn thành cuộc hành quân theo cụm tới vùng cực cùng với tàu ngầm tuần dương mang tên lửa chiến lược K-18, nổi lên ở điểm Cực Bắc; trong giai đoạn từ tháng 8 năm 1994 đến năm 1995 đã trải qua sữa chữa ở xưởng số 10 (Polyarnưi); 6 tháng 9 năm 2006 trong thời gian ở bãi tập huấn luyện chiến đấu gần bán đảo Ruwbachy ở biển Barents lúc 20 giờ 45 đã xảy ra hỏa hoạn ở khoang điện máy, đám cháy được dập tắt bởi thủy thủ đoàn, 2 người hy sinh, 1 người nhập viện, thiết bị năng lượng bị khóa trong kết quả xử lý bảo vệ tai nạn, tàu ngầm nguyên tử được kéo tới căn cứ Vidiaevo.

*+K-448, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-448, từ 25 tháng 3 năm 1995 là “Tambov” (số hiệu xưởng 01696); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 20 tháng 2 năm 1989; khởi công ở xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad (số 196) 31 tháng 1 năm 1991; hạ thủy 17 tháng 10 năm 1991; mùa xuân năm 1992 theo hệ thống nước nội bộ tới Severodvinsk để đóng tiếp theo Đề án 671-RTMK; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; gia nhập biến chế 24 tháng 9 năm 1992; 5 tháng 2 năm 1993 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1994 trên tàu đã xảy ra tai nạn và chìm cục bộ khoang; năm 1999 được tặng giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân về huấn luyện ngư lôi; trong giai đoạn từ năm 1993 đến 2003 đã hoàn thành 4 cuộc hành quân sẵn sàng chiến đấu.

*: các tàu hiện vẫn đang phục vụ trong biên chế

+ K-427: từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-427 (số hiệu xưởng 271); khởi công ở xưởng Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin tại Komsomol-na-Amur (số 199) 15 tháng 7 năm 1976; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 13 tháng 8 năm 1978 hạ thủy; gia nhập biên chế 30 tháng 12 năm 1978 vào Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; trong giai đoạn từ 1979 đến 1995 đã hoàn thành 12 cuộc hành quân sẵn sàng chiến đấu; 31 tháng 7 năm 1996 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-507, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-507 (số hiệu xưởng 282); khởi công 22 tháng 9 năm 1977 ở xưởng Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin (số 199); hạ thủy 1 tháng 10 năm 1978; gia nhập biên chế 30 tháng 11 năm 1979 vào biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; 1 tháng 10 năm 1994, trên tàu xảy ra tai nạn và bị đắm cục bộ khoang số VI; giai đoạn từ 1980 đến 1996 đã thực hiện 8 cuộc hành quân sẵn sàng chiến đấu; 30 tháng 5 năm 1998 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-492, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-492 (số hiệu xưởng 303); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 2 tháng 2 năm 1977; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; khởi công 23 tháng 2 năm 1978 ở xưởng Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin tại Komsomol-na-Amur (số 199); hạ thủy 28 tháng 7 năm 1979; gia nhập biên chế 30 tháng 12 năm 1979; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương 12 tháng 1 năm 1980; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; trong giai đoạn từ năm 1980 đến 1996 đã hoàn thành 10 cuộc hành quân sẵn sàng chiến đấu; 31 tháng 7 năm 1996 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; được đưa đến neo đậu ở vịnh Krashennnikov (thành phố Vilyuchinsk).

+ K-412, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-412 (số hiệu xưởng 304); khởi công 29 tháng 10 năm 1978 ở xưởng Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin tại Komsomol-na-Amur (số 199); hạ thủy 6 tháng 9 năm 1979; gia nhập biên chế 30 tháng 12 năm 1979; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; trong giai đoạn từ năm 1979 đến 1995 đã thực hiện 6 cuộc hành quân phục vụ chiến đấu; năm 1996 được mang đi sửa chữa; 31 tháng 7 năm 1996 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; neo đậu ở  vịnh Đá Lớn.

+ K-251, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-251 (số hiệu xưởng 295); khởi công 26 tháng 6 năm 1979 ở xưởng Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin tại Komsomol-na-Amur (số 199); hạ thủy 3 tháng 5 năm 1980; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; trong giai đoạn từ năm 1981 đến năm 1996 đã thực hiện 8 cuộc hành quân sẵn sàng chiến đấu; 30 tháng 5 năm 1998 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-255, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-255 (số hiệu xưởng 296); khởi công 7 tháng 11 năm 1979 ở xưởng Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin tại Komsomol-na-Amur (số 199); hạ thủy 20 tháng 7 năm 1980; gia nhập biên chế 28 tháng 12 năm 1980; năm 1981 đã hoàn thành cuộc hành quân dưới lớp băng từ Viễn Đông tới biển Bắc và nổi lên ở cực Bắc; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; tháng 3 năm 1995 đã xảy ra đám cháy từ sự đóng ngắn mạch, việc dập lửa được thực hiện bằng sức lực thủy thủ đoàn; trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 7 năm 1987 đã tham gia chiến dịch “Atrina” của Hải quân Liên Xô; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; cuối những năm 1990 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-324, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-324 (số hiệu xưởng 297); khởi công 29 tháng 2 năm 1980 ở xưởng Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin tại Komsomol-na-Amur (số 199); hạ thủy 7 tháng 10 năm 1980; gia nhập biên chế 30 tháng 12 năm 1980; năm 1982 đã hoàn thành cuộc hành quân dưới băng từ Viễn Đông tới biển Bắc và gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; tháng 12 năm 1983 trong thời gian đang phục vụ sẵn sàng chiến đấu gần bờ biển Mỹ ở phía tây quần đảo Bermuda và thực hiện giám sát tổ hợp thiết bị TasTAS trên tàu chiến “Maccloy”, tàu ngầm nguyên tử đã bị mắc bộ phận của thiết bị TasTAS vào chân vịt và không bơi được, mặc dù các cố gắng tìm kiếm của tàu Hải quân Mỹ, tàu ngầm Liên Xô vẫn mang được chiến lợi phẩm bí mật tổng hợp. Tàu đã nổi và được kéo bởi tàu cứu nạn “Aldan” tới căn cứ Senfuzgos (Cuba) và được sửa chữa ở đó; trong giai đoạn từ 29 tháng 5 đến 1 tháng 6 năm 1985 đã tham gia chiến dịch “Aport” của Hải quân Liên Xô, trong thời gian đó đã có 3 lần tiếp xúc với tàu ngầm Hải quân Mỹ (thời gian theo dõi tổng cộng 28 giờ); 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm loại lớn; cuối những năm 1990 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-305, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-305 (số hiệu xưởng 308); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 23 tháng 1 năm 1979; khởi công 27 tháng 6 năm 1980 ở xưởng Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin tại Komsomol-na-Amur (số 199); hạ thủy 17 tháng 5 năm 1981; gia nhập biên chế 30 tháng 9 năm 1981; 23 tháng 11 năm 1981 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; năm 1986 được nhận giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân về bắn tên lửa vào mục tiêu trên biển và giải thưởng về huấn luyện chống ngầm; năm 1988 đã thực hiện việc thay thế lò phản ứng; năm 1990 đã nhận giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân về bắn tên lửa vào mục tiêu trên biển; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; tháng 8 năm 1994, trên tàu đã xảy ra sự đóng mạch ngăn do sự rơi nước vào lá chắn của máy phát điện tuabin tự động thành bên phải, xảy ra đám cháy trong khoang tuabin, đám cháy được dập tắt bằng sức người của thủy thủ đoàn; mùa xuân năm 1995 đã hoàn thành cuộc hành quân sẵn sàng chiến đấu; khi quay về căn cứ đã được đưa vào lực lượng dự bị kỹ thuật; tháng 7 năm 1996 đã tham gia cuộc duyệt binh Hải quân ngày Hải quân ở vịnh Vladivostoc; 30 tháng 5 năm 1998 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; đưa đến neo đậu ở vịnh Krasheninnikov (thành phố Vilyuchinsk).

+ K-355, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-355 (số hiệu xưởng 299); khởi công 31 tháng 12 năm 1980 ở xưởng Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin tại Komsomol-na-Amur (số 199); hạ thủy 8 tháng 8 năm 1981; gia nhập biên chế 29 tháng 12 năm 1981; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm hạt nhân loại lớn; trong giai đoạn từ năm 1982 đến 1996 đã thực hiện 7 cuộc hành quân phục vụ sẵn sàng chiến đấu; 30 tháng 5 năm 1998 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-360, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-360 (số hiệu xưởng 300); khởi công 8 tháng 5 năm 1981 ở xưởng Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin tại Komsomol-na-Amur (số 199); hạ thủy 27 tháng 4 năm 1982; gia nhập biên chế 7 tháng 11 năm 1982; gia nhập biên chế Hạm đội Thái Bình Dương; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; trong giai đoạn từ năm 1983 đến 1996 đã thực hiện 6 cuộc hành quân phục vụ sẵn sàng chiến đấu; 30 tháng 5 năm 1998 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-218, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-218 (số hiệu xưởng 301); khởi công 3 tháng 6 năm 1981 ở xưởng Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin tại Komsomol-na-Amur (số 199); hạ thủy 24 tháng 7 năm 1982; gia nhập biên chế 28 tháng 12 năm 1982; hoàn thành cuộc hành quân dưới lớp băng từ Viễn Đông tới biển Bắc và gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; trong giai đoạn từ năm 1983 đến 1998 đã thực hiện 9 cuộc hành quân sẵn sàng chiến đấu; cuối những năm 1990 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-242, từ 23 tháng 6 năm 1982 là “50 năm Komsomol-na-Amur”, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-242 (số hiệu xưởng 302); khởi công 12 tháng 6 năm 1982 ở xưởng Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin tại Komsomol-na-Amur (số 199); hạ thủy 29 tháng 4 năm 1983; gia nhập biên chế 26 tháng 10 năm 1983; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; trong giai đoạn từ 1984 đến 1996 đã thực hiện 5 cuộc hành quân sẵn sàng chiến đấu; 30 tháng 5 năm 1998 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-264, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-264 (số hiệu xưởng 303); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 21 tháng 5 năm 1981; khởi công 3 tháng 4 năm 1983 ở xưởng Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin tại Komsomol-na-Amur (số 199); hạ thủy 8 tháng 6 năm 1984; gia nhập biên chế 26 tháng 10 năm 1984; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương 7 tháng 12 năm 1984; 16 tháng 9 năm 1985 trong thời gian3 tiếng đã thực hiện việc cơ động theo sát tàu ngầm nguyên tử “Los Angeles” của Mỹ từ bãi tập biển Nhật Bản ở đó đang diễn ra sự thí nghiệm tàu ngầm mới, đã rút ngắn việc cơ động sau khi tàu ngầm nguyên tử Mỹ nổi lên; năm 1986 được tặng huân chương “Tàu xuất sắc”; 30 tháng 8 năm 1988 tàu ngầm nguyên tử đã tiếp phái đoàn từ Triều Tiên; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; trong giai đoạn từu năm 1985 đến 1996 đã thực hiện 4 cuộc hành quân sẵn sàng chiến đấu; sau năm 2000 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-315 (số hiệu xưởng 334); khởi công năm 1982 ở xưởng Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin ở Komsomol-na-Amur (số 199); nhưng đến 19 tháng 1 năm 1983 việc đóng được chấm dứt và sau đó tháo dỡ lấy kim loại.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 4780

+ ngầm: 7250

Các kích thước, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 106,1 (-)

+ chiều rộng nhất: 10,6

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 8

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 2 lò phản ứng nước VM-4, tổng công suất, mW: 144

+ 2 thiết bị sản xuất hơi nước OK-300 (2 lò phản ứng nước và 2x4 máy phát điện hơi nước PG-4T); 1 tổ hợp tuabin răng cưa chính 616

+ 1 tuabin hơi nước, công suất, sức ngựa (kW): 31 000 (22 790)

+ 2 máy phát điện tuabin OK-2, công suất, sức ngựa (kW): 2x2000

+ 2 máy phát điện – diesel, công suất, kW: 2x460

+ 2 máy phát điện hỗ trợ PG-135, công suất, sức ngựa: 2x270

1 trục; 1 bánh lái chân vịt 7 cánh (hoặc 2 theo sơ đồ tiếp đôi); 2 chân vịt hỗ trợ

Tốc độ, hải lý

+ nổi: 10

+ ngầm: 31

Độ lặn sâu, mét

+ làm việc hiệu quả: 320

+ giới hạn: 400

Thời gian hoạt động: 80 ngày

Thủy thủ đoàn, thành viên (sỹ quan): 102 (-).

Tên lửa chiến lược

+ tên lửa có cánh RK-55 “Granat” (SS-N-21 “Sampson” trên Đề án 671-RTM là tên lửa có cánh chiến lược 3M10V2 “Granat”: có bộ phận ngư lôi thay thế

Tên lửa phòng không

+ thiết bị phóng cho tổ hợp tên lửa phòng không 9K310 “Igla-1”/9K38 “Igla” (SA-14 “Gremlin”/SA-16 “Gimlet”)

Ngư lôi

+ thiết bị ngư lôi 650mm: 2 (mũi)

+ các ngư lôi 650mm 65-73 hoặc 65-76: 6

+ thiết bị ngư lôi 533mm: 4 (mũi)

+ các ngư lôi 533mm 53-65K SET-65: 18

+ ngư lôi - tên lửa 83-R “Vodopad”/84-R”Veter”; các tên lửa “Shkval”: có ngư lôi thay thế

Mìn

+ có thể mang theo mìn thay cho ngư lôi: -



+ hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu: “Omnibus”

+ đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: MRK-500 “Kaskad” (Snoop Tray)

+ đài thủy âm: tổ hợp thủy âm MGK-500 “Skat-KS” hoặc “Skat-2M” trên Đề án 671-RTM; đài thủy âm “Skat-B” (Shark Teeth, Mouse Roar); đài thủy âm lớn “Ruza-P”

+ các khí tài tác chiến điện tử: MRP-21A “Zaliv-P”, “Zona”, “Anis”, “Zavesa” (Brick Group, Park Lamp);

+ hệ thống phát hiện mục tiêu theo vết rẽ nước: SOKS

+ tổ hợp đạo hàng: “Medveditsa-671-RTM”; “Sintez” – đạo hàng vũ trụ

+ tổ hợp thông tin liên lạc: “Molnia-L” (Kremmy-2); “Tsunami-BM” – liên lạc vũ trụ; “Paravan” – ăng ten lai

+ đài ra đa định vị hội thoại nói: MRK-57 “Korma”.

Tổng số tàu đã đóng: 2

Các biến thể

+ 945 “Barrakuda” (Lớp Sierra-I) – tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ 3 với thân tàu bằng titan (1984)

+ 945-A “Kondor” (Lớp Sierra-II) – phiên bản hiện đại hóa, tăng cường lượng choán nước, vũ khí mới (1990).

Song song với các công việc theo sự chế tạo các tàu ngầm nguyên tử đa chức năng thế hệ thứ 2, trong các phòng thiết kế hàng đầu Liên Xô, các trung tâm khoa học Hải quân chuyên ngành đã tiến hành các công việc thăm dò chế tạo tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ 3. Chi tiết. Phòng thiết kế số 112 Gorki (hiện nay là Nizhegorod) “Lazurit” năm 1971 đã bắt đầu chuẩn bị chế tạo tàu ngầm nguyên tử này theo Đề án 673, trong đó áp dụng nhiều giải pháp tiên tiến. Sau đó, các công việc về tàu ngầm nguyên tử ở Gorki đã được tiếp tục, còn tiếp đó, sản phẩm này đã được sử dụng khi thiết kế tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ 3 đầu tiên ở Liên Xô.

Nhiệm vụ kỹ - chiến thuật trong việc thiết kế tàu ngầm nguyên tử đa năng lớn được đưa ra vào tháng 3 năm 1972. Trong đó, phía Hải quân đã đặt ra nhiệm vụ hạn chế lượng choán nước trong các giới hạn, đảm bảo việc đóng tàu trong nội bộ các xưởng ở Liên Xô. Nhiệm vụ chính của tàu ngầm nguyên tử mới, nhận số hiệu Đề án 945 và mã số “Barrakuda” phải là giám sát, theo dõi các tàu ngầm tên lửa và cụm tàu sân bay tiến công của đối thủ tiềm tang, đồng thời đảm bảo sự tiêu diệt các mục tiêu đó ngay khi bắt đầu chiến đấu. Tổng công trình sư của Đề án là I.I.Kvash, còn giám sát viên chính từ phía Hải quân – Thuyền trưởng cấp 2 I.P.Bigachenko.

Một cách nguyên tắc, phần tử chính của tàu ngầm nguyên tử mới là sự tiếp nhận đối với việc chế tạo thân trong từ hợp kim titan với độ lưu chảy giới hạn 70-72 kg lực/cm2, đảm bảo sự tăng độ lặn sâu giới hạn gấp 1,5 lần so với tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ 2. Việc sử dụng hợp kim titan có độ cứng riêng cao cho phép giảm khối lượng thân tàu với lượng choán nước đến 25-30%, tạo nên khả năng đóng tàu ngầm nguyên tử ở xưởng tại thành phố Gorki và vận chuyển nó sau đó theo các đường hệ thống nước nội bộ. Ngoài ra, thiết kế titan cho phép giảm mạnh trường từ tính của tàu (theo tham số này, các tàu ngầm Đề án 945 duy trì vị trí hàng đầu thế giới cho đến thời điểm này). Tuy nhiên, việc sử dụng titan có mặt khác – là giá thành đóng tàu tăng lên một cách căn bản, hạn chế số lượng tàu được đóng, còn theo các nguyên nhân kỹ thuật, không phải toàn bộ các cơ sở đóng tàu có thẻ tham gia vào chương trình đóng tàu (công nghệ đóng tàu thân titan không được thực hiện ở Komsomol-na-Amur).

Theo so sánh với tàu ngầm nguyên tử thế hệ trước, tổ hợp ngư lôi – tên lửa của tàu mới phải có cơ số đạn gấp đôi do kết quả tiếp nhận cơ số đạn mới và hệ thống chỉ thị mục tiêu hiện đại hóa, tăng tầm bắn (gấp 3 lần đối với ngư lôi – tên lửa và 1,5 lần – đối với ngư lôi), đồng thời khả năng chiến đấu cao (thời gian chuẩn bị đến khi bắn loạt đầu tiên được rút ngắn gấp 2 lần).

Tháng 12 năm 1969, ở phòng thiết kế Minaviaprom (Bộ công nghiệp hàng không) “Novator” dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư L.V.Lyulev đã bắt đầu các công việc chế tạo tổ hợp tên lửa chống ngầm mới thế hệ thứ 2 “Vodopad” (đường kính 533mm) và “Veter” (650mm), được sử dụng trong nhiệm vụ đầu tiên, để trang bị cho các tàu ngàm nguyên tử thế hệ thứ 3 tương lai, trong đó có Đề án 945. Trong sự khác biệt với các tàu ngầm tiền nhiệm – tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh “Viuga-53” – “Vodopad” phải được tổ hợp hóa (bố trí, ghép bộ) như bộ phận chiến đấu đặc biệt, cũng như ngư lôi kích thước nhỏ tự dẫn đường UMGT-1 (nhà thiết kế - cơ quan nghiên cứu khoa học “Uran”) với tầm xa phản ứng theo kênh thủy âm 1,5km, tầm hoạt động xa 8km và tốc độ tối đa 41 hải lý. Việc sử dụng 2 kiểu ghép bộ đã mở rộng đáng kể phạm vi tiếp nhận vũ khí. Theo so sánh với tổ hợp “Viuga-53”, “Vodopad” đồng thời tăng khả năng khởi động ở độ sâu tối đa (150 mét), mở rộng phạm vi tầm bắn (từ độ sâu 20-50 mét – 5-50km, từ 150 mét – 5-35km), giảm đáng kể thời gian chuẩn bị trước phóng (10 giây). “Veter” có tấm bắn gấp đôi so với “Vodopad”, đồng thời có thể được ghép bộ như ngư lôi UMGT (ngư lôi tự dẫn bắn kích thước nhỏ), cũng như đầu đạn hạt nhân. Tổ hợp “Vodopad” dưới chỉ số RPK-6 gia nhập biên chế Hải quân năm 1981 (chúng chỉ được trang bị cho tàu ngầm nguyên tử, không dành cho các tàu nổi), còn “Veter” (RPK-7) – năm 1984.


Thêm một dạng vũ khí mới, được áp dụng trên Đề án 945 (và các tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ 3 khác), là hệ thống điều khiển vô tuyến tự dẫn bắn trong hai mặt phẳng của ngư lôi kiểu TEST-71. Hệ thống được sử dụng để tiêu diệt các tàu ngầm và trang bị hệ thống tự dẫn bắn thủy âm thụ - chủ động, cùng với với hệ thống điều khiển vô tuyến theo các dây dẫn đảm bảo sự dẫn bắn tới mục tiêu trong 2 mặt phẳng. Sự xuất hiện hệ thống điều khiển vô tuyến cho phép thực hiện sự kiểm tra cơ động của ngư lôi và sự hoạt động của khí tài dẫn bắn. Đồng thời, điều khiển chúng trong quá trình bắn. Trắc thủ trên thành tàu ngầm, trong sự liên quan từ nhận định tình hình chiến thuật, có thể ngăn (cấm) sự tự dẫn bắn hoặc ngắm lại cho ngư lôi. Thiết bị động lực điện đảm bảo sự di chuyển của ngư lôi trong hai chế độ - sục sạo (tìm kiếm - ở tốc độ 24 hải lý) và chế độ tiếp cận (40 hải lý) với các chế độ chuyển mạch nhiều lần. Tầm hoạt động xa tối đa (trong sự liên quan tới tốc độ yêu cầu) nằm trong các giới hạn 15-20km. Độ sâu sục sạo và tiêu diệt mục tiêu là từ 2 đến 400 mét. Theo so sánh về sự “êm” mà ngư lôi TEST-71 tiếp nhận vượt trội đáng kế ngư lôi Mk.48 của Mỹ với động cơ pít tong, mặc dù Mk.48, trong sự đối chiếu tầm xa, có tốc độ cao hơn không nhiều (50 hải lý).

Tổ hợp đạo hàng mới “Simfonia” cho phép giảm lỗi giới hạn trong việc xác định vị trí của tàu ngầm 5 lần, đồng thời tăng cường đáng kể phạm vi (khoảng cách) giữa các lần nổi để xác định các tọa độ. Được lắp trên tàu ngầm Đề án 945, tổ hợp thông tin liên lạc “Molnia-MTs” gồm có hệ thống thông tin liên lạc vệ tinh và ăng ten lai “Paravan”. Trong đó, tầm xa thông tin liên lạc tăng gấp 2 lần, còn độ lặn sau của đài thu tín hiệu vô tuyến – gấp 3 lần.


Tàu được trang bị các ống nhòm tiềm vọng “Lebed-21” (chỉ huy) và “Kutum” (với tổ hợp vô tuyến MTK-110).

Để xử lý các câu hỏi về độ vững chắc và công nghệ ở xưởng “Krasnoe Sormovo” tại thành phố Gorki đã xây dưng khoang ngoài trờ từ hợp kim titan, đồng thời khoang bán ngoài trời từ hợp kim khác, bền vững hơn titan, được dung để sử dụng trên các tàu ngầm nguyên tử tương lai có độ lặn sâu siêu lớn. Các khoang được đưa tới Severodvinsk, ở đó, trên khu vực đóng tàu chuyên dụng đã trải qua các thí nghiệm tĩnh lực và độ ăn mòn.

Tàu ngầm nguyên tử Đề án 945 được chế tạo theo sơ đồ hai thân. Thân ngoài bằng thép có các phần cuối mũi hình elip và mạn tàu hình thoi, vách ngăn dạng “xe con” của các khí tài di động và khoang chiến đấu, đòng thời cánh đuôi cai, trong đó bố trí mũ chụp đối với ăng ten lai của tổ hợp thủy âm. Sư đóng các lỗ ngoài thành tàu được thực hiện với sự hỗ trợ các van ống xả nước của tải trọng dằn chính. Thân trong, được chế tạo từ hợp kim titan, có hình dạng đơn giản – bộ phận giữa hình trụ và phần cuối hình nón. Các vách ngăn cuối – hình cầu. Thiết kế cố định thân tàu của các thùng vững loại trừ điện áp vòng, xuất hiện khi ép tàu ở độ lặn sau. Thân trong được chia thành 6 khoang không thấm nước. Có hệ thống bơm hơi 2 khẩn cấp 2 thùng tải trọng dằn chính với sự hộ trợ của máy phát điện khí (kết quả các sản phẩm đốt nhiên liệu rắn). Tàu ngầm nguyên tử được trang bị thùng nổi cứu nạn (bố trí trong vách ngăn các thiết bị di động), có khả năng chứa toàn bộ thủy thủ đoàn (31 sỹ quan và 28 chuẩn úy Hải quân). Đối với cá nhân mỗi thủy thủ đoàn đã có điều kiện sinh hoạt tốt.

Thiết bị năng lượng chính của tàu ngầm nguyên tử có công suất tiêu chuẩn 43 000 sức ngựa, bao gồm 1 lò phản ứng nước OK-650A (180mW) và 1 tổ hợp tuabin răng cưa chính. Lò phản ứng OK-650A có 4 máy phát điện hơi nước, 2 bơm tuần hoàn đối với đường bao số 1 và số 4; 3 bơm của đường bao thứ 3. Tàu được trang bị 2 máy phát điện tuabin xoay chiều, 2 bơm nhiên liệu và 2 bơm điện. Để phục vụ các khí tài dòng điện 1 chiều có 2 nhóm pin ắc quy và 2 bộ đổi tần số thuận nghịch.

Để giảm cấp độ trường vật lý đã tiếp nhận bộ giảm chấn 2 tầng đối với toàn bộ máy móc và khí tài. Toàn bộ trang bị, hoạt động trong chế độ tiếng ồn thấp, được lắp trong các khối giảm chấn nhiều tầng (lớp). Bánh lái chân vịt nhiều cánh có các tính năng thủy âm được tăng cường và giảm tần số quay.

Trong trường hợp thiết bị năng lượng chính bị hỏng, để dẫn động, dự kiến có nguồn năng lượng điện khẩn cấp và các khí tài chuyển động dự trữ. Có 2 động cơ diesel DG-300 với các bộ đổi tần số thuận nghịch (2x500kW) với lượng dự trữ nhiên liệu trong 10 ngày. Chúng được sử dụng để tạo ra dòng điện một chiều đối với các động cơ điện bánh lái và xoay chiều – đối với các thiết bị chung của tàu. Để đảm bảo di chuyển dưới nước với tốc độ 5 hải lý, tàu ngầm nguyên tử được trang bị 2 động cơ điện chân vịt có dòng điện một chiều công suất 300kW, bố trí trong nôi hình cầu trên cánh đuôi ngang ở mạn tàu, mỗi cánh đuôi đó làm việc bằng chân vịt riêng.

Tổ hợp vũ khí ngư lôi – tên lửa và hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu “Omnibus” đảm bảo sự bắn đơn và bắn loạt không hạn chế độ lặn sâu (cho đến độ sâu giới hạn). Tàu có sự bố trí các thiết bị ngư lôi hai hàng theo truyền thống – 4 thiết bị 533mm và 2 thiết bị 650mm. Trong khoang mũi bố trí 2 bệ để bảo trì cơ số đạn và các khí tài cung cấp đạn theo chiều dọc và ngang cùng khí tài nạp đạn nhanh (UBZ). Trong cơ số đạn gồm có 40 đơn vị vũ khí – ngư lôi – tên lửa (PLUR) và ngư lôi, thay thế cho bộ phận ngư lôi và ngư lôi – tên lửa có thể mang theo mìn.

Tàu ngầm thứ hai thuộc Đề án 945 khác biệt so với tàu đầu tiên ở sự xuất hiện ăng ten lai “Paravan”, khoang được bố trí trên thượng tầng ngay sau vách ngăn các khí tài di động.

Năm 1990, trong biên chế Hải quân Liên Xô đã gia nhập tàu ngầm nguyên tử Đề án 945-A (mã số “Kondor”), được chế tạo trên cơ sở Đề án 945 cùng ở phòng thiết kế “Lazurit”. Do giá thành cao, đề án này không được triển khai đóng đồng thời với số lượng lớn, chỉ hạn chế ở 2 tàu ngầm.


Tàu đầu tiên của Đề án 945 (K-239) được khởi công ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) tại Gorki 8 tháng 5 năm 1982, hạ thủy 29 thnags 7 năm 1983 và gia nhập biên chế 21 tháng 9 năm 1984. Tàu đồng lớp thứ 2 (K-276) được khởi công 21 tháng 8 năm 1984 ở cùng xưởng, hạ thủy 26 tháng 7 năm 1986 và gia nhập biên chế Hải quân 27 tháng 10 năm 1987. Cả hai tàu được đóng ở “Krasnoe Sormovo”, còn sau khi hạ thủy theo hệ thống nước nội bộ đã tới Severodvinsk, nơi chúng được đóng tiếp và gia nhập biên chế. Ở phương Tây, các tàu ngầm nguyên tử mới của Liên Xô nhận tên gọi lớp Sierral-I.


Cả 2 tàu ngầm nguyên tử Đề án 945 đều gia nhập biên chế Hạm đội Phương Bắc (sư đoàn tàu ngầm số 6, phân hạm đội tàu ngầm số 1 đóng căn cứ ở Zapadnaia Litsa, nơi chúng đã phục vụ một cách thành công.

Ngày 11 tháng 2 năm 1992, gần quần đảo Kildin, với tàu ngầm nguyên tử K-276 đã xảy ra sự cố: trong khu vực biển thuộc Nga, tàu ngầm Nga đã va chạm với tàu ngầm Mỹ SSN-689 “Baton Ruzh” (lớp Los Angeles) ở khu vực dưới mặt nước, đang cố gắng thực hiện việc theo dõi bí mật các tàu ngầm Nga ở khu vực huấn luyện. Kết quả của sự va chạm là tàu ngầm Nga bị vết thương ở vách ngăn mui, còn thương tích tàu ngầm mỹ trở nên rất nặng nề, nó “bò” về căn cứ, sau đó, Tư lệnh Hải quân Mỹ đã tiếp nhận quyết định không sửa chữa tàu, và loại nó khỏi biên chế và tháo dỡ. Sau khi khôi phục sửa chữa, tàu ngầm nguyên tử K-276 quay lại biên chế tháng 7 năm 1996.

Tháng 6 năm 1992, 2 tàu ngầm nguyên tử Đề án 945 được chuyển thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn với sự thay đổi chữ đầu tiên trong số hiệu chiến thuật từ “K” thành “B”. Hiện nay, trong biên chế phân hạm đội tàu ngầm nguyên tử số 1 thuộc Hạm đội Phương Bắc của Hải quân Nga (căn cứ mới ở vịnh Ara), tàu ngầm nguyên tử “Kostroma” (trước đó là B-276) vẫn tiếp tục phục vụ, còn tàu đầu tiên B-239 “Karp” năm 1998 đã bị loại khỏi biên chế chiến đấu.

+ K-239, từ 3 tháng 7 năm 1992 là B-239, từ 6 tháng 4 năm 1993 là “Karp” (số hiệu xưởng 301); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 16 tháng 3 năm 1979 như là phân lớp tàu ngầm nguyên tử tuần dương; khởi công ở xưởng “Krasnoe Sormovo” tại Gorki (số 112) 8 tháng 5 năm 1982; hạ thủy 29 tháng 7 năm 1983; tháng 8-9 năm 1983 được đưa theo hệ thống nước nội bộ tới Severodvinsk để đóng tiếp và các thí nghiệm bàn giao; gia nhập biến chế 21 tháng 9 năm 1984; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc 7 tháng 12 năm 1984; năm 1985, sau các hoạt động huấn luyện lớn, trên tàu ngầm nguyên tử đã trải qua các thí nghiệm hoạt động ở vịnh Andereev; trong năm đó đã tiến hành các thí nghiệm lặn sâu ở biển Na Uy; trong giai đoạn từ năm 1986 đến 1990, đã thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, thủy thủ đoàn đã nhận và hoàn thành các nhiệm vụ trực chiến luân phiên, thực hiện những lần ra khơi tới trường bắn; năm 1990 đã thực hiện các nhiệm vụ trực chiến “xuất sắc”; trong năm, tàu đã trở thành tàu xuất sắc nhất trong Hạm đội, thủy thủ đoạn được tặng giải thưởng từ Hội đồng Quân sự Hạm đội Phương Bắc “Vì sự giám sát xuất sắc các tàu ngầm”, được tặng Cờ đỏ luân lưu từ Hội đồng Quân sự Hạm đội Phương Bắc; giai đoạn từ năm 1990 đến 1992 đã thực hiện nhiệm vụ trực chiến, thủy thủ đoàn đã nhận và hoàn thành các nhiệm vụ trực chiến luân phiên, thực hiện việc ra khơi thường xuyên tới trường bắn; 3 tháng 7 năm 1992, phân loại lại thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; tháng 11-12 năm 1994 đã tới xưởng “Zvedochka” (thành phố Severodvinsk) để tiến hành sửa chữa;  30 tháng 5 năm 1998 do không có kinh phí sửa chữa đã bị loại khỏi biên chế của Hải quân, bàn giao cho cơ sở khác để bảo trì dài hạn và neo đậu ở Severodvinsk.

+ K-276, từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-276, từ 6 tháng 4 năm 1993 là “Krab”, từ 15 tháng 11 năm 1996 là “Kostroma” (số hiệu xưởng 302 – vẫn đang phục vụ trong Hải quân Nga); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 9 tháng 2 năm 1992 như là phân lớp tàu ngầm nguyên tử tuần dương; khởi công ở xuouwngr “Krasnoe Sormovo” tại Gorki (số 112) 21 tháng 8 năm 1984; hạ thủy 26 tháng 7 năm 1986; tháng 8 năm 1986 được đưa theo hệ thống nước nội bộ tới Severodvinsk để đóng tiếp và các thí nghiệm bàn giao; gia nhập biên chế 27 tháng 10 năm 1987; 30 tháng 12 năm 1987 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; tháng 9-10 năm 1988; tháng 8-11 năm 1988; tháng 6-9 năm 1990 và tháng 5-7 năm 1991 đã thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu; 11 tháng 2 năm 1992 khi đang xử lý nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu ở biển Barents ở vùng nước sâu Kildin đã va chạm ở vị trí nổi với tàu ngầm nguyên tử Mỹ SSN-689 “Baton Rouge” và bị thương ở vách ngăn mui cùng mũ chụp đài thủy âm, nhưng được kéo về căn cứ; trong giai đoạn từ 28 tháng 3 năm 1992 đến 29 tháng 6 năm 1992 đã trải qua sửa chữa khôi phục khẩn cấp ở xưởng “Nerpa” ở vịnh Olenia; sau khi sửa chữa năm 1992 đã thực hiện nhiệm vụ trực chiến; 3 tháng 7 năm 1992 đã phân loại lại thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; tháng 4-6 năm 1994 đã thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu; cuối năm 2000 đã tới xưởng “Nerpa” để tiến hành trung tu.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 5850

+ ngầm: 8200

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 107 (-)

+ chiều rộng nhất: 12,3

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 8,7

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 1 lò phản ứng nước kiểu OK-650A, công suất, mW: 180

+ 1 thiết bị sản xuất hơi nước OK-300 (1 lò phản ứng nước và 4 động cơ PG); 1 thiết bị tuabin răng cưa chính

+ 1 tuabin hơi nước, công suất, sức ngựa (kW): 43 000 (31 600)

+ 2 máy phát điện tuabin, công suất, kW: 2x3200

+ 2 máy phát điện – diesel DG-300, công suất, kW: 2x500

+ 2 động cơ điện hỗ trợ, công suất, kW: 2x370

1 trục; 1 chân vịt nhiều cánh; 2 động cơ bánh lái bổ sung

Tốc độ, hải lý

+ nổi: 12,2

+ ngầm: 35

Độ lặn sâu, mét

+ hoạt động hiệu quả: 480

+ giới hạn: 600

Thời gian hoạt động: -

Thủy thủ đoàn, thành viên (sỹ quan): 59 (31).

Tên lửa phòng không

+ thiết bị phóng cho tổ hợp tên lửa phòng không tầm gần 9K310 “Igla-1”/9K38 “Igla” (SA-14
Gremlin”/SA-16 ”Gimlet”): 1 (8 )

Ngư lôi

+ thiết bị ngư lôi 650mm: 2 (mũi)

+ các ngư lôi 650mm 65-75: 12

+ thiết bị ngư lôi 533mm: 4 (mũi)

+ các ngư lôi TEST-71, USET-80: 28

+ ngư lôi – tên lửa 83-R “Vodopad”/86-R “Veter”; các tên lửa “Shkval”: thay thế cho bộ phận ngư lôi

Mìn

+ có thể mang mìn thay cho bộ phận ngư lôi: -


+ hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu: “Omnibus”

+ đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: MRKP-58 “Radian” (Snoop Pair)

+ đài thủy âm: tổ hợp thủy âm MGK-500 “Skat-KS” (Shark Gill); đài thủy âm lớn

+ các khí tài tác chiến điện tử: PMU “Zona”, “Anis”; “Zavesa” – đài tìm phương vô tuyến; GPD

+ tổ hợp đạo hàng: “Simfonia”; “Sintez” – đạo hàng vũ trụ

+ tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến: “Molnia-MTs” (Kremmy-2); “Tsumani-BM” – thông tin liên lạc vũ trụ; “Paravan” – ăng ten lai (trên thành tàu ngầm nguyên tử); PMU “Kora”

+ đài ra đa định vị hội thoại nói: -.

Tổng số tàu đã đóng: 1

Biến thể: không có.

Tháng 8 năm 1966, Bộ Tư lệnh Hải quân đã đưa ra nhiệm vụ kỹ - chiến thuật để thiết kế tàu ngầm nguyên tử có độ lặn sâu cao thí nghiệm (Đề án 685) với độ lặn sâu giới hạn, gấp 2,5 lần chí số tương ứng của các tàu ngầm nguyên tử ngư lôi khác. Các công việc, nhận số hiệu “Plavnik”, đã tiến hành ở Phòng thiết kế Trung ương số 18 (Phòng thiết kế Trung ương Kỹ thuật Hải quân “Rubin”) dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư N.A.Klimov (năm 1977, Yu.N.Kormilitsưn), giám sát viên chính từ Hải quân là Thuyền trưởng cấp 2 A.Ya.Tomchin, sau đó là Thuyền trưởng cấp 2 N.V.Shalonov.

Tàu ngầm nguyên tử độ lặn sâu cao được chế tạo như một tàu chiến đấu mạnh, có khả năng giải quyết nhiệm vụ luân phiên rộng rãi, trong đó bao gồm cả sục sạo, phát hiện, giám sát lâu dài và tiêu diệt các tàu ngầm nguyên tử, đồng thời các nhóm tàu sân bay, tàu nổi lớn và tàu vận tải của địch. Quá trình thiết kế tàu ngầm mất thời gian hơn 8 năm. Đề án kỹ thuật của tàu ngầm nguyên tử được phê duyệt tháng 12 năm 1974. Trong vai trì vật liệu chính trên Đề án 685 đã quyết định sử dụng hợp kim titan.

Để xác định khả năng hoạt động của hợp kim titan, trong các điều kiện thiết kế thân tàu chịu áp lực cao ở độ sâu lớn đã quyết định thực hiện tổ hợp nghiên cứu và thí nghiệm rộng rãi. Trong các khoang mô phạm, nửa ngoài trờ và ngoài trời của tàu ngầm đã tiến hành các phương pháp thiết kế, công nghệ chế tạo các chi tiết thiết kế khác nhau của thân tàu, sự kiểm tra thí nghiệm độ bền vững thiết kế về tĩnh lực, chu kỳ và động lực đã được thực hiện.

Trong các khuôn khổ của chương trình chế tạo tàu ngầm nguyên tử Đề án 685 ở Severodvinsk đã xây dựng 3 sàn đóng tàu chuyên dụng, tuy nhiên trong đó có đường kính 5 mét và dài 20 mét, mặt khác, tương ứng 12 và 17 mét và sàn thứ 3 – 15 và 55 mét. Trong thùng đầu tiên chịu áp lực 400kg lực/cm2 khi tải trọng một lượt là 200kg lực/cm2 – khi tải trọng tuần hoàn. Thùng thứ 2 có áp suất làm việc 200kg lực/cm2 và thùng thứ 3 – 160kg lực/cm2. Thí nghiệm, nhận được trong quá trình thực hiện Đề án 685 đã dự kiến sử dụng rộng rãi khi thiết kế và đóng tàu ngầm nguyên tử thế hệ mới.

Các bản vẽ thiết kế và hình vẽ của tàu ngầm nguyên tử Đề án 685

Tàu ngầm nguyên tử K-278 "Komsomolets" ở đáy (biển). Các ảnh được chụp từ thiết bị lặn sâu "Mir"

Sự tách rời khoang cứu nạn nổi trong thời gian đám cháy trên tàu ngầm nguyên tử K-278 "Komsomolets" Đề án 685. Từ tranh của họa sĩ.


Vị trí đắm của tàu ngầm nguyên tử "Komsomolets" ở đáy (biển) dưới con mắt của họa sĩ.

Tàu có thiết kế hai thân. Hình dáng bên ngoài của tàu được thiết kế một cách cẩn thận trong sự kết hợp với việc tiếp nhận thiết bị năng lượng một trục đảm bảo một cách tương đối lực cản thủy động lực thấp và chất lượng tốc độ cao, vượt trội các khả năng của các tàu Mỹ cùng lớp. Thân trong được thiết kế với hình dáng đơn giản. Trong bộ phận giữa, tàu được giới thiệu là hình trụ đường kính 8 mét, còn các phần cuối tàu – hình nón cụt, kết thúc bằng các vách ngăn hình cầu (góc tiếp giáp của hình trụ và hình cầu không quá 5 độ). Trong vai trò vật liệu thiết kế chính đã tiếp nhận hợp kim titan 48-T với giới hạn chịu lực 72-75kg lực/mm2. Các thùng tải trọng dằn chính được bố trí bên trong thân trong. Để áp dụng số lượng tối thiểu các lỗ thân trong đã quyết định không tiếp nhận mui cứng và cửa vận chuyển ngư lôi. Đối với việc thiết lập khẩn cấp (20-30 giây) việc bơi thuận lợi ở độ sâu lớn khi có nước ngoài thành tràn vào tàu đã lắp hệ thống bơm tải trọng dằn của một trong số các thùng thuộc nhóm giữa trong sự hỗ trợ của máy phát điện khí thuốc sung.

Kết quả của việc sử dụng hợp lý các vật liệu mới và thực hiện hàng loạt giải pháp thiết kế độc đáo, khối lượng thân tàu Đề án 685 tăng 39% so với lượng choán nước tiêu chuẩn của tàu, không vượt quá chỉ số tương ứng của các tàu ngầm nguyên tử khác, có độ lặn sâu thấp hơn đáng kể.

Thân ngoài, được hàn từ hợp kim titan, gồm có 10 hệ thống không có van thông cho tải trọng dằn chính, các phần cuối mạn và mũi tàu, các bộ phận thấm lọt và vách ngăn các khí tài di động. Sự tiếp nhận titan cho phép giảm đáng kể thân tàu. Các đáy của thiết bị ngư lôi, được cắt dưới bánh lái ngàng của mũi, các lỗ xả nước được trang bị các bộ phận lá chắn che phủ.

Thân trong tàu được chia thành 7 khoang:

1-Ngư lôi, được chia thành 2 boong. Trên boong trên bố trí bộ phận nạp đạn của thiết bị ngư lôi, các bệ ngư lôi và bộ phận khí tài thông tin liên lạc, còn boong dưới – các pin ắc quy trên 112 phần tử.

2-Khoang cho người sống, được chia thành 2 boong. Phía trên bố trí buồng chỉ huy, bếp và buồng sinh hoạt – vệ sinh, phía dưới – buồng cho cá nhân thủy thủ đoàn. Trong hầm bố trí buồng lương thực, bình chứa nước và thiết bị điện phân

3-Trạm trung tâm, chia thành 2 boong, boong trên bố trí các bảng điều khiển trạm chính và tổ hợp máy tính, còn boong dưới là máy phát điện – diesel khẩn cấp

4-Lò phản ứng. Trong đó bố trí thiết bị sản xuất hơi nước với toàn bộ trang thiết bị và ống dẫn của đường bao thứ nhất

5-Khoang máy móc hỗ trợ, đảm bảo hệ thống chức năng làm mát

6-Khoang tuabin. Trong mặt phẳng đường kính bố trí tổ hợp tuabin răng cưa, còn hai bên thành – 2 máy phát điện tuabin tự động và 2 bình ngưng tụ chính

7-Mạn tàu. Theo mạn tàu, tuyến trục chính chạy ngang qua và bố trí bánh lái dẫn động.

Tàu có thùng nổi cứu nạn khẩn cấp VSK (tương tự Đề án 705), có khả năng bố trí toàn bộ thủy thủ đoàn và đảm bảo sự cứu nạn ở độ sâu 1500 mét và trang bị hệ thống cung cấp năng lượng tự động. Thùng được bố trí trong khoang các khí tài di động và khi tàu ở vị trí nổi được sử dụng để loại (đẩy) từ các thùng thân trong tới boong thượng tầng. Trong các khoang số 2 và 3, ở đó bố trí trạm trung tâm và buồng cho người sống, tạo thành “khu vực cứu nạn”, bị hạn chế bằng các vách ngăn ngang, có khả năng chịu áp lực 40kg lực/cm2.

Thiết bị năng lượng chính gồm có 1 lò phản ứng nước OK-650B-3 với 4 máy phát điện hơi nước, một tổ hợp tuabin răng cưa chính (43 000 sức ngựa) và 2 máy phát điện tuabin tự động (2x2000kW). Thiết bị năng lượng dự bị gồm có 1 máy phát điện – diesel DG-500 (500kW), nhóm các pin ắc quy và tổ hợp di chuyển dự trữ - 2 chân vịt bánh lái bố trí ở các phần cuối cánh đuôi và công suất động cơ điện dẫn động theo 300kW, bố trí trong các thùng không thấm nước (giống như giải pháp đã được tiếp nhận trên Đề án 705). Tốc độ của các động cơ dự bị trên vị trí nổi là 5 hải lý.

Để ngăn ngừa sự tràn nước khẩn cấp ngoài thành tàu, trong thân trong tiếp nhận hệ thống hai mạch cộng hưởng các hệ thống trao đổi nhiệt của thiết bị năng lượng chính và trang thiết bị mang theo. Trong đường bao thứ nhất của máy làm mát, nước tuần hoàn với sự dẫn nhiệt tới 2 máy làm lạnh nước. Trong đó, số các lỗ thoài thành tàu trong thân trong được giảm đến mức tối thiểu. Mỗi khoang của tàu được trang bị hệ thống chữa cháy hóa học và nước – bọt.

Hệ thống điều khiển di chuyển của tàu ngầm nguyên tử có phân hệ thống, đảm bảo sự kiểm tra tự động hóa sự xâm nhập của nước ngoài thành tàu vào thân trong và cảnh báo tình trạng khẩn cấp của tàu để nổi.

Khí tài thông tin chính của tàu là tổ hợp thủy âm tự động hóa “Skat”, trạm ăng ten và trang thiết bị khí tài được bố trí trong phần cuối mũi tàu thân ngoài trong hộp vững chắc. Tổ hợp thủy âm được sử dụng để thông báo tình trạng của tàu, cung cấp sự chỉ thị mục tiêu cho vũ khí ngư lôi – tên lửa, nhận dạng mục tiêu ngầm và giải quyết hàng loạt các nhiệm vụ đạo hàng. Tổ hợp đảm bảo phát hiện các mục tiêu khi tìm phương theo tiếng ồn trong chế độ theo dõi mục tiêu tự động và khi tìm phương theo tiếng vọng trong chế độ đo xa.

Tàu có tổ hợp đạo hàng theo mọi vĩ độ tự động “Medveditsa-685”, đài ra đa định vị quan sát “Bukhta”, đài ra đa định vị đạo hàng “Chibis”, tổ hợp thông tin liên lạc “Molnia-L” (gồm có đài thông tin liên lạc vũ trụ “Sintez”, đồng thời các đài cao tần và siêu cao tần “Anic” và “Kora”). Sự điều khiển tập trung hoạt động chiến đấu được thực hiện nhờ hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu (BIUS).

Vũ khí ngư lôi của tàu ngầm nguyên tử gồm có 6 thiết bị ngư lôi tự động 533mm với các khí tài bắn thủy khí thực hiện một cách tự động và các hệ thống nạp đạn nhanh. Tổng cơ số đạn là 22 đơn vị (các phiên bản nạp đạn – tên lửa có cánh chiến lược RK-55, 2 ngư lôi phản lực “Shkval” và 2 ngư lôi điện tử SAET-60M trong thiết bị ngư lôi, đồng thời 6 tên lửa và 10 ngư lôi trên bệ). Vũ khí ngư lôi – tên lửa có thể được tiếp nhận bắn trong mọi độ lặn sâu của tàu ngầm theo từng phát bắn cũng như bắn loạt.

Sau khi gia nhập biên chế, tàu ngầm Đề án 685 (K-278 – sau đó là “Komsomolets” – “Đoàn viên thanh niên cộng sản”) trong thời gian vài năm đã ở trong quá trình khai thác sử dụng thí nghiệm. Tàu đã tiến hành các thí nghiệm cấp cao. Chi tiết, đã thực hiện lặn sâu ở độ sâu giới hạn (1020 mét!) với sự kiểm tra khả năng bắn từ các thiết bị ngư lôi. Tàu đã tham gia trong các cuộc tập trận của Hải quân. Trong thời gian thí nghiệm và diễn tập đã xuất hiện rằng, ở độ sâu 1000 mét, tàu ngầm thực tế không bị phát hiện bởi các khí tài thủy âm khác của đối thủ tiềm tang và không bị tổn thương đối với vũ khí của chúng. Ở phương Tây, Đề án 685 đã nhận tên gọi lớp Mike và theo công bố của Hiệp ước hạn chế vũ khí chiến lược, nó trở thành tàu ngầm nguyên tử đa năng lớn trong các lớp tàu ngầm trên thế giới.

Tàu ngầm duy nhất trong Đề án 685 nhận số hiệu K-278 được khởi công chính thức ở Severodvinsk tại xưởng đóng tàu số 402 vào 22 tháng 4 năm 1978. Việc đóng tàu được thực hiện bằng các khối, mỗi khối trong số đó đã được thí nghiệm bằng áp lực lớn nhất trên sân đóng tàu thí nghiệm. Sự hạ thủy K-278 vào ngày 9 tháng 5 năm 1983, 20 tháng 10 năm 1983, tàu ngầm nguyên tử đã gia nhập biên chế Hạm đội Phương Bắc.


Từ cuối năm 1983, K-278 (sau đó là “Komsomolets”) trong thời gian vài năm đã ở trong tình trạng khai thác sử dụng thí nghiệm, sự tiếp nhận vào biên chế Hải quan diễn ra ngày 13 tháng 9 năm 1988 (đóng căn cứ ở Zapadnaia Litsa). Nhưng đáng tiếc, tàu ngầm đa năng và triển vọng đã bị đắm ở biển Na Uy năm 1989. Rõ ràng khi đó, tàu ngầm nguyên tử “Komsomolets” là sự kiện buồn trên toàn thế giới. Bi kịch diễn ra mùng 7 tháng 4 trong thời gian phục vụ sẵn sàng chiến đấu, khi mà trong khoang số 7 xảy ra đám cháy lớn. Sự chiến đấu quên mình vị sự sống còn của thủy thủ đoàn được huấn luyện tốt đã không mang lại kết quả như mong đợi. Kết quả là sau khi nổi, tàu ngầm bơi được không lâu và lúc 17 giờ 8 phút đã đắm với độ nghiêng 70 độ theo mạn tàu ở độ sâu 1680 mét ở tây-nam quần đảo Medvezhi, 47 người hy sinh. Khi đó, lần đầu tiên, tình hình khẩn cấp thật đã tiếp nhận thùng nổi, nhưng không thành công.

Sau đó, đã có các cuộc thăm dò tiếp cận tàu ngầm “Komsomolets” để xác định sự xuất hiện phóng xạ hoặc độ nguy hiểm của vụ nổ. Đã làm sáng tỏ, rằng lò phản ứng của tàu ngầm trong thời gian bị bịt kín bởi thủy thủ đoàn và sự nguy hiểm đối với môi trường xung quanh không được thực hiện, còn các ngư lôi với đầu đạn hạt nhân trong thời gian đó có thể không được đóng kín. Vì vậy, vào năm 1994, đã tổ chức thêm một cuộc thăm dò nữa của Viện nghiên cứu khoa học “Mstislav Keldưsh” cùng với các khí tài lặn sâu đã nghiên cứu tàu ngầm bị đắm. Các nắp đặc biệt đã được lắp bằng các thiết bị trên các lỗ thủng ở thân tàu để ngăn chặn sự rò rỉ vào đại dương các phần tử phóng xạ của ngư lôi mang đầu đạn hạt nhân.


+ K-278; từ tháng 10 năm 1988 là “Komsomolets”; ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 22 tháng 4 năm 1978; khởi công ở xưởng số 402 tại Severodvinsk; hạ thủy 9 tháng 5 năm 1983; gia nhập quá trình khai thác sử dụng thí nghiệm và gia nhập biên chế 20 tháng 10 năm 1983; 1 tháng 8 năm 1984 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 13 tháng 9 năm 1988 đã tiếp nhận vũ khí và gia nhập biên chế chiến đấu; 7 tháng 4 năm 1989 sau kết quả vụ cháy lớn trong khoang số 7 đã bị đắm ở biển Na Uy, phía tây – nam quần đảo Medvezhi; năm 1989 bị loại khỏi biên chế và giải thể.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 5680 tấn

+ ngầm: 8500 tấn

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 118,4 (-)

+ chiều rộng nhất (theo các thiết bị cân bằng): 11,2 (-)

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 7,4

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 1 lò phản ứng nước OK-650B-3, công suất, mW: 190

+ 4 thiết bị sản xuất hơi nước

+ 1 thiết bị tuabin hơi nước với tổ hợp tuabin răng cưa chính, công suất, sức ngựa (kW): 43 000 (31 600)

+ 2 máy phát điện tuabin, công suất, kW: 2x2000

+ 1 máy phát điện diesel DG-500, công suất, kW: 500

+ 2 động cơ điện dự bị, công suất, sức ngựa: 2x300

1 trục; 1 chân vịt 7 cánh

2 bánh lái chân vịt dự bị

Tốc độ, hải lý

+ nổi: 14

+ ngầm: 30,6

Độ lặn sâu, mét

+ hoạt động hiệu quả: 1000

+ giới hạn: 1250

Thời gian hoạt động: -

Thủy thủ đoàn (sỹ quan): 57 (31).

Tên lửa chiến lược

+ tên lửa chiến lược có cánh RK-55 “Granat” (SS-N-21 “Sampson”): 2…8

Ngư lôi

+ thiết bị ngư lôi 533mm: 6 (mũi)

+ các ngư lôi 533mm/ ngư lôi – tên lửa/tên lửa có cánh chiến lược: 22

Mìn

Có thể mang mìn thay cho bộ phận ngư lôi: -


+ hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu: “Omnibus-685”

+ đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: “Chibis” (Snoop Tray); “Bukhta” (Snoop Tray)

+ đài thủy âm: tổ hợp thủy âm “Skat”

+ các khí tài tác chiến điện tử: (Brick Group; Park Lamp D/F)

+ các khí tài áp chế thủy âm: thay cho bộ phận ngư lôi

+ tổ hợp đạo hàng: “Medveditsa-685”; (Code Eye); hệ thống đạo hàng quán tính

+ tổ hợp thông tin liên lạc: “Molnia-L” (Pret Sping); ăng ten lai; đài cao tần và siêu cao tần “Anis”, “Kora”; đài thông tin liên lạc âm thanh dưới nước

+ đài ra đa định vị hội thoại nói: -.

Tổng số tàu đã đóng: 15+1

Các biến thể

+ 971 (lớp Akula) – loạt tàu ngầm nguyên tử đa năng thế hệ thứ 3 (1984)

+ 971 (lớp Akula nâng cấp) – biến thể với sự che phủ khỏi thủy âm được tăng cường (1992)

+ 971 (lớp Akula-II) – phiên bản hiện đại hóa với sự tăng cường lượng choán nước (1995)

+ 971-I (09710) (lớp Akula-II) – phiên bản xuất khẩu cho Hải quân Ấn Độ (năm 2009).

Để phát triển (mở rộng) mặt trận đóng tàu ngầm nguyên tử đa năng thế hệ thứ 3, trong tháng 7 năm 1976, đã tiếp nhận quyết định chế tạo trên cơ sở Đề án 945 thiết kế ở Phòng thiết kế Trung ương số 12 (“Lazurit”) ở Gorki tàu ngầm mới, rẻ hơn, sự khác biệt cơ bản so với nguyên mẫu phải là sự tiếp nhận trong các thiết kế thân tàu là thép, thay thế cho hợp kim titan đắt đỏ hơn. Bắt đầu trên cơ sở Đề án 958, năm 1976, đã thiết kế đề án phác họa rút gọn tàu ngầm nguyên tử đa năng, nhận số hiệu 971. Sự đặc biệt của đề án phác họa là sự tiếp nhận trong thiết kế thân tàu ngầm nguyên tử là thép mã hiệu AK, giảm cấp độ ồn theo so sánh với tàu ngầm thế hệ thứ 3 khác và sử dụng trang thiết bị ghép bộ đồng bộ cơ sở thuộc tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ 3. Theo các kết quả của đề án phác thảo, ngày 27 tháng 7 năm 1976, quyết định đồng thời của Hải quân và Bộ Công nghiệp “Về việc thiết kế Đề án kỹ thuật tàu ngầm nguyên tử đa chức năng tiếng ồn thấp trên cơ sở Đề án 945 (Đề án 971)”. Sự thiết kế tàu, nhận mã số “Shuka-B” được thực hiện theo nhiệm vụ kỹ - chiến thuật trước đó của năm 1972 (việc thiết kế tàu ngầm nguyên tử đa năng lớn thế hệ thứ 3), bỏ qua giai đoạn thiết kế phác thảo ở Phòng thiết kế thí nghiệm “Malakhit” tại Leningrad. Tháng 8 năm 1976, Tổng công trình sư là G.N.Chernưshov, giám sát viên chính từ phía Hải quân – Thuyền trưởng cấp 2 I.P.Bogachenko.

Điểm đặc biệt của tàu ngầm mới là là cấp độ tiếng ồn đã giảm đáng kể theo so sánh với tàu ngầm ngư lôi Liên Xô thế hệ thứ 2 (giảm gần gấp 5 lần). Kết quả này dự kiến sẽ đạt được do kết quả làm việc sớm hơn trong lĩnh vực tăng cường sự che phủ bí mật như tập hợp công trình sư Phòng thiết kế (ở đó, đầu năm 1970 đã thiết kế Đề án tàu ngầm nguyên tử tiếng ồn siêu thấp), cũng như các nhà khoa học thuộc Viện nghiên cứu khoa học Trung ương mang tên Viện sĩ A.N.Krưlov.

Theo thiết kế, tàu ngầm có 2 thân, một trục, với vách ngăn “xe con” của các khí tài di động và cách đuôi mạn tàu cao, trong đó bố trí mũ chụp đối với ăng ten lai của đài thủy âm. Thân ngoài được phủ bằng lớp che phủ cao su chống thủy âm. Thân trong bằng thép, được chế tạo từ thép độ cứng cao với giới hạn chịu lực 100kg lực/mm2 và được chia thành 6 khoang và buồng lái.

Các bản vẽ thiết kế Đề án 971:

Hình dáng bên ngoài tàu ngầm nguyên tử Đề án 971

1-Phần chứa ăng ten mũi của tổ hợp thủy âm

2-Cửa vận chuyển ngư lôi

3-Khoang ngư lôi

4-Trạm trung tâm

5-Vách ngăn mui và các khí tài nâng cột trụ (buồm)

6-Buồng chắc – khoang cứu nạn nổi

7-Khoang các máy móc hỗ trợ

8-Khoang lò phản ứng

9-Khoang tuabin

10-Khoang trang thiết bị hỗ trợ

11-Buồng thiết bị dẫn động bánh lái.

Sự bố trí tổng quát:

+ Khoang số I (ngư lôi) được chia thành 2 bộ phận bởi bệ của buồng ngư lôi. Ở bộ phận trên của khoang bố trí bộ phận nạp đạn của thiết bị ngư lôi và cơ số đạn, ở dưới – các tổ hợp vô tuyến điện bền vững (trong đó, cơ bản – là tổ hợp thủy âm), các khí tài quạt và điều hòa nhiệt độ của khoang và trang bị vô tuyến điện. Dưới boong thứ 2 – hầm mạn và mũi tàu, ở giữa – khoang pin ắc quy;

+ Khoang số II, ở đây bố trí trạm chỉ huy chính, các khoang tổ hợp khác nhau (trong đó có hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu). Các boong số 2 và 3 – các khoang cho người sống, sinh hoạt tập thể và y tế, khoang thứ 4 – các tổ hợp khí tài vô tuyến điện bền vững, các khí tài của hệ thống điều hòa, hệ thống tổng thể của tàu, các ống nhòm tiềm vọng chỉ huy và phòng không;

+ Khoang số III (các máy móc hỗ trợ): trên boong số 1 và 2 bố trí các buồng và khí tài khác nhau, trên khoang số 3 và 4 – trang bị hỗ trợ (gồm có máy nén khí của hệ thống không khí cao áp, máy làm lạnh, thiết bị máy phát điện – diesel, các bơm tiêu nước và thoát nước, các thiết bị điện máy, các lá chắn hệ thống năng lượng điện), toàn bộ các khí tài nâng – cột trụ (buồm);

+ Khoang số IV (lò phản ứng): ở đây bố trí thiết bị sản xuất hơi nước, bảo vệ sinh học. Có các buồng mũi và tổ hợp, đảm bảo đường đi theo boong số 1. Trong buồng mũi bố trí trang thiết bị hỗ trợ của thiết bị sản xuất hơi nước và thiết bị điện máy của hệ thống năng lượng điện;

+ Khoang số V (tuabin): khối thiết bị tuabin hơi nước với các máy phát điện tuabin và máy lạnh treo;

+ Khoang số VI (các máy móc hỗ trợ) – trang thiết bị hỗ trợ khác nhau, chạy qua khoang là đường dẫn trục với ổ trục tỳ chính tới trong bơm và sự đệm kín trục bánh lái trong mạn tàu.

Buồng được thiết kế trong dạng thùng cứu nạn nổi, sử dụng để cứu nạn toàn bộ thủy thủ đoàn.

Tàu ngầm nguyên tử Đề án 971

Lượng choán nước: 8100 tấn

Tốc độ nổi: 10 hải lý

Tốc độ chìm: 30 hải lý

Tám (8 ) thiết bị ngư lôi 533mm, cơ số đạn – các ngư lôi, tên lửa, mìn,

Thiết bị điện: tuabin hơi nước

Chiều dài: 113,3 mét

Chiều rộng: 13,6 mét

Lượng mớn nước: 9,6 mét

Thủy thủ đoàn: gần 70 người

Mặt cắt tàu ngầm nguyên tử Đề án 971

1-Khoang ngư lôi, tổ hợp thủy âm, pin ắc quy

2-Trạm chỉ huy và buồng cho người sinh hoạt

3-Các tổ hợp vô tuyến điện

4-Khoang lò phản ứng

5-Thiết bị tuabin hơi nước với tổ hợp tuabin răng cưa chính

6-Khoang mạn tàu.

Khi đóng tàu đã sử dụng phương pháp khối: trang thiết bị được lắp ráp trong các khối tự động hóa và sau khi lắp ráp được di chuyển vào trong thân trong và kết nối ở đó bằng các dây cáp cùng cơ cấu dẫn động tuabin của các hệ thống mang theo. Sự tự động hóa của các khối mang tới sự giảm trường thủy âm của tàu, ngoài ra, thiết kế khối này đã đơn giản hóa một cách thực tế sự lắp ráp trang thiết bị. Trên tàu ngầm nguyên tử đã tiếp nhận hệ thống phát triển tự động hóa 2 tầng, giảm tiếng ồn đáng kể. Toàn bộ các máy móc được bố trí trên các bệ tự động. Kết quả là tàu ngầm trở thành tàu có tiếng ồn thấp nhất trong Hải quân Liên Xô. Những nỗ lực của các nhà chế tạo tàu đã thành công, theo cấp độ “êm”, tàu ngầm mới lần đầu tiên trong lịch sử đóng tàu ngầm quốc gia vượt trội tàu đồng dạng của Mỹ - tàu ngầm nguyên tử thế hệ thứ 3 “Los Angeles”.

Đề án kỹ thuật 971 được phê duyệt ngày 30 tháng 9 năm 1977. Tuy nhiên, sau đó, nó phải chịu những sự hoàn thiện đáng kể, gọi là sự cần thiết “hiệu chỉnh” cấp độ kỹ thuật của tổ hợp thủy âm tới cấp độ của người Mỹ, trên các tàu ngầm của họ lắp tổ hợp thủy âm  AN/BQQ-5 với sự xử lý thông tin số hóa, đảm bảo sự tách chính xác rất cao tín hiệu “có lợi” trên bối cảnh nhiễu. Điểm mới nữa là cần thiết áp dụng những sự thay đổi trong đề án, yêu cầu trang bị cho tàu ngầm nguyên tử thế hệ mới bằng các tên lửa chiến lược có cánh “Granat” (tương tự như “Tomahawk”).

Trong quá trình hoàn thiện, hoàn thành năm 1980, tàu ngầm nhận tổ hợp thủy âm số hóa mới “Skat-3” có những tính năng được tăng cường, đồng thời hệ thống điều khiển vũ khí, cho phép sử dụng các tên lửa có cánh.

Trong thiết kế tàu ngầm nguyên tử Đề án 971 đã thực hiện các giải pháp cải tiến, như sự tự động hóa tổ hợp các khí tài kỹ thuật và chiến đấu, tập trung điều khiển tàu, vũ khí và trang bị trong trung tâm duy nhất – trạm chỉ huy chính, sự tiếp nhận thùng cứu nạn nổi phổ biến (đã được kiểm tra thành công trên các tàu Đề án 705), bố trí trong vách ngăn các khí tài tự động. Toàn bộ các trang thiết bị và các trạm chiến đấu bố trí trên các thiết bị tự động trong các khối cục bộ, được giới thiệu như thiết kế khung không gian với các boong. Các khối cục bộ được cách khỏi thân tàu bằng bộ giảm chấn khí nén sợi cao su. Nhờ sự sử dụng các khối cục bộ đã thành công trong việc giảm một cách thực tế cấp độ trường thủy âm, đảm bảo an toàn cho thủy thủ đoàn và trang thiết bị khỏi tải trọng động lực, đồng thời hợp lý hóa công nghệ đóng tàu.

Do kết quả áp dụng sự tự động hóa đồng bộ, thủy thủ đoàn của tàu ngầm đã rút gọn còn 73 người (trong đó có 33 sỹ quan), giảm gần 2 lần so với thủy thủ đoàn của tàu ngầm nguyên tử lớp “Los Angeles” (141 người). Theo so sánh với tàu ngầm nguyên tử Đề án 671-RTM , trên tàu ngầm mới, điều kiện sinh hoạt cá nhân được cải thiện cao hơn.

Thiết bị năng lượng chính của tùa ngầm gồm có 1 lò phản ứng nước loại công suất 190mW (trên tàu đầu tiên đã lắp OK-650B, trên toàn bộ các tàu còn lại – OK-9VM) với 4 máy phát điện hơi nước và thiết bị tuabin hơi nước dạng khối 1 trục hơi nước công suất 50 000 sức ngựa với bộ phận máy móc dự trữ rộng. Trong thành phần hệ thống năng lượng điện có 2 máy phát điện tuabun dòng điện xoay chiều 3200kW, 2 nhóm pin ắc quy và 2 bộ đổi tần số thuận nghịch. Trong vai trò khí tài dự bị dự định lắp 2 máy phát điện – diesel theo 800 sức ngựa với trữ lượng nhiên liệu hoạt động 10 ngày. Chúng được sử dụng để xử lý dòng điện 1 chiều đối với các động cơ điện bánh lái và dòng điện xoay chiều – đối với các hệ thống tiêu thụ điện tổng hợp của tàu. Trong vai trò di chuyển, sử dụng chân vịt 7 cánh cách đều với các tính năng thủy âm được tăng cường và tần số quay giảm. Tàu đồng thời trang bị 2 khí tài chân vịt dự bị với các động cơ điện bánh lái dòng điện 1 chiều công suất 300 sức ngựa, đảm bảo sự di chuyển với tốc độ 5 hải lý khi vận động.

Tàu ngầm nguyên tử Đề án 971 nhận trang bị vũ khí tiến công mạnh, vượt trội đáng kể (theo số lượng và đường kính thiết bị ngư lôi, đồng thời cơ số đạn ngư lôi – tên lửa) các tàu ngầm cùng nhiệm vụ tương tự (trong nước cũng như nước ngoài). Cũng như Đề án 945, tàu ngầm mới phải được sử dụng để chống lại các tàu ngầm và các cụm tàu của địch, thực hiện việc rải mìn, tiến hành trinh sát, tham gia vào các chiến dịch đặc biệt (đặc nhiệm).

Trang bị của tàu ngầm nguyên tử gồm 4 thiết bị ngư lôi 533mm và 4 thiết bị ngư lôi 650mm, với sự bố trí truyền thống dành cho tàu ngầm nguyên tử Liên Xô theo 2 hàng ở mũi trong bộ phận trên của phần cuối mũi. Dưới các thiết bị ngư lôi là khoang với ăng ten thuộc tổ hợp thủy âm “Skat-3”. Cơ số đạn tổng hợp 40 đơn vị. Có khả năng bắn bằng các ngư lôi (trong đó có ngư lôi tự dẫn bắn ở mọi độ sâu UGST với tốc độ hơn 50 hải lý và tầm xa 50km), các tên lửa có cánh “Grant” (tầm bắn 2500km), tên lửa phóng dưới nước (“Shkval”) và tên lửa chống ngầm (“Vodopad”, “Veter”), đồng thời có thể mang theo mìn. Bộ phận đạn có thể thay thế bằng mìn, việc rải mìn đồng thời thực hiện qua thiết bị ngư lôi. Cơ số đạn tàu ngầm được bố trí trên bệ với giá tự động, cho phép nạp đạn ngư lôi vào thiết bị ngư lôi bằng máy mà không cần sự tham gia của thủy thủ đoàn. Vũ khí cho phép chống lại hiệu quả các tàu ngầm, tàu nổi, đồng thời tiêu diệt với độ chính xác cao các công trình trên mặt đất của địch bằng tên lửa có cánh.

Mặc dù trên sự tiếp tục hiện đại hóa các ngư lôi và tên lửa, nằm trong thành phần vũ khí của tàu ngầm nguyên tử Đề án 971, trên cơ sở các thỏa thuận Xô – Mỹ năm 1989, trong thành phần vũ khí của tàu ngầm nguyên tử đa năng đã loại bỏ hệ thống vũ khí với đầu đạn hạt nhân, trong đó có “Shkval” và “Vodopad” (trong cả 2 loại ngư lôi để sử dụng đầu đạn đặc biệt), đồng thời tên lửa có cánh chiến lược “Granat”.

Tàu ngầm trang bị khí tài vô tuyến điện hiện đại nhất với hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu “Omnibus”. Tổ hợp thủy âm mạnh thế hệ mới MGK-540 “Skat-3” có hệ thống xử lý thông tin số hóa, trong thành phần bao gồm: ăng ten mũi, 2 ăng ten độ dài lớn mang theo, đồng thời ăng ten lai dài, bố trí trong thùng, bố trí trên cánh đuôi đứng mạn tàu. Tầm xa phát hiện mục tiêu bởi tổ hợp mới tăng lên theo sự so sánh với đài thủy âm của các tàu ngầm thế hệ thứ 2 gấp 3 lần. Thời gian xác định các tham số di chuyển của mục tiêu giảm đáng kể. Ngoài tổ hợp thủy âm, tàu ngầm nguyên tử Đề án 971 trang bị hệ thống phát hiện tàu ngầm và tàu nổi của địch theo vết rẽ nước hiệu quả cao, chưa có tương tự trên thế giới. Việc lắp trên tàu khí tài này cho phép định vị sau nhiều giờ khi tàu ngầm địch đã đi qua. Trên tàu lắp tổ hợp đạo hàng “Simfonia-U”, tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến “Molnia-M” với hệ thống liên lạc vũ trụ “Tsunami-BM”, đồng thời ống nhòm tiềm vọng chỉ huy dạng “Lebed” và tổ hợp vô tuyến tiềm vọng “Signal-3”. Trong vai trò các khí tài đối kháng trên tàu ngầm đã lắp các khí tài – bẫy tự hành đặc biệt, bắn ra từ các khí tài chuyên dụng, đồng thời đài chống tác chiến điện tử.

Độ “êm” và tính năng chiến đấu cao mang tới cho tàu ngầm Đề án 971 khả năng vượt qua các vu vực chống ngầm của địch một cách thành công, trang bị các hệ thống quan sát thủy âm có định tầm xa, đòng thời các lực lượng chống ngầm. Chúng có thể tính toán trong khu vực địch chiếm ưu thế và tấn công chúng bằng các tên lửa và ngư lôi phù hợp. Vũ khí cho phép chúng chống lại các tàu ngầm và tàu nổi của địch, đòng thời tiêu diệt với độ chính xác cao các công trình trên bộ bằng tên lửa có cánh. Trong trường hợp xung đột vũ trang, mỗi tàu ngầm Đề án 971 có thể tạo thành mối đe dọa và kiềm chế các cụm quân địch lớn, không cho phép chúng tấn công vào lãnh thổ nước Nga. Sự xuất hiện của các tàu với tiềm năng chiến đấu rất cao đã làm thay đổi tình thế và bắt buộc Hải quân Mỹ phải tính toán khả năng đối kháng một cách mạnh mẽ từ phía Hải quân Liên bang Nga, thậm chí trong các điều kiện vượt trội của các lực lượng tấn công từ phía Mỹ.

Sơ đồ bố trí tổng thể của tàu ngầm Đề án 971

a-Mặt cắt dọc

b-Mặt cắt ngang theo cánh đuôi mạn tàu

v(c)-theo khoang lò phản ứng

g(d) – khoang ngư lôi

1-nôi (giỏ) các khí tài lắp và kéo ăng ten

2-boong số 1

3-boong số 2

4-vách ngăn khoang

5-khoang - thùng cứu nạn nổi

6-boong trên

7-bệ khoang ngư lôi

8-khoang ngư lôi

9-bộ phận thấm của phần đuôi mũi

10-phần cuối mũi của tàu

11-khoang tổ hợp thủy âm

12-thùng độ chênh mũi

13-khoang ắc quy

14-boong số 3

15-hầm

16-boong số 4

17-các thùng trong

18-khoang lò phản ứng

19-khoang bơm

20-ống khối đặc

21-buồng tay lái

22-thùng chênh mạn tàu

23-hành lang không được đi qua

24-các thùng cung cấp nhiên liệu.

Đồng thời với việc đóng các tàu Đề án 971, chương trình nâng cấp cũng được thực hiện, hướng vào việc hiện đại hóa các tính năng thủy âm và mở rộng khả năng chiến đấu. Theo phân loại của NATO, Đề án 971 nhận mã số “lớp Akula” (rõ ràng, theo tên gọi của tàu đầu tiên). Trong phiên bản cơ sở đã đóng 3 tàu ở Severodvinsk (số hiệu xưởng 821, 822 và 831) và 5 ở Komsomol-na-Amur (số hiệu xưởng 501, 502, 513, 514 và 515). Bắt đầu từ thân tàu thứ 2 (K-263, số hiệu xưởng 502), trên các tàu ngầm lắp đài phát hiện mục tiêu theo vết rẽ nước (SOKS), bắt đầu từ K-319 (số hiệu xưởng 514) – thiết bị phóng để khởi động các khí tài của tổ hợp chống (áp chế) thủy âm (ở thượng tầng), hệ thống khẩn cấp bơm hơi thuốc nổ của thùng tải trọng dằn chính (máy phát điện khí thuốc nổ), mạng lưới động lực khẩn cấp, thiết bị vạch sáng tuần hoàn mang theo mới kiểu “Plavnik”. Đồng thời, bắt đầu từ thân tàu thứ hai, nhận lò phản ứng hạt nhân mới OK-9VM thay cho OK-650M.01.

Công việc đóng tàu tiếp theo được tiến hành theo đề án hiện đại hóa (trong đó, không nhận số hiệu chính thức) có độ “êm” thủy âm được tăng cường. Đòng thời lắp tổ hợp ra đa định vị hiện đại MRKP-59 “Radian” (thay cho MRPK-58). Trong “phân dòng” này đã chế tạo 5 tàu (ở xưởng số 199, số hiệu xưởng – 516, 517, 518, ở xưởng số 402, số hiệu xưởng 832 và 833), đã không qua khỏi sự quan sát của phương Tây. Các tàu này mang tên gọi “lớp Akula Improved” (nghĩa là “Akula nâng cấp”).

Sau đó, việc đóng tàu được tiếp tục theo các đề án chỉnh sửa lại một cách đáng kể (một lần nữa không có số hiệu): trong khi bảo vệ hình dáng ngoài, các tàu cần có thiết kế thay đổi thân trong, trong đó kéo dài thêm vài mét để lắp khí tài mới, đòng thời tái bố cục một số khoang, tương ứng với đó, lượng choán nước cũng được tăng lên. Trong “phân lớp” này, đã đóng 2 tàu ở Severodvinsk: K-157 (số hiệu xưởng 834) và K-335 (số hiệu xưởng 835), đồng thời đóng tiếp hai thân tàu đã khởi công trước đó ở cả 2 xưởng. Ở phương Tây, các tàu ngầm nguyên tử này nhận tên gọi “lớp Akula-II”, trong một số nguồn của Nga là Đề án 971-M (mặc dù tên gọi này không phù hợp với thực tế).

Cũng cần nhớ lại, trong quá trình đóng loạt tàu ngầm nguyên tử lớp “Akula”, phòng thiết kế lắp ráp xe máy Hải quân “Malakhit” đã liên tục tiến hành chương trình hiện đại hóa các tính năng thủy âm của Đề án. Các giải pháp riêng của chương trình này được thực hiện trên các tàu trong loạt (số hiệu xưởng 834, 835, 836, 837, 519, 520, 521 – được nghiên cứu như là sự chuyển tiếp gần hoàn toàn theo đề án hiện đại hóa), còn sự chuyển tiếp hoàn toàn đề án nâng cấp, có trên hình dáng ngoài của thân tàu khác, phải được bắt đầu trên các tàu ngầm được khởi công trước đó số hiệu 835 và 520. Ngoài sự giảm dấu vết thủy âm, tăng cường chiều dài và lượng choán nước, các tàu này phải có sự thay đổi vách ngăn mũi và buồng các khí tài lắp và triển khai ăng ten lai. Đáng tiếc, tàu duy nhất này trở thành tàu cuối cùng thuộc dòng tàu ngầm nguyên tử gia nhập biên chế - “Gepard” (K-335), còn một số nguồn thuộc Nga. Thậm chí, tàu ngầm này còn được bổ sung thành lớp “Akula-III”.

Sau năm 2000, một trong số các tàu đang được đóng tiếp – “Nerpa” (K-512, số hiệu xưởng 518) – đã được đóng tiếp theo Đề án 971-I (Đề án 09710) đặc biệt dành cho Hải quân Ấn Độ (theo các nguồn khác nhau – hoặc là theo hợp đồng thuê dài hạn 10 năm hoặc là bán). Tháng 1 năm 2004, đã khí hợp đồng của 2 bên trị giá 650 triệu USD. Ban đầu, việc bàn giao tàu ngầm cho Hải quân Ấn Độ lên kế hoạch nhận vào 15 tháng 8 năm 2007, nhưng xưởng Amur đã kéo dài quá trình đóng tàu lên 10 tháng và yêu cầu tăng giá lên 785 triệu USD, còn phía Ấn Độ chỉ đồng ý hoãn lại đến 15 tháng 6 năm 2008, nhưng sau đó đã điều chỉnh lại vào tháng 12 năm 2009, không có sự thay đổi giá thành và thời gian hợp đồng.

Trong Hải quân Ấn Độ, “Nerpa” đã lên kế hoạch mang tên INS “Chakra” (thừa hưởng từ tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh Đề án 670-M). Theo cấp độ công nghệ và sự trang bị, Đề án 971-I tương ứng với dòng tàu ngầm nguyên tử cuối cùng “Gepard” (K-335). Cũng như đã biết, tên gọi và số hiệu của tàu ngầm nguyên tử “Nerpa” được đặt theo tiếng Anh.

Tàu đầu tiên thuộc Đề án 971 nhận số hiệu K-284 (số hiệu xưởng 501) được khởi công ở xưởng số 199 tại Komsomol-na-Amur. Trong quá trình thí nghiệm đã xuất hiện những sự hoàn thiện nhằm nâng cao cấp độ “êm” của thủy âm hơn so với các tàu ngầm nguyên tử trước. Cấp độ tiếng ồn của K-284 là thấp gấp 4-4,5 lần so với các tàu ngầm tiền nhiệm có tiếng ồn “thấp” nhất của Liên Xô – Đề án 671-RTM, đã mang đến cơ sở để nói về địa vị hàng đầu thế giới của Liên Xô/Nga theo chỉ số quan trọng bậc nhất của ngành đóng tàu.

Việc đóng tàu dòng này được tiếp tục nhanh – chậm đều đặn đến đầu năm 1990, nhưng sau khi Liên Xô tan rã và khủng hoảng kinh tế ở Nga, tình hình bị đình trệ đáng kể. Năm 1995, đã thành công trong việc đưa vào biên chế 7 tàu ngầm đóng ở xưởng 199 tại Amur và 6 tàu ở xưởng số 402 tại Severodvinsk. Sau khi được đóng tiếp đến năm 2001, tàu ngầm nguyên tử “Gepard” (K-335) – số 14 theo tính toán, còn “Nerpa” (K-152) đã tiếp nhận sự đóng tiếp theo Đề án 971-I để bàn giao cho Ấn Độ (thuê trong 10 năm). Thêm 5 tàu trong giai đoạn chuẩn bị khác nhau đã bị dừng lại, ngoài ra, còn ở trong các xưởng có thiết kế thân tàu còn chưa được khởi công. Theo đó, tổng cộng loạt có 15 tàu, mặc dù theo kế hoạch ban đầu lớn hơn rất nhiều.

Tới thời điểm này, trong biên chế Hải quân Nga còn 13 trong số 15 tàu thuộc Đề án 971, trong đó có 1 tàu Đề án 971-I, đóng cho Hải quân Ấn Độ. “Akula” và “Ak Bars” đã bị loại khỏi biên chế vì vấn đề tài chính chứ không phải hết thời gian phục vụ.

Hiện nay, toàn bộ các tàu ngầm nguyên tử đa chức năng thuộc Đề án này nằm trong biên chế Hạm đội Phương Bắc (đóng căn cứ ở Yagelnưi) và Thái Bình Dương (Ruwbachy). Chúng được sử dụng một cách hiệu quả trong nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu (so với thời điểm hiện nay). Năm (5) tàu chưa được đóng đã được bảo quản lâu dài trên các xưởng đóng tàu, nhưng sau năm 2000, việc đóng chúng bị dừng lại, còn đơn đặt hàng thì bị bãi bỏ. Các thiết kế, 2 trong số chúng (“Rưs” và “Kuguar”) được sử dụng khi đóng tiếp tàu ngầm nguyên tử tuần dương mang tên lửa có cánh “Yuri Dogoruki” Đề án 955.

Đến mùng 2 tháng 11 năm 2008, trong thời gian thí nghiệm ở biển Nhật Bản, trên tàu ngầm nguyên tử “Nerpa” Đề án 971-I đã xuất hiện tai nạn. Lúc 3 giờ 30 phút sáng (20 giờ 30 phút giờ Moskva), ở khoang mũi tàu bất ngờ hệ thống chữa cháy bị hỏng: cửa bị đóng kín, mọi người chỉ kịp rời khỏi buồng, và trong các buồng bị đóng, freon bắt đầu tràn vào. Kết quả là 20 người bị ngạt thở (3 quân nhân và 17 người trong đội bàn giao) và 21 người bị nhiễm độc Freon (tổng cộng trên “Nerpa” có 208 người, trong số đó, 81 quân nhân). Tàu chống ngầm loại lớn “Admiral Tributs” đã tiếp cận tàu ngầm, ở đó các hoạt động quân y đã bắt đầu cấp cứu các bệnh nhân. Trong các bệnh viện của Hạm đội Thái Bình Dương ở Vladivostoc đã tiếp nhận bệnh nhân với các tình trạng nhiễm độc khác nhau. Chính tàu ngầm như là “nạn nhân” của vụ tai nạn không bị thương tích, lò phản ứng hoạt động trong chế độ bình thường. Các thí nghiệm sau đó đã dừng lại, và tàu ngầm tự hoạt động, cùng với tàu cứu nạn đã trở về căn cứ tạm thời ở Primore.

+ K-284, từ 13 tháng 4 năm 1993 là “Akula” (số hiệu xưởng 501); khởi công 11 tháng 11 năm 1983 ở phân xưởng thuộc xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin tại Komsomol-na-Amur (số 199) như là phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn (6 tháng 11 năm 1983 việc lắp các ụ con đóng tàu được bắt đầu); là tàu đầu tiên trong Đề án; 16 tháng 6 năm 1984, được đưa tới ụ vận tải – hạ thủy “Amur”; 16-25 tháng 10 năm 1984 được vận chuyển tới căn cứ bàn giao ở vịnh Đá Lớn, sau đó, từ vịnh con Chikhareva, tàu được kéo từ ụ, gồm có khởi động vật lý lò phản ứng; 30 tháng 12 năm 1984, gia nhập biên chế; trong giai đoạn từ năm 1985 đến 1989, nằm ở căn cứ bàn giao Đá Lớn để tiến hành các công việc khác nhau, trong đó có sự khắc phục sự phê bình và nhận xét của ủy ban nghiệm thu (1985-1988), tinh sửa lần cuối và sơn (1986), kiểm tra khối lượng công việc và công nghệ tiến hành sửa chữa ở bến chữa tàu và hàng hải (1987, 1989), sự tinh chế thủy âm (1985-1986), các thí nghiệm hiệu chỉnh và thí nghiệm cấp xưởng của tổ hợp thủy âm “Skat-3” (1985-1986), các thí nghiệm cấp Nhà nước của tổ hợp thủy âm “Skat-3”, gồm có sự kiểm tra trong các điều kiện đại dương (1986-1987), hoàn thiện tổ hợp thủy âm theo sự phê bình và góp ý của ủy ban cấp Nhà nước (1988), tiến hành hoạt động riêng rẽ đối với tổ hợp tên lửa “Granat”; từ năm 1986, tàu được sử dụng để đảm bảo thí nghiệm của loạt tàu ngầm; năm 1990, chuyển tới căn cứ thường trực ở Kamchatka và 28 tháng 2 năm 1990, gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử tuần dương; cuối những năm 1990, bị loại khỏi biên chế chiến đấu của Hải quân.

+ K-480, từ 24 tháng 7 năm 1991 là “Bars”, từ 13 tháng 10 năm 1997 là “AK Bars” (số hiệu xưởng 821); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 3 tháng 3 năm 1984 như tàu ngầm nguyên tử loại lớn; khởi công 22 tháng 2 năm 1985 ở phân xưởng xí nghiệm lắp ráp xe máy phương Bắc tại Severodvinsk (số 402); 16 tháng 4 năm 1988 – hạ thủy; 29 tháng 12 năm 1988 kéo cờ và 31 tháng 12 năm 1988 gia nhập biên chế; 1 tháng 3 năm 1989 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; tháng 8 năm 1989 gia nhập biên chế các lực lượng trực chiến thường trực và thực hiện nhiệm vụ trực chiến cấp 1; 6 tháng 4 năm 190 đã hoàn thành cuộc lặn sâu ở độ sâu giới hạn; theo kết quả năm 1990, đã nhận thành tích “tàu xuất sắc”, đồng thời tàu tốt nhất Hạm đội Phương Bắc về khả năng sống còn khi chốn lại mìn và huấn luyện chống ngầm; năm 1990 và 1993, bị loại khỏi biên chế chiến đấu Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác, bảo quản lâu dài và neo đậu ở Gadzhievo.

*+ K-263, từ 13 tháng 4 năm 1993 là “Delphin”; (số hiệu xưởng 502); khởi công 9 tháng 5 năm 1985 ở phân xưởng thuộc xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin tại Komsomol-na-Amur như tàu ngầm nguyên tử loại lớn; hạ thủy 28 tháng 5 năm 1986; 30 tháng 12 năm 1987 gia nhập biên chế; năm 1988 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử tuần dương; đầu những năm 1990 đã trải qua sửa chữa; trong thời gian mùa đông năm 1996-1997 đã thực hiện các nhiệm vụ tập – huấn luyện, thực hiện bắn tên lửa và ngư lôi huấn luyện, rải mìn (cùng với thủy thủ đoàn tàu ngầm “Drakon” trên thành); năm 1997 đã đến căn cứ thường trực ở Viliuchinsk.

*+ K-322, từ 13 tháng 4 năm 1993 là “Kashalot” (số hiệu xưởng 513); khởi công 5 tháng 9 năm 1986 ở phần xưởng thuộc xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin tại Komsomol-na-Amur (số 199) như là tàu ngầm loại lớn; hạ thủy 18 tháng 7 năm 1987; 30 tháng 12 năm 1988 gia nhập biên chế; năm 1989 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử tuần dương.

*+ K-317, từ 10 tháng 10 năm 1990 là “Pantera” (số hiệu xưởng 822); khởi công 6 tháng 11 năm 1986 ở phân xưởng thuộc xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc ở Severodvinsk (số 402); 10 tháng 3 năm 1987 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm nguyên tử loại lớn; 21 tháng 5 năm 1990 – hạ thủy; 28 tháng 9 năm 1990 đã hoàn thành lần ra khơi đầu tiên; 2 tháng 10 năm 1990 đã hoàn thành cuộc lặn sâu đầu tiên; 27 tháng 12 năm 1990 gia nhập biên chế và 30 tháng 12 năm 1990 đã kéo cờ Adrei và cờ Hải quân công nông đỏ năm 1919; 14 tháng 3 năm 1991 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 5 đến 22 tháng 6 năm 1992 đã thực hiện cuộc hành quân giai ngày, ở đó đã tham gia vào chiến dịch sục sạo chống ngầm của Hạm đội Phương Bắc ở Đông – Bắc Đại Tây Dương, 28 tháng 11 năm 1991 theo mệnh lệnh của Tổng thống Liên Xô, 17 thành viên thuộc thủy thủ đoàn tặng huân và huy chương; 2 tháng 1 năm 1992 là tàu ngầm xuất sắc và tàu tốt nhất trong Hạm đội Phương Bắc trong huấn luyện chống ngầm; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử tuần dương; 2 tháng 1 năm 1993, theo kết quả huấn luyện chiến đấu trong năm đã qua đã trở thành tàu tốt nhất trong đơn vị và trong Hạm đội Phương Bắc do các hoạt động tìm kiếm; trong thời gian năm 1993 đã thực hiện một lần phục vụ sẵn sàng chiến đấu; 3 tháng 11 năm 1993 theo mệnh lệnh của Tổng thống Nga, 24 thành viên thủy thủ đoàn đã được tặng huân chương và huy chương, thủy thủ đoàn được tặng giải của Bộ tư lệnh Hải quân “Vì sự giám sát tàu ngầm nước ngoài”; 15 đến 26 tháng 3 năm 1996 đã tham gia cuộc tập trận chỉ huy – tham mưu dưới sự chỉ đạo của Bộ Tư lệnh Hải quân, nhận đánh giá “tốt”; 28 tháng 11 năm 1998, thủy thủ đoàn trở thành tập thể xuất sắc trong đơn vị, chiếm vị trí số 1 về huấn luyện chiến đấu; 11 tháng 1 năm 1999, chỉ huy Thuyền trưởng cấp 1 S.V.Spravtsiev theo mệnh lệnh của tổng thống Nga đã được tặng danh hiệu Anh hùng Liên bang Nga; 6 tháng 9 năm 2000, đã được tàu cứu nạn “Nikolai Chiker” kéo về Severodvinsk để sửa chữa ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc; 2 tháng 11 năm 2006 trong thời gian sửa chữa, do sự hàn không cẩn thận, ở khoang số 3 sàn lát gỗ và giẻ đã bốc cháy và sau đó là ống cáp; những người quản lý xưởng đã quyết định đóng kín khoang nóng với tính toán rằng không có không khí, lửa sẽ tự dập tắt; khi nhiệt độ trong khoang kín bắt đầu giảm xuống, trong khoang còn 7 người, tuy nhiên, 2 trong só đó chưa bị thương ngay lập tức do sản phẩm của lửa và di chuyển một cách khó nhọc tới bệnh viện; 28 tháng 1 năm 2008, sau khi kết thúc sửa chữa đã tiếp nhận vào thành phần chiến đấu của Hải quân.

*+ K-461, từ 25 tháng 6 năm 1991 là “Volk” (số hiệu xưởng 831); khởi công 14 tháng 11 năm 1987 ở phân xưởng thuộc xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc tại Severodvinsk (số 402); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 20 tháng 12 năm 1989 như tàu ngầm nguyên tử lớn; 11 tháng 6 năm 1991 – hạ thủy; 29 tháng 12 năm 1991 gia nhập biên chế; 27 tháng 1 năm 1992 kéo cờ Hải quân và 11 tháng 2 năm 1992 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; mùa xuân năm 1993 tham gia chiến dịch cứu nạn; trong giai đoạn từ tháng 11 năm 1993 đến tháng 1 năm 1994 đã thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu; trong gia đoạn từ tháng 12 năm 1995 đến tháng 2 năm 1996 đã thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu ở biển Địa Trung Hải (cùng với thủy thủ đoàn tàu ngầm nguyên tử “Pantera”, theo các kết quả đó, chỉ huy tàu Burilichev A.V được tặng danh hiệu Anh hùng Liên bang Nga; năm 1996 đã thực hiện 1 nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu; 29 tháng 1 năm 2000 khi đang xử lý các nhiệm vụ ở bãi tập huấn luyện chiến đấu trong thời gian bão đã làm hy sinh 2 sỹ quan – trợ lý lâu năm và chỉ huy bộ phận chiến đấu số 3.

*+ K-391, từ 13 tháng 4 năm 1993 là “Kit”, từ 1 tháng 9 năm 1997 là “Bratsk” (số hiệu xưởng 514); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 3 tháng 3 năm 1984; khởi công 23 tháng 2 năm 1988 ở phân xưởng thuộc xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin tại Komsomol-na-Amur (số 199) như tàu ngầm nguyên tử lớn; 14 thnags 4 năm 1989 hạ thủy; 29 tháng 12 năm 1989 gia nhập biên chế; 28 tháng 2 năm 1990 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 28 tháng 4 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử tuần dương.

*+ K-328, từ 24 tháng 1 năm 2001 là “Leopard” (số hiệu xưởng 832); khởi công 26 tháng 10 năm 1998 ở phân xưởng thuộc xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc tại Severodvinsk (số 402); 15 tháng 1 năm 1990 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm nguyên tử lớn; theo chỉ thị của Bộ tham mưu Hải quân từ 21 tháng 5 năm 1991, tàu đã được chuyển giao Huân chương Cờ đỏ số 544341 từ tàu ngầm K-181 Đề án 627-A (tàu ngầm nguyên tử đầu tiên, có mặt ở cực Bắc), còn 29 tháng 4 năm 1991 đã thừa hưởng Cờ đỏ Hải quân từ tàu ngầm K-181 (Đề án 627-A); 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử tuần dương; 28 tháng 6 năm 1992 hạ thủy; 1 tháng 9 năm 1992 khởi động lò phản ứng; 15 đến 30 tháng 10 năm 1992 đã trải qua các thí nghiệm vận động cấp xưởng; 15 tháng 12 năm 1992 đã hoàn thành thí nghiệm cấp Nhà nước và 30 tháng 12 năm 1992 gia nhập biên chế; 15 tháng 1 năm 1992 kéo cờ và 26 đến 29 tháng 1 năm 1992 đã hoàn thành cuộc di chuyển từ Severodvinsk tới vị trí đóng căn cứ thường trực; 5 tháng 2 năm 1993 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1994 được nhận giải thưởng của Bộ Tư lệnh Hải quân về huấn luyện chống ngầm; trong giai đoạn từ năm 1993 đến 2002 đã thực hiện 4 lần sẵn sàng chiến đấu (năm 1998, các nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu đã thực hiện cùng thủy thủ đoàn tàu ngầm nguyên tử “Pantera”).

*+ K-154, từ 24 tháng 7 năm 1991 là “Tigr” (số hiệu xưởng 833); khởi công 10 tháng 9 năm 1989 ở phân xưởng thuộc xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc tại Severdovinsk (số 402); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân; 31 tháng 1 năm 1991 như tàu ngầm nguyên tử loại lớn; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử tuần dương; 26 tháng 6 năm 1993 hạ thủy; 7 tháng 9 năm 1993 thực hiện khởi động lò phản ứng; 14 tháng 11 năm 1993 trong thời gian thí nghiệm vận động đã hoàn thành cuộc lặn sâu đầu tiên; 19 tháng 11 năm 1993 đã thực hiện cuộc bắn ngư lôi đầu tiên; 24 tháng 11 năm 1993 – bắn tên lửa; 29 tháng 12 năm 1993 gia nhập biên chế; 5 tháng 1 năm 1994 kéo cờ và 21 tháng 1 năm 1994 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1995 và 1996 được tặng giải của Bộ Tư lệnh Hải quân về huấn luyện chống ngầm; trong giai đoạn từ 1998 đến 2002 trải qua sửa chữa bổ sung ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc; trong gian đoạn từ 2002 đến 2003 đã thực hiện 2 lần trực chiến.

*+ K-331, từ 13 tháng 4 năm 1993 là “Narval” (số hiệu xưởng 515); khởi công 28 tháng 12 năm 1989 ở phân xưởng thuộc xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin tại Komsomol-na-Amur (số 199) như là tàu ngầm nguyên tử lớn; hạ thủy 23 tháng 6 năm 1990; 31 tháng 12 năm 1990 gia nhập biên chế; năm 1991 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử tuần dương.

*+ K-157, từ 6 tháng 4 năm 1993 là “Vepr” (số hiệu xưởng 834); khởi công 13 tháng 7 năm 1990 tại phân xưởng thuộc xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc ở Severodvinsk (số 402); ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân 27 tháng 1 năm 1992 như tàu ngầm nguyên tử loại lớn; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử tuần dương; 10 tháng 12 năm 1994 hạ thủy; trong giai đoạn từ 29 tháng 6 năm 1995 đến 3 tháng 11 năm 1995 đã trải qua các thí nghiệm cấp xưởng, sau đó là thí nghiệm cấp Nhà nước; 25 tháng 11 năm 1995 gia nhập biên chế; 30 tháng 11 năm 1995 kéo cờ và 10 tháng 12 năm 1995 đã tới chỗ đóng căn cứ thường trực ở Gadzhieveo; 29 tháng 12 năm 1995 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 11 tháng 9 năm 1998 trên tàu đã xảy ra tình trạng khẩn cấp; thỉu thủ Kuzmin một cách bình thản đã giết hại 8 thủy thủ và làm bị thương 1 sỹ quan, sau đó khóa khoang mũi tàu, đe dọa kích nổ ở đó một trong số các tên lửa; qua 23 giờ, sau khi bắt đầu cuộc đụng độ của phân đội đặc nhiệm FSB và Hạm đội phương Bắc đã thực hiện nhiệm vụ đặc biệt, kết quả là thủy thủ trên đã bị bắn hạ; trong giai đoạn từ tháng 12 năm 1998 đến tháng 2 năm 1999 đã thực hiện nhiệm vụ phục vụ sẵn sàng chiến đấu, thủy thủ đoàn chiếm vị trí số 1 trong Hải quân về giám sát lâu dài tàu ngầm nước ngoài; tháng 4 năm 1999 trong quá trình diễn tập chỉ huy – tham mưu theo sự di chuyển các lực lượng trong đơn vị tới cấp độ huấn luyện cao hơn, tàu đã được kiểm tra bởi Phòng thanh tra Quân đội thuộc Ủy ban An toàn Liên bang, được đánh giá “tốt”; tháng 9-10 năm 1999 đã trải qua các thí nghiệm thủy âm mở rộng ở biển Trắng; năm 1999 được tặng giải thưởng từ Bộ Tư lệnh Hải quân về huấn luyện chống ngầm; trong giai đoạn từ năm 2002 đến năm 2003 đã thực hiện 1 lần phục vụ sẵn sàng chiến đấu và chiến dịch cứu hộ.

*+ K-335, từ 22 tháng 2 năm 1993 là “Gepard” (số hiệu xưởng 835); khởi công 23 tháng 9 năm 1991 ở phân xưởng thuộc xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc tại Severodvinsk (số 402); 22 tháng 2 năm 1993, ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm nguyên tử tuần dương; 4 tháng 12 năm 1997, thừa hưởng cờ Cận vệ từ tàu ngầm K-22 (Đề án 675-MVK); 17 tháng 9 năm 1999 hạ thủy; 20 tháng 7 năm 2001 đã hoàn thành các thí nghiệm cấp nhà nước; 4 tháng 12 năm 2001 kéo cờ và 5 tháng 12 năm 2001 gia nhập biên chế; năm 2002 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 2004 trở thành tàu xuất sắc của Hạm đội Phương Bắc do gia đoạn huấn luyện mùa đông; năm 2007, đưa vào sửa chữa.

+ K-337, từ 22 tháng 1 năm 1998 là “Kuguar” (số hiệu xưởng 836); khởi công 18 tháng 8 năm 1992 ở phân xưởng thuộc xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc tại Severodvinsk (số 402) như tàu ngầm nguyên tử tuần dương; 22 tháng 1 năm 1989 bị loại khỏi danh sách tàu Hải quân và dừng đóng; 1 tháng 5 năm 1988 bị giải thể và bảo quản; sau đó các thiết kế kim loại đã hoàn thnahf của tàu được bắt đầu đóng tiếp thành tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh đầu tiên thuộc Đề án 955 (“Yuri Dolgoruki”).

*+ K-295, từ 29 tháng 12 năm 1995 là “Drakon”, từ 30 tháng 8 năm 1999 là “Samara” (số hiệu xưởng 517); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 1 tháng 4 năm 1990 như tàu ngầm nguyên tử lớn; 28 tháng 4 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; khởi công 7 tháng 11 năm 1993 ở phân xưởng thuộc xưởng đóng tàu Amur ở Komsomol-na-Amur (số 199); 5 tháng 8 năm 1994 hạ thủy; 17 tháng 7 năm 1995 gia nhập biên chế; 29 tháng 12 năm 1995 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 4 tháng 12 năm 1997 thừa hưởng cờ Cận vệ Andrei từ tàu ngầm K-133 Đề án 627-A.

*+ K-152, từ 13 tháng 4 năm 1993 là “Nerpa” (số hiệu xưởng 518); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 31 tháng 1 năm 1991 như tàu ngầm nguyên tử lớn; 28 tháng 4 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử tuần dương; khởi công năm 1993 ở phân xưởng thuộc xưởng đóng tàu Amur tại Komsomol-na-Amur (số 199); 4 tháng 12 năm 1997 thừa hưởng cờ Cận vệ Andrei từ tàu ngầm K-56 Đề án 675; tháng 1 năm 2002 dừng đóng tàu do thiếu tài chính khi hoàn thành kỹ thuật 68%; tháng 1 năm 2004 ký hợp đống đóng tiếp theo Đề án 971-I với sự thuê sau đó của Hải quân Ấn Độ; 24 tháng 6 năm 2006 hạ thủy; 11 tháng 6 năm 2008 bắt đầu chương trình thí nghiệm trước khi đưa vào khai thác sử dụng; 31 tháng 10 năm 2008, tàu đã hoàn thành cuộc lặn sâu lần đầu tiên; theo sự hoàn thành các thí nghiệm vận động đã lên kế hoạch bắt đầu quá trình bàn giao tàu ngầm nguyên tử của Ủy ban quốc gia và bàn giao cho Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 8 tháng 11 năm 2008; gần 20 giờ 30 (13 giờ 30 giờ Moskva) theo giờ địa phương khi đang tiến hành các thí nghiệm vận động trên tàu đã xảy ra tai nạn của hệ thống chữa cháy trong bộ phận mũi, kết quả tai nạn, 20 người hy sinh (trong số đó có 3 quân nhân), gần 20 người bị thương, tàu không bị thương; theo mệnh lệnh của Bộ Tư lệnh Hải quân; các thí nghiệm dừng lại, tàu theo hải trình về trạm thuộc căn cứ chiến đấu; bắt đầu khắc phục tai nạn; 9 tháng 11 năm 2008, tàu quay lại căn cứ thường trực ở vịnh Đá Lớn.

+ K-333, từ 7 tháng 2 năm 1995 là “Rưs” (số hiệu xưởng 837); khởi công 31 tháng 8 năm 1993 ở phân xưởng thuộc xí nghiệm lắp ráp xe máy tại Severodvinsk (số 402) như tàu ngầm nguyên tử tuần dương, do không có tài chính, 6 tháng 10 năm 1997 bị loại khỏi danh sách tàu Hải quân và dừng đóng; 1 tháng 12 năm 1997 giải thể và bảo quản; sau đó các thiết kế đã được hoàn thiện của tàu chuyển sang đóng tiếp tàu đầu tiên trong tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa có cánh đầu tiên Đề án 955 (“Yuri Dolgoruki”).

+ Thân tàu thứ 18; từ năm 1995 là “Irbis” (số hiệu xưởng 519); khởi công năm 1990 ở phân xưởng thuộc xưởng đóng tàu Amur tại Komsomol-na-Amur (số 199) như tàu ngầm nguyên tử tuần dương; việc đóng tàu được tiến hành chậm chạp đến năm 2000; tháng 1 năm 2002 tình trạng chuẩn bị kỹ thuật của tàu là 42%; số phận sau này của tàu đang đặt dưới dấu hỏi.

+ Thân tàu số 19 (số hiệu xưởng 520); khởi công năm 1990 ở phân xưởng tại xưởng đóng tàu Amura tại Komsomol-na-Amur (số 199) như tàu ngầm nguyên tử tuần dương; 18 tháng 3 năm 1992 do thiếu tài chính, việc đóng tàu bị dừng lại và loại khỏi danh sách tàu Hải quân khi tình trạng kỹ thuật đã hoàn thành 25%.

+ Thân tàu số 20 (số hiệu xưởng 512); khởi công năm 1991 ở phân xưởng thuộc xưởng đóng tàu Amur tại Komsomol-na-Amur (số 199) như tàu ngầm nguyên tử tuần dương; 18 tháng 3 năm 1992 do thiếu tài chính đã dừng việc đóng và loại khỏi danh sách tàu Hải quân trong khi tình trạng kỹ thuật hoàn thành 12%.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 8140

+ ngầm: 12 770

Các kích thước, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 110,3 (-)

+ chiều rộng nhất thân tàu: 13,6

+ chiều rộng theo bộ phận cân bằng ngang: 15,4

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 9,68

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 1 lò phản ứng nước OK-650M.01 (tàu đầu tiên) hoặc OK-9VM (trên các tàu còn lại), công suất, mW: 190

+ 1 thiết bị sản xuất hơi nước kiểu OK-300 (1 lò phản ứng nước và 4 máy phát điện hơi nước); 1 tổ hợp tuabin răng cưa chính

+ 1 tuabin hơi nước, công suất, sức ngựa (kW): 50 000 (36 750)

+ 2 máy phát điện tuabin, công suất, kW: 2x3200

+ 2 máy phát điện-diezel, công suất, kW: 2x750

+ 2 động cơ điện dự bị, công suất, sức ngựa, kW: 2x370

1 trục, 1 chân vịt 7 cánh; 2 thiết bị bánh lái cơ động

Tốc độ, hải lý

+ nổi: 10

+ ngầm: 33

+ trên các động cơ dự bị: 5

Độ lặn sâu, mét

+ hoạt động hiệu quả: 480

+ giới hạn: 600

Thời gian hoạt động: 100 ngày

Thủy thủ đoàn (sỹ quan): 73 (33).

Tên lửa chiến lược

+ tổ hợp tên lửa RK-55 “Granat” (SS-N-21 “Sampson”) với tên lửa chiến lược có cánh 3M10V2 “Granat”: thay thế cho bộ phận ngư lôi

Tên lửa phòng không

+ thiết bị phóng tổ hợp tên lửa phòng không mang vác “Igla-3M” (SA-16 “Gimlet”): 3 (18)

Ngư lôi

+ thiết bị ngư lôi 650mm: 4 (mũi)

+ các ngư lôi 650mm 65-76: 12

+ thiết bị ngư lôi 533mm: 4 (mũi)

+ các ngư lôi 533mm USET-80, UGST: 28

+ ngư lôi – tên lửa chống ngầm 83-R, 84-R “Vodopad”/86-R, 88-R “Veter”; các tên lửa M5 “Shkval”: thay cho các ngư lôi 650/533mm

Mìn: có thể mang mìn thay cho bộ phận ngư lôi: 40


Hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu: “Omnibus”

Đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: MRKP-58 hoặc MRPK-59 “Radian” (Snoop Pair)

Đài thủy âm:

+ tổ hợp thủy âm MGK-540 “Skat-3” (Shark Gill)

+ đài thủy âm lớn “Pelamida”

+“Akula” – ăng ten bảo toàn góc

+ MG-70 – phát hiện mìn

+ MT-70 – trinh sát thủy âm

Các khí tài tác chiến điện tử

+ “Bukhata”; PMU “Zona”, “Anis” (Rim Hat, Park Lamp)

+ khí tài áp chế thủy âm 533mm MG-74 “Korund”

+ thiết bị phóng khí tài áp chế thủy âm kích thước nhỏ (trừ tàu đầu tiên)

Hệ thống phát hiện mục tiêu theo vết rẽ nước: SOKS (ngoài 6 tàu đầu tiên)

Tổ hợp đạo hàng

+ “Simfonia-U”

+ PMU “Sintez” – đạo hàng vũ trụ

Tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến

+ “Molnia-MTs” (Kremmny-2)

+ “Tsunami-BM”, PMU “Kora” – thông tin vũ trụ

+ “Paravan” – ăng ten lai

Đài ra đa định vị hội thoại nói: “Nikhrom-M”.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 8500

+ ngầm: 13 400

Các kích thước, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 112 (-)

+ chiều rộng nhất thân tàu: 13,6

+ chiều rộng theo bộ phận cân bằng ngang: 15,4

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 9,7

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 1 lò phản ứng nước OK-650M.01 (tàu đầu tiên) hoặc OK-9VM (trên các tàu còn lại), công suất, mW: 190

+ 1 thiết bị sản xuất hơi nước kiểu OK-300 (1 lò phản ứng nước và 4 máy phát điện hơi nước); 1 tổ hợp tuabin răng cưa chính

+ 1 tuabin hơi nước, công suất, sức ngựa (kW): 50 000 (36 750)

+ 2 máy phát điện tuabin, công suất, kW: 2x3200

+ 2 máy phát điện-diezel, công suất, kW: 2x750

+ 2 động cơ điện dự bị, công suất, sức ngựa, kW: 2x370

1 trục, 1 chân vịt 7 cánh; 2 thiết bị bánh lái cơ động

Tốc độ, hải lý

+ nổi: 10

+ ngầm: 33

+ trên các động cơ dự bị: 5

Độ lặn sâu, mét

+ hoạt động hiệu quả: 480

+ giới hạn: 600

Thời gian hoạt động: 100 ngày

Thủy thủ đoàn (sỹ quan): 73 (33).

Các thông số vũ khí và khí tài vô tuyến điện như trên lớp “Akula-I”.

Lớp tàu ngầm điện - diezel với tên lửa đạn đạo

Đã trang bị lại và đóng tiếp: 5

Các biến thể

+ V-611 (lớp Zulu-IV) – tàu ngầm điện – diesel mang tên lửa đạn đạo trên cơ sở tàu ngầm ngư lôi Đề án 611 để thí nghiệm tên lửa đạn đạo R-11FM (1954)

+ AV-611 (lớp Zulu-V) – Đề án đóng hàng loạt trên cơ sở Đề án V-611, trang bị 2 tên lửa đạn đạo R-11FM (1957)

+ PV-611 – tàu ngầm điện – diesel mang tên lửa đạn đạo để xử lý việc phóng tên lửa đạn đạo khởi động dưới nước (1958)

+ AV-611-RA – tháo các thiết bị ngư lôi, lắp đài thủy âm “Radian-1” để thí nghiệm (1964)

+ AV-611-RU – tháo các thiết bị ngư lôi, lắp tổ hợp thủy âm “Rubin” để thí nghiệm (1964)

+ AV-611-D7 – đề án tàu ngầm điện – diesel mang tên lửa đạn đạo để thí nghiệm tên lửa đạn đạo thuộc tổ hợp D-7 (1962)

+ AV-611-S – tháo hầm tên lửa đạn đạo, thí nghiệm hệ thống đạo hàng thiên văn mới “Simvol” (1969)

+ AV-611-D – biến thể của Đề án AV-611-S để thí nghiệm tổ hợp kiểm tra mới “Dnepr” và “Dnestr” (1974)

+ AV-611-E – tháo các thiết bị ngư lôi và tên lửa đạn đạo để xử lý tổ hợp thủy âm mới “Enisei” (1969)

+ AV-611-K – thí nghiệm hệ thống đạo hàng vũ trụ “Shtưr-M” (1971)

+ AV-611-Ts – thí nghiệm tổ hợp thông tin liên lạc vũ trụ “Tsunami-B” (1971).

Lớp: tàu ngầm điện – diesel với tên lửa đạn đạo

Tổng số tàu đã đóng: 24/1

Các biến thể

+ 629 (lớp Golf-I) – loạt tàu ngầm tên lửa đầu tiên của Liên Xô được đóng đặc biệt (1959)

+ 629-B – xử lý các tổ hợp tên lửa mới với sự khởi động ngầm (năm 1962)

+ 629-A (lớp Golf-II) – lắp tổ hợp tên lửa D-4 với tên lửa đạn đạo R-21 khởi động ngầm (1966)

+ 601 (lớp Golf-III) – thân tàu được kéo dài, lắp 6 hầm để thí nghiệm biến thể tên lửa đạn đạo R-21 (1977)

+ 605 (lớp Golf-IV) – tàu ngầm thí nghiệm trang bị 4 tên lửa đạn đạo chống tàu R-21K (1970)

+ 619 (lớp Golf-V) – xử lý tổ hợp mới D-19 với tên lửa đạn đạo nhiên liệu rắn R-39 (1978)

+ 629-R (lớp Golf-1 nâng cấp) – tàu ngầm với máy tiếp (chuyển) phát, các tên lửa được tháo (1976)

+ 629-N – tàu với các tên lửa được tháo, trang bị lại thành tàu rải mìn

+ 629-M – đề án tàu ngầm với thiết bị năng lượng chính hỗ trợ.

Ngày 26 tháng 1 năm 1954, đã có Mệnh lệnh của Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô đặt điều kiện tiến hành các công việc nghiên cứu – thiết kế với mục đích nghiên cứu khả năng trang bị cho các tàu ngầm tên lửa đạn đạo. Trong đó, chi tiết, dự kiến sau khi kết thúc các lần phòng thí nghiệm với tàu ngầm thí nghiệm Đề án V-611 (trang bị lại từ tàu ngầm ngư lôi) để chế tạo đề án kỹ thuật tàu ngầm điện – diesel mới trang bị vũ khí tên lửa hoạt động trên đại dương. Đơn vị chính phụ trách đóng tàu Hải quân được giao cho tập thể Phòng thiết Trung ương lắp ráp xe máy kỹ thuật Hải quân số 16  (hiện nay là Phòng thiết kế lắp ráp xe máy Hải quân Saint Peterburg “Malakhit”), nhiệm vụ kỹ - chiến thuật tương ứng với đề án kỹ thuật sau đó mang mã số 629. Sự thiết kế sơ bộ được giao cho Tổng công trình sư N.N.Isanin đã bắt đầu, theo thực chất công việc, song song với các công việc nghiên cứu – thí nghiệm theo đề tài “Volna”. Tuy nhiên, khi bắt đầu thiết kế đã xuất hiện sự bất hợp lý rõ ràng về nhiệm vụ kỹ - chiến thuật năm 1954. Bởi vì, tầm bay xa của tên lửa R-11FM tổng cộng 250km, để thực hiện cuộc tấn công vào bờ biển, tàu ngầm phải đi vào khu vực chống ngầm của địch, có chiều sâu 300 – 400km. Vì thế, ngày 11 tháng 1 năm 1956 đã phê duyệt nhiệm vụ kỹ - chiến thuật mới ở Đề án 629 và tổ hợp tên lửa mới tăng tầm bắn D-2 (giám sát viên chính từ Hải quân là B.F.Vasiliev, sau đó là I.I.Liagin và V.I.Litoshenko).

Các bản vẽ thiết kế Đề án 629:

Hình vẽ và sơ đồ mặt cắt dọc Đề án 629

Bố cục bên trong tàu ngầm nguyên tử diesel Đề án 629

1-Khoang chứa đài thủy âm

2-Các thiết bị ngư lôi mũi 533mm

3-Thân trong

4-Thân ngoài

5-Buồng thủy thủ

6-Phòng thủy thủ đoàn (sỹ quan)

7-Pin ắc quy 46-SU

8-Vách ngăn mui

9-Các khí tàu nâng cột trụ ăng ten và ống nhòm tiềm vọng

10-Trạm trung tâm

11-Tên lửa R-11FM

12-Các thiết bị phóng (dưới) hầm của tên lửa đạn đạo

13-Nắp hầm

14-Ống xả của hệ thống thiết bị kỹ thuật trên tàu

15-Các động cơ diesel

16-Động cơ điện bánh lái

17-Động cơ điện dự bị PG-104

18-Buồng mạn tàu

19-Các thiết bị ngư lôi 533mm mạn tàu

20-Bánh lái chân vịt giữa

21-Bánh lái đứng

Sơ đồ mặt cắt dọc của tàu ngầm Đề án 629

1-Các thiết bị ngư lôi

2-Khoang số VIII (mạn, ngư lôi)

3-Phao tiêu khẩn cấp

4-Cửa vào

5-Khoang số VII (động cơ điện)

6-Khoang số VI (động cơ diesel)

7-Buồng điều khiển động cơ diesel

8-Khoang số V (cho người ở và ắc quy)

9-Thiết bị thoát khí của hệ thống các thiết bị kỹ thuật trên tàu

10-Hầm tên lửa

11-Khí tài nâng cột trụ “Albatros”

12-Khí tài nâng cột trụ ăng ten khung

13-Khí tài nâng cột trụ ăng ten VAN

14-Hầm di động của hệ thống thiết bị kỹ thuật trên tàu

15-Kính tiềm vọng phòng không

16-Ống nhòm tiềm vọng “Segment”

17-Khoang trong

18-Nhà vệ sinh

19-Khoang số II (cho người ở, ắc quy)

20-Khoang số I (mũi, ngư lôi)

21-Bánh lái ngang ở mũi

22-Các thiết bị ngư lôi

23-Các hệ thống thủy âm của đài “Sviyaga” và “Svet”

24-Hệ thống thủy âm của đài MG-10

25-Đài thủy âm “Arktika-M”

26-Buồng hầm

27-Pin ắc quy

28-Trạm trung tâm

29-Khoang số III (trạm trung tâm)

30-Khoang số IV (tên lửa)

31-Động cơ diesel 37D

32-Động cơ điện bánh lái giữa PG-102

33-Động cơ điện dự bị PG-104

34-Trục bánh lái

35-Chân vịt

36-Bánh lái đứng

Tháng 3 năm 1956, đã hoàn toàn thiết kế lại đề án tàu ngầm để trình lên Ủy ban kiểm tra cấp Nhà nước của Hải quân do sự chuẩn bị không kịp các đề án hệ thống kiểm soát tên lửa đạn đạo và chính tên lửa. N.Isanin đã đề xuất bắt đầu đóng tàu ngầm ban đầu với các tên lửa R-11FM. Với mục tiêu rút gọn khối lượng trang thiết bị sau đó của các tàu ngầm với tổ hợp vũ khí tên lửa mới, ông đã lên kế hoạch đồng nhất một cách tối đa toàn bộ các phần tử tổ hợp tên lửa – thiết bị phóng, hệ thống tính toán – giải quyết “Dolomit”, đòng thời hệ thống kiểm soát khởi động và bay của tên lửa. Sự thiết kế thiết bị phóng diễn ra ở Phòng thiết kế Trung ương số 34 thuộc Bộ Công nghiệp Quốc phòng. Khi thiết kế đề án tàu và thiết bị phóng, đặc biệt chú ý vào sự đảm bảo độ tin cậy và an toàn khi bảo vệ tên lửa, đồng thời sự phóng của chúng trong các điều kiện khai thác sử dụng lâu dài tàu ngầm với tên lửa trên thành.

Trên cơ sở Đề án 629 đã lấy đề từ đề án tàu ngầm lớn hoạt động trên đại dương thuộc Đề án 611, nhưng tăng cường số lượng khoang từ 7 lên 8. Dự kiến, sư đồng nhất hoàn toàn theo thiết bị ngư lôi, thiết bị năng lượng chính và các khí tài kỹ thuật cơ bản khác. Nhưng trong cùng thời gian đó, với mục tiêu giảm trung tâm trọng lực của khoang tên lửa và đảm bảo tính vững chắc có lợi của tàu ngầm khi sự nổi của thân trong của khoang tên lửa lần đầu tiên chế tạo trong hình dáng “số 8” – trong hình dạng 2 đường giao nhau của bệ chống hình trụ: đường kính trên 5,8 mét, dưới 4,8 mét (giải pháp này, các công trình sư Liên Xô đã mượn của người Đức – vào cuối cuộc chiến tranh đã đóng các tàu ngầm với thiết kế thân trong này, sau đó, được mang về Liên Xô như là chiến lợi phẩm). Biện pháp này đã xuất hiện vấn đề, gọi là sự chia phần, kéo dài thêm 1/3 chiều dài tàu và vượt ra đường cơ bản 2,55 mét ở dưới. Vách ngăn dài, cao, rộng của khoang và thiết bị nâng cột trụ (PMU) rào quanh bộ phận trên của hầm tên lửa (3 hầm trong 1 hàng). Khoang trong được chia thành 2 tầng: phía trên là các trạm chỉ huy và dẫn đường, ở dưới bố trí thiết bị nâng cuộn cáp của kính tiềm vọng “Lira” và PZN-3. Mặc dù tăng các kích thước cơ bản và lượng choán nước, chất lượng chuyển động của tàu ngầm Đề án 629 theo so sánh với Đề án 611 giảm không nhiều. Tron thiết kế tên lửa mới của tàu ngầm đã áp dụng một số kỹ thuật mới, chi tiết, lắp các chân vịt tiếng ồn nhỏ 5 cánh. Với mục đích kiểm tra độ an toàn của tên lửa, trong các vụ nổ của bom chìm trên các tầm xa khác nhau từ tàu ngầm, xưởng số 402, năm 1959 theo bản vẽ của Phòng thiết kế trung ương số 18 đã chế tạo khoang ngoài trời của tàu ngầm Đề án 629 và tàu đảm bảo các thí nghiệm (trên cơ sở tàu quét mìn Đề án 254).

Ngoài vũ khí tên lửa, tàu ngầm Đề án 629 trang bị 6 thiết bị ngư lôi, không có ngư lôi dự bị - 4 ở mũi và 2 ở mạn. Độ sâu tiếp nhận vũ khí ngư lôi là 80 mét. Trữ lượng không khí cao áp được bổ sung bằng máy nén khí – diesel DK-2.

Thiết bị năng lượng chính được chế tạo dưới dạng 3 trục, đồng dạng hoàn toàn với tàu ngầm Đề án 611. Nó gòm có 3 động cơ diesel kiểu 37D theo 2000 sức ngựa mỗi động cơ và 3 động cơ điện bánh lái: 2 PG-101 trên các trục bên, và 1 PG-102 ở giữa. Pin ắc quy 48SU gồm 4 cụm và 112 phân tử Tầm bơi xa tối đa trên tư thế nổi (với nhiên liệu dự trữ) là 23 5000 dặm với tốc độ 8 hải lý, trong chế độ bơi chiến đấu với tốc độ 7 hải lý – 10 800 dặm, trong tư thế ngầm – 290 dặm với tốc độ tuần tra 2,5 hải lý.

Thủy thủ đoàn tàu ngầm có 80 sỹ quan, hạ sĩ quan Hải quân và thủy thủ. Các điều kiện sinh hoạt thực tế không khác với các tàu ngầm ngư lôi thường trong thời gian đó. Thời gian hoạt đọng với trữ lượng thực phẩm: 70 ngày.

Cũng như đã nhắc đến, liên quan với sự kéo dài thiết kế tổ hợp D-2 với tên lửa R-13, 3 tàu đầu tiên được khởi công năm 1957 đã được bàn giao cho Hải quân tên lửa R-11FM, còn sự hiện đại hóa của chúng với các thiết bị khởi động tên lửa có cánh R-13 sau đó đã được tiến hành ở các xưởng đóng tàu. Ở phương Tây, các tàu ngầm tên lửa Đề án 629 nhận tên gọi lớp Golf.

Cũng như Tổng công trình sư đã đề xuất, Tổng công trình sư Đề án 629 N.Isanin, song song với việc đóng loạt tàu, trang bị tên lửa R-11FM, đã tiến hành thí nghiệm tên lửa mới R-13, theo đó là 1 tàu ngầm trong Đề án. Từ tháng 11 năm 1959 đến tháng 8 năm 1960, từ thành tàu đầu tiên B-92 trong biên chế Hạm đội Phương Bắc đã thực hiện 11 lần phóng, trong số đó 11 lần thành công. Sau đó, 13 tháng 10 năm 1961, tên lửa cùng tổ hợp D-2 đã được tiếp nhận vào biên chế Hải quân Liên Xô. Ngay sau đó đã bắt đầu trang bị lại các tàu ngầm với tên lửa R-11FM bằng tên lửa mới R-13, mà nhờ sự cân nhắc bởi Tổng công trình sư, sự đồng nhất theo khí tài khởi động đã diễn ra thành công một cách nhanh chóng. Ở phương Tây, sự tái trang bị này gần như không được chú ý, ở đó không tính toán, rằng toàn bộ các tàu ngầm trong đề án này đã bắt đầu trang bị tên lửa R-13.

Tuy nhiên, trong sự nâng cấp này, điểm yếu cơ bản của các tàu ngầm tên lửa Liên Xô đầu tiên – sự khởi động nổi (tên lửa) – vẫn còn. Tên lửa R-13 có thể khởi động chỉ từ vị trí nổi, trong đó, thời gian chuẩn bị đến khi khởi động tên lửa đầu tiên sau khi nổi là 4 phút, giảm đáng kể giá trị chiến đấu của các tàu ngầm mới Đề án 629.

Trong quá trình đóng, các tàu ngầm Đề án 629, bắt đầu từ thân số hiệu xưởng 811, trên các tàu ngầm lắp tổ hợp khí tài thông tin vô tuyến và trinh sát vô tuyến mới, còn từ số hiệu 815 – đài tìm phương theo tiếng ồn mới MG-10.

Các thí nghiệm đầu tiên của tên lửa đạn đạo với tàu ngầm thí nghiệm Đề án V-611 đã chỉ ra khả năng thật của việc chế tạo tên lửa khởi động ngầm. Ví thế, 20 tháng 3 năm 1958 đã tiếp nhận mệnh lệnh của Nhà nước về việc chế tạo tên lửa mới, khởi động dưới nước với tầm bắn xa như R-13. Để tiến hành các thí nghiệm tên lửa mới trong biên chế tổ hợp đã quyết định kéo dài loạt tàu ngầm Đề án 629, được đóng ở xưởng số 402 tàu thứ 16 theo Đề án thay đổi 629-B để xử lý tổ hợp 2 tên lửa mới với sự khởi động ngầm: tên lửa với nhiên liệu động cơ lỏng (Tổng công trình sư V.P.Makeev) và nhiên liệu rắn (P.A.Tyurin).

Năm 1960, dưới sự chỉ đạo của Ya.E.Evgrafov đã thiết kế Đề án kỹ thuật tàu ngầm B-629. Đồng thời, năm 1960, các chuyên gia thuộc Phòng thiết kế Trung ương số 34 đã thiết kế một cách theo nguyên tắc thiết bị khởi động để bảo quản lâu dài tên lửa đạn đạo trong các điều kiện khởi động của chúng trên tàu từ hầm ngập nước với bệ khởi động cố định (số hiệu SM-87), còn ở Viện nghiên cứu khoa học số 49, đã chế tạo các mẫu thí nghiệm các khí tài tính toán – giải quyết điều khiển các khí tàu thủy lực của tên lửa và xác định thời điểm khởi động “Izumrud” và thiết bị tự động tính toán tìm phương và xác định tầm xa tới mục tiêu “Stavropol”. Sau các lần phóng kiểm tra tên lửa vào cuối tháng 12 năm 1962, tàu ngầm Đề án 629-B nhận số hiệu chiến thuật K-142, đã được tiếp nhận vào biên chế Hải quân trong vai trò tàu thí nghiệm – chiến đấu, trong đó lắp tổ hợp D-4 với sự khởi động ngầm.

Lần phóng đầu tiên của tên lửa R-21 thuộc Phòng thí nghiệm Makeev từ vị trí ngầm là 24 tháng 12 năm 1962. Tổng cộng trong quá trình thí nghiệm đã thực hiện 27 lần phóng tên lửa. Chúng cho phép xử lý sự khởi động ngầm tin cậy và an toàn. Tổ hợp D-4 với tên lửa R-21 được tiếp nhận vào biên chế theo Mệnh lệnh của Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô ngày 15 tháng 3 năm 1963. Theo cấp độ kỹ thuật của R-21 là bước tiến lớn, sự thật, chỉ là so với các tên lửa R-11FM và R-13. Còn thật ra, nó thua kém một cách rõ ràng so với các tên lửa đồng dạng của Mỹ. Tên lửa được thiết kế 1 tầng, với các thùng nhiên liệu mang theo và đầu đạn tách rời, tầm bắn của tên lửa – 1400km.

Năm 1959, đã thực hiện Đề án sơ bộ 629-D4, được xác định là các phần tử cơ sở một cách tiền đề của tàu ngầm khi lắp tổ hợp mới D-4 trên tàu. Đề án kỹ thuật này cũng được thiết kế chỉ sau sự chế tạo tàu ngầm thí nghiệm Đề án 629-B, khi thành phần khí tài của hệ thống tổ hợp được xác định ở mức cuối cùng về các tính năng kích thước khối lượng của tên lửa các phần tử khác.

Tháng 7 năm 1962 đã tiếp nhận quyết định nâng cấp tàu ngầm với mục tiêu lắp tổ hợp tên lửa D-4 với các tên lửa R-21. Năm 1963, Ủy ban thuộc Hải quân đã giới thiệu Đề án 629-A, thiết kế dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư V.V.Borisov.  Khi thiết kế đề án này đã xuất phát từ sự cần thiết rút gọn tối đa khối lượng toàn bộ công việc. Sự thay đổi cơ bản hướng vào khoang thứ 4 và không gian giữa hai thành tàu ở khu vực khoang này. Các hầm mới cho tên lửa đạn đạo R-21 được lắp. Trong đường rãnh hình tròn của khoang thứ 4 lắp các thùng tải trọng dằn, sử dụng để hỗ trợ tàu trong độ sâu ở thời điểm khởi động tên lửa. Các tên lửa được lắp trong các hầm ở trạng thái được nạp nhiên liệu, nơi chúng có thể ở đó trong 3 tháng. Trong khoảng thời hạn đó, cần thiết tháo chúng để kiểm tra tình trạng kỹ thuật. Việc bắn được thực hiện ở độ sâu 50 mét, khi sóng biển cấp 5 và tốc độ tàu ngầm 4 hải lý. Thời gian giữa các lần khởi động của 2 tên lửa đầu tiên gần 5 phút. Để đảm bảo sự bắn tên lửa sử dụng khí tài tính toán – giải quyết của tàu “Stavropol-1” và “Izumrud-1” – tính toán các góc dẫn bắn các khí tái con quay mang theo của tên lửa một cách tương đối mặt phẳng bắn và mặt phẳng ngang. Đề án đồng thời dự kiến lắp tổ hợp đạo hàng hiện đại “Sigma-629-A” với ống nhòm ngầm đạo hàng thiên văn “Segment-8” để xử lý góc vòng và xác định tốc độ của tàu ngầm, xác định tự động nhiệm vụ hiện tại về các tọa độ địa lý và xử lý nhiệm vụ hiện tại về các góc bên và độ lắc sống tàu. Pin ắc quy 46-SU được thay thế bằng pin năng suất cao hơn 48-SM, đồng thời, trong Đề án cũng áp dụng hàng loạt sự đổi mới khác.

Trong thời gian thí nghiệm cấp Nhà nước của tàu ngầm Đề án 629 đầu tiên – K-88 – đã tiến hành phóng 2 tên lửa R-21 từ các hầm giữa và mạn tàu và sau khi thực hiện đầy đủ chương trình thí nghiệm vận động cấp xưởng, tàu ngầm được tiếp nhận bởi Ủy ban nghiệm thu Nhà nước vào biên chế Hải quân. Sau đó, theo Đề án 629-A trong giai đoạn từ 1966 đến 1972 đã trang bị lại thêm 13 tàu ngầm (tổng cộng, 8 – xưởng “Zvedochka” và 6 ở xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin, trong đó, có 1 theo Đề án 629-B). Sau đó, chúng được phân lớp lại từ loại lớn thành tàu ngầm tuần dương với sự sở hữu số hiệu chiến thuật với tiền tố “K”. Ở phương Tây, các tàu ngầm hiện đại hóa nhận tên gọi lớp Golf-II.

Trong thời gian phục vụ, các tàu ngầm Đề án 629-A được trang bị khí tài ăng ten lai kiểu “Paravan”, hang-ga để trong đó bố trí thượng tầng trong phần cuối mạn tàu, nhưng trên một số tàu ngầm, bộ phận tương tự được lắp ở mũ chụp – là sự kéo vách ngăn mui và hầm tên lửa.

Trong số các tàu còn lại của Đề án này – 1 tàu ngầm – B-118 – năm 1974 đã trang bị lại theo Đề án 601 với sự kéo dài thân và thượng tầng 20 mét cùng sự bố trí 6 hầm để thí nghiệm các tên lửa đạn đạo 4K75 (R-29 tổ hợp D-9), nhận tên gọi lớp Golf-III từ phương Tây. Thêm một tàu ngầm nữa – K-102 – năm 1973 đã trang bị lại theo Đề án 605 (lớp Golf-IV) thành phương tiện mang tên lửa đạn đạo 4K18 (SS-NX-13) để tiêu diệt các mục tiêu cơ động trên biển – chế tạo trên cơ sở R-27. Năm 1974-75, tàu ngầm K-153 đã trải qua nâng cấp ở Severodvinsk theo Đề án 619 (lớp Golf V) thành tàu thí nghiệm để thí nghiệm tên lửa nhiên liệu rắn. Các thí nghiệm này cho phép xử lý sự khởi động ở tư thế ngầm và nổi từ hầm “khô” dưới áp suất của ắc quy thuốc nổ. Trên 3 tàu ngầm, các tê lửa được tháo, thay vào đó là vách ngăn mui bố trí ăn ten để sử dụng trong vai trò tàu ngầm – máy chuyển phát, đồng thời thông tin liên lạc và kiểm soát (điều khiển). Đề án nhận số hiệu 629-R, còn ở phương Tây, chúng có “tên riêng” là Biến thể lớp Golf-I (Modified Golf-I class). Ngoài ra, các tàu này còn được giữ trong biên chế lâu hơn các tàu cùng lớp trong biên chế đến đầu những năm 1990. Có thêm các thông tin không được kiểm chứng về vấn đề, răng 2 tàu ngầm được trang bị lại với mục đích trinh sát (1 ở Hạm đội Thái Bình Dương, 1 ở Hạm đội Phương Bắc, gợi nhớ lại các Đề án 629-KS và 629-KO), còn 1 tàu – K-113 – tàu rải mìn (Hạm đội Thái Bình Dương, nhắc lại các Đề án 629-N, 629-I và 629-E). Ngoài ra, có Đề án 629-M không được thực hiện – tàu ngầm với thiết bị nguyên tử bổ sung.

Việc đóng các tàu ngầm tên lửa được bắt đầu từ năm 1957 tại Severodvinsk (xưởng số 402) và Komsomol-na-Amur (xưởng số 199). Tàu đầu tiên là K-96, khởi công 14 tháng 10 năm 1957 và hạ thủy 16 tháng 9 năm 1958. Năm 1959 đã hạ thủy 6 tàu đầu tiên trong lớp (4 ở phía bắc, 2 ở Viễn Đông). Gần năm 1960, Hải quân được bàn giao thêm 7 tàu (5 ở phía bắc, 2 ở Viễn Đông), còn năm 1961, thêm 6 tàu (tương ứng 5 – 1) và cuối cùng, năm 1962 ở Vladivostoc đã gia nhập biên chế 2 tàu ngầm cuối cùng – tổng cộng 22 tàu. Ngoài ra, năm 1962, ở Severodvinsk đã đóng 1 tàu thí nghiệm Đề án 629-B, còn sau khi hoàn thành toàn bộ loạt ở Komsomol-na-Amur đã đóng thêm 2 tàu Đề án 629 cho Trung Quốc (số hiệu xưởng 138 và 139) – tổng cộng có 25 tàu ngầm tên lửa đã được đóng.

Sau khi đóng các tàu ngầm bàn giao cho Trung Quốc hoàn thành, sau đó chuyển lại cho Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên, ở đó, với sự hỗ trợ của các chuyên gia Liên Xô chúng được đóng chỉnh sửa lại một lần nữa và đưa vào biên chế. Sự thật là ở thời điểm ban giao tàu ngầm cho Trung Quốc, quan hệ giữa 2 nước đã có chiều hướng xấu đi và để đảm bảo bí mật, lãnh đạo Liên Xô đã quyết định bàn giao cho Trung Quốc tàu ngầm không có tên lửa. Bởi thế, chúng được sử dụng trong vai trò chính là huấn luyện kỹ thuật cho thủy thủ đoàn. Còn việc xử lý các nhiệm vụ chiến đấu, tập trận hay ra khởi trong vai trò tàu mang tên lửa trực chiến là không thể. Sau đó, một trong số các tàu ngầm Đề án 629 của Trung Quốc bị đắm do tai nạn.

Sau khi gia nhập biên chế 15 tàu ngầm Đề án 629 đã vào biên chế Hạm đội Phương Bắc và 7 – Hạm đội Thái Bình Dương. Lúc đầu, các tàu ngầm này được phân thành lớp tàu ngầm lớn, nhưng từ 16 tháng 6 năm 1960, chúng được phân loại lại thành tàu ngầm tuần dương với sự tiếp nhận tiền tố “K” làm số hiệu chiến thuật. Từ 20 tháng 5 năm 1966, toàn bộ các tàu ngầm Đề án 629 quay lại phân lớp tàu ngầm lớn.

Trong số 22 tàu, từ năm 1963, 14 được trang bị lại theo Đề án 629-A, nhận vũ khí trang bị tên lửa đạn đạo khởi động ngầm R-21 (đồng thời chúng được chuyển thành phân lớp tàu ngầm tuần dương), 3 – theo Đề án 629-R – tàu ngầm – chuyển phát, 2 tàu sau khi trang bị lại nhận vũ khí thuộc tổ hợp tên lửa thí nghiệm, còn 1 tàu được lắp tên lửa đạn đạo cho tàu ngầm R-39. Năm 1976, 6 tàu ngầm Đề án 629 và Đề án 629-A đã được bố trí ở Baltic, còn lại – Thái Bình Dương, ở đó chúng nằm trong biên chế chiến đấu đến cuối những năm 1980. Theo Hiệp ước về cắt giảm vũ khí chiến lược START-1, từ cuối những năm 1980, trong một bộ phận các tàu ngầm này, vũ khí tên lửa được tháo, còn chúng bị loại khỏi biên chế, hoặc là trang bị lại thành các tàu ngầm ngư lôi hoặc thí nghiệm. Như vậy, 3 tàu ngầm đã bị loại vào cuối những năm 1970 và 1 – năm 1988.

Ngày 20 tháng 10 năm 1961, từ tàu ngầm K-102 đã thực hiện lần phóng duy nhất trên thế giới tên lửa R-13 trong phiên bản đầu đạn nhiệt hạch hàng megaton.

Các tàu ngầm cuối cùng trong lớp (Đề án 629-R) bị loại khỏi biên chế Hải quân Liên Xô vào năm 1989-1990. Tàu phục vụ lâu nhất là K-113, được cải tạo lại vào đầu năm 1990 thành đài bơi PZS-95.

Một tàu ngầm (K-129) tháng 2 năm 1968 bị đắm cùng với thủy thủ đoàn ở Thái Bình Dương gần quần đảo Hawai trong thời gian trực chiến (nguyên nhân do va chạm với tàu ngầm Mỹ “Swordfish”). Trong tháng 11 năm 1974, nó đã được trục vớt từng phần bởi người Mỹ với sự hỗ trợ của tàu đa năng “Glomar Explorer”. 

+ B-92, từ 16 tháng 6 năm 1990 là K-96, từ 25 tháng 7 năm 1977 là B-96 (số hiệu xưởng 801); khởi công 14 tháng 10 năm 1957 ở xưởng số 402 (hiện nay là xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc) ở thành phố Molotovka (hiện nay là Severodvinsk); 24 tháng 12 năm 1957 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm nguyên tử lớn; hạ thủy 16 tháng 9 năm 1985; 29 tháng 12 năm 1959 ghi nhập biên chế; 5 tháng 2 năm 1960 gia nhập Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 16 tháng 6 năm 1960 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; trong giai đoạn từ tháng 11 năm 1959 đến tháng 8 năm 1960 đã thực hiện 13 lần phóng tên lửa đạn đạo cho tàu ngầm R-13, trong số đó 11 lần thành công; 20 tháng 5 năm 1960 một lần nữa trở thành phân lớp tàu ngầm lớn; trong giai đoạn từ 29 tháng 11 năm 1967 đến 19 tháng 12 năm 1969 nâng cấp theo Đề án 629-A; mùa thu năm 1967 đã hoàn thành cuộc hành quân xuyên Hạm đội từ biển Trắng tới Baltic theo hệ thống nước nội bộ; 14 tháng 10 năm 1976 ghi tên vào Hạm đội Cờ đỏ Baltic; 25 tháng 8 đến 24 tháng 10 năm 1979 và 15 tháng 4 đến 24 tháng 10 năm 1979 đã thực hiện nhiệm vụ trực chiến ở biển Baltic; 19 tháng 9 năm 1987 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; 1 tháng 10 năm 1987 giải thể; năm 1994 để ở cảng Liepai trong tình trạng nửa đắm khi các đơn vị quân Nga rút khỏi Lativa, sau đó được trục vớt và bán cho công ty tư nhân của Đức để tháo kim loại.

+ B-40, từ 16 tháng 6 năm 1960 là K-72, từ 25 tháng 7 năm 1977 là B-372 (số hiệu xưởng 802); khởi công 16 tháng 12 năm 1957 ở xưởng số 402 tại Severodvinsk; 2 tháng 8 năm 1958 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm lớn; hạ thủy 12 tháng 4 năm 1959; 30 tháng 11 năm 1959 gia nhập biên chế; 21 tháng 1 năm 1960 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 16 tháng 6 năm 1960 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 20 tháng 5 năm 1966 một lần nữa trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; trong giai đoạn từ 26 tháng 12 năm 1969 đến 25 tháng 12 năm 1972 nâng câp ở xưởng “Zvedochka” ở Severodvinsk theo Đề án 629-A; 1 tháng 9 đến 9 tháng 11 năm 1974 đã thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu ở phía Tây Đại Tây Dương; mùa thu năm 1976 đã hoàn thành cuộc hành quân xuyên Hạm đội từ biển Trắng tới Baltic theo hệ thống nước ngầm; 26 tháng 11 năm 1976 đã thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu ở Baltic; 30 tháng 5 năm 1989 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; 1 tháng 11 năm 1989 giải thể; năm 1984 đang ở cảng Liepai trong trạng thái nửa đắm khi các đơn vị quân Nga rút khỏi Latvia, sau đó được trục vớt và bán cho công ty tư nhân của Đức để tháo dỡ lấy kim loại.

+ B-41, từ 16 tháng 6 năm 1990 là K-79, từ 25 tháng 7 năm 1977 là B-79 (số hiệu xưởng 803); khởi công 17 tháng 2 năm 1958 ở xưởng số 402 ở Severodvinsk; hạ thủy 16 tháng 6 năm 1959; 2 tháng 8 năm 1985 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm lớn; 25 tháng 11 năm 1959 gia nhập biên chế; 20 tháng 1 năm 1960 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 16 tháng 6 năm 1960 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; trong giai đoạn từ năm 1960 đến 1962 đã thực hiện 2 cuộc hành quân dài ngày tới Bắc Đại Tây Dương tới khu vực các quần đảo Kanar và tới bờ biển Mỹ tới khu vực các quần đảo New-Founden, đồng thời tham gia các cuộc tập trận của Hạm đội Phương Bắc “Meteor” tới Đại Tây Dương trong tháng 7-8 năm 1960 và tập trận “Vòng cực” ở Bắc Đại Tây Dương mùa hè năm 1961; tháng 8 năm 1960 đã thực hiện việc bắn tên lửa từ đất mũi Mũi Thánh theo trận địa “Chizh” (tên lửa đạn đạo rơi trúng mục tiêu); tháng 12 năm 1961 đến 1962 đã trải qua trung tu và nâng cấp; tháng 10-11 năm 1962 đã trải qua các thí nghiệm neo đậu, vận động và bàn giao ở bãi tập trên biển Trắng; năm 1964 đã thực hiện cuộc hành quân dài 29 ngày tới quần đảo Shpitsbergen và tới biển Greenland; 20 tháng 5 năm 1966 trở thành phân lớp tàu ngầm lớn; trong giai đoạn từ 8 tháng 8 năm 1967 đến 30 tháng 12 năm 1968 được nâng cấp ở xưởng “Zvedochka”ở Severodvinsk theo Đề án 629-A; 25 tháng 9 đến 3 tháng 12 năm 1969 và 25 tháng 10 năm 1970 đến 2 tháng 1 năm 1971 và 14 tháng 8 đến 29 tháng 10 năm 1973 đã thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu ở Tây Đại Tây Dương; 6 tháng 6 năm 1974 đến 6 tháng 5 năm 1976 đã trải qua đại tu ở xưởng số 35 tại Murmansk; mùa thu năm 1976 đã hoàn thành cuộc di chuyển xuyên Hạm đội theo hệ thống nước nội bộ tới Baltic từ biển Trắng; 26 tháng 11 năm 1976 ghi tên vào Hạm đội Baltic; 2 tháng 9 đến 28 tháng 10 năm 1977, 5 tháng 4 đến 3 tháng 6 năm 1978, 6 tháng 4 đến 4 tháng 6 năm 1979, 11 tháng 2 đến 21 tháng 3 năm 1980 và 7 tháng 3 đến 5 tháng 5 năm 1981 đã thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu trên biển Baltic; 30 tháng 5 năm 1989 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; 1 tháng 11 năm 1989 giải thể; năm 1994 ở trong tình trạng nửa đóng ở vịnh Liepai khi quân Nga rút khỏi Latvia, sau đó được trục vớt và bán cho công ty tư nhân của Đức để tháo dỡ lấy kim loại.

+ B-42, từ 16 tháng 6 năm 1990 là K-83, từ 25 tháng 7 năm 1977 là B-83, từ 3 tháng 8 năm 1979 là BS-83 (số hiệu xưởng 804); khởi công 26 tháng 4 năm 1958 ở xưởng số 402 tại Severodvinsk; 12 tháng 2 năm 1959 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm lớn; hạ thủy 23 tháng 7 năm 1959; 29 tháng 11 năm 1959 gia nhập biên chế; 21 tháng 1 năm 1960 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 16 tháng 6 năm 1960 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; năm 1962, trong thời gian khủng hoảng Caribe, tàu được trang bị để thực hiện nhiệm vụ chiến đấu chống Mỹ và ra khơi, nhưng sau đó nhận mệnh lệnh quay về căn cứ liên quan đến việc chấm dứt khủng hoảng; năm 1964 đã hoàn thành cuộc hành quân xuyên Hạm đội tới Viễn Đông và gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 20 tháng 5 năm 1966 trở thành phân lớp tàu ngầm lớn; trong giai đoạn từ 1 tháng 1 năm 1977 đến 25 tháng 6 năm 1979 nâng cấp ở xưởng Viễn Đông tại Vladivostoc theo Đề án 629-R; năm 1980 trải qua sửa chữa và đóng hiệu chỉnh ở xưởng số 30 tại cảng Chazhm; 17 tháng 7 năm 1988 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác, sau đó được kéo tới cảng Trud ở lãnh thổ Nga và tháo dỡ lấy kim loại.

+ B-121, từ 16 tháng 6 năm 1960 là K-102 (số hiệu xưởng 805); khởi công 28 tháng 5 năm 1958 ở xưởng số 402 tại Severodvinsk; 17 tháng 2 năm 1969 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm lớn; hạ thủy 19 tháng 9 năm 1959; 25 tháng 12 năm 1959 gia nhập biên chế; 21 tháng 1 năm 1960 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 16 tháng 6 năm 1960 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 20 tháng 10 năm 1961 đã thực hiện việc phóng tên lửa đạn đạo R-13 trong phiên bản đầu đạn nhiệt hạch cấp megaton; trong giai đoạn từ 5 tháng 11 năm 1968 đến 9 tháng 12 năm 1970 đã trải qua nâng cấp và trang bị lại ở Severodvinsk theo Đề án 605; năm 1971-1972 đã tiến hành trang bị lại bằng các hệ thống mới; tháng 12 năm 1972-15 tháng 8 năm 1975 đã trải qua các thí nghiệm tên lửa đạn đạo R-27K; 3 tháng 7 năm 1980 bị loại khỏi biên chế Hải quân và tháo dỡ; 31 tháng 12 năm 1981 giải tán và sau đó ở căn cứ “Glavvtorchermeta” ở vịnh Kolsk để tháo dỡ.

+ B-125, từ 16 tháng 6 năm 1960 là K-107, từ 28 tháng 12 năm 1973 là B-107, từ 3 tháng 8 năm 1978 là BS-107 (số hiệu xưởng 806); khởi công 12 tháng 11 năm 1958 ở xưởng số 402 tại Severodvinsk; 27 tháng 3nawm 1959 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm lớn; hạ thủy 23 tháng 4 năm 1960; 16 tháng 6 năm 1960 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 17 tháng 8 năm 1960 gia nhập biên chế; 30 tháng 8 năm 1960 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; tháng 9 năm 1961, đã thực hiện thành công việc bắn tên lửa đạn đạo cùng với K-118 và K-113; trong giai đoạn từ 4 tháng 3 đến 2 tháng 5 năm 1963, lần đầu tiên (đối với tàu ngầm Hạm đội Phương Bắc) đã ra khơi thuộc Đại Tây Dương, hoạt động dài ngày, thực hiện các thí nghiệm vận chuyển tên lửa đạn đạo R-13 trong các điều kiện bơi dài ngày, trong thời gian hành quân đã thực hiện 4 lần khởi động có điều kiện 1 và 2 tên lửa R-13 với sự nâng tên lửa thực tế trên bệ phóng; khi quay về, đã thực hiện việc khởi động 3 tên lửa theo 3 lần triển khai dưới góc lớn cho các mục tiêu để làm rõ các tính tăng của tổ hợp tên lửa; mùa hè – thu năm 1973 đã thực hiện cuộc hành quân xuyên Hạm đội từ vịnh Angel theo đường biển Bắc tới Viễn Đông; 26 tháng 10 năm 1973 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 28 tháng 12 năm 1973 trở thành phân lớp tàu ngầm – chuyển phát và trong giai đoạn từ 1 tháng 1 năm 1975 đến 30 tháng 12 năm 1977 trang bị lại ở xưởng Viễn Đông tại Vladivostoc theo Đề án 629-R; mùa thu năm 1978 đã hoàn thành cuộc hành quân xuyên Hạm đội ngược lại phía Bắc; 13 tháng 11 năm 1978 một lần nữa trở lại biên chế Hạm đội Phương Bắc; 24 tháng 6 năm 1991 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; 1 tháng 10 năm 1991 bị giải tán và năm 1998 tháo thành kim loại ở xưởng số 10 tại vịnh Pala (cảng Viuzhnưi).

+ B-45, từ 16 tháng 6 năm 1960 là K-88, từ 25 tháng 7 năm 1977 là B-138 (số hiệu xưởng 807); khởi công 20 tháng 11 năm 1958 ở xưởng số 402 tại Severodvinsk; 22 tháng 5 năm 1959 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm lớn; hạ thủy 4 tháng 6 năm 1960; 16 tháng 6 năm 1960 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 15 tháng 9 năm 1960 gia nhập biên chế; 29 tháng 9 năm 1960 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; trong giai đoạn từ 30 tháng 8 năm 1964 đến 28 tháng 12 năm 1966 được nâng cấp và trang bị lại ở xưởng “Zvedochka” tại Severodvinsk theo Đề án 6290-A; 20 tháng 5 năm 1966 trở thành phân lớp tàu ngầm lớn; 23 tháng 7 năm 1976 chuyển đến biên chế Hạm đội Cờ đỏ Baltic và mùa thu năm 1976 đã hoàn thành cuộc hành quân xuyên Hạm đội từ biển Trắng đến Baltic theo hệ thống nước nội bộ; 1 tháng 6 – 8 tháng 8 năm 1977, 3 tháng 6 đến 3 tháng 8 năm 1978 và 3 tháng 8 đến 2 tháng 10 năm 1981 đã thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu ở biển Baltic; 12 tháng 10 năm 1986 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; năm 1994 đang ở cảng Liepai trong trạng thái nửa đắm khi các đơn vị quân Nga rút khỏi Latvia, sau đó được trục vớt và bán cho công ty tư nhân của Đức để tháo dỡ lấy kim loại.

+ B-29, từ 16 tháng 6 năm 1960 là K-61, từ 25 tháng 7 năm 1977 là B-167, từ 3 tháng 8 năm 1977 là BS-167 (số hiệu xưởng 808); khởi công 20 tháng 5 năm 1959 ở xưởng số 402 tại Severodvinsk; 23 tháng 10 năm 1959 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm lớn; hạ thủy 27 tháng 8 năm 1960; 26 tháng 11 năm 1960 gia nhập biên chế; 16 tháng 12 năm 1960 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 16 tháng 6 năm 1960 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 20 tháng 5 năm 1966 một lần nữa trở thành phân lớp tàu ngầm lớn; 30 tháng 1 đến 25 tháng 4 năm 1969 trải qua trung tu ở xưởng số 35 tại Murmansk; mùa hè – thu năm 1971 đã thực hiện cuộc hành quân xuyên Hạm đội theo đường biển phía Bắc tới Viễn Đông từ vịnh nhỏAngel (thành phố Gadzhievo) tới vịnh Krasheninnikov (thành phố Vilyuchinsk); 27 tháng 10 năm 1971 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 28 tháng 12 năm 1976 trở thành phân lớp tàu ngầm – chuyển tiếp và trong giai đoạn từ 22 tháng 1 năm 1974 đến 20 tháng 12 năm 1976 đã trải qua các thí nghiệm cấp xưởng và cấp Nhà nước; 25 tháng 4 năm 1989 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; 1 tháng 10 năm 1989 bị giải tán.

+ B-156, từ 16 tháng 6 năm 1960 là K-113, từ 3 tháng 8 năm 1977 là BS-113, từ 30 tháng 5 năm 1978 là RZS-97, từ 28 tháng 4 năm 1992 là PZS-65 (số hiệu xưởng 809); khởi công 10 tháng 7 năm 1959 ở xưởng số 402 tại Severodvinsk; 30 tháng 1 năm 1960 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm lớn; hạ thủy 17 tháng 9 năm 1960; 30 tháng 11 năm 1960 gia nhập biên chế; 16 tháng 12 năm 1960 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 16 tháng 6 năm 1960 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; tháng 9 năm 1961 đã thực hiện thành công vụ bắn tên lửa đạn đạo cũng K-118 và K-107; 20 tháng 5 năm 1966 trở thành phân lớp tàu ngầm lớn; 28 tháng 2 đến 4 tháng 8 năm 1970 trải qua trung tu ở xưởng số 35 tại Murmansk; 28 tháng 12 năm 1973 trở thành phân lớp tàu ngầm – chuyển phát, nhưng kế hoạch trang bị lại theo Đề án 629-R không diễn ra; theo một số thông tin, tàu được trang bị lại thành tàu rải mìn Đề án 629-N; 10 tháng 2 năm 1978 chuyển sang Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương và đầu năm 1978 đã hoàn thành cuộc hành quân xuyên Hạm đội từ vịnh nhỏ Angel (Gadzhievo) tới Viễn Đông; 19 tháng 4 năm 1978 bị loại khỏi biên chế Hải quân và tổ chức lại ở xưởng khác; 28 tháng 4 năm 1992 tái tạo thành đài quan sát và neo đậu ở vịnh Sừng Vàng (thành phố Vladivostoc).

+ B-149, từ 16 tháng 6 năm 1960 là K-118, từ 25 tháng 7 năm 1977 là B-118, từ 27 tháng 2 năm 1987 là RZS-439 (số hiệu xưởng 810); khởi công 22 tháng 10 năm 1959 ở xưởng số 402 tại Severodvinsk; 13 tháng 1 năm 1960 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm lớn; hạ thủy 29 tháng 9 năm 1960; 10 tháng 12 năm 1960 gia nhập biên chế; 28 thán 12 năm 1960 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 16 tháng 6 năm 1960 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; tháng 9 năm 1961 đã thực hiện thành công vụ bắn tên lửa đạn đạo từ K-113 và K-107; 20 tháng 5 năm 1966 một lần nữa quay trở lại phân lớp tàu ngầm lớn; trong giai đoạn từ 30 tháng 10 năm 1968 đến 14 tháng 12 năm 1977 được nâng cấp ở xưởng “Zvedochka” theo Đề án 601 tại Severodvinsk; 21 tháng 6 năm 1968 bị loại khỏi biên chế chiến đấu Hải quân, tổ chức lại thành đài RZS-349 và tới thành phố Gremikha neo đậu; 1 tháng 6 năm 1989 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ, sau đó được kéo tới để tháo dỡ ở xưởng số 35 ở thành phố Rost (dưới Murmansk); 1 tháng 10 năm 1960 bị giải tán.

+ B-95, từ 16 tháng 6 năm 1960 là K-36, từ 25 tháng 7 năm 1977 là B-106 (số hiệu xưởng 811)l khởi công 18 tháng 3 năm 1960 ở xưởng số 402 tại Severodvinsk; 14 tháng 4 năm 1960 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm lớn; hạ thủy 9 tháng 5 năm 1961; 31 tháng 8 năm 1961 gia nhập biên chế; 4 tháng 10 năm 1961 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 16 tháng 6 năm 1960 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 20 tháng 5 năm 1966 một lần nữa trở thành phân lớp tàu ngầm lớn; trong giai đoạn từ 9 tháng 10 năm 1965 đến 3 tháng 12 năm 1967 đã trải qua nâng cấp ở xưởng “Zvedochka” tại Severodvinsk theo Đề án 629-A; mùa hè – thu năm 1968 đã thực hiện cuộc hành quân xuyên Hạm đội theo đường nước phía bắc từ vịnh nhỏ Angel tới vịnh Taria; 12 tháng 9 năm 1968 đã gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình dương; 1 tháng 10 năm 1988 giải tán và 14 tháng 3 năm 1989 bị loại khỏi biên chế tàu Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; sau đó bị xẻ kim loại ở căn cứ “Glavvtorchermeta” ở Vladivostoc tại vịnh cọn Trud trên tuần đảo Nga.

+ B-48, từ 16 tháng 6 năm 1960 là K-91, từ 25 tháng 7 năm 1977 là B-91 (số hiệu xưởng 812); 14 tháng 4 năm 1960 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm lớn và 9 tháng 8 năm 1960 khởi công ở xưởng số 402 tại Severodvinsk; hạ thủy 27 tháng 5 năm 1961; 23 tháng 9 năm 1961 gia nhập biên chế; 4 tháng 10 năm 1961 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; trong giai đoạn từ 15 tháng 9 năm 1965 đến 30 tháng 11 năm 1967 trải qua nâng cấp và trang bị lại ở xưởng “Zvedochka” tại Severodvinsk theo Đề án 629-A; 20 tháng 5 năm 1966 trở thành phân lớp tàu ngầm lớn; mùa hè – thu năm 1968 đã thực hiện cuộc hành quân xuyên Hạm đội theo đường biển phía Bắc từ vịnh Angel tới vịnh nhỏ Krasheninnikov; 12 tháng 9 năm 1968 chuyển đến biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1969 lần đầu tiên ở Hạm đội Thái Bình Dương lần đầu tiên đã thực hiện việc bắn tên lửa đạn đạo trong mọi tầm xa; giai đoạn từ 25 tháng 12 năm 1972 đến 7 tháng 10 năm 1975 đã trải qua đại tu ở xưởng phía Đông tại Vladivostoc; 12 tháng 10 năm 1986 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; 1 tháng 10 năm 1987 bị giải tán.

+ K-93, từ 25 tháng 7 năm 1977 là B-93 (số hiệu xưởng 813); ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm tuần dương và 10 tháng 10 năm 1960 khởi công ở Xí nghiệp đóng tàu phương Bắc (số 402) tại Severodvinsk; hạ thủy 18 tháng 7 năm 1961; 16 tháng 11 năm 1961 gia nhập biên chế; 27 tháng 11 năm 1961 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 20 tháng 5 năm 1966 trở thành phân lớp tàu ngầm lớn; trong giai đoạn từ 16 tháng 12 năm 1969 đến 31 tháng 12 năm 1971 đã trải qua nâng cấp và trang bị lại theo Đề án 629-A ở xưởng “Zvedochka” tại Severodvinsk; 23 tháng 7 năm 1976 chuyển đến biên chế Hạm đội Cờ đỏ Baltic; mùa thu năm 1976 đã hoàn thành cuộc hành quân theo hệ thống nước nội bộ từ biển Trắng đến Baltic và 14 tháng 10 năm 1976 đã đến Liepai; 25 tháng 8 đến 24 tháng 10 năm 1979 và 15 tháng 4 đến 13 tháng 6 năm 1980 đã thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu ở biển Baltic; 14 tháng 3 năm 1989 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; 1 tháng 10 năm 1987 giải tán và sau đó bị xẻ kim loại ở căn cứ “Glavvtorchermeta” ở Liepai.

+ K-110, từ 25 tháng 7 năm 1977 là B-110, từ 3 tháng 8 năm 1977 là BS-110 (số hiệu xưởng 814); 30 tháng 7 năm 1960 ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân như tàu ngầm tuần dương và 1 tháng 12 năm 1960 khởi công ở Xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc (số 402) tại Severodvinsk; hạ thủy 25 tháng 8 năm 1961; 28 tháng 11 năm 1961 gia nhập biên chế; 9 tháng 12 năm 1961 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 20 tháng 5 năm 1966 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử lớn; giai đoạn từ 22 tháng 7 năm 1968 đến 21 tháng 10 năm 1973 đã trải qua nâng cấp và trung tu ở xưởng số 35 tại Murmansk (theo một số thông tin được trang bị lại thành tàu trinh sát); 9 tháng 2 năm 1979 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; 15 tháng 8 năm 1979 giải tán và sau đó xẻ kim loại ở “Glavvtorchermeta” ở Murmansk (mũi đất Zelenưi ở vịnh Kolsk).

+ K-153, từ 3 tháng 8 năm 1977 là BS-153 (số hiệu xưởng 815); 16 tháng 11 năm 1960 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm tuần dương và 7 tháng 12 năm 1960 khởi công ở Xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc (số 402) tại thành phố Severodvinsk; hạ thủy 27 tháng 9 năm 1961; 15 tháng 12 năm 1961 gia nhập biên chế; 26 tháng 12 năm 1961 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1963 thực hiện nhiệm vụ trực chiến dài ngày gần bờ biển nước Mỹ; 20 tháng 5 năm 1966 trở thành phân lớp tàu ngầm lớn; năm 1974-1975 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và và đưa lên bệ nổi để thí nghiệm; năm 1975-1978 trải qua nâng cấp ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc tại Severodvinsk theo Đề án 619; mùa thu năm 1978 di chuyển theo hệ thống nước nội bộ từ biển Trắng tới biển Azov và 13 tháng 11 năm 1978 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Biển Đen; trong giai đoạn từ tháng 12 năm 1978 đến tháng 9 năm 1979 đã thực hiện 7 lần phóng tên lửa đạn đạo R-39 và các tên lửa mô hình; đến năm 1978 đảm bảo thí nghiệm kỹ thuật mới; 1 tháng 9 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; 1 tháng 8 năm 1991 giải tán và sau đó tháo dỡ ở Sevastopol ở căn cứ “Glavvtorchermeta” ở cảng Inkerman.

+ K-142, từ 25 tháng 7 năm 1977 là B-142 (số hiệu xưởng 816); 10 tháng 9 năm 1960 ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân như tàu ngầm tuần dương và 20 tháng 1 năm 1961 khởi công ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc (số 402) tại Severodvinsk theo Đề án 629-B.; hạ thủy 17 tháng 9 năm 1961; 29 tháng 12 năm 1962 gia nhập biên chế; 10 tháng 1 năm 1962 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc trong vai trò tàu thí nghiệm chiến đấu; từ 24 tháng 2 năm 1962 đã thực hiện 27 lần phóng tên lửa đạn đạo R-21, sau đó, 15 tháng 5 năm 1963, tổ hợp tên lửa D-4 được tiếp nhận vào trang bị; 20 tháng 5 năm 1966 trở thành phân lớp tàu ngầm lớn; trong giai đoạn từ 30 tháng 12 năm 1966 đến 8 tháng 9 năm 1967 đã trải qua nâng cấp và trang bị lại ở xưởng “Zvedochka” tại Severodvinsk theo Đề án 629-A; 30 tháng 1 năm 1968 gia nhaaoj biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 1 tháng 3 đến 14 tháng 5 năm 1969 đã thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu ở Tây Đại Tây Dương; mùa thu năm 1976 đã hoàn thành cuộc hành quân xuyên Hạm đội theo hệ thống nước nội bộ từ biển Trắng tới Baltic và 25 tháng 9 năm 1976 đã tới nơi; 14 tháng 10 năm 1976 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Baltic; 8 tháng 7 và 10 tháng 9 năm 1977, 3 tháng 11 và 23 tháng 12 năm 1978, 16 tháng 6 đến 13 tháng 8 năm 1979, 16 tháng 7 đến 1 tháng 9 năm 1980, 13 tháng 5 đến 10 tháng 7 năm 1981 và 1 tháng 7 đến 29 tháng 8 năm 1982 đã làm nhiệm vụ trực chiến và làm nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu sau đó tại biển Baltic; 19 tháng 4 năm 1990 bị giải tán; năm 1994 ở trạng thái nửa đắm khi quân Nga rút khỏi Latvia ở Liepai, sau đó được trục vớt và bán cho công ty tư nhân của Đức để tháo dỡ.

+ B-93, từ 16 tháng 6 năm 1960 là K-126, từ 25 tháng 7 năm 1977 là B-126 (số hiệu xưởng 131); khởi công 5 tháng 10 năm 1957 ở xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin (số 199) tại Komsomol-na-Amur; 24 tháng 12 năm 1957 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm lớn; hạ thủy 16 tháng 8 năm 1958; 31 tháng 12 năm 1959 gia nhập biên chế; 2 tháng 2 năm 1960 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 16 tháng 6 năm 1960 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 20 tháng 5 năm 1966 một lần nữa trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; trong giai đoạn từ 17 tháng 7 năm 1967 đến 25 tháng 1 năm 1969 đã trải qua nâng cấp và trang bị lại ở xưởng phía Đông tại Vladivostoc theo Đề án 629-A; 8 tháng 6 năm 1989 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; 1 tháng 11 năm 1989 bị giải tán.

+ B-103, từ 16 tháng 6 năm 1960 là K-129 (số hiệu xưởng 132); khởi công 15 tháng 3 năm 1958 ở xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin (số 199) tại Komsomol-na-Amur; 2 tháng 8 năm 1958 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm lớn; hạ thủy 6 tháng 5 năm 1959; 31 tháng 12 năm 1959 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 16 tháng 6 năm 1960 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 20 tháng 5 năm 1966 một lần nữa trở thành phân lớp tàu ngầm lớn; trong giai đoạn từ 4 tháng 3 năm 1964 đến 10 tháng 4 năm 1967 đã trải qua nâng cấp và trang bị lại ở xưởng phía Đông tại Vladivostoc theo Đề án 629-A; 24 tháng 2 năm 1968 ra khơi phục vụ chiến đấu ở khu vực quần đảo Hawai; 8 tháng 3 năm 1968 bị đắm ở Thái Bình Dương ở độ sâu gần 5000 mét và theo nguyên nhân không rõ ràng (có thể do va chạm với tàu ngầm Mỹ “Swordfish”), 97 người hy sinh; tháng 8 năm 1974, tàu được phát hiện và trục vớt từng phần bởi tàu Mỹ “Glomar Explorer”, được đóng đặc biệt để cho mục tiêu này (chiến dịch “Jeniffer”.

+ B-109, từ 16 tháng 6 năm 1960 là K-316, từ 3 tháng 8 năm 1977 là BS-136 (số hiệu xưởng 133); khởi công ở xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên Cộng sản Lenin (số 199) tại Komsomol-na-Amur; 27 tháng 3 năm 1959 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm lớn; hạ thủy 10 tháng 9 năm 1959; 12 tháng 10 năm 1960 gia nhập biên chế; 16 tháng 8 năm 1961 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 16 tháng 6 năm 1990 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 20 tháng 5 năm 1966 một lần nữa trở thành phân lớp tàu ngầm lớn; trong giai đoạn từ 13 tháng 1 năm 1968 đến 20 tháng 12 năm 1966 đã trải qua nâng cấp ở xưởng phía Đông tại Vladivostoc (theo một số thông tin được trang bị lại thành tàu trinh sát); 22 tháng 6 năm 1980 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; 1 tháng 11 năm 1980 bị giải thể.

+ B-113, từ 16 tháng 6 năm 1990 là K-139, từ 25 tháng 7 năm 1977 là B-139 (số hiệu xưởng 134); khởi công 29 tháng 11 năm 1958 ở xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin (số 199) tại Komsomol-na-Amur; 8 tháng 7 năm 1959 ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân như tàu ngầm lớn; hạ thủy 12 tháng 5 năm 1960; 12 tháng 12 năm 1961 gia nhập biên chế; 22 tháng 12 năm 1960 gia nhập Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 16 tháng 6 năm 1960 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; trong giai đoạn từ 29 tháng 1 năm 1964 đến 4 tháng 2 năm 1965 trải qua trung tu ở xưởng phía Đông tại Vladivostoc; 20 tháng 5 năm 1966 một lần nữa trở thành phân lớp tàu ngầm lớn; giai đoạn từ 14 tháng 11 năm 1968 đến 28 tháng 1 năm 1970 đã trải qua nâng cấp và trang bị lại ở xưởng phía Đông theo Đề án 629-A tại Vladivostoc; giai đoạn từ 28 tháng 11 năm 1977 đến 10 tháng 2 năm 1978 trải qua trung tu ở xưởng phía Đông tại Vladivostoc, còn từ 23 tháng 1 năm 1984 đến 12 tháng 2 năm 1988 – đại tu ở đó; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; 1 tháng 10 năm 1990 giải tán.

+ B-46, từ 16 tháng 6 năm 1960 là K-75, từ 25 tháng 7 năm 1977 là B-575 (số hiệu xưởng 135); khởi công 11 tháng 4 năm 1959 ở xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin (số 199) tại Komsomol-na-Amur; 26 tháng 10 năm 1959 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm loại lớn; 16 tháng 6 năm 1960 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; hạ thủy 7 tháng 5 năm 1960; 16 tháng 12 năm 1961 gia nhập biên chế; 30 tháng 12 năm 1961 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương; 20 tháng 5 năm 1966 một lần nữa trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; trong giai đoạn từ 3 tháng 1 năm 1970 đến 23 tháng 6 năm 1971 trải qua nâng cấp và trang bị lại theo Đề án 629-A tại xưởng phía Đông ở Vladivostoc; 3 tháng 5 năm 1989 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; 1 tháng 11 năm 1989 giải tán và neo đậu ở Vladivostoc, nhanh chóng sau đó bị chìm ở khu vực nước nông do sự hư hỏng của trang thiết bị trên tàu.

+ B-51, từ 16 tháng 6 năm 1960 là K-99, từ 25 tháng 7 năm 1977 là B-99 (số hiệu xưởng 136); khởi công 31 tháng 10 năm 1959 ở xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin (số 199) tại Komsomol-na-Amur; 13 tháng 2 năm 1960 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân như tàu ngầm lớn; 16 tháng 6 năm 1960 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; hạ thủy 20 tháng 8 năm 1961; 27 tháng 1 năm 1962 gia nhập biên chế; 13 tháng 12 năm 1962 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; trong giai đoạn từ 20 tháng 3 năm 1965 đến 13 tháng 1 năm 1968 trải qua nâng cấp và trang bị lại ở xưởng phía Đông tại Vladivostoc theo Đề án 629-A; 20 tháng 5 năm 1966 một lần nữa trở thành phân lớp tàu ngầm lớn; trong giai đoạn từ 6 tháng 10 năm 1972 đến 29 tháng 7 năm 1974 trải qua đại tu ở xưởng phía Đông tại Vladivostoc; trong giai đoạn từ 6 tháng 10 năm 1972 đến 29 tháng 7 năm 1974 trải qua đại tu ở xưởng phía Đông tại Vladivostoc; 1 tháng 11 năm 1987 bị loại khỏi biên chế chiến đấu, bỏa quản ở vịnh Koniushkov trong trạng thái neo đậu; 2 tháng 2 năm 1988 mang đi đại tu ở xưởng phía Đông tại Vladivostoc, nhưng 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; 1 tháng 10 năm 1990 giải thể.

+ K-163, từ 25 tháng 7 năm 1977 là B-163 (số hiệu xưởng 137); khởi công 26 tháng 11 năm 1960 ở xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin (số 199) tại Komsomol-na-Amur; 25 tháng 2 năm 1961 ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân như tàu ngầm lớn; hạ thủy 7 tháng 7 năm 1962; 19 tháng 12 năm 1962 gia nhập biên chế; 30 tháng 12 năm 1962 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 20 tháng 5 năm 1961 trở thành phân lớp tàu ngầm lớn; 7 tháng 3 đến 31 tháng 8 năm 1967 trải qua trung tu ở xưởng “Zvezda” tại cảng Đá Lớn; trong giai đoạn từ 27 tháng 3 năm 1971 đến 23 tháng 6 năm 1973 đã trải qua nâng cấp và trang bị lại ở xưởng phía Đông tại Vladivostoc theo Đề án 629-A; 16 tháng 9 năm 1987 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho đơn vị khác để tháo dỡ; 1 tháng 11 năm 1 1987 giải tán/

+ Thân tàu thứ 24 (số hiệu xưởng 138); đóng ở xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin (số 199) tại Komsomol-na-Amur; bán cho Cộng hòa nhân dân Trung Hoa và gia nhập biên chế quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc.

+ Thân tàu số 25 (số hiệu xưởng 139); đóng ở xưởng mang tên Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin (số 199); bán cho Trung Quốc và gia nhập quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc.

Lượng choán nước

+ nổi: 2794

+ ngầm: 3600

Các kích thước chính

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 98,4 (-)

+ chiều rộng nhất: 8,4

+ vạch mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 7,85

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 3 động cơ diesel kiểu 37-D, tổng công suất, sức ngựa (kW): 6000 (4410)

+ động cơ chân vịt bánh lại PG-101, công suất, sức ngựa (kW):  2700 (1985)

+ 2 động cơ điện bánh lái PG-102, tổng công suất, kW: 2700 (1985)

+ động cơ điện dự trữ PG-104, công suất, kW: 140 (103)

3 trục, 3 bánh lái chân vịt 5 cánh

Tốc độ, hải lý

+ nổi hoàn toàn: 15,5

+ nổi với động cơ dự bị: 8

+ ngầm (dưới mép nước): 8

+ ngầm hoàn toàn: 12,5

+ ngầm với động cơ dự bị: 2

Tầm bơi xa, dặm (tốc độ, hải lý)

+ vị trí nổi: 23 500 (8 ); 5500 (15)

+ dưới mép nước: 10 600 (7)

+ dưới vị trí ngầm: 300 (2)

Độ lặn sâu, mét

+ làm việc hiệu quả: 200

+ giới hạn: 300

Thời gian hoạt động: 70

Thủy thủ đoàn (sỹ quan): 80 (10…12)

Thiết bị phóng tên lửa đạn đạo cho tàu ngầm R-13 (SS-N-4 “Sark”) thuộc tổ hợp D-2: 3 (Đề án 629-A: không có)

Thiết bị phóng tên lửa đạn đạo cho tàu ngầm R-21 (SS-N-5 “Serb”) thuộc tổ hợp D-4: không có (Đề án 629-A: 3)

Ngư lôi

+ các thiết bị ngư lôi mũi 533mm: 4

+ các thiết bị ngư lôi mạn tàu 533mm: 2

Cơ số đạn ngư lôi 533mm: 6


Hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu: không có

Đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: “Flag” (Snoop Plate)

Đài thủy âm

+ tổ hợp thủy âm “Arktika-M”

+ Đài tìm phương theo tiếng ồn (ShPS) MG-10

+ “Sbyaga”, “Svet-M”, trên Đề án 629-A

Các khí tài chống tác chiến điện tử

+”VAN” (Stop Light)

+ “Nakat” (Park Lamp D/F) trinh sát vô tuyến

Tổ hợp đạo hàng

+ “Pluton-629” trên Đề án 629

+ “Sigma-629-A” trên Đề án 629-A

Tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến

+ PR-1

+ ăng ten phao tiêu lai “Paravan”

+ các đài vô tuyến cao tần và siêu cao tần

Đài ra đa định vị hội thoại nói: -

Lượng choán nước

+ nổi: 2820

+ ngầm: 3625

Các kích thước chính

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 98,9 (-)

+ chiều rộng nhất: 8,2

+ vạch mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 8,5

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 3 động cơ diesel kiểu 37-D, tổng công suất, sức ngựa (kW): 6000 (4410)

+ động cơ chân vịt bánh lại PG-101, công suất, sức ngựa (kW):  2700 (1985)

+ 2 động cơ điện bánh lái PG-102, tổng công suất, kW: 2700 (1985)

+ động cơ điện dự trữ PG-104, công suất, kW: 140 (103)

3 trục, 3 bánh lái chân vịt 5 cánh

Tốc độ, hải lý

+ nổi hoàn toàn: 14,9

+ nổi với động cơ dự bị: 8

+ ngầm (dưới mép nước): 7,9

+ ngầm hoàn toàn: 11,9

+ ngầm với động cơ dự bị: 2

Tầm bơi xa, dặm (tốc độ, hải lý)

+ vị trí nổi: 23 500 (8); 5500 (15)

+ dưới mép nước: 10 600 (7)

+ dưới vị trí ngầm: 300 (2)

Độ lặn sâu, mét

+ làm việc hiệu quả: 200

+ giới hạn: 300

Thời gian hoạt động: 70

Thủy thủ đoàn (sỹ quan): 80 (10…12)

Tổng số tàu đã đóng: 1

Biến thể: không có

Năm 1947, theo Mệnh lệnh của Chính phủ Liên Xô ở Đức đã thành lập phòng thiết kế đặc biệt (lãnh đạo – A.A.Antipin), làm nhiệm vụ khôi phục tài liệu kỹ thuật thiết bị tuabin khí hơi nước và truy tìm trên các vùng khác nhau của nước Đức các bộ phận riêng trong thành phần thiết bị tuabin khí hơi, được chế tạo cho việc lắp ghép các tàu ngầm Đức lớp XXVI.

Đồng thời, ở phòng thiết kế Trung ương số 18 đã bắt đầu các công việc theo thiết kế tàu ngầm nội địa với thiết bị tuabin khí hơi (Đề án 617). Khi đó, toàn bộ trang thiết bị, trừ thiết bị tuabin khí hơi, phải được chế tạo trong nước. Có vẻ như thiết bị động cơ tuabin khí hơi phải được lắp ghép từ 3 bộ phận khác nhau, được tìm thấy bởi các cộng tác viên của Phòng thiết kế Antipin ở Đức, còn các chi tiết không đầy đủ và chi tiết khác phải được chế tạo lại.

Ban đầu, đã có thiết kế sơ bộ Đề án 617, nhiệm vụ kỹ thuật được giao cho Viện nghiên cứu khoa học mang tên A.N.Krưlov. Công việc được thực hiện theo thỏa thuận với viện nghiên cứu này và dưới sự giám sát của Viện phó B.M.Malinin. Ở phòng thiết kế trung ương số 18 đã thành lập nhóm chịu trách nhiệm các công việc được thực hiện tại các phòng thuộc Phòng thiết kế. Đề án sơ bộ đã hoàn thành cuối năm 1947, được nghiên cứu vào đầu năm 1948 và trình lên ủy ban kỹ thuật thuộc Phòng thiết kế Trung ương và tới Cục 5 Bộ Công nghiệp đóng tàu. Trên cơ sở đề án thiết kế sơ bộ và được thực hiện đồng thời với các phiên bản khác của nó (dự trữ nổi, số lượng khoang, độ bền vứng các vách ngăn, số lượng và sự bố trí các thiết bị ngư lôi…) đã tập hợp thành đề án nhiệm vụ kỹ - chiến thuật để thiết kế Đề án 617 sơ bộ.

Tháng 5 năm 1948, theo Mệnh lệnh của Bộ công nghiệp đóng tàu, toàn bộ công việc theo Đề án 617 đã được bàn giao một lần nữa tới phòng thiết kế số 143 được tổ chức đặc biệt mà ở đó có sự tham gia của các cộng tác viên từ phòng thiết kế của Antipin, đồng thời nhóm lớn các cộng tác viên Phòng thiết kế Trung ương số 18, Viện nghiên cứu khoa học trung ương mang tên Viện sĩ A.N.Krưlov và các tổ chức thiết kế đóng tàu khác. Phòng thiết kế số 143 đã thiết kế đề án kỹ thuật sơ bộ của tàu ngầm, thành lâpk bản vẽ làm việc và toàn bộ các tài liệu cần thiết để đóng và khai thác sử dụng tàu và làm việc trên sân đóng tàu thuộc ở căn cứ chế tạo thiết bị tuabin khí hơi với toàn bộ các hệ thống của nó và máy móc hỗ trợ, đồng thời chỉ đạo tiến hành các thí nghiệm tàu ngầm. Tổng công trình sư của tàu ngầm thí nghiệm Đề án 617 là A.A.Antipin – chủ nhiệm phòng thiết kế số 143. Tháng 3 năm 1953, theo sự phân phố của Hội đồng Bộ trưởng Liên xô, toàn bộ công việc theo Đề án 617, đồng thời toàn bộ các công việc nghiên cứu khoa học, thực hiện việc đảm bảo đề án cũng với những trang thiết bị đã có trong phòng thiết kế số 143 đã được bàn giao từ phòng thiết kế 143 ngược lại tới Phòng thiết kế Trung ương số 18. Đồng thời với Phòng thiết kế trung ương số 18 đã chuyến đến các chuyên gia phụ trách Đề án 617 và các công việc nghiên cứu – khoa học, liên quan đến đề án này.

Chính phủ đã giao nhiệm vụ lớn cho các đề án tàu ngầm với các thiết bị năng lượng mới, trong mệnh lệnh của Bộ Công nghiệp đóng tàu mùng 2 tháng 3 năm 1949 đã viết: “Hội đồng Bộ trưởng Liên bang Xô viết đã chấp nhận cần thiết và coi nhiệm vụ quan trọng nhất của Bộ công nghiệp đóng tàu và Bộ Quốc phòng là chế tạo các tàu ngầm tốc độ cao trên cơ sở sử dụng các thiết bị năng lượng mới”.

Ở Phòng thiết kế số 143 đã chế tạo bệ đặc biện để bảo quản peroxit hydro ít nước, trong đó bằng công sức của các chuyên gia và công nhân Phòng thiết kế số 143 đã chế tạo thiết bị tuabin khí hơi, được lắp ghép từ các tổ hợp được chuyển về từ Đức.

Tàu ngầm đề án 617 có độ ngắn tương đối, được kéo ra một phần theo chiều dọc thân tàu, vách ngăn hầm cửa vào hình thuôn, không lớn (không có buồng chiến đấu) và cánh đuôi được thiết kế một cách hợp lý. Toàn bộ đảm bảo cho tàu ngầm có chất lượng tốc độ và cơ động tốt. Sự bố trí ở mũi trữ lượng nổi mang lại khả năng tăng cường chất lượng di chuyển trên biển của tàu.

Thân trong, được tính toán ở độ lặn sâu giới hạn 200 mét, được phân chia bởi các vách ngăn không thấm nước thành 6 khoang: ngư lôi, ắc quy (cho người ở), trạm trung tâm, diezel, tuabin, mạn. Vật liệu thân trong – thép SKhL-4. Các vách ngăn trạng trung tâm được tính toán chịu được áp lực 10kg lực/cm2, 3 vách ngăn còn lại – chịu áp lực 2kg lực/cm2. Trong không gian giữa thành tàu bố trí 8 thùng tải trọng dằn, các thùng nhiên liệu và buồng không thấm nước với trữ lượng peroxit hydro (103,4 tấn). Trữ lượng nổi và sự phân chia thân trong bằng các vách ngăn không thấm nước đảo bảo tính không chìm của tàu ngầm khi bị đắm 1 khoang tiếp giáp bất kỳ với thùng tải trọng dằn mang theo.

Trang thiết bị điện của tàu ngầm Đề án 617 là điểm đặc sắc nhất. Nó gồm có các thiết bị năng lượng diesel với sơ đồ, tương tự như động cơ điện – diesel được tiếp nhận trên tàu ngầm và thiết bị tuabin khí hơi. Lần đầu tiên trong lịch sử tàu ngầm Liên Xô, công xuất thiết bị hoạt động dưới nước đạt 7250 sức ngựa trên 1 trục.

Thiết bị tuabin khí hơi được sử dụng để bơi ngầm trên tốc độ lớn (10-20 hải lý), động cơ điện – diesel – để bơi nổi, để bơi ở vị trí ống nhòm tiềm vọng dưới động cơ diesel, để bơi ở trạng thái ngầm dưới các động cơ diesel với nguồn của chúng từ pin ắc quy (tốc độ ngầm thấp từ 2 đến 9 hải lý) và để nạp điện cho ắc quy. Cả hai thiết bị đều hoạt động trên 1 trục.

Thiết bị điện – diesel gồm 2 động cơ diesel 8Ch23/30 và 6Ch23/30, động cơ điện chân vịt PG-100, máy phát điện Pg-107 và các đài điều khiển chúng. Chúng được bố trí trong khoang thứ 4 (diesel), động cơ điện dự bị - trong khoang số 6 (mạn); pin ắc quy – trong hốc ắc quy ở bộ phận dưới khoang thứ 2. Trữ lượng nhiên liệu diesel – 88,5 tấn.

Để đảm bảo chế độ hoạt động của các động cơ diesel trên độ sâu tiềm vọng có lắp khí tài hoạt động của động cơ diesel ở vị trí ngầm (RDP) với sự làm đầy cột không khí và khí, được giới thiệu là thiết kế mới một cách nguyên tắc, không được tiếp nhận trên các dòng tàu ngầm khác. Một trong các ưu điểm của thiết kế này là sự thiếu đường lưu thông của trụ hoạt động của động cơ diesel qua thân trong, dẫn tới sự hợp lý của thể tích bên trong tàu ngầm. Các kích thước lựa chọn và thực hiện thiết kế của khí tài cho phép làm việc trong chế độ hoạt động của động cơ diesel ở vị trí ngầm đồng thời 2 động cơ trên công suất hoàn toàn, đảm bảo sự nạp điện pin ắc quy và di chuyển với tốc độ 5,8 hải lý, khi đó, sự thưa bên trong tàu ngầm không quá 150-200mm cột nước, còn sự kháng áp trong ống thoát khí 1000-1200 mm cột nước, thì trong thời gian đó, như trên các tàu ngầm khác, những số lượng này tương ứng với 500-650mm và 2000-3000mm cột nước.

Thiết bị tuabin khí hơi hoạt động theo sơ đồ sau: peroxit hydro được cung cấp tới thùng phân tán, ở đó, nó với sự hỗ trợ của chất xúc tác đặc biệt được phân phối trong oxi dạng khí (37%), và hơi nước (63%). Từ thùng phân tán, oxi-hơi nước tràn vào thùng cháy, ở đó, đồng thời cùng nhiên liệu hidrocacbon nhẹ đặc biệt dạng keroxin (TK-8A) được cung cấp, có khối lượng riêng 0,8, sự khác biệt tăng cường theo so sánh với nhiệt độ cháy của keroxin và lượng nhỏ tạp chất, có khả năng cháy hoàn toàn không cần sự luyện cốc. Các sản phẩm cháy, gồm 15% từ khí cacbon và 85% hơi nước qua pin ắc quy nhiệt, phục vụ cho việc điều hòa (làm bằng) quán tính nhiệt của khí hơi khi thay đổi chế độ hoạt động, đưa tới tuabin với nhiệt độ ổn định 550 độ C và thay đổi sự phụ thuộc vào áp lực tải. Sự tải hoàn toàn tương ứng với áp lực gần 21kg lực/cm2 kho tốc độ quay của tuabin gần 9500 vòng/phút. Khí hơi được xử lý từ tuabin được đưa tới nồi ngưng hơi để ngưng tụ nước và tách khí cacbon, sau đó được hút ra bằng máy nén khí xoắn ốc kiểu “Liskholm” và được xử lý qua thiết bị đặc biệt ngoài thành, ở đó được hòa tan với nước biển.

Chất Hiđrô peôxít chứa trong 32 túi nhựa PVC được treo bán cố định trên giá kim loại bố trí tại các khoang thông nước bên trong lớp vỏ ngoài của tàu. Dưới áp lực của nước biển, chất Hiđrô peôxít trong các túi nhựa này bị ép dẫn sang bơm trung chuyển, rối từ đó được bơm sang bơm trộn 3 thành phần (Hiđrô peôxít, nhiên liệu và chất ngưng kết). Nhiên liệu đặc chủng dùng cho tuốc bin khí hơi nước được chứa trong 2 chiếc két đặt bên ngoài lớp vỏ áp lực và được cấp thẳng tới bơm trộn 3 thành phần nhờ áp lực nước biển. Thành phần thứ 3 của bơm trộn là nước ngưng kết chiết ra từ lượng nước thặng dư trong chu trình đốt liên quan tới phản ứng tách chất Hiđrô peôxít và được dùng vào việc khống chế nhiệt độ khí hơi nước. Dư lượng nước ngưng kết sẽ được máy nén “Liskholm” tống ra ngoài cùng với lượng khí thải Cacbon điôxít

(Đoạn cuối:

Запасы ПВК хранились в 32-х эластичных полихлорвиниловых мешках, расположенных в проницаемых выгородках легкого корпуса и подвешенных к корпусу на металлической раме. Под давлением забортной воды ПВК выжималась из мешков и подавалась сначала к перекачивающему насосу, а оттуда – к трёхкомпонентному насосу (ПВК – топливо – конденсат). Специальное топливо для ПГТУ хранилось в двух цистернах вне прочного корпуса и под забортным давлением подавалось непосредственно к трехкомпонентному насосу. Третьим компонентом этого насоса была конденсатная вода, которая выделялась в цикле в избытке в связи с разложением ПВК и использовалась для регулирования температуры парогаза; избыток её выбрасывался за борт вместе с углекислым газом компрессором «Лисхольм».

Em dịch xong thấy sạn nhiều, các cụ, các bác, đồng đội hiệu chỉnh lại cho em nhá :) )

Số lượng PVK, nhiên liệu và nước ngưng được cung cấp vào thùng đốt để tạo thành khí hơi hoạt động, được điều hòa tự đọng trong sự phụ thuộc vào tải trọng quy định khi có sự hỗ trợ của máy điều hòa 4 thành phần. Thành phần thứ 4 trong máy điều hòa là nước ngoài thành được bố trí, trong đó, sự giảm khối lượng tàu được khôi phục, nhận được do sự khác nhau của khối lượng tiêu thụ PVK (khối lượng riêng 1,34) và nhiên liệu (khối lượng riêng 0,8) và chuyển tới vị trí nước ngoài thành tàu của chúng. Sự điều hòa thành phần sau cùng hỗ trợ cho việc nổi của tàu ngầm khi di chuyển dưới thiết bị tuabin khí hơi.

Việc làm mát nước ngưng được thực hiện trong sự phân bố ngoài thành tàu bằng tủ lạnh, ở đó, nước ngưng được cung cấp bằng bơm nước ngưng. Sự xả hao hụt khí hơi được sản xuất từ đệm vòng chắn đầu của tuabin khi có sự hỗ trợ của bơm, tạo thành khối lượng 0,98kg lực/cm2.

Công suất tuabin được truyền tải tới chân vịt qua bộ truyền động 2 tầng, giảm tần số quay đến 480 vòng/phút. Bộ phận công suất của tuabin được đưa tới hoạt động của máy nén khí, đồng thời, tới vòng quay trong chế độ máy phát điện của chân vịt chính của động cơ điện để đảm bảo các máy móc hỗ trợ năng lượng điện.

Trong mục đích đảm bảo sự an toàn khai thác sử dụng, thiết bị tuabin có các khí tài bảo vệ sau:

+ bảo vệ giới hạn theo vòng quay tuabin đến 11 200 vòng/phút

+ bảo vệ giới hạn theo nhiệt độ hơi nước sạch đến 575 độ C

+ bảo vệ giới hạn theo áp suất trong bình ngưng tụ (hơi nước) đến 6kg lực/cm2

+ bảo vệ tối thiểu theo áp suất khối lượng đến 2,5 kg lực/cm2

Ba sự bảo vệ đầu tiên hoạt động qua máy điều hòa cực đại của tuabin trên 3 thành phần, bộ chuyển mạch trong bơm 3 thành phần và dẫn thiết bị từ hoạt đọng, còn sự bảo vệ dầu với sự hỗ trợ của rơ le áp kế dẫn động cho bơm dầu phụ.

Thiết bị tuabin khí hơi có thể hoạt động lâu dài trên tải trọng hoàn toàn ở tư thế ngầm trên độ sâu 30 đến 120 mét và thời gian ngắn 5 phút trên độ sâu 160 mét.

Với sự tăng độ lặn sâu, công suất tuabin được truyền tải tới chân vịt, giảm sự liên qua tới việc tăng cường độ tiêu thụ công suất trong hoạt động của máy nén khí – bơm khí cacbonat ngoài thành. Việc khởi động thiết bị có thể được thực hiện ở phạm vi các độ lặn sâu từ ống nhòm ngầm đến 80 mét. Tải trọng theo khí hơi trong 25% tới hoàn toàn là tải trọng khởi động. Công suất khai thác sử dụng tối thiểu là 30%, tải trọng theo khí hơi, đảm bảo sự bơi của tàu ngầm trên độ sâu từ độ sâu tiềm vọng tới 25 mét.

Thời gian hoạt động liên tục của thiết bị cho đến khi sử dụng hoàn toàn PVK trong sự phụ thuộc từ tải trọng từ 6 đến 23 giờ. Công suất tối đa của thiết bị ở độ sâu 30-40 mét là 7250 sức ngựa, trên bệ lắp tuabin khi sự tiêu tốn trong một giờ của khí hơi 37 tấn. Trên độ sâu này, công suất được truyền tải tới trục chân vịt là 6050 sức ngựa. Khi bơi ở độ sau 40 mét, sự tiêu thụ riêng của PVK, liên quan tới công suất trên bệ tuabin ở tải trọng 100% là 2,1kg/sức ngựa giờ, khi 50% - 2,5kg/sức ngựa.giờ và 30% - 3,4kg/lực.giờ; sự tiêu thụ nhiên liệu trong cùng các điều kiện này tương ứng – 0,23; 0.28 và 0,37kh/sức ngựa.giờ.

Các tính năng cơ động tiếp nhận được của thiết bị tuabin khí hơi có thể được nhận định theo dạng sau: thời gian chuẩn bị của thiết bị tới khi khởi động – 2 phút 10 giây; sự khởi động tăng cường của thiết bị từ trạng thái lạnh với sự tăng công suất đến tối đa (hoàn toàn) – 9 phút 30 giây, còn khi khởi động từ trạng thái được tăng nhiệt – 4 phút 35 giây. Thời gian chuyển từ hoạt động dưới động cơ điện dự bị tới tải trọng khai thác vận hành tối đa dưới thiết bị tuabin khí hơi khi khởi động từ trạng thái lạnh hoặc được tăng nhiệt tương ứng với 4 phút và 2 phút 45 giây. Thời gian chuyển (khi máy được tăng nhiệt) với tải trọng khởi động tới công suất hoàn toàn gần 2 phút 30 giây.

Trang thiết bị, các máy móc và hệ thống chung trên tàu cùng khí tài của tàu ngầm trong số lượng lớn đồng nhất với các đề án tàu ngầm khác (Đề án 611, Đề án 613), việc thiết kế và đóng được thực hiện trong cùng thời gian ở Phòng thiết kế Trung ương số 18 tại các xưởng đóng tàu ở Leningrad. Từ những sự đặc biệt này, có thể đánh giá:

+ thùng lặn nhanh có sự điều khiển thủy lực bằng van thông biển. Van quạt có thiết bị dẫn động bằng tay tốc độ cao

+ các khí tài bơm nước gồm có 2 bơm – dạng chính 6MBx2 và bơm hầm dạng TP-20/250

+ hệ thống không khí cao áp gồm có 18 bình cầu thể tích 410 lít và 2 thùng thể tích 80 lít. Thể tích chung – 7,5m3, áp suất – 200kg lực/cm2. Để bổ sung trữ lượng không khí trên tàu đã lắp 2 máy nén khí diesel dạng DK-2, công suất 10 lít/phút, không khí nén bằng áp suất 200kg lực/cm2 và 1 máy nén khí điện dạng 1K công suất 6 lít/phút, không khí sạch bằng áp suất 200kg lực/cm2

+ sự nổi của tàu ngầm từ vị trí chiến đấu trong tốc độ tuần dương được đảm bảo bằng sự bơm hơi của các thùng tải trọng dằn thải bằng khí ga đã tiêu thụ của các động cơ diesel trong khoảng thời gian gần 6 phút khi có sự hoạt động đồng thời của các động cơ diesel chính và hỗ trợ

+ hệ thống thủy lực, được sử dụng để dẫn hoạt động của các thiết bị dẫn động thủy lực bánh lái dọc và ngang, khí tài nâng kính tiềm vọng, nâng ăng ten VAN-5 “Flag”, các khung nhỏ của hệ thống thông tin liên lạc dưới nước, ăng ten chân cắm liên lạc tầm xa và nâng khí tài hoạt động của động cơ diesel ở vị trí ngầm (RDP), đồng thời toàn bộ máy móc thủy lực để mở van thông, van quạt, các cửa trước của thiết bị ngư lôi và hầm cung cấp không khí tới các động cơ diesel và quạt của tàu – gồm có 3 thiết bị bơm.

+ hệ thống tổng thể của tàu và quạt ắc quy phục vụ cho 2 quạt – thổi và đẩy không khí – công suất 4000m3/h khi áp lực 350 cột nước. Sự tiếp nhận không khí sạch được được hiện qua hầm cung cấp không khí tới các động cơ diesel, còn sự thải khí – qua hầm xả khí của quạt gió;

+ hệ thống ổn định ở độ sâu “Sprut” ban đầu được lắp trong dạng không đảm bảo yêu cầu của tàu đã được tháo bỏ cho đến khi ký văn bản tiếp nhận

+ trên tàu đã lắp 2 nhà vệ sinh ngầm và 1 nhà vệ sinh nổi trong vách ngăn khoang.

Trong thành phần các khí tài đạo hàng, quan sát và thông tinh có: la bàn con quay “Kurs-3”, hành trình kế GOM-III, máy đo sâu bằng tiếng dội NEL-4UG, đài tìm phương vô tuyến RPN-47-03, đài ra đa định vị “Flag”, máy đáp thuộc đài ra đa định vị hội thoại nói “Fakel-MO-1”, tài định vị thủy âm “Tamir-5LS”, đài tìm phương theo tiếng ồn “Mars-24KIG”.

Bản vẽ kỹ thuật của Đề án 617:

Trình thủ trưởng xem đoạn dưới này có được không ạ ;D

"Chất Hiđrô peôxít chứa trong 32 túi nhựa PVC được treo bán cố định trên giá kim loại bố trí tại các khoang thông nước bên trong lớp vỏ ngoài của tàu. Dưới áp lực của nước biển, chất Hiđrô peôxít trong các túi nhựa này bị ép dẫn sang bơm trung chuyển, rối từ đó được bơm sang bơm trộn 3 thành phần (Hiđrô peôxít, nhiên liệu và chất ngưng kết). Nhiên liệu đặc chủng dùng cho tuốc bin khí hơi nước được chứa trong 2 chiếc két đặt bên ngoài lớp vỏ áp lực và được cấp thẳng tới bơm trộn 3 thành phần nhờ áp lực nước biển. Thành phần thứ 3 của bơm trộn là nước ngưng kết chiết ra từ lượng nước thặng dư trong chu trình đốt liên quan tới phản ứng tách chất Hiđrô peôxít và được dùng vào việc khống chế nhiệt độ khí hơi nước. Dư lượng nước ngưng kết sẽ được máy nén “Liskholm” tống ra ngoài cùng với lượng khí thải Cacbon điôxít."

Đ/c huyphongssi dịch chuẩn rồi. Có điều peroxit hydro viết tắt không phải PVK vì nó là - Перокси́д водоро́да (перекись водорода), H2O2. Có lẽ bản in nhầm chăng. Còn chất tham gia vào hoạt động của tuabin hơi thì đúng là hydro peroxit. NATO gọi lớp này là "Whale" (Cá Voi) mặc dù đây là loại tàu ngầm không lớn.   

Mặc dù rằng, thiết bị động cơ tuabin khí hơi được lắp trên bệ, trong quá trình các thí nghiệm của nó trong các điều kiện của tàu ngầm tiếp tục xuất hiện những hỏng hóc: sự gián đoạn (dừng) hoạt động của các bơm và tổ hợp máy móc hỗ trợ của thiết bị, các bao bảo quản PVK không được làm kín và sự rò rỉ của chúng ra thành, hoạt động của thiết bị điều hòa bị hỏng…. Khi xuất hiện sự rò rỉ PVK đã dẫn đến việc sự phân hủy nhanh chóng của chúng khi tiếp xúc từ sự tiếp xúc với các đồ bẩn và nhiễm dầu, làm cháy các thiết bị này dưới tác động của oxi. Liên quan đến lỗi không kín của tuyến PVK, đồng thời sự ngưng tụ của hơi dầu trong các khu vực khác nhau, là các trường hợp gây cháy trong khoang tuabin, thậm chí “bông”, được gọi như vậy khi có vụ nổ nhỏ, không gây ra thiệt hại.

Trong giai đoạn các thí nghiệm xưởng, đã nhận thấy, rằng khu vực các dao động xoắn của thiết bị động cơ diesel chính 8Ch23/30 có phạm vi vòng quay lớn, dẫn đến phải tăng khu vực cấm số vòng quay hoạt động. Để giảm khu vực cấm, đã lắp trên bệ trục khuỷu động cơ diesel chống rung: đồng thời trục khuỷu của động cơ diesel được thay thế, trên ngõng trục mạn đã phát hiện các vết nứt. Toàn bộ được thực hiện cùng nhau bởi lý do, rằng các thí nghiệm tàu S-99 đã tiếp tục trong thời gian dài. Chỉ vào 21 tháng 4 năm 1955, tàu ngầm đã được giới thiệu ở các thí nghiệm cấp Nhà nước và kết thúc vào 20 tháng 3 năm 1956.

Hội đồng nghiệm thu quốc gia trong báo cáo của mình đã đánh giá: “Trên tàu ngầm lần đầu tiên đã đạt được tốc độ hoàn toàn 20 hải lý trong 6 giờ. Theo phạm vi hoạt động rộng của tàu ngầm tốc độ cao và các tầm bơi xa khác nhau bằng tốc độ này, tàu ngầm chưa từng có tàu nào so sánh được trong Hải quân, nghĩa là mở rộng một cách đáng kể khả năng chiến đấu trong việc sử dụng tàu ngầm lớp này”.

Cùng với đó là hàng loạt các nhược điểm, xuất hiện trong quá trình thí nghiệm toàn diện của tàu ngầm, ví dụ như:

+ ở tốc độ lớn của tàu ngầm, do nhiễu rất khó sử dụng các khí tài tìm phương theo tiếng ồn và ra đa định vị

+ tầm xa bơi liên lúc dưới nước ở tốc độ thấp là nhược điểm của dung lượng pin ắc quy không lớn

+ cấp độ tiếng ồn khi chuyener động dưới thiết bị tuabin khí hơi trên toàn bộ tải trọng và các độ sâu là lớn và nằm trong giới hạn từ 118 đén 136dB trên tầm xa 50 mét từ tàu ngầm với tốc độ di chuyển từ 14 đến 20 hải lý. Tiếng ồn của tàu ngâm khi di chuyển dưới động cơ tuabin khí hơi được xác định trong tiếng ồn cơ bản của chân vịt và một cách từng phần, bởi tiếng ồn phát ra từ bộ truyền động của thiết bị tuabin răng cưa chính

+ trong hoạt động của thiết bị tuabin khí hơi, khoang tuabin không có người ở (số 5) được làm kín và người ở khoang số 6 trên thực tế bị cách ly hoàn toàn khỏi các khoang khác của tàu ngầm

+ động cơ diesel khi làm lạnh, nước biển nhanh chóng làm chúng bị rỉ bề mặt ngoài của các trục làm việc, các ổ trục bánh và khung không thể đảm bảo thời gian phục vụ theo quy định.


Tàu ngầm thí nghiệm duy nhất của Đề án 617, nhận số hiệu chiến thuật S-99 (số hiệu xưởng 617) được đóng ở xưởng số 196 thuộc Bộ Công nghiệp đóng tàu. Tàu được khởi công 5 tháng 2 năm 1951 và hạ thủy 5 tháng 2 năm 1952, còn 16 tháng 6 cùng năm đã bắt đầu các thí nghiệm neo đậu. Năm 1956, S-99 đã đưa vào khai thác sử dụng thí nghiệm ở Hạm đội Baltic.

Gia nhập biên chế Hạm đội Baltic, tàu ngầm thí nghiệm Đề án 617 trong thời gian đó, lần đầu tiên trong thế giới tàu ngầm chiến đấu,đạt được tốc độ 20 hải lý ở vị trí ngầm. Đáng chú ý, trong thời gian đó (cuối năm 1955), gia nhập biên chế Hải quân Anh có tàu ngầm thí nghiệm “Explorer”, đồng thời có thiết bị tuabin khí hơi và có tốc độ bơi ngầm lớn, không phải là tàu chiến, bởi vì trên tàu không có vũ khí, mà nghiệm vụ chính của nó là sử dụng để huấn luyện và kiểm tra độ tin cậy khi hoạt động của thiết bị năng lượng.

Năm 1956, tàu ngầm Đề án 617 S-99 đã đưa vào khai thác sử dụng thí nghiệm ở Hạm đội Baltic. Liên quan đến sự phức tạp và mới mẻ trong thiết bị năng lượng của nó trong giai đoạn khai thác sử dụng thí nghiệm đã lấy các thợ máy đảm bảo từ Phòng thiết kế Trung ương số 18. Trong giai đoạn từ năm 1956 – 1959, tàu ngầm có 98 lần ra khơi, với hơn 6000 dặm ở tư thế nổi, 8000 dặm ở tư thế ngầm (trong số đó 315 dặm dưới thiết bị tuabin khí hơi), đã nhiều lần khởi động huấn luyện thiết bị tuabin khí hơi.

Ngày 17 tháng 5 năm 1959, trên tàu ngầm S-99 đã xảy ra tai nạn nghiêm trọng. Tàu đã rời khỏi bãi tập để tiến hành khởi động huấn luyện – thí nghiệm thiết bị năng lượng ở các độ sâu khác nhau. Ngày 19 tháng 5, sau khi lặn đã thực hiện việc khởi động thiết bị ở độ sâu 40 mét và sau đó ở độ sâu 60 mét. Những trục trặc về khởi động và hoạt động của thiết bị tuabin khí hơi không xuất hiện. Trong lần khởi động sau ở độ sâu 80 mét, từ phía khoang tuabin đã nghe thấy tiếng động mạnh (nổ) và thiết bị không được khởi động. Chỉ huy tàu một cách không chậm trễ (không đợi sự báo cáo từ khoang số IV) đã thổi tải trọng dằn chính của hệ thống bơm hơi khẩn cấp. Tàu ngầm nổi lên mặt biển, có độ nghiêng theo hướng mạn tàu 2 độ. Từ khoang số IV (diesel) đã báo cáo: “Vụ nổ và cháy ở khoang số V” và “Cần dẫn nước vào khoang số V”. Trên tàu đã có tín hiệu cứu nạn. Sau cửa kính quan sát từ các khoang số IV và V đã xác định, rằng khoang số V (tuabin) đã bị ngập nước.

Bởi vì tàu còn nổi, chỉ huy tàu đã quyết định cho tàu bơi về căn cứ bằng hoạt động của máy phát điện – diesel (khoang số IV) và động cơ điện dự bị (trong khoang số VI), thông báo về tai nạn về căn cứ và gọi tàu hỗ trợ. Sau vài giờ, tàu ngầm đã về tới căn cứ. Sau khi bơm nước khỏi khoang tuabin, đã xác định, rằng đã xảy ra sự vỡ van bên thành của ống dẫn tải peroxit oxi, kết quả của vụ nổ là bộ phận trên của thân trong đã hình thành lỗ thủng xuyên thấu đường kính 80mm. Vụ nổ xảy ra do sự phân tán peroxit oxi từ việc chất bẩn rơi vào van.

Sau tai nạn, S-99 đã không được khôi phục, bởi vì yêu cầu thay thể số lượng lớn bộ phận máy móc của thiết bị tuabin khí hơi, nhiều trong số đó cần chế tạo mới, và việc đó yêu cầu số lượng lớn tài chính.

Sau một thời gian, các công trình sư đã bắt đầu thiết kế tàu Đề án hiện đại hóa 643 với sự tăng cường lượng choán nước và tốc độ ngầm hơn 22 hải lý, với thiết bị năng lượng chính 2 trục. Đề án này có tên Đề án 617-M. Tuy nhiên, từ năm 1952, toàn bộ hoạt động đã hướng vào việc thiết kế các tàu Đề án 627, trở thành lớp tàu ngầm nguyên tử Liên Xô đầu tiên. Kết quả của các công việc sau nặng nề sau đó đã chỉ ra trong thí nghiệm, đã quyết định ngừng các tuabin khí hơi không an toàn, còn tàu ngầm với thiết bị năng lượng này được tính toán không có triển vọng. Vì vậy, S-99 sau đó được tháo dỡ và xẻ lấy kim loại.


+ S-99; (số hiệu xưởng 617); 26 tháng 3 năm 1949 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân; 5 tháng 2 năm 1951 khởi công ở xưởng số 196 thuộc Bộ Công nghiệp đóng tàu tại Leningrad như tàu ngầm thí nghiệm với thiết bị tuabin khí hơi; hạ thủy 5 tháng 2 năm 1952; trong giai đoạn từ 16 tháng 6 năm 1952 đến năm 1955 đã thực hiện chương trình các thí nghiệm neo đậu và vận động cấp xưởng ở khu mặt nước tại căn cứ Liepai và Nam Baltic; từ 21 tháng 4 năm 1955 đến 20 tháng 3 năm 1956 đã thực hiện chương trình thí nghiệm vận động cấp quốc gia, trong đó ở bãi tập Tallin đã đạt được tốc độ hoàn toàn 20 hải lý trong thời gian 6 tiếng và thời gian ngắn – 22 hải lý; 20 tháng 3 năm 1956 gia nhập biên chế và 30 tháng 8 năm 1956 gia nhập biên chế Tiểu đoàn tàu ngầm độc lập thuộc Hạm đội Cờ đỏ Baltic đóng căn cứ ở Lomonosov; trong giai đoạn từ mùa hè năm 1956 đến mùa đông năm 1958 đã tiến hành sửa chữa sau thí nghiệm các máy móc ở xưởng số 196; tháng 5 năm 1958 tàu chuyển tới Kronshtadt và tham gia quá trình khai thác sử dụng thí nghiệm; mùa hè năm 1958 đã trải qua xử lý các nhiệm vụ huấn luyện ở vịnh Phần Lan ở khu vực quần đảo Hotland, sau đó tới Liepai; trong giai đoạn mùa đông năm 1958 – 1959 đã trải qua xử lý các nhiệm vụ huấn luyện ở Nam Baltic, sau đó liên quan đến việc xử lý tuổi thọ động cơ của thiết bị năng lượng chính đã có kế hoạch sửa chữa ở xưởng số 196, nhưng theo yêu cầu của Hải quân và sự đồng ý của Phòng thiết kế Trung ương số 18 đã quyêt định tiến hành các thí nghiệm kéo dài với thiết bị tuabin khí hơi, gồm có khởi động trên các độ lặn sâu khác nhau; 19 tháng 5 năm 1959, tàu ra biển và khởi động dưới nước, thủy thủ đoàn bắt đầu thực hiện chương trình thí nghiệm; khởi động tuabin ở độ sâu 40 mét và 60 mét so với bề mặt nước diễn ra thuận lợi, sau đó ở độ sâu 80 mét trong khoang số V đã xảy ra vụ nổ, tàu bị nghiêng về phía mạn tàu, sau khi bơm hơi khẩn cấp từ thùng tải trọng dằn chính, tàu bơi qua 120 mét và bắt đầu nổi; trong khoang số V, đám cháy tiếp tục, khói qua khoang cho người ở số IV và tới cuối khoang số VI; tàu được kéo về Liepai sau đó 12 giờ; trong giai đoạn tháng 5-6 năm 1959 đã trải qua sửa chữa khẩn cấp ở xưởng “Tosmare” ở Liepai; sau đó đã bơi ở tư thế nổi tới Kronshtadt; 30 tháng 8 nawm1961 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và phân loại lại thành tàu ngầm thí nghiệm và bàn giao cho Viện nghiên cứu khoa học số 138 của Hải quân; 28 tháng 2 năm 1964 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ và 15 tháng 5 năm 1964 giải tán; sau đó ở căn cứ “Glavvtorchetmechta” tại Leningrad ở quần đảo Turukhtan bị tháo dỡ lấy kim loại.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 950

+ ngầm: 1500

Các kích thước chính, met

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 62,2 (-)

+ chiều rộng nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 6,08 (-)

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 5,08

Thiết bị năng lượng chính: thiết bị tuabin khí hơi

+ 1 động cơ diesel 8Ch23/30, công suất, sức ngựa (kW): 1000 (740)

+ 1 máy phát điện – diesel (động cơ diesel 6Ch23/30, máy phát điện PG-107), công suất, sức ngựa: 450 (350)

+ 1 động cơ điện diesel PG-100, công suất, sức ngựa (kW): 540 (397)

+ 1 động cơ điện dự bị, PG-105, công suất, sức ngựa (kW): 140 (103)

+ Pin ắc quy 26SU, số nhóm (cụm) x số lượng phần tử: 1x112

Tốc độ, hải lý

+ nổi hoàn toàn: 11

+ nổi với động cơ dự bị: 8,5

+ ngầm hoàn toàn (với thiết bị tuabin khí hơi): 20

+ ngầm hoàn toàn (với động cơ điện diesel): 9,3

+ ngầm với động cơ dự bị: 2,3

Tầm bơi xa, dặm (với tốc độ, hải lý)

+ ở vị trí nổi (với động cơ diesel): 8500 (8,5)

+ ở vị trí ngầm (với thiết bị tuabin khí hơi): 120 (20); 198 (14,2)

+ ở vị trí ngầm (với động cơ diezel dự bị): 132 (2,3)

Độ lặn sâu, mét

+ làm việc hiệu quả: 170

+ giới hạn: 200

Thời gian hoạt động: 45

Thủy thủ đoàn, người (sỹ quan): 51 (-)

Ngư lôi: thiết bị ngư lôi 533mm ở mũi/cơ số đạn: 6/12


Đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: “Flag” (Snoop Plate)

Đài thủy âm

+ “Mars-24KIG” – đài tìm phương theo tiếng ồn

+ “Tamir-5LS” – đài định vị thủy âm

+ NEL-4UG – đài đo tiếng vọng

Các khí tài chống tác chiến điện tử

+ “VAN”-5

+ RPN-47-03 – đài tìm phương vô tuyến

Tổ hợp đạo hàng

+ “Kurs-3” – la bàn con quay

+ GOM-III – hành trình kế

Tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến: tổ hợp các khí tài

Đài ra đa định vị hội thoại nói: “Fakel-MO-1”.

Tổng số tàu đã đóng: 215

Các biến thể

+ 613 (lớp Whiskey-I) – đề án cơ sở của tàu ngầm với trang bị pháo (1951)

+ 613 (lớp Whiskey-II/IV) – chỉ có súng phòng không tự động ở mũi/mạn

+ 613 (lớp Whiskey-III) – tháo trang bị pháo

+ 613 (lớp Whiskey-V) – tàu ngầm được nâng cấp không có vũ khí, với đài thủy âm với và trang bị vô tuyến điện tử mới

+ 613-Ts – tăng cường độ sâu sử dụng ngư lôi

+ 613-V – tăng cường thời gian hoạt động

+ 613 –Sh- thí nghiệm tổ hợp thủy âm dưới băng và các khả năng hoạt động dài ngày dưới nước

+ 613-EKhG “Katran” – tàu ngầm thí nghiệm với động cơ chu kỳ kín

+ 613-S – xử lý thùng nổi đối với sự quan trọng trong phục vụ cứu nạn của Hải quân (1961)

+ 666 – tàu ngầm cứu nạn thí nghiệm với tổ hợp điều khiển dưới nước (1962)

+ 613-RV – biến thể với sự bổ sung thiết bị ngư lôi để thí nghiệm tổ hợp tên lửa chống ngầm mới

+ V-613 – tàu ngầm được trang bị lại để phóng mô hình tên lửa đạn đạo tàu ngầm khởi động dưới nước (1957)

+ 613-D4 – tàu ngầm thí nghiệm đối với thí nghiệm tên lửa đạn đạo R-21 thuộc tổ hợp D-4

+ 613-D5 – tàu ngầm thí nghiệm đối với thí nghiệm tên lửa đạn đạo R-27 thuộc tổ hợp D-5

+ 613-D5 – tàu ngầm thí nghiệm đối với thí nghiệm tên lửa đạn đạo nhiên liệu rắn RT-15 thuộc tổ hợp D-7

+ P-613 (lớp Whiskey One Cylinder) – tàu ngầm được trang bị lại để thí nghiệm tổ hợp tên lửa có cánh P-5 (1956)

+ 644 (lớp Whiskey Twin Cylinder) – tàu ngầm mang hai tên lửa có cánh P-5 (1961)

+ 644D (lớp Whiskey Twin Cylinder) – biến thể Đề án 644 cho tên lửa có cánh P-5D

+ 665 (lớp Whiskey Long Bin) – tàu ngầm mang bốn tên lửa có cánh P-5 (1962)

+ 640 (lớp Whiskey Canvas) – tàu ngầm tuần tra với đài ra đa định vị “Kasatka” (1958)

+ 640-Ts – tàu ngầm thí nghiệm để nghiên cứu theo chương trình “Tsiklon”

+ 613-A – tàu ngầm được trang bị lại để thí nghiệm tên lửa có cánh P-70 “Ametist” (1962)

+ 613-AD – biến thể Đề án 613-A để thí nghiệm tên lửa có cánh P-70 “Ametist” (1964)

+ “Severyanka” – 2 tàu ngầm tháo vũ khí và bổ sung trang bị cho các nghiên cứu địa lý địa lý và khoa học đại dương.

Lớp tàu ngầm điện – diesel đầu tiên của Liên Xô sau chiến trnah có số lượng lớn nhất là tàu ngầm diesel Đề án 613. Đề án là sự phát triển của tàu ngầm có lượng choán nước trung bình Đề án 608, được chế tạo trong những năm 1942 – 1944.

Cuối năm 1944, Hải quân đã nhận được các vật (tài) liệu về tàu ngầm Đức U-250 (bị đắm ở vịnh Phần Lan và sau đó được trục vớt), có các thông số, gần với Đề án 608. Liên quan với đó, Dân ủy Hải quân – Thống chế N.G.Kuznetsov đã tiếp nhận quyết định đình chỉ hoạt động trên Đề án 608 đến khi nghiên cứu các vật liệu theo U-250. Tháng 1 năm 1946, sau khi nghiên cứu các tàu ngầm chiến lợi phẩm (U-250, lớp XXI…). Bộ Tư lệnh Hải quân theo sự đề xuất của Ủy ban quốc gia đã phê duyệt nhiệm vụ kỹ - chiến thuật và thiết kế tàu ngầm điện – diesel Đề án 613. Trên tàu, dự kiến thay đổi thông số kỹ - chiến thuật theo Đề án 608 theo hướng tăng cường tốc độ và tầm bơi xa khi tăng lượng choán nước tiêu chuẩn lên 800 tấn. Sự thiết kết được giao cho Phòng thiết kế Trung ương số 18 (hiện nay là Phòng thiết kế Trung ương kỹ thuật Hải quân “Rubin”), còn Tổng công trình sư là V.N.Peregudov, sau đó được thay bằng Ya.E.Evgrafov, còn từ năm 1950 là Z.A.Deribin. Giám sát viên chính từ Hải quân là Thuyền trưởng hạng 2 L.I.Kilmov. Tháng 8 năm 1946 đã đưa ra nhiệm vụ kỹ - chiến thuật của Đề án 613, còn 15 tháng 8 năm 1948, đề án kỹ thuật đã được phê duyệt bởi Chính phủ Liên Xô. Khi thiết kế bản vẽ lý thuyết đặc biệt chú ý hướng vào việc đảm bảo các chất lượng vận động cao ở vị trí nổi. Kết quả, tốc độ hoàn toàn của tàu khi di chuyển ở vị trí ngầm theo đề án tăng lên 13 hải lý (thay cho ban đầu là 12).

Vũ khí của tàu ngầm mới gốm có 4 thiết bị ngư lôi 533mm ở mũi và 2 thiết bị ở mạn tàu, được trang bị hệ thống bắn ngư lôi không khí không bụi. Số lượng ngư lôi cho thiết bị ngư lôi mũi là 6, và cơ số đạn chung là 12, thiết bị ngư lôi của tàu ngầm có thể bắn các loại mìn ngầm mới AMD-1000 và biến thể của chúng. Việc bắn được thực hiện trong phạm vi độ sâu: từ vị trí tiềm vọng đến 30 mét. Các khí tài phát hiện mục tiêu cơ bản ở vị trí ngầm là đài thủy âm “Tamir-5L” và đài thủy âm tìm phương theo tiếng ồn “Mars-24KIG”. Lần đầu tiên trên tàu ngầm đã lắm đài ra đa định vị mới phát hiện mục tiêu nổi “Flag”. Đài trinh sát vô tuyến “Nakat” không được chuẩn bị ở thời điểm đó để bàn giao cho Hải quân với số lượng lớn tàu ngầm Đề án 613 và được lắp trên chúng trong quá trình khai thác sử dụng. Ở phương Tây, các tàu ngầm này nhận tên gọi lớp Whiskey.

Trang bị pháo là tổng hợp và gốm 1 pháo đồng trục tự động 57mm SM-24-3ZiF và 2 pháo tự động đồng trục 2M-8, được đưa vào biên chế năm 1945 một cách đặc biệt cho tàu ngầm. Sau đó, trong quá trình phục vụ, trang bị pháo từ toàn bộ các tàu ngầm Đề án 613 đã bị tháo bỏ hoàn toàn.

Bản vẽ kỹ thuật Đề án tàu ngầm điện - diezel 613


Bản vẽ

Tàu ngầm Đề án 613 kiểu C (S), năm 1949, Liên Xô

Trong những năm 50-60 đã đóng 215 tàu ngầm lớp này.

Lượng choán nước nổi: 1050 tấn/ngầm: 1600 tấn

Chiều dài: 76 mét

Chiều rộng: 6,3 mét

Tốc độ dưới nước: 13,1 hải lý (24,3km/h)

Vũ khí: 6 thiết bị ngư lôi 533mm (4 – mũi; 2- mạn)/2 pháo đồng trục 25mm và 2 pháo đồng trục 57mm

1.Bánh lái ngang

2.Các thiết bị ngư lôi

3.Động cơ điện

4.Động cơ diesel

5.Khoang cho người ở

6.Các chân vịt truyền động

7.Ống thông hơi hoặc thông khí (Шнорхель)

8.Pháo

9.Đài thủy âm

10.Pin ắc quy

11.Bánh lái đứng

12.Khoang chỉ huy

Ống thông hơi hoặc ống thông khí.

Cám ơn bác huyphongssi, qtdc và tất cả các bác :)

(tiếp theo)


Theo thiết kế, Đề án 613 – tàu ngầm hai thân. Thân trong – hàn hoàn toàn, với khung ngoài được chia thành 7 khoang, trong khu vực pin ắc quy hình thành từ 2 hình trụ tiếp giáp, tạo thành “hình số 8”, ngoài ra, đường kính của hình trụ dưới lớn hơn đường kính hình trụ trên (sự áp dụng mới này được mượn từ người Đức). Các khoang số 1, 3, 7 được phân chia bởi các vách ngăn hình cầu, tính toán chịu được áp lực 10kg lực/cm2 và hình thành khoang – khoang ẩn. Các vách ngăn còn lại được tính toán chịu áp lực 1kg lực/cm2. Sự không chìm của tàu được đảm bảo khi đắm một khoang và 2 khoang bên cạnh nó bằng thùng chứa tải trọng dằn chính của một bên thành. Tải trọng dằn được tiếp nhận trong 10 thùng, bố trí ở thân ngoài. Thùng chứa tải trọng dằn chính – không có van thông (chỉ có các cụm thùng số 4 và số 5 ở giữa có van thông), cho phép đơn giản hóa thiết kế và giảm giá thành đóng tàu (giá rẻ). Không khí cao áp được bố trí trong 22  bình cầu thể tích 90 lít được tính toán chịu áp lực 200kg lực/cm2. Trữ lượng không khí được bố sung từ 2 máy nén khí diesel. Ban đầu, các ống dẫn không khí bằng thép với mặt phủ bên trong từ đồng, nhưng chúng bị ăn mòn rất mạnh và sau đó được thay bằng đồng đỏ. Bơm tiêu nước chính kiểu 6MVx2 có công suất 180m3/h khi áp lực cột nước 20 mét và 22m3/h. Ban đầu, trong phần cuối mũi tàu bố trí thùng nổi, nhưng khi tháo pháo – nó cũng được tháo. Lần đầu tiên, trong thực tên ngành đóng tàu ngầm Liên Xô đã tiếp nhận thiết bị cân bằng ngang ở phần cuối mạn tàu.

Thiết bị năng lượng chính của tàu gồm có động cơ diesel 2 tầng 37D, theo so sánh với các động cơ diesel 1D trên các dòng tàu ngầm trước chiến tranh IX-bis và XIII, khi công suất bằng nhau, có khối lượng, các kích thước và số lượng xi lanh thấp hơn. Đồng thời có khí tài đảm bảo hoạt động của động cơ diesel với hầm và van nổi. Tuy nhiên, động cơ diesel 37D có tiếng ồn cao hơn. Sự di chuyển dưới nước lần đầu tiên được thực hiện với sự hỗ trợ của 4 động cơ điện – diesel với các nhiệm vụ khác nhau: 2 động cơ chính kiểu PG-102 và 2 động cơ dạng PG-103 dự bị, nguồn điện được cung cấp từ pin ắc quy mũi dạng “46-SU” gồm có 2 nhóm theo 112 phần tử. Các máy móc xếp theo tuyến của trục được lắp trên các bộ giảm sóc cách âm. Các động cơ điện dự bị cung cấp sự quay tới trục chân vịt qua các bộ truyền động không ồn và đàn hồi với số dẫn động 1:3 và các khớp ma sát chuyển động dự bị. Giữa các động cơ diesel và động cơ phát điện diesel bố trí các khớp cách ly lốp – khí nén (ShPRM) đồng thời các khớp – giữa động cơ phát điện diesel và các trục tỳ, được liên kết với các trục bánh lái bằng các bệ cứng. Các khớp cách ly lốp – khí nén được tiếp nhận trong dạng có ưu thế rõ ràng trước các khớp dạng “BAMAG”, được lắp trên các Đề án tàu ngầm trước chiến tranh – chúng cho phép thực hiện sự cách âm của động cơ diesel và tuyến trục, tạo thành sự lắp ráp tuyến trục trên bệ, chứ không phải sau khi khởi động trên mặt nước, như vậy, thừa nhận sự gãy vỡ lớn và sự di chuyển của các trục liên tiếp thuộc các bộ phận riêng của hệ thống trục.

Cũng cần nhớ lại, để đảm bảo hoạt động của các động cơ diesel trong vị trí nổi trên độ sâu tiềm vọng của các tàu ngầm Đề án 613 có khí tài đặc biệt đảm bảo hoạt động của động cơ diesel được giới thiệu là hầm di động để cung cấp không khí sạch vào bên trong thân tàu, đảm bảo hoạt động của các động cơ chính. Van không khí của khí tài này được trang bị van nổi để ngăn chặn sự tràn nước hoặc khi bị đắm bộ phận trên, còn đẩy khí thải được thực hiện qua hầm vệ sinh bố trí trong phần mạn tàu của vách ngăn mui. (Cần thiết đáng chú ý, tiền thân của hệ thống đảm bảo hoạt động của động cơ diesel đã có vào đầu thế kỷ XX được thiets kế bởi sỹ quan – tàu ngầm người Nga Gudimom và được lắp trên một trong số các tàu ngầm Nga. Và chỉ sau vài chục năm, trong vai trò mẫu phế thải, khí tài tương tự đã được biết đến rộng rãi dưới tên gọi của Đức là “Shorkhel” – “Ống thông hơi” hoặc “Ống thông khí”.

Các ống nhòm tiềm vọng, hệ thống đảm bảo hoạt động cho động cơ diesel, các bánh lái dọc và ngang, nắp thiết bị ngư lôi có các thiết bị dẫn động thủy lực. Lần đầu tiên trong Hạm đội Liên Xô, trên các tàu ngầm này tiếp nhận hệ thống chênh mớn nước không tiếng ồn (chỉ bằng không khí), lắp ống thoát khí với sự thái khí vào nước, theo hướng mạn tàu (sử dụng hiệu quả hút của luồng nước ngoài thành tàu), đối với nhà vệ sinh lắp các bình thoát nước. Dự kiến lắp máy lạnh để làm mát không khí trong tàu ngầm, nhưng do hoạt động không đảm bảo yêu cầu, nó đã bị tháo.

Trong quá trình thí nghiệm các tàu ngầm đầu tiên S-61 và S-80 đã xuất hiện các nhược điểm về thiết kế sau:

+ nước ngoài thành tàu tràn vào hệ thống thủy lực, những va chạm thủy lực quan sát được, xuất hiện sự nén và quạt làm sạch chất lượng không tốt, hoặt động của các máy trong van quạt không đáng tin cậy

+ vỡ, đảo các khí tài di động (không có sự dẫn hướng cho chúng)

+ tăng nhiệt độ ổ trục và khớp nối trên tuyến trục, sự rung các máy móc, các bình cầu khớp lốp – khí nén và vấn đề thay thế chúng.

Mặc dù có một vài đặc điểm, việc này cho phép đủ đơn giản trong khí tài và tàu ngầm diesel tin cậy được Hải quân Liên Xô yêu thích. Trong toàn bộ sự đơn giản, trong hàng loạt trường hợp thậm chí sự nguyên thủy của trang thiết bị, nó đã trở thành một trong số các tàu ngầm êm nhất của Hải quân Nga. Trong cấp độ đó, lịch sử tồn tại của tàu ngầm Đề án 613 có thể so sánh với sự tồn tại của súng trường Nga mẫu năm 1891. Cũng không phải là xuất sắc, nhưng được tin cậy và yêu thích của mọi chiến binh Nga.

Bố cục bên trong của tàu ngầm diesel Đề án 613

1.Thiết bị ngư lôi 533mm

2.Phao điện thoại khẩn cấp

3.Động cơ điện diesel dự bị PG-103

4.Bình không khí nén

5.Động cơ diesel 37D

6.Pháo 57mm SM-24-ZIF (đã bị tháo)

7.Ống xả động cơ 37D

8.Ăng ten đài trinh sát kỹ thuật vô tuyến “VAN”

9.Ăng ten đài trinh sát vô tuyến “Nakat”

10.Ống nhòm tiềm vọng tiến công

11.La bàn từ GON-23M

12.Pháo 25mm 2M-8 (đã bị tháo)

13.Khoang 4 chỗ cho sỹ quan

14.Pin ắc quy 46SU

15.Bánh lái ngang

16.Đài thủy âm “Tamir-5L”

17.Thùng dây xích

18.Thùng chênh mớn nước

19.Thùng nước nhạt (không muối)

20.Thùng ngư lôi dự bị

21.Thùng nhiên liệu trong thân trong

22.Ống nhòm tiềm vọng phòng không

23.Hầm không khí cố định của hệ thống hoạt động của động cơ diesel

24.Ăng ten đài ra đa định vị “Flag”

25.Khoang cho người ở của thủy thủ lâu năm

26.Máy nén khí – diesel DK-2

27.Thùng nhiên liệu ngoài thân trong

28.Động cơ điện bánh lái PG-101

29, 39, 40, 41. 42. Các thùng tải trọng dằn chính

30. Bánh lái đứng

31. Bánh lái chân vịt

32. Thiết bị cân bằng

33. Máy nén khí điện không khí cao áp

34. Khoang ra đa định vị

35. La bàn chính

36. Buồng 2 chỗ cho sỹ quan

37. Các ngư lôi dự trữ 533mm

38. Bình cầu xạ kích

Hình vẽ tàu ngầm Đề án 613

Trong giai đoạn sản xuất hàng loạt của Đề án 613 đã áp dụng một vài sự thay thế, chi tiết, trong sự bố trí pháo – một bộ phận các tàu ngầm có pháo trước mui, một bộ phận – sau mui (có nghĩa là phương Tây, tương ứng là lớp “Whiskey-II” và “Whiskey-IV”). Năm 1956, theo quyết định của Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô đã tháo pháo từ các tàu ngầm (chúng không đáp ứng được các yêu cầu về phòng không với sự xuất hiện của các loại máy bay phản lực), sau đó, tốc độ và tầm bơi xa ở vị trí ngầm được tăng cường không đáng kể (lớp “Whiskey-III). Trong quá trình sửa chữa theo kế hoạch, trên các tàu đã thay thế một số kiểu trang vị kỹ thuật vô tuyến, lắp đài thủy âm “Feniks” (lớp “Whiskey-V”). Ngoài ra, trên 10 tàu ngầm đầu tiên của lớp đã lắp lá chắn sóng nhiều trụ theo thiết kế Lebedev, có kích thước mở nắp lớn hơn, còn sự tăng cường lực kéo giảm nhẹ đi hơn là lá chắn sóng theo thiết kế thông thường. Tuy nhiên, các lá chắn sóng này thâm chí khi bị biến dạng không lớn xảy ra sự kẹt lá chắn, bắt đầu từ tàu thứ 6 của loạt đã lắp các lá chắn sóng thường.

Một tàu ngầm – S-348 thuộc Đề án 613 – đã trang bị lại theo Đề án 613-Ts và có khả năng tiếp nhận vũ khí ngư lôi ở độ sâu tăng cường 70 mét. 27 tàu ngầm đã được chế tạo biến thể theo Đề án 613 với mục đích tăng cường thời gian hoạt động đến 45 ngày. Hơn 30 tàu ngầm diesel đã được nâng cấp theo các đề án khác. Những năm 1950, đã thực hiện các công việc tích cực trong phạm vi chế tạo các động cơ chu kỳ kín đối với tàu ngầm với việc sử dụng các máy phát điện – điện hóa. Để thí nghiệm động cơ tương tự, tàu ngầm S-293 đã được trang bị lại thành tàu thí nghiệm theo Đề án 613-EKhG (mã số “Kartan”). Để thí nghiệm tổ hợp thủy âm dưới băng và khả năng hoạt động lâu dài dưới nước đã chế tạo Đề án 613-Sh.

Các tàu ngầm Đề án 613 được sử dụng để tiến hành các thí nghiệm ngoài trời các loại vũ khí khác nhau, một trong số chúng đã nhận vũ khí tên lửa. Như tàu ngầm S-146 đã được trang bị lại theo Đề án P-613 để thí nghiệm các loại tên lửa có cánh tổ hợp P-5. Sau khi hoàn thành các thí nghiệm này và tiếp nhận tên lửa vào trang bị 6 tàu ngầm đã trải qua quá trình trang bị lại theo Đề án 644 (lớp “Whiskey Twin Cylinder”) và nhận vũ khí thuộc tổ hợp P-5 và 2 tên lửa có cánh trong thùng sau mui, còn 6 tàu ngầm khác – trang bị lại theo Đề án 665 (lớp “Whiskey Long Bin”) được phát triển ở Phòng thiết kế Trung ương số 112 và nhận vũ khí tổ hợp P-5 và 4 tên lửa bố trí ở vách ngăn mui. Tàu ngầm S-229 đã được trang bị lại theo Đề án 613-D4 để tiến hành các thí nghiệm các tên lửa đạn đạo khởi động ngầm R-21. Sau đó, nó được trang bị lại theo Đề án 613-D5 để thí nghiệm tên lửa R-27, sau đó – Đề án 613-D7. Tàu ngầm S-72 năm 1962 trang bị lại thành Đề án 613-A để thí nghiệm tên lửa chống tàu có cánh khởi động ngầm P-70 “Ametist”. S-65 đã trải qua trang bị lại theo Đề án 613-RV để xử lý ngư lôi – tên lửa (PLUR).

6 tàu ngầm vào năm 1955063 được đóng lại theo Đề án 640 thành tàu tuần tra ra đa định vị với việc lắp đài ra đa định vị “Kasatka”. Sau đó, 2 trong số chúng được trang bị lại thành tàu ngầm thí nghiệm Đề án 640-Ts để nghiên cứu theo chương trình “Tsiklon”, còn các tàu khác – tàu ngầm thông tin liên lạc. Để xử lý thùng nổi trong vai trò cứu nạn Hải quân năm 1961 theo Đề án 613-S, đã trang bị lại tàu S-43. Thêm một tàu ngầm diesel – S-63 – được biến tể thành tàu ngầm cứu nạn thí nghiệm với tổ hợp điều khiển ngầm UPA theo Đề án 666 (năm 1962).

2 tàu ngầm Đề án 613 – S-222 và S-227 – được bán cho Bộ thủy sản và trang bị lại để thực hiện các chương trình thí nghiệm địa lý đại dương và nghề cá với việc tháo hoàn toàn vũ khí. Chúng nhận tên gọi “Severyanka” và “Slavyanka”.

Các tàu Đề án 613 được đóng theo phương pháp dây chuyền với việc sử dụng rộng rãi biện pháp hàn tự đọng. Ngày 11 tháng 4 năm 1950, ở xưởng số 44 (hiện nay là xưởng đóng tàu Biển Đen) ở Nikolaev đã lắp trên bệ số 1 và khởi công tàu đầu tiên S-61. Ngày 26 tháng 6 năm 1950 đã trải qua các thí nghiệm thủy lực thân trong, còn 22 tháng 7 năm 1950, tàu được hạ thủy với 70% tình trạng chuẩn bị kỹ thuật. Ngày 6 tháng 11 năm 1950, khi đưa ra khỏi xưởng, tàu ngầm bị lật, khi đó, các khoang số 2, 6, 7 bị ngập nước. Sự lật xảy ra do sự không quan sát thiết kế theo sự di chuyển tàu ngầm tới âu tàu – không tiếp nước tới các thùng nhiên liệu, dẫn tới sự mất ổn định, đồng thời không làm kín đường vào tàu ngầm. Kết quả là việc đóng tàu ngầm bị trì hoãn và các thí nghiệm neo đậu chỉ bắt đầu vào 12 tháng 1 năm 1955. Mùng 5 tháng 5 năm 1951, S-61 đã tới căn cứ Hải quân Sevastopol, 14 tháng 7 năm 1951 đã thực hiện việc lặn ở khu vực nước sâu cho việc nghiệm thu cấp nhà nước và từ 17 tháng 10 năm 1951 đến 24 tháng 5 năm 1952 đã trải qua các thí nghiệm cấp nhà nước. Tổng cộng đến năm 1957, ở xưởng này đã đóng 72 tàu ngầm Đề án 613.

Ở xưởng “Krasnoe Sormovo” tại Gorki, tàu đầu tiên thuộc Đề án 613 – S-80 (đơn đặt hàng số 801) – khởi công 13 tháng 3 năm 1950. Tàu được hạ thủy 21 tháng 10 năm 1950 với 70% tình trạng chuẩn bị kỹ thuật. Mùng 1 tháng 11 năm 1950, tàu ngầm đã tới Baku, ở đó, từ 31 tháng 12 năm 1950 đến 26 tháng 4 năm 1951 đã tiến hành các thí nghiệm. Mùng 9 tháng 7 năm 1951 đã tiến hành lặn ở vùng nước sâu, còn 2 tháng 12 năm 1951 đã ký văn bản tiếp nhận. Ở xưởng, đến năm 1956 đã đóng 113 tàu ngầm của Đề án này.

Ngoài ra, ở xưởng Baltic đã đóng trong giai đoạn 1953 – 1958 là 19 tàu ngầm Đề án 613 và trong giai đoạn 1954 – 1957 – thêm 11 tàu ngầm nữa. Tổng cộng dự định đóng 340 tàu ngầm thuộc đề án này, còn thực tế đã đóng – 215 tàu và đã trở thành kỷ lục trong ngành đóng tàu Hải quân).

Rõ ràng, Đề án 613 đã mang tới cho ngành đóng tàu Liên xô thành công quốc tế đầu tiên: đây là thiết kế tàu ngầm đầu tiên của Nga được thực hiện ở nước ngoài. Năm 1954, theo quyết định của Chính phủ, các bản vẽ làm việc và tài liệu kỹ thuật trên Đề án 613 đã được chuyển giao cho Trung Quốc.Theo hiệp ước, 3 tàu ngầm đâu tiên được đóng hoàn toàn ở Liên Xô, sau đó được đưa đến Trung Quốc trong tình trạng tháo rời. Chúng được mang đến Thượng Hải, ở xưởng đóng tàu “Dzianan” và thí nghiệm ở Cảng – Artur cuối năm 1957. Toàn bộ các tàu ngầm sau đó được đóng ở Trung Quốc, nhưng ở Liên Xô đã gửi đến Trung Quốc thép, trang thiết bị điện, máy móc và vũ khí. Cuối năm 1957, sau khi hoàn thành các thí nghiệm 3 tàu ngầm đầu tiên, Trung Quốc đã bắt đầu chuẩn bị đóng tàu ngầm Đề án 613 ở xưởng đóng tàu Vũ Hán tại Hàng Châu. Tàu đầu tiên của xưởng được thí nghiệm ở Cảng – Artur trong giai đoạn từ tháng 11 năm 1958 đến tháng 1 năm 1959. Tới thời điểm đó, ở Cảng – Artur đã có 15 tàu ngầm được đóng ở xưởng “Dzianan”.

Trong thời gian của mình, các tàu ngầm Đề án 613 trở thành cơ sở của lực lượng tàu ngầm Liên Xô. Các tàu cuối cùng trong biên chế bị loại bỏ vào những năm 1991 – 1992.

Các tàu ngầm Đề án 613 được bàn giao một cách tích cực cho nước ngoài. 10 tàu ngầm cho Ai Cập, 12 – Indonesia (nhận các số hiệu: 401 “Sakra”, 402 “Nanggala”, 403 “Nagabanda”, 404 “Trisula”, 405 “Nagarangsang”, 406 “Candrasa”, 407 “Alugoro”, 408 “Cundamani”, 409 “Hendrajala”, 410 “Pasopati”, 411, 412 “Bramstra”), 2 cho Albani và thêm 2 tàu bị người Albani chiếm đoạt ở căn cứ Vlera trong thời kỳ đổ vỡ quan hệ Liên Xô – Albani, 4 – Trung Quốc, 4 – Ba Lan, 2 – Bungari, 1 – Cuba.

Hai tàu trong lớp đã hy sinh: S-178 – năm 1981 ở Thái Bình Dương tại vịnh Đông Bosfor và S-80 (đề án 644) vào tháng 1 năm 1961 ở biển Barents do bị tràn nước vào hầm đảm bảo hoạt động của động cơ diesel. Nước tràn vào tàu đủ chậm và thủy thủ đoàn có thể chống lại việc chìm tàu, ở độ sâu 220 mét trên sống tàu cân bằng và không bị chênh, nhưng trữ lượng nổi âm và sự suy giảm lượng khí nén không cho phép tàu nổi lên mặt nước. Mặc dù vậy, trong thời gian dài các công việc tìm kiếm quy mô lớn vẫn không tìm ra tàu, tàu chỉ được tìm ra vào năm 1968 và trục vớt 24 tháng 7 năm 1969 bằng tàu cứu nạn “Karpata” bằng biện pháp trục vớt phân cấp và bố trí trên khu vực nước nông. Sau khi điều tra, S-80 bị xẻ kim loại.

Với tàu ngầm S-363 đã trải qua một sự kiện scandal (tai tiếng) quốc tế. Năm 1981, trong thời gian hành quân tới biển Baltic, trên tàu xảy ra sự vỡ các khí tài đạo hàng, sau đó, tàu ngầm trong trạng thái nổi vào ban đêm đã tới vùng nước nông ở khu vực Thủy Điển một cách trực tiếp gần căn cứ Hải quân Karlscrun. Bản thân S-363 không thể tự dời khỏi khu nước nông, vì thể thủy thủ đoàn đã phải đợi sự hỗ trợ các tàu Liên Xô. Theo thông báo, chỉ huy tàu đã nhận lệnh của chỉ huy Liên Xô phá hủy tàu trong trương hợp quân địch cố gắng chiếm tàu, bởi vì trên thành tàu mang ngư lôi đầu đạn hạt nhân.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 1080

+ ngầm: 1350

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 75,95 (-)

+ chiều rộng nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 6,6 (6,3)

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 4,55

Thiết bị năng lượng chính: điện – diesel

+ 2 động cơ diesel 37D, tổng công suất, sức ngựa (kW): 4 000 (2940)

+ 2 máy phát điện diesel PG-101, tổng công suất, sức ngựa (kW): 2700 (1985)

+ 2 máy phát điện diezel dự bị PG-103, tổng công suất, sức ngựa (kW): 100 (74)

+ pin ắc quy 46SU, số nhóm x số lượng phần tử: 2x112

2 trục. 2 bánh lái chân vịt

Tốc độ, hải lý

+ nổi hoàn toàn: 18,25

+ nổi dự trữ: 10

+ dưới khí tài đảm bảo hoạt động cho động cơ diesel: 5,5

+ ngầm hoàn toàn: 13,1

+ ngầm dự trữ: 1,97

Tầm bơi xa (tốc độ, hải lý)

+ ở tư thế nổi: 13 000 (8); 8580 (10)

+ dưới khí tài đảm bảo hoạt động: -

+ trong tư thế ngầm: 352 (1,97); 13 (13,1)

Độ lặn sâu, mét

+ hoạt động hiệu quả: 170

+ giới hạn: 200

Thời gian hoạt động: 30 ngày

Thủy thủ đoàn (sỹ quan): 52… 54 (-).

Ngư lôi

+ thiết bị ngư lôi 533mm ở mũi (đạn, ngư lôi): 4 (10)

+ thiết bị ngư lôi 533mm mạn tàu (đạn, ngư lôi): 2 (2)

Pháo

+ pháo 57mm SM-24-ZiF (sau bị tháo): 1x2

+ pháo 25mm 2M-8 (sau bị tháo): 1x2

Mìn: có thể mang theo mìn AMD-1000 thay cho 10 ngư lôi: 20


Đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: “Flag” (Snoop Plate)

Đài thủy âm

+ “Mars-24KIG” hoặc “Feniks”

+ “Tamir-5L” – đài thủy âm định vị

Các khí tài tác chiến điện tử

+ “VAN” (Stop Light) – RTR

+ “Nakat” (Park Lamp D/F): trinh sát vô tuyến

Tổ hợp đạo hàng: tổ hợp các khí tài

Tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến: tổ hợp các khí tài

Đài ra đa định vị hội thoại nói: -

Tổng số tàu đã đóng: 26

Các biến thể

+ 611 (lớp Zulu-I) – đề án cơ sở tàu ngầm đại dương (1953)

+ 611 (lớp Zulu-II) – đề án tàu ngầm đóng loạt với sự tháo vũ khí pháo (1956)

+ 611 (lớp Zulu-III) – đề án tàu ngầm đóng loạt với khí tài thủy âm mới

+ V-611 (lớp Zulu-IV) – tàu ngầm diesel mang tên lửa đạn đạo trên cơ sở tàu ngầm ngư lôi Đề án 611 để thí nghiệm tên lửa đạn đạn R-11FM (1954)

+ AV-611 (lớp Zulu-V) – biến thể đóng loạt của Đề án 611 với 2 tên lửa đạn đạo R-11FM (1957)

+ P-611 – tàu ngầm thí nghiệm để thí nghiệm tên lửa có cánh P-10 (1957)

+ PV-611 – tàu ngầm diezel thí nghiệm để xử lý tên lửa đạn đạo khởi động ngầm (1958)

+ 611-RE – tàu ngầm diezel thí nghiệm để thí nghiệm tổ hợp thủy âm “Kerch” (1965)

+ 611-P – tàu ngầm diezel đặc biệt – thiết bị mang các tổ hợp cho người ở lâu ngày

+ “Lira” – 3 tàu ngầm diezel được tháo vũ khí và trang bị lại để thực hiện các thí nghiệm khoa học và địa lý đại dương.

Tổng số tàu đã đóng: 1/29

Các biến thể

+ 615 – đề án tàu ngầm cơ sở trước khi đóng loạt với động cơ diezel chu kỳ khép kín (1953)

+ A-615 – biến thể đóng loạt trên cơ sở Đề án 615 (1955)

+ 637 – tàu ngầm thí nghiệm với động cơ diezel chu kỳ khép kín trên nguyên tắc các công việc mới (1959).

Tổng số tàu đã đóng: 20

Các biến thể

+ 633 – đề án cơ sở đóng loạt tàu ngầm (1959)

+ 633-L – tàu ngầm diezel thí nghiệm để thí nghiệm thân tàu cho người ở và đài thủy âm mới (1967)

+ 633-RV – tàu ngầm thí nghiệm để thí nghiệm tên lửa – ngư lôi mới, lắp bổ sung 2 thiết bị ngư lôi 650mm (1972)

+ 633-KS – tàu ngầm thí nghiệm để thí nghiệm tên lửa có cánh “Granat” (1978)

+ 033 (lớp Improved Romeo) – phiên bản cho Trung Quốc với những thay đổi không đáng kể (những năm 1960)

Sự phát triển tiếp theo của tàu ngầm diezel Đề án 613 là biến thể hiện đại hóa – Đề án 633. Sự thiết kế tàu ngầm mới đã bắt đầu theo Mệnh lệnh của Hội đồng Bộ trưởng số 1454 – 808 từ 9 tháng 8 năm 1955. Các công việc được thực hiện ở Phòng thiết kế Trung ương số 112, Tổng công trình sư thiết kế là Z.A.Deribin, phó tổng công trình sư – A.K.Nazarov và E.V.Krưlov, giám sát viên chính từ Hải quân – I.I.Chufin. Trong tháng 4 năm 1955, các công việc trước phác thảo đề an đã kết thúc và được giới thiệu nghiên cứu trên 2 phương án: một theo nhiệm vụ kỹ - chiến thuật, do Cục kỹ thuật Hải quân đề xuất, còn phương án 2 “sáng kiến” (I-633) với sự tăng cường nhiệm vũ kỹ - chiến thuật. Các công việc nghiện cứu nhận được sự tán thành từ lãnh đạo Hải quân và Bộ Công nghiệp đóng tàu. Như đã nhắc đến, trong kết luận của Cục kỹ thuật Hải quân khi nghiên cứu các đề án trước sơ bộ trong tháng 5 năm 1955 “phương án đề xuất là đề án tàu ngầm hạng trung hoàn toàn mới”. Để phù hợp với phương án này, các nhiệm vụ kỹ - chiến thuật đã được xem xét nghiên cứu. Đề án kỹ thuật 633 đã được phê chuẩn bởi Mệnh lệnh của Hội đồng Bộ trưởng số 1117 – 580 từ 15 tháng 8 năm 1956.

Tàu ngầm Đề án 633 – hai thân, theo bố cục chính gần với tàu ngầm Đề án 613, theo thông số đường bao – gần tương đương với tàu ngầm Đề án 611, trong hình dạng mặt cặt giữa gần với chu vi hình tròn. Các đường bao của thân tàu trong sự phụ thuộc cơ bản đảm bảo khả năng di chuyển lớn ở tư thế ngầm do sự tính toán các thông số nổ. Mui và vách ngăn của mui cùng hình dáng mũ chụp được thiết kế trong các kích thước nhỏ một cách tương đối – để giảm lực cản khi bơi ở tư thế ngầm.

Các bản vẽ thiết kế mặt cắt tàu ngầm diezel Đề án 613

Các kích thước của tàu ngầm được thiết kế với sự tính toán khả năng vận tải theo đường thủy Volga-Baltic, Volga-Sông Đông và Biển Trắng – Baltic trên các ụ nổi. Đến khi thiết kế lại hệ thống Marin trên khu vực Chernovets-Vưterg, việc vận chuyển các tàu được sự kiến trên các ụ đặc biệt được làm nhẹ thuộc Đề án 768 khi tải trọng của tàu ở mức tối đa, đồng thời trên các cụ Đề án 28-K khi tháo pin ắc quy.

Thân trong – hàn hoàn toàn (được chế tạo từ thép có độ bền cao hiệu AK-25), chiều dài 59,4 mét trên phần lớn bộ phận từ 2 trụ liên hợp đường kính 4,4 mét (trên) và 4,8 mét (dưới), tạo thành trong mặt cắt hình số 8 (đường kính 5300mm ở khu vực trạm trung tâm), và các hình nón cụt ở các khoang cuối. Nó được chia bởi 6 vách ngăn không thấm nước thành 7 khoang, trong đó bố cục các khoang như sau:

+ Khoang số 1 (ngư lôi) – bố trí: các thiết bị ngư lôi, các ngư lôi dự trữ hoặc mìn trên các bệ chuyên dụng, cửa vận chuyển ngư lôi, 13 giường cho thủy thủ đoàn, các bộ phận dẫn động bánh lái tời ngang ở mũi, trạm trang thiết bị khẩn cấp của hệ thống tải trọng dằn chính.

+ Khoang số 2 (ắc quy) – bố trí: 1 cụm pin ắc quy và bình dành cho nước cất, buồng chỉ huy, 2 buồng 2 chỗ và  buồng cho các sỹ quan, khoang liên lạc vô tuyến, buồng vệ sinh, thiết bị pin tự động, 5 thùng không khí cao áp và các thùng nước nhạt.

+ Khoang số 3 (trạm trung tâm) – bố trí: khoang ra đa định vị, khí tài thủy âm và đạo hàng với tổ hợp khí tài, các trạm điều khiển bánh lái, lặn sâu và quạt, kiểm soát hệ thống chênh mớn nước, các đài đo không khí cao áp (BBD) và không khí trung áp (VSD), khí tài điều khiển bắn ngư lôi (PTUS), máy điều chỉnh điện thế tự động và la bàn con quay.

Trong hầm trạm trung tâm bố trí: trạm kiểm soát hệ thống hầm và các bơm tiêu nước chính, thiết bị bơm của hệ thống thủy lực, khí tài hành trình kế, kho thực phẩm với thiết bị làm lạnh, trạm mật mã, nhà vệ sinh, thùng nước nhạt và chứa nước bẩn.

Ngoài ra, trong trạm trung tâm bố trí các khí tài di động nâng cột trụ (buồm) của ăng ten khung, các ăng ten VAN-S, đài “Nakat”, ống nhòm ngầm tấn công và phòng không (PA-10 và PZN-10), khí tài nâng – quay đài ăng ten “Flag”

+ Khoang số 4 (ắc quy) – bố trí: cụm pin ắc quy số 2 và thùng để nước cất, buồng thủy thủ và buồng cho binh lính, hạ sỹ quan với 20 chỗ ngủ, buồng bếp và tắm, 3 thùng không khí cao áp, thiết bị tự động của pin và bản điều khiển động cơ diezel từ xa, dồng thời thùng dầu sạch

+ Khoang số 5 (diezel) – bố trí: 2 động cơ diezel 37D với các máy móc hỗ trợ và thiết bị dẫn động tuabin, trục dẫn động và trạm điều khiển động cơ diezel thứ 2. Ngoài ra, trong khoang bố trí: máy nén khí điện, quạt điện của quạt pin và hệ thống tổng hợp trên tàu, hệ thống điều hòa không khí, các thùng lưu thông và dầu sạch, thùng chứa nhiên liệu thải và thùng chứa nước bẩn.

+ Khoang số 6 (động cơ điện) – bố trí: 2 động cơ điện chân vịt chính PG-101 với các bàn điều khiển, 2 động cơ điện dự bị PG-103 và bảng điều khiển chúng, trục dẫn động với các khớp, 2 khoang ba chỗ ở để cho hạ sỹ quan và bính lính, bình chứa chất thải của nhà vệ sinh, thùng dầu sạch và thùng chứa nước bẩn.

+ Khoang số 7 (ngư lôi mạn tàu) – bố trí: các thiết bị ngư lôi với thiết bị dẫn động tuabin, khí tài bảo quản ngư lôi, cửa vào, 4 giường treo, hầm bơm 2P-1 và nhà vệ sinh với nhà tắm, các thùng – đường rãnh hình nhẫn và chênh mớn nước, đồng thời thùng nước nhạt.

Các bánh lái ngang ở mũi, mạn và đứng cùng các bánh lái ngang dạng xà ngang cân bằng, thiết kế hàn, dạng mũ chụp. Sự điều khiển bánh lái đứng và các bánh lại ngang được thực hiện nhờ thiết bị dẫn động thủy lực từ trạm trung tâm. Trong vai trò khí tài dự bị, sự điều khiển các bánh lái ngang mạn tàu dự kiến bằng thiết bị dẫn động điện. Sự chuyển mạch từ hệ thống dẫn động thủy lực sang điện và điều khiển các bánh lại với sự hỗ trợ của thiết bị dẫn động điện được thực hiện từ trạm trung tâm. Việc điều khiển bánh lái đứng trong chế độ di chuyển nổi từ đài chỉ huy, nhờ thiết bị dẫn động cơ khí bằng tay lái ở trạm trung tâm.

Để đảm bảo điều kiện sống và cứu nạn cho thủy thủ đoàn từ tàu ngầm bị dắm có 3 khoang cứu nạn bố trí ở vách ngăn thân trong có dạng hình cầu, các thí nghiệm trên 20kg lực/cm2 từ mặt lõm và 7kg lực/cm2 từ mặt lồi. Các thiết bị ngư lôi được trang bị hệ thống đặc biệt đảm bảo cửa ra của thủy thủ đoàn trong trạng thái nạp đạn ở độ sâu 120 mét, bằng khả năng mở các khí tàu và bằng khả năng đánh chìm khoang ở độ sâu 100 mét. Trạm trung tâm và khoang trong, được thiết kế như thùng cửa, đảm bảo đường ra của thủy thủ đoàn ở độ sâu 100 mét. Trên tàu đồng thời đảm bảo khả năng cứu nạn của thủy thủ đoàn từ bộ phận mạn của tàu với sự hỗ trợ đặc biệt của phễu chuyên dụng từ độ sâu 200 mét, là điểm mới theo so sánh với các đề án trước.

Hệ thống nhiên liệu và thay thế gồm có các thùng nhiên liệu dung lượng sử dụng 144,03 mét khối và thùng tải trọng dằn – nhiên liệu với dung lượng có ích 155,12m3.

Vũ khí cơ bản của tàu ngầm Đề án 633 là 8 thiết bị ngư lôi 533mm được bố trí ở thân trong. Sau thiết bị ngư lôi mũi bố trí theo 2 hàng song song trên bán kính mặt phẳng của tàu ngầm, còn 2 thiết bị ngư lôi mạn – một cách đối xứng tương đối ở mặt phẳng đường kính, với góc đối xứng giữa các trục là 3 độ.

Việc vận chuyển cơ số đạn được thực hiện khi có sự hỗ trợ của khí tài vận tải ngư lôi – mìn đảm bảo vận chuyển hoàn toàn cơ số đạn (14 ngư lôi) trong 10 giờ, không tính đến thời gian chuẩn bị của tàu khi tiếp nhận cơ số đạn. Thời gian vận chuyển hoàn toàn cơ số mìn (16…28 phút tới các tổ hợp và 12 tới bệ) khoảng 9 tiếng.

Trên tàu ngầm Đề án 633 áp dụng hệ thống tổ hợp chữa cháy bọt – khí VPL-52 và trang bị nâng áp suất hoạt tính cao trong các khoang với sự điều khiển từ xa. Đã lắp hệ thống điều khiển bắn ngư lôi mới “Leningrad-633”, khi hoạt động phối hợp với đài thủy âm “Arktika-M” đã giải quyết một cách nguyên tắc nhiệm vụ mới về việc tàu rút khỏi vị trí sau khi tấn công.

Để giảm tiếng ồn, trên tàu, cụ thể, đã lắm bệ với màn phủ chống rung bằng cao su.

Các công nghệ mới được áp dụng trong đề án, đương nhiên là yêu cầu những sự kiếm tra thí nghiệm. Tài liệu đề án kỹ thuật được nghiên cứu thực hiện khoảng 20 năm kinh nghiệm làm việc, trong đó là những lần xử lý và thí nghiệm các khí tài và bộ phận sau:

+ khí tài nâng dạng ống lồng cho ống nhòm ngầm (thay cho hệ thống ròng rọc)

+ cơ cấu ống xả phụ dạng cánh hoa của khí tài đảm bảo hoạt động của động cơ diezel

+ van giảm áp lực nước với độ chênh áp suất từ 30 đến 3 kg lực/cm2 và với lưu lượng ổn định

+ van bảo vệ khí tài đảm bảo hoạt động của động cơ diezel

+ cụm vòng chắn dạng khối đặc theo thiết kế mới

+ các thiết kế thùng bắn ngư lôi không bụi (BTS)

+ thiết kế mới của cửa vận chuyển ngư lôi với cơ chế đóng xoắn

Ngoài ra, bộ phận các thiết kế và khí tài được chế tạo và thí nghiệm sơ bộ (trước khi lắp lên tàu). Trong số chúng có:

+ khớp lốp khí nén của động cơ dự bị

+ cột phân phối không khí cao áp và bơm hơi khẩn cấp

+ bộ truyền động kích thước nhỏ với sự ăn khớp bằng trục vít (cho tời và các van thông của thùng tải trọng dằn chính)

+ các vách ngăn giữa các khoang trong hình liềm

+ khoang trong

+ các chốt van chêm ngăn cách

+ van + hệ thống tự động dành cho việc luân chuyển tự động tới bộ nguồn (động cơ) từ thiết bị ắc quy thủy lực khẩn cấp khi có sự tụt áp suất trong khí tài ắc quy thủy lực chính.

Các thí nghiệm yêu cầu nghiên cứu trên bộ phận thiết bị ngư lôi hệ thống đặc biệt, đảm bảo sự rút lui của thủy thủ đoàn trong tình trạng đã nạp đạn bằng phương pháp mở máy hoặc bằng phương pháp đánh chìm khoang. Trong quá trình khai thác sử dụng, thao tác cứu nạn từ khoang số VII với sự hỗ trợ của phễu thợ lặn đã được kiểm tra, để tiếp nhận nó, đã dự định sử dụng thiết kế riêng – tấm quây bệ.

Việc lắp lên tàu ngầm Đề án 633 hệ thống điều khiển bắn ngư lôi tự động được sản xuất hàng loạt “Leningrad-633” được thành lập dựa trên các thông số bắn ngư lôi (sự di chuyển của các ngư lôi theo hướng và các thông số đường zíc zắc), sau đó, chúng được đưa đến khoang ngư lôi và lắp vào ngư lôi nằm trong các ống phóng, bằng hệ thống điều khiển các khí tài con quay hồi chuyển (UPM-E). Sự xác định độ sâu hoạt động trên các khí cụ con quay của ngư lôi được thực hiện bằng thiết bị dẫn động “PGU” bằng tay từ khoang. Tầm hoạt động của khí tài điều khiển bắn ngư lôi là 100kab (18,5km).

Các bánh lái với mũ chụp nằm trong các phần lắp thêm đặc biệt. Các chân vịt 6 cánh, tiếng ồn nhỏ, bước (khoảng cách) không cố định, đường kính 1,6 mét. Đề án được tính toán khả năng lắp chân vịt bốn cánh và các chân vịt này đã được lắp lên tàu ngầm thứ 2 thuộc Đề án 633 – S-351, nhưng đã chỉ ra các kết quả không đạt yêu cầu.

Thủy thủ đoàn của tàu ngầm  - 52 người, trong đó có 9 sỹ quan. Tổng cộng trên tàu có 55 chỗ ngủ.

Trong quá trình các thí nghiệm cấp Nhà nước, tàu ngầm S-350 (số hiệu xưởng 331) đã được tiếp nhiên liệu từ tàu tiếp vận “Seima” trong khi tốc độ di chuyển của tàu tiếp vận là 6 hải lý và sóng cấp độ 2-3. Tổng cộng đã tiếp nhận 75,2 tấn nhiên liệu trong 1 giờ 40 phút. Thời gian tính toán tiếp nhận nhiên liệu vào toàn bộ các thùng nhiên liệu (252 tấn) là 6 giờ 5 phút.

Trong quá trình thí nghiệm đã bắn 18 ngư lôi kiểu 53-56, ET-56, EY-46 và 53-59M. Toàn bộ các lần bắn đều không có sự cố. Thời gian nạp đạn cho 6 thiết bị ngư lôi bằng các ngư lôi ET-46 là 40 phút, các kiểu ngư lôi khác - 70 phút (thay cho 20 phút theo thiết kế).

Trong quá trình thí nghiệm đã thực hiện việc thông tin liên lạc hai chiều của S-350 với các bộ phận thông tin liên lạc của Hạm đội Cờ đỏ Baltic (850 dặm), Hạm đội Cờ đỏ Caspi (720 dặm) và Hạm đội Phương Bắc (1750 dặm). Các kết quả đạt được là tốt. Ngoài ra, có thực hiện việc thông tin liên lạc trên ăng ten dài 6 mét với khí tài thông tin liên lạc của Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương (Vladivostoc), đồng thời cũng có kết quả tốt.

Việc di chuyển của tàu ngầm trong chế độ sử dụng khí tài đảm bảo hoạt động của động cơ diezel: tối thiểu – 5 dặm dưới 1 động cơ diezel, 10 dặm dưới 2 động cơ diezel. Xuất hiện các nhược điểm của khí tài – sự tiếp nhận nước ngoài thành tàu (400 lít) khi di chuyển với tốc độ 8-10 hải lý trên sóng biển cấp 4.

Các kết quả thí nghiệm các đài ra đa định vị và thủy âm như sau:

+ đài ra đa định vị “Flag” theo tàu khu trục Đề án 56: ở vị trí ngầm của tàu ngầm – 120kb (22,2km)

+ đài tìm kiếm “Nakat” theo tàu khu trục Đề án 30-bis (dưới ống nhòm tiềm vọng): khi hoạt động của đài “Rif” – 150kab (27,8km); khi hoạt động của đài “Zall” – 220kab (40,7km); đồng thời theo máy bay với đài ra đa định vị (ở tư thế nổi) – 252-300kab (46,6-55,5km).

+ đài thủy âm “Arktika-M”:

a) theo tàu tuần dương Đề án 68 di chuyển với tốc độ 20 hải lý khi sự cơ động của tàu ngầm trên độ sâu 50 mét với tốc độ 12,5 hải lý; tầm xa tiếng ồn tìm phương trong chế độ theo dõi tự đọng – 125kab (23,15km), tầm xa tìm phương theo tiếng dội (đo phạm vi) – 41kab (7,6km)

b) theo tàu khu trục Đề án 56 di chuyển với tốc độ 20 hải lý, khi sự cơ động của tàu ngầm ở độ sâu 80 mét với tốc độ 5,5 hải lý; tầm xa tìm phương theo tiếng ồn – 100kab (18,5km), tầm xa tìm phương theo tiếng vọng – 29kab (5,4km).

Trong các thí nghiệm đã xuất hiệu sự không hiệu quả của đài thủy âm nhìn vòng “Tuloma”. Trên màn hình của nó thực tế không thể phân biệt được mục tiêu tìm phương từ các mỗi bẫy (sự nhiễm sáng), được tạo thành bởi các dải nhiễu tiếng ồn và cơ khí thủy âm. Bằng quyết định của Phó Tư lệnh Hải quân từ 15 tháng 11 năm 1958, đài “Tuloma” không được tiếp nhận vào biên chế, còn sau đó, việc phát triển nó được chấm dứt.

Có vẻ như các khả năng nâng cấp trong Đề án kỹ thuật được tính toán đến thì chúng không được áp dụng toàn bộ khi sản xuất hàng loạt. Tuy nhiên, đến thời gian đóng tàu đã thực hiện những sự nâng cấp khác, một vài biện pháp trong số chúng yêu cầu thực hiện các công việc thí nghiệm bổ sung. Ví dụ, việc lắp khí tài khử từ yêu cầu các công việc thiết kế - thí nghiệm để nghiên cứu bản chất hình thành trường từ tính của tàu ngầm. Để thực hiện các công việc thiết kế - thí nghiệm, chi tiết, đã thu hút phòng thí nghiệm từ thuộc Viện Khoa học hàn lâm Liên Xô. Để làm việc đó, đã thiết kế và xây dựng 2 mẫu từ của tàu ngầm Đề án 633 trong tỷ lệ 1:12,5.

Năm 1960, Phòng thiết kế Trung ương số 112 cùng với các viện chuyên ngành liên quan đã thiết kế các bản vẽ và tài liệu thiết kế để lắp màn phủ chống thủy âm dạng NPPRK-7 trên các tàu ngầm đóng loạt Đề án 633 (số hiệu xưởng 344). Công việc được thực hiện theo nhiệm vụ kỹ thuật thuộc viện thủy âm Viện hàn lâm Liên Xô mang tên N.N.Adreev và dưới sự chỉ đạo khoa học của viện.

Sau khi hoàn thành việc xây dựng toàn bộ loạt tàu, Viện thiết kế Trung ương “Lazurit” đã phát triển đề án kỹ thuật tàu ngầm thí nghiệm Đề án 633-L để nghiên cứu khu vực cho người ở của thân tàu bà ác thí nghiệm đài thủy âm mới (S-37 được hiện đại hóa vào năm 1963).

Theo các bản vẽ được thiết kế bởi Phòng thiết kế kỹ thuật Hải quân “Malakhit”, 2 tàu ngầm đã trải qua sự trang bị lại theo Đề án 633-RV – để xử lý hệ thống bắn từ thiết bị ngư lôi 650mm bằng các ngư lôi kiểu mới và ngư lôi – tên lửa. Trong bộ phận mũi tàu có thượng tầng với 2 thiết bị ngư lôi 650mm.

Tàu ngầm S-128 đã được nâng cấp theo Đề án 633-KS (trong một số nguồn đồng thời gọi là Đề án 06333) để thí nghiệm tổ hợp tên lửa chiến lược có cánh “Granat”.

Tàu đầu tiên trong Đề án 633 – S-350 (số hiệu xưởng 331) – được khởi công ở sàn số 3 trong xưởng “Krasnoe Sormovo” 22 tháng 10 năm 1957, hạ thủy 30 tháng 5 năm 1958. Các thí nghiệm vận động cấp xưởng của tàu diễn ra từ 22 tháng 10 đến 20 tháng 12 năm 1958. Các thí nghiệm cấp nhà nước của S-350 diễn ra từ 21 tháng 12 năm 1958 đến 31 tháng 8 năm 1959 ở biển Đen, sau đó tiếp tục ở Hạm đội Phương Bắc. Ở Phương Tây, tàu ngầm Đề án 633 nhận tên gọi lớp Romeo.

Tổng cộng ở xưởng “Krasnoe Sormovo” trong năm 1957 – 62 đã đóng 20 tàu ngầm lớp này. Đáng chú ý, rằng đây là số lượng tàu ngầm lớn nhất sau chiến tranh – dự kiến theo kế hoạch đóng 560 tàu, nếu các thí nghiệm thành công với thiết bị hạt nhân không làm thay đổi điểm tựa cơ sở trong ngành đóng tàu trên các tàu ngầm.

Trong số các tàu ngầm diezel Đề án 633 đã được đóng, 2 tàu được bán cho Algieri (năm 1982 và 1983); 4 – Bulgari (2 trong năm 1972-73 thay cho Đề án 613, 1 năm 1985, 1 năm 1986); 6 – Ai Cập (5 vào năm 1966 và 1 năm 1969); 3 – Siry (năm 1986). Ngoài ra, theo giấy phép sản xuất của Liên Xô, ở Trung Quốc và Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên, các tàu ngầm diezel đề án này được đóng với số lượng lớn (Đề án 033 – Romeo biến thể).

Sau khi đóng 6 tàu ngầm Đề án 633 đã gia nhập biên chế Hạm đội Phương Bắc, 13 – Hạm đội biển Đen và 1 – Baltic. Sự thật, lần lượt 12 tàu thuộc Biển Đen đã được chuyển qua Hạm đội Phương Bắc, còn sau đó, một bộ phận trong số chúng – tới Baltic.

Ngày 11 tháng 2 năm 1962 ở vùng Cực, tàu ngầm S-350 (tàu đầu tiên trong lớp) trong thời gian nổ cơ số đạn (12 ngư lôi) ở tàu ngầm bên cạnh Đề án 641 đã bị các vết biến dạng lớn và vỡ khoang số 1 và 2. Sau đó bị đắm gần bến tàu. Sau đó, tàu được trục vớt và sau thời gian sửa chữa vào tháng 5 năm 1966 đã trở lại biên chế lần nữa. Năm 1982, tàu ngầm này được giải tán và trang bị lại thành đài huấn luyện – học tập trên bờ UTS-350.

Giữa năm 2007, trong danh sách Hải quân Nga tàu ngầm Đề án 633-RV – PZS-50 (trước đó là S-49) trong biên chế Hạm đội Biển Đen đã chính thức bị loại khỏi biên chế. Thêm một tàu thuộc Đề án 633 – “Slava” (trước đó là S-101) – trong trong biên chế Hải quân Bungari.

Cũng như trước đó đã nhắc, Liên Xô đã bán cho Trung Quốc giấy phép để sản xuất tàu ngầm diezel Đề án 633. Năm 1963, để thực hiện hỗ trợ kỹ thuật, các chuyên gia của Viện nghiên cứu Trung ương số 12 đã đến Trung Quốc và giúp đỡ sản xuất các tàu ngầm này. Sau đó, Trung Quốc đã đóng hơn 80 tàu ngầm Đề án 633 và Đề án 033 (phiên bản thay đổi không nhiều) và thêm gần 20 tàu được đóng ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên. Một tàu ngầm được Trung Quốc trang bị lại thành phương tiện mang 6 tên lửa có cánh chống tàu khởi động nổi (Đề án 033-G).

+ S-4 (số hiệu xưởng 355); khởi công 14 tháng 6 năm 1960 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) ở Gorki; ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân 10 tháng 9 năm 1960; hạ thủy 17 tháng 12 năm 1960; gia nhập biên chế 18 tháng 9 năm 1961; 13 tháng 10 năm 1961 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; trong giai đoạn từ 19 tháng 11 năm 1969 đến 19 tháng 2 năm 1972 ở Kronshtadt và từ 14 tháng 10 năm 1983 đến 10 tháng 11 năm 1984 ở xưởng “Tosmare” tại Liepai đã trải qua sửa chữa; 15 tháng 9 năm 1982 đã gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Biển Đen; 5 tháng 2 năm 1987 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bán cho Siry; 1 tháng 12 năm 1987 bị giải tán.

+ S-7 (số hiệu xưởng 361); khởi công 25 tháng 11 năm 1960 ở “Krasnoe Sormovo” (số 112) ở Gorki; ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 10 tháng 9 năm 1960; hạ thủy 28 tháng 2 năm 1961; gia nhập biên chế 17 tháng 9 năm 1961; 13 tháng 10 năm 1961 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; giai đoạn từ 24 tháng 8 năm 1968 đến 10 tháng 10 năm 1970 ở Kronshtadt đã qua sửa chữa; 19 tháng 1 năm 1983 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bán cho Algeri (nhận số hiệu 011); 1 tháng 10 năm 1983 giải thể.

+ S-11; từ năm 1982 là SS-11 (số hiệu xưởng 362); khởi công 25 tháng 11 năm 1960 ở “Krasnoe Sormovo” (số 112) ở Gorki; ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 28 tháng 11 năm 1960; hạ thủy 15 tháng 4 năm 1961; gia nhập biên chế 30 tháng 9 năm 1961; 7 tháng 2 năm 1963 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Biển Đen; 17 tháng 9 năm 1963 chuyển sang Hạm đội Phương Bắc; 19 tháng 2 năm 1972 chuyển sang Hạm đội Cờ đỏ Baltic; 17 tháng 7 năm 1972 quay trở lại Hạm đội Phương Bắc, 20 tháng 8 năm 1976 chuyển sang Hạm đội Biển Đen; trong giai đoạn từ 10 tháng 10 năm 1970 đến 19 tháng 2 năm 1972 trải qua sửa chữa ở Kronshtadt; từ 30 tháng 5 năm 1978 đến 18 tháng 1 năm 1982 trải qua nâng cấp ở “Sevmorzavod” ở Sevastopol theo Đề án 633-RV; 27 tháng 10 năm 1990 được mang đi sửa chữa, nhưng 24 tháng 6 năm 1991 bị loại khỏi biên chế Hải quân và sau đó bị xẻ kim loại.

+ S-28 (số hiệu xưởng 363); khởi công 29 tháng 12 năm 1960 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) ở Gorki; ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 23 tháng 1 năm 1961; hạ thủy 21 tháng 6 năm 1961; gia nhập biên chế 23 tháng 12 năm 1961; 19 tháng 1 năm 1962 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; trong giai đoạn từ 6 tháng 10 năm 1972 đến 19 tháng 12 năm 1974 ở Kronshtadt và từ 25 tháng 9 năm 1979 đến 1 tháng 10 năm 1981 ở xưởng “Tosmare” đã trải qua sửa chữa; 1 tháng 10 năm 1981 chuyển sang biên chế Hạm đội Cờ đỏ Baltic; 29 tháng 4 năm 1982 bị loại khỏi biên chế và bán cho Algeri (số hiệu 010); 30 tháng 6 năm 1982 bị giải tán.

+ S-32 (số hiệu xưởng 341); khởi công 28 tháng 8 năm 1958 ở xưởng “Krasnoe Sormov” (số 112) ở Gorki; ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân 22 tháng 11 năm 1958; hạ thủy 30 tháng 8 năm 1959; gia nhập biên chế 31 tháng 12 năm 1959; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Biển Đen 6 tháng 1 năm 1960; 29 tháng 10 năm 1960 chuyển sang Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 5 tháng 10 năm 1966 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bán cho Ai Cập (nhận số hiệu 834); 15 tháng 12 năm 1966 bị giải tán.

+ S-34 (số hiệu xưởng 342); khởi công 18 tháng 10 năm 1958 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) ở Gorki; ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 22 tháng 11 năm 1958; hạ thủy 14 tháng 6 năm 1959; gia nhập biên chế 31 tháng 12 năm 1959; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Biển Đen 6 tháng 1 năm 1960; 29 tháng 10 năm 1960 chuyển sang Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 5 tháng 10 năm 1966 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bán cho Ai Cập (số hiệu 837); 15 tháng 12 năm 1966 bị giải thể.

+ S-36 (số hiệu xưởng 343); khởi công 29 tháng 11 năm 1958 ở “Krasnoe Sormovo” (số 112) ở Gorki; ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân 12 tháng 2 năm 1959; hạ thủy 27 tháng 9 năm 1959; gia nhập biên chế 30 tháng 9 năm 1960; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Biển Đen 17 tháng 12 năm 1960; 21 tháng 9 năm 1981 chuyển sang Hạm đội Phương Bắc; 1 tháng 10 năm 1973 bị loại khỏi biên chế, niêm cất và neo đậu ở vùng Cực; 25 tháng 9 năm 1981 quay trở lại biên chế Hạm đội Biển Đen; tháng 9 năm 1981 bảo quản ở Balaklav; 1 tháng 8 năm 1982 tháo niêm cất và gia nhập biên chế; 1 tháng 10 năm 1986 bị loại khỏi biên chế và bán cho Bungari (nhận tên gọi “Nadezhda” – “Hy vọng” và số hiệu 83); trong những năm 1990 bị quân đội Bungari ra lệnh tháo dỡ.

+ S-37 (số hiệu xưởng 344); khởi công 25 tháng 1 năm 1959 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) tại Gorki; ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân 12 tháng 2 năm 1959; hạ thủy 10 tháng 10 năm 1959; gia nhập biên chế 31 tháng 3 năm 1960; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Biển Đen 19 tháng 4 năm 1960; trong giai đoạn từ 23 tháng 11 năm 1960 đến 31 tháng 10 năm 1963 nâng cấp ở “Krasnoe Sormovo” theo Đề án 633-L; 29 tháng 7 năm 1965 chuyển sang Hạm đội Phương Bắc; 14 tháng 10 năm 1982 một lần nữa quay lại biên chế Hạm đội Biển Đen; trong giai đoạn từ 9 tháng 3 năm 1978 đến 31 tháng 1 năm 1979 trải qua sửa chữa ở “Tosmare”; 3 tháng 7 năm 1992 bị loại khỏi biên chế Hải quân; 31 tháng 12 năm 1992 bị giải tán và năm 1993 bị tháo dỡ thành kim loại.

+ S-49 (còn trong biên chế); từ 26 tháng 7 năm 1991 là SS-49; từ năm 1995 là PZS-50 (số hiệu xưởng 364); khởi công 29 tháng 3 năm 1961 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) tại Gorki; ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân 14 tháng 3 năm 1961; hạ thủy 27 tháng 7 năm 1961; gia nhập biên chế 31 tháng 12 năm 1961; 16 tháng 1 năm 1962 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Biển Đen; 22 tháng 8 năm 1962 chuyển sang Hạm đội Phương Bắc; 15 tháng 8 năm 1969 quay lại Hạm đội Biển Đen; trong giai đoạn từ 2 tháng 12 năm 1971 đến 6 tháng 10 năm 1972 đã trải qua sửa chữa ở “Sevmorzavod” tại Sevastopol; từ 14 tháng 3 năm 1986 đến 6 tháng 11 năm 1991 cũng được nâng cấp ở đó theo Đề án 633-RV và 24 tháng 6 năm 1991 trở thành tàu ngầm thí nghiệm; năm 1995 tái trang bị thành PZS; 10 tháng 7 năm 1995 bị loại khỏi biên chế Hải quân; 31 tháng 10 năm 1995 bị giải tán và sau đó ở Sevastopol bị xẻ kim loại.

+ S-53 (số hiệu xưởng 351); khởi công 27 tháng 9 năm 1959 ở “Krasnoe Sormovo” (số 112) tại Gorki; ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân 21 tháng 5 năm 1959; hạ thủy 2 tháng 3 năm 1960; gia nhập biên chế 31 tháng 12 năm 1960; gia nhập biên chế Hạm đội Biển Đen 14 tháng 3 năm 1961; 21 tháng 9 năm 1961 gia nhập biên chế Hạm đội Phương Bắc; 27 tháng 10 năm 1980 chuyển sang Hạm đội Biển Đen; 18 tháng 9 năm 1985 chuyển sang Hạm đội Baltic; trong giai đoạn từ 24 tháng 10 năm 1972 đến 1 tháng 8 năm 1972 sửa chữa ở Kronshtadt; 1 tháng 10 năm 1973 bị loại bien chế Hải quân và neo đậu ở vùng Cực; 27 tháng 10 năm 1980 quay trở lại biên chế; trong giai đoạn từ 1 tháng 11 năm 1981 đến 1 tháng 8 năm 1972 ở trong tình trạng niêm cất; 17 tháng 12 năm 1985 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bán cho Siry; 1 tháng 10 năm 1986 bị giải thể.

+ S-57 (số hiệu xưởng 365); khởi công 23 tháng 5 năm 1961 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) tại Gorki; ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 7 tháng 4 năm 1961; hạ thủy 20 tháng 8 năm 1961; gia nhập biên chế 27 tháng 12 năm 1961; 9 tháng 1 năm 1962 gia nhập biên chế Hạm đội Biển Đen; 6 tháng 7 năm 1962 chuyển sang Hạm đội Phương Bắc; 14 tháng 7 năm 1970 quay lại Hạm đội Biển Đen; 5 tháng 2 năm 1973 bị loại khỏi biên chế và bán cho Bungari ở đó nhận tên gọi “Thanh niên Cộng sản Lenin” (số hiệu 81); 15 tháng 2 năm 1973 bị giải tansl trong những năm 1980 đổi tên thành “Chiến thắng”; trong những năm 1990 bị quân đội Bungari xẻ lấy kim loại.

+ S-101 (số hiệu xưởng 352); khởi công 1 tháng 10 năm 1959 ở “Krasnoe Sormovo” (số 112) tại Gorki; ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 19 tháng 10 năm 1950; hạ thủy 15 tháng 4 năm 1960; 21 tháng 12 năm 1960; gia nhập biên chế 30 tháng 12 năm 1960 vào Hạm đội Biển Đen; 7 tháng 6 năm 1961 chuyển sang Hạm đội Phương Bắc; 9 tháng 12 năm 1982 chuyển sang Hạm đội Baltic; trong giai đoạn từ 25 tháng 5 đến 10 tháng 11 năm 1984 ở xưởng “Tosmare” đã trải qua sửa chữa; 14 tháng 2 năm 1986 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bán cho Bungari (nhận tên gọi “Vinh quang” và số hiệu 84); 1 tháng 10 năm 1986 bị giải thể.

+ S-128, từ 26 tháng 7 năm 1991 là SS-128 (số hiệu xưởng 354); khởi công 11 tháng 3 năm 1960 tại xưởng “Krasnoe Sormovo” ở Gorki; hạ thủy 20 tháng 7 năm 1960; gia nhập biên chế 29 tháng 12 năm 1960; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Biển Đen 18 tháng 1 năm 1961; 5 tháng 8 năm 1961 chuyển sang Hạm đội Phương Bắc; 31 tháng 8 năm 1977 quay lại Hạm đội Biển Đen; giai đoạn từ 9 tháng 8 năm 1969 đến 1 tháng 10 năm 1971 ở Kronshtadt và từ 23 tháng 12 năm 1975 đến 7 tháng 3 năm 1977 ở xưởng tại Yangel đã trải qua sửa chữa; trong giai đoạn từ 4 tháng 9 năm 1990 đến 21 tháng 3 năm 1991 được nâng cấp theo Đề án 633-KS ở “Sevmorzavod” và 24 tháng 6 năm 1991 trở thành tàu ngầm thí nghiệm; 24 tháng 8 năm 1993 bị loại khỏi biên chế Hải quân; năm 1994 bị xẻ kim loại.

+ S-212 (số hiệu xưởng 353); khởi công 29 tháng 11 năm 1959 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) tại Gorki; ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 10 tháng 11 năm 1959; hạ thủy 31 tháng 5 năm 1960; gia nhập biên chế 21 tháng 12 năm 1960; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Biển Đen 30 tháng 12 năm 1960; 5 tháng 8 năm 1961 chuyển sang Hạm đội Phương Bắc; 14 tháng 7 năm 1970 chuyển sang Hạm đội Cờ đỏ Biển Đen; 5 tháng 2 năm 1973 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bán cho Bungari, ở đó nhận tên gọi “Đoàn viên Cộng sản Dimitrov” (số hiệu 82); 15 tháng 2 năm 1973 bị giải tán; trong những năm 1980 đổi tên thành “Victoria”; trong những năm 1990 bị quân đội Bungari mang đi tháo dỡ kim loại.

+ S-350; từ 3 tháng 8 năm 1977 là SS-350; từ năm 1982 là UTS-350 (số hiệu xưởng 331); khởi công 22 tháng 10 năm 1957 (số 112) tại xưởng “Krasnoe Sormovo” tại Gorki; ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 5 tháng 3 năm 1958; hạ thủy 30 tháng 5 năm 1958; gia nhập biên chế 31 tháng 8 năm 1959; gia nhập biên chế Hạm đội Biển Đen 20 tháng 11 năm 1958; 19 tháng 10 năm 1959 gia nhập biên chế Hạm đội Phương Bắc; là tàu đầu tiên trong lớp; 11 tháng 2 năm 1962 ở vùng Cực, do vụ nổ đạn của tàu ngầm Đề an 641 bị thương khoang số 1, 2 và bị đắm; sau khi được trục vớt đã được sửa chữa phục hồi ở Murmansk từ 17 tháng 10 năm 1964 đến 25 tháng 7 năm 1966; sau đó quay trở lại biên chế vào Hạm đội Biển Đen; 18 tháng 9 năm 1977 trở thành tàu ngầm thí nghiệm; 9 tháng 7 năm 1982 bị loại khỏi biên chế Hải quân; 1 tháng  10 năm 1982 bị giải thể và trang bị lại thành đài huấn luyện – học tập trên bờ.

+ S-351 (số hiệu xưởng 332); khởi công 30 tháng 1 năm 1958 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) tại thành phố Gorki; ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 5 tháng 3 năm 1958; hạ thủy 18 tháng 8 năm 1958; gia nhập biên chế 6 tháng 11 năm 1959; gia nhập biên chế Hạm đội Biển Đen 31 tháng 12 năm 1959; 29 tháng 10 năm 1960 chuyển sang Hạm đội Phương Bắc; 3 tháng 8 năm 1966 chuyển sang Hạm đội Baltic; 17 tháng 10 năm 1967 bị loại khỏi biên chế và bán cho Ai Cập (số hiệu 846); 31 tháng 12 năm 1967, bị giải tán.

+ S-352 (số hiệu xưởng 333); khởi công 30 tháng 3 năm 1958 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) tại Gorki; ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 22 tháng 4 năm 1958; hạ thủy 25 tháng 9 năm 1958; gia nhập biên chế 31 tháng 10 năm 1959; gia nhập biên chế Hạm đội Biển Đen 31 tháng 12 năm 1959; 27 tháng 7 năm 1960 chuyển sang Hạm đội Phương Bắc; 3 tháng 8 năm 1966 chuyển sang Hạm đội Baltic; 26 tháng 1 năm 1967 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bán cho Ai Cập (số hiệu 843); 14 tháng 8 năm 1967 bị giải thể.

+ S-353 (số hiệu xưởng 334); khởi công 14 tháng 5 năm 1958 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) tại Gorki; ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 22 tháng 4 năm 1958; hạ thủy 30 tháng 11 năm 1958; gia nhập biên chế 26 tháng 12 năm 1959; gia nhập biên chế Hạm đội Biển Đen 6 tháng 1 năm 1960; 16 tháng 7 năm 1960 chuyển sang Hạm đội Phương Bắc; 19 tháng 7 năm 1966 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bán cho Ai Cập (số hiệu xưởng 831); 1 tháng 10 năm 1967 bị giải tán.

+ S-354 (số hiệu xưởng 335); khởi công 14 tháng 7 năm 1958 ở xưởng “Krasnoe Sormovo” (số 112) ở Gorki; ghi tên vào danh sách tàu Hải quân 22 tháng 12 năm 1958; hạ thủy 10 tháng 1 năm 1959; gia nhập biên chế 30 tháng 11 năm 1959; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Biển Đen 31 tháng 12 năm 1959; 18 tháng 7 năm 1960 chuyển sang Hạm đội Phương Bắc; 17 tháng 1 năm 1966 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bán cho Ai Cập (nhận số hiệu 840); 31 tháng 12 năm 1966 bị giải thể.

Lượng choán nước, mét

+ nổi: 1328

+ ngầm: 1712

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 76,68 (-)

+ chiều rộng nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 6,72 (-)

+ lượng choán nước theo vạch mớn thiết kế: 5,07

Thiết bị năng lượng chính: điện – diezel

+ 2 động cơ diezel 37D, tổng công suất, sức ngựa (kW): 4000 (2940)

+ 2 máy phát điện động cơ diezel PG-101, tổng công suất, sức ngựa (kW): 2700 (1985)

+ 2 máy phát điện động cơ diezel dự bị PG-103. tổng công suất, sức ngựa (kW): 100 (74)

+ pin ắc quay 46SU, số nhóm (cụm) x số lượng phần tử: 2x112

2 trục, 2 bánh lái chân vịt

Tốc độ, hải lý

+ nổi hoàn toàn: 15,31

+ nổi trên động cơ dự bị: 9,2

+ dưới hệ thống đảm bảo hoạt động của động cơ diezel: 10

+ ngầm hoàn toàn: 13,18

+ ngầm với động cơ dự bị: 2,14

Tầm bơi xa, dặm (tốc độ, hải lý)

+ ở vị trí nổi (tăng cường trữ lượng nhiên liệu): 14 590 (9); 8580 (10)

+ ở vị trí nổi (trữ lượng nhiên liệu tiêu chuẩn): 7400 (9); 2400 (15)

+ dưới thiết bị đảm bảo hoạt động của động cơ diezel: 4400 (8 )

+ ở vị trí ngầm: 195 (13); 300 (2, 14)

Độ lặn sâu, mét

+ hoạt động hiệu quả: 270

+ giới hạn: 300

Thời gian hoạt động: 60 ngày

Thủy thủ đoàn (sỹ quan): 52 (9).

Ngư lôi

+ thiết bị ngư lôi mũi 533mm: 6

+ cơ số đạn các ngư lôi 53-57, 53-61, ET-56, ET-46: 12

+ thiết bị ngư lôi 533mm mạn tàu: 2

+ cơ số đạn ngư lôi 53-57, 53-61, ET-56, ET-46: 2

Mìn: có thể mang mìn thay ngư lôi: 28


Đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: “Flag” (Snoop Plate)

Đài thủy âm

+ “Arktika-M” hoặc “Plutonty”

+ “Svet-M”

+ MG-15

+ NEL-5

Khí tài chống tác chiến điện tử

+ “VAN-S” (Stop Light)

+ “Nakat” (Park Lamp D/F)

+ ARP-53

Tổ hợp đạo hàng

+ “Kurs-5” – la bàn con quay

+ LR-2 – hành trình kế

+ EL-1 – máy đo tiếng ồn

Tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến

+ R-641-D, R-647, R-670

+ R-672

+ R-673

+ R-609

Đài ra đa định vị hội thoại nói: “Khrom-K".

Các biến thể

+ Đề án 877E – phiên bản xuất khẩu dành cho các nước trong khối Varsava.

+ Đề án 877EKM – phiên bản nâng cấp thương mại xuất khẩu. Tương thích với các điều kiện khai thác sử dụng ở khu vực nhiệt đới.

+ Đề án 877LPBM – biến thể với chân vịt 7 cánh từ hợp kim “Avrora” với các bánh lái dạnh lưỡi liềm. Có áp dụng những sự thay đổi trong thiết bị năng lượng và khí tài dẫn đường.

+ Đề án 877V – biến thể với động cơ phụt nước thí nghiệm thay cho chân vịt.

+ Đề án 636 – phiên bản xuất khẩu trên cơ sở Đề án 877EKM cho Hải quân Trung Quốc.

+ Đề án 636M – biến thể của Đề án 636 với tổ hợp “Club-S”.

+ Đề án 08733 – phiên bản xuất khẩu trên cơ sở Đề án 877EKM cho Hải quân Ấn Độ với tổ hợp “Club-S”.

Các tàu ngầm Đề án 877 – các tàu ngầm hai thân một trục hoạt động trên đại dương với thiết bị năng lượng chính điện – diezel, được thiết kế theo sơ đồ động cơ điện hoàn toàn.

Thân trong được chế tạo theo dạng hình trụ với mặt cắt ngang hình tròn, thiết kế phần cuối thân hình cầu. Theo các vách ngăn không thấm nước, thân trong được chia thành 6 khoang. Vật liệu chế tạo thân trong – thép AK-25.

Thân ngoài có hình dạng thuôn con thoi. Lớp che phủ đặc biệt hấp thụ sự bức xạ từ các hệ thống thủy âm của tàu địch. Trong không gian giữa thành tàu bố trí các thùng tải trọng dằn chính, đồng thời các thùng và trang bị khác. Mặc dù, do thiết kế hai thân, tàu có thể tích ngầm hoàn toàn tương đối lớn, trong các tình trạng khẩn cấp, việc này cho phép tăng cường khả năng sống còn của tàu do sự tính toán đảm bảo tính không chìm của tàu trong khi thể tích tàu bị ngập nước đáng kể. Trong tư thế tuần dương, tàu có thể bơi một cách an toàn thậm chí khi đắm một trong số các khoang bất kỳ với 2 thùng tải trọng dằn chính của một thành bên cạnh.

Vách ngăn hầm các khí tài di động được bố trí khoảng giữa tàu. Trong đó trang bị đồng thời đài chỉ huy truyền động. Toàn bộ các khí tài di động, ngoài trừ ống nhòm ngầm chỉ huy, được chế tạo thành bộ phận không thấm nước trong thân trong. Nhờ đó, đã thành công trong việc làm cho trạm chỉ huy trở nên đơn gian và thuận lợi hơn cho việc điều khiển tàu và các hệ thống chiến đấu.

Các bánh lái ngang ở mũi được chế tạo trong dạng kín. Để giảm sự gây nhiễu bở chúng cho hoạt động của tổ hợp thủy âm, chúng đã được chuyển từ phần cuối mũi tàu đến gần phần giữa thân tàu. Cùng với mục tiêu này, từ phần cuối mũi tàu đã tháo lỗ thoát nước, toàn bộ những khí tài có thể phát ra tiếng ồn đã bị tháo khỏi khoang thứ nhất.

Vũ khí của tàu ngầm gồm có các thiết bị ngư lôi 533mm bố trí ở phần cuối mũi tàu. Trong số đó 2 thiết bị được tính toán để bắn các ngư lôi điều khiển vô tuyến.

Để vận chuyển đạn lên tàu đã lắp khí tài chuyên dụng. Tàu có thể tiếp nhận 18 ngư lôi 53-65K, 53-56B, SET-53M, TEST-71M, USET-80K, SET-65E (6 – trong thiết ngị ngư lôi; 12 – trên bệ). Thay cho các ngư lôi có thể tiếp nhận 24 mìn đáy DM-1: 12 – trong các thiết bị ngư lôi (theo 2 trên thiết bị) và 12 – trên bệ.

Trên tàu ngầm lắp khí tài tự động nạp đạn nhanh – giảm thời gian nạp đạn nhanh một cách tương đối, cho phép tăng cường đáng kể tốc độ bắn và đảm bảo ưu thế trong trường hợp “đấu súng”. Sự điều khiển khí tài nạp đạn nhanh được thực hiện từ xa, từ khoang ngư lôi với bản điều kiển “Murena” hoặc từ các trạm điều khiển tại chỗ.

Đối với khả năng phòng không của tàu ngầm Đề án 877 trang bị tổ hợp tên lửa phòng không cơ động, chế tạo trên cơ sở tổ hợp tên lửa phòng không vác vai “Sterla-3”. Cơ số đạn – 8 tên lửa.

Tổ hợp ngư lôi – mìn mạnh có khả năng giải quyết các nhiệm vụ đa năng. Nó đảm bảo sự bắn toàn bộ cơ số đạn trên mọi độ sâu – từ ống nhòm tiềm vọng đến độ sâu hoạt động hiệu quả - và cùng với hệ thống kiểm soát thông tin – chiến đấu (BIUS) cho phép bắn một cũng như bắn loạt theo 2 mục tiêu.

Trên tàu ngầm lắp hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu MVU-110 “Murena”. Nó cho phép đồng thời theo dõi 5 mục tiêu, trong số đó, 2 mục tiêu sẽ bị theo dõi trong chế độ tự động, còn 3 – bằng tay, đảm bảo với tổ hợp điều khiển vô tuyến ghi các sự hiệu chỉnh trong thông tin với sự cơ động của mục tiêu và dẫn bắn chính xác cho ngư lôi tới mục tiêu. Hệ thống kiểm soát thông tin – chiến đấu cho phép giải quyết hàng loạt các mục tiêu thuộc nhiệm vụ đạo hàng.

Tổ hợp đạo hàng kích thước nhỏ “Andoga” đảm bảo sự nhìn vòng liên tục, cung cấp các tọa độ vị trí và tốc độ. Qua hệ thống kiểm soát thông tin – chiến đấu, thủy thủ đoàn thay đổi hành trình bằng cách điều khiển tàu ngầm. Khi đó, hệ thống tự động có thể hướng tàu ngầm theo hành trình đã định.

Tàu được trang bị các đài ra đa định vị thụ động và chủ động với sự theo dõi hiệu quả cao. Chúng có thể hoạt động một cách hiệu quả ở tư thế nổ và vị trí ống nhòm ngầm.

Thiết bị năng lượng chính được thiết kế theo sơ đồ động cơ điện hoàn toàn, có sự di chuyển ở các tư thế nổi cũng như tư thế ngầm được đảm bảo bằng động cơ điện chân vịt.

Trong thành phần thiết bị năng lượng chính: động cơ điện chân vịt chính PG-141 công suất 5500 sức ngựa, 2 máy phát điện diezel 4DL-42XM công suất 1500kW (trên 2 tàu ngầm đầu tiên của Đề án – 4DL-42M công suất 1000 sức ngựa) với hệ thống hoạt động của động cơ diezel dưới nước (RDP) và 2 nhóm pin ắc quy axit-chì theo 120 phần tử mỗi cụm.

Đối với chế độ hoạt động trên động cơ dự bị có động cơ điện chân vịt đặc biệt PG142 công suất 190 sức ngựa.

Điểm đặc biệt của tàu ngầm Đề án 877 là sự xuất hiện của 2 động cơ điện dự bị PG-168 công suất mỗi động cơ 102 sức ngựa. Chúng đảm bảo cho tàu ngầm di chuyển trong các tốc độ thấp, cho phép cơ động khi neo đậu, đồng thời có thể được sử dụng để di chuyển khi bị thương trục và chân vịt chính.

Trong vai trò động cơ được sử dụng chân vịt 6 cánh vòng quay thấp bước chân vịt cố định. Trong bộ phận mạn của thân tàu theo các bên thành bố trí các động cơ phụt nước bánh lái. Các quá trình lặn và nổi của tàu được tự động hóa.

Khi di chuyển trong tư thế ngầm, tàu ngầm đạt tốc độ tối đa 17 hải lý, trong tư thế nổi – 10 hải lý. Tầm bơi xa trong chế độ hoạt động của động cơ diezel dưới nước là 7 hải lý với 6000 dặm. Trong tư thế ngầm của động cơ dự bị tốc độ 3 hải lý có khả năng bơi xa 400 dặm.

Phần lớn các máy móc được trang bị các lớp che phủ chống rung và lắp trên các bộ phận giảm sóc, các khí tài khác được bố cục hóa bằng các khối trên các bệ đặc biệt, và với chân vịt tiếng ồn thấp, thân tàu hình dạng thuôn một cách tối ưu, tạo cho tàu khả năng khó bị phát hiện.

Bắt đầu từ tàu ngầm B-800, các tàu ngầm trong lớp được trang bị cửa cứu nạn, cho phép rời khỏi tàu đắm từ độ sâu 250 mét (nằm ở bộ phận mạn tàu ngầm).

Thời gian hoạt động – 45 ngày.

Thủy thủ đoàn – 57 người, trong đó có 12 sỹ quan.

Đến những năm 70, đã có quyết định bổ sung cho Hải quân các tàu ngầm điện – diezel thế hệ sau, được dự định sử dụng chống các tàu nổi và tàu ngầm, rải mìn và trinh sát.

Năm 1974, nhiệm vụ kỹ thuật đã được ký về việc chế tạo tàu ngầm nội địa với các thông số kỹ - chiến thuật cao mà Bộ chỉ huy thống nhất các lực lượng vũ trang các nước thuộc khối Hiệp ước Vác sa va muốn chế tạo thành một lớp tàu duy nhất cho Hải quân của họ. Việc thiết kế tàu được giao cho Phòng thiết kế Trung ương “Rubin” dưới sự chỉ đạo của Yu.N.Kormilitsin.

Nhiệm vụ đặt ra cho các công trình sư là đảm bảo sự tăng cường đáng kể tốc độ của tàu ngầm theo so sánh với Đề án 641, tăng cường khả năng cơ động trên biển, tính sống còn, đặc biệt khoang có người với việc giảm số lượng thủy thủ đoàn bằng sự tự động hóa phần lớn các quá trình điều khiển. Sự cần thiết là chế tạo đề án với sự tính toán có khả năng cạnh tranh trên thị trường vũ khí quốc tế, đồng thời đảm bảo trữ lượng choán nước xác định của tàu đối với khả năng hiện đại hóa tàu, để tàu ngầm duy trì được khả năng chiến đấu cao trong vài chục năm. Đảm bảo tiếng ồn nhỏ khi di chuyển dưới nước theo cách hiện đại hóa tàu ngầm Đề án 641B không thành công. Cần thiết thay đổi hình dáng và thiết kế thân tàu, chế tạo các bộ phận mới và trang bị. Vì thế, việc thiết kế tàu ngầm mới thực tế là bắt đầu từ “con số 0”.

Nếu các tàu ngầm Đề án 641 được thiết kế theo truyền thống với thân tàu dài và hẹp thì thân ngoài của Đề án 877 được thiết kế theo dạng con thoi, với tỷ lệ chiều dài và chiều rộng 7,3, với đường trong, cũng như các tàu ngầm nguyên tử ở hình dáng bộ phận mũi. Thân tàu được tính toán, để sự đề kháng thủy âm ở mức tối thiểu. Một số mẫu đã được thí nghiệm và lựa chọn để hiện đại hóa trên các bệ thí nghiệm và trong các bể thí nghiệm.

Đề án kỹ thuật được phê duyệt bởi Bộ Tư lệnh Hải quân S.G.Gorshkov ngày 20 tháng 12 năm 1976 ở thành phố Podgatov cho việc sản xuất tàu đầu tiên ở xưởng số 199 mang tên “Đoàn viên thanh niên cộng sản Lenin” (Komsomol-na-Amur) đã được bắt đầu năm 1979. Việc khởi công tàu đầu tiên (B-248) vào ngày 16 tháng 3 năm 1980, hạ thủy – 12 tháng 9 năm 1980, bàn giao cho Hải quân – 31 tháng 12 năm 1980. Theo một số thông tin, tàu đầu tiên chỉ gia nhập biên chế tháng 9 năm 1982 (chắc chắn rằng, việc bàn giao hoàn toàn cho Hải quân chỉ được tiến hành sau các thí nghiệm).

Ngoài Hải quân Nga, tàu ngầm Đề án 877 còn có mặt trong biên chế các nước Ấn Độ, Trung Quốc, Iran, Algeri, Ba Lan, Rumani.

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 2300

+ ngầm: 3040

Tốc độ, hải lý

+ nổi: 10

+ ngầm: 17

Tầm bơi xa (trên tốc độ, hải lý), dặm

+ ở tư thế nổi: 400 (3)

+ trong chế độ hoạt động của động cơ diezel dưới nước: 6000 (7)

Độ lặn sâu, mét

+ giới hạn: 350

+ hoạt động hiệu quả: 240

Chiều dài, mét: 72,6

Chiều dài thân trong, mét: 51,8

Chiều rộng, mét: 9,9

Lượng mớn nước trung bình, mét: 6,2


Các thiết bị ngư lôi: 6

Cơ số đạn ngư lôi/mìn: 18/24

Các loại ngư lôi: 53-65K, 53-65B, 53-65Ba, SET-53M, TEST-71M, USET-80K, SET-65E

Kiểu mìn: DM-1

Cơ số đạn tổ hợp tên lửa phòng không: 8.