Lịch sử Quân sự Việt Nam

MÀU TÍM HOA SIM


Nàng có ba người anh đi bộ đội
Những em nàng
Có em chưa biết nói
Khi tóc nàng đang xanh.

Tôi người vệ quốc quân
xa gia đình
Yêu nàng như tình yêu em gái
Ngày hợp hôn
nàng không đòi may áo mới


Tôi mặc đồ quân nhân
đôi giày đinh
bết bùn đất hành quân
Nàng cười xinh xinh
bên anh chồng độc đáo.

Tôi ở đơn vị về
Cưới nhau xong là đi
Từ chiến khu xa
Nhớ về ái ngại
Lấy chồng thời chiến binh
Mấy người đi trở lại
Lỡ khi mình không về
thì thương
người vợ chờ
bé bỏng chiều quê...


Nhưng không chết
Người trai khói lửa
Mà chết
Người gái nhỏ hậu phương
Tôi về
không gặp nàng
Má tôi ngồi bên mộ con đầy bóng tối
Chiếc bình hoa ngày cưới
thành bình hương
tàn lạnh vây quanh


Tóc nàng xanh xanh
ngắn chưa đầy búi
Em ơi giây phút cuối
không được nghe nhau nói
không được nhìn nhau một lần


Ngày xưa nàng yêu hoa sim tím
áo nàng màu tím hoa sim
Ngày xưa
một mình
đèn khuya
bóng nhỏ
Nàng vá cho chồng tấm áo
ngày xưa...


Một chiều rừng mưa
Ba người anh trên chiến trường Đông Bắc
Biết tin em gái mất
trước tin em lấy chồng;
Gió sớm thu về rờn rợn nước sông
Đứa em nhỏ lớn lên
ngợ ngàng nhìn ảnh chị
Khi gió sớm thu về cỏ vàng chân mộ chí.
Chiều hành quân
Qua những đồi sim
những đồi sim dài trong chiều không hết
Màu tím hoa sim
tím chiều hoang biền biệt
Nhìn áo rách vai
Tôi hát
trong màu hoa
(áo anh sứt chỉ đường tà
Vợ anh mất sớm, mẹ già chưa khâu...)./.

Hữu Loan

Điều thú vị là bài thơ "Màu tím hoa sim" được các tác giả ở MN trước năm 1975 phổ nhạc rất hay nên được nhiều ngưới hát và nghe, nhưng thực tế thì không phải ai cũng biết tác giả Hữu Loan là bộ đội, là vệ quốc quân.

HOA TRẮNG THÔI CÀI LÊN ÁO TÍM
Kiên Giang

Lâu quá không về thăm xóm đạo
Từ ngày binh lửa cháy quê hương
Khói bom che lấp chân trời cũ
Che cả người thương nóc giáo đường

Mười năm trước em còn đi học
Áo tím điểm tô đời nữ sinh
Hoa trắng cài duyên trên áo tím
Em còn nguyên vẹn tuổi băng trinh

Quen biết nhau qua tình lối xớm
Cổng trường đối diện ngó lầu chuông
Mỗi lần chúa nhật em xem lễ
Anh học bài ôn trước cổng trường

Thuở ấy anh hiền và nhát quá
Nép mình bên gác thánh lầu chuông
Để nghe khe khẽ lời em nguyện
Thơ thẩn chờ em trước thánh đường

Mỗi lần tan lễ, chuông ngừng đổ
Hai bóng cùng đi một lối về
E lệ em cầu kinh nho nhỏ
Thẹn thùng, anh đứng lại không đi

Sau mười năm lẽ anh thôi học
Nức nở chuông trường buổi biệt ly
Rộn rã từng hồi, chuông xớm đạo
Khi nàng áo tím bước vu quy

Anh nhìn áo cưới mà anh ngỡ
Chiếc áo tang liệm kín khối sầu!
Hoa trắng thôi cài trên áo tím
Giữ làm chi kỹ vật ban đầu!

Em lên xe cưới về quê chồng
Dù cách đò ngang cách mấy sông
Vẫn nhớ bóng vang thời áo tím
Nên tình thơ ủ kín trong lòng

Từ lúc giặc ruồng vô xóm đạo
Anh làm chiến sĩ giữ quê hương
Giữ màu áo tím, cành hoa trắng
Giữ cả trường xưa, nóc giáo đường

Giặc chiếm lầu chuông xây ổ súng
Súng gầm rung đổ gạch nhà thờ
Anh đem gạch nát, xây tường lủng
Chiếm lại lầu chuông, giết kẽ thù

Nhưng rồi người bạn đồng song ấy
Đã chết hiên ngang dưới bóng cờ
Chuông đổ ban chiều, hồi vĩnh biệt
Tiễn anh ra khỏi cổng nhà thờ

Hoa trắng thôi cài trên áo tím
Mà cài trên nắp áo quan tài
Điểm tô công trận bằng hoa trắng
Hoa tuổi học trò, mờ thắm tươi

Xe tang đã khuất nẽo đời
Chuông nhà thờ khóc đưa người ngàn thu
Từ đây tóc rũ khăn sô
Em cài hoa trắng lên mồ người xưa.

*****
28/ 5/ 58

Núi Đôi

Bảy năm về trước em mười bảy
Anh mới đôi mươi trẻ nhất làng
Xuân Dục, Đoài Đông hai cánh lúa
Bữa thì em tới bữa anh sang.


Lối ta đi giữa hai sườn núi
Đôi ngọn nên làng gọi núi Đôi
Em vẫn đùa anh sao khéo thế
Núi chồng, núi vợ đứng song đôi.


Bỗng cuối mùa chiêm quân giặc tới
Ngõ chùa cháy đỏ những thân cau
Mới ngỏ lời thôi đành lỗi hẹn
Đâu ngờ từ đó mất tin nhau.

Anh vào bộ đội lên Đông Bắc
Chiến đấu quên mình năm lại năm
Mỗi bận dân công về lại hỏi
Ai người Xuân Dục
Núi Đôi chăng.

Anh nghĩ quê ta giặc chiếm rồi
Trăm nghìn căm uất bao giờ nguôi
Mỗi tin súng nổ vùng đai địch
Sương trắng người đi lại nhớ người.

Đồng đội có nhau thường nhắc nhở
Trung du làng nước vẫn chờ trông
Núi Đôi bốt dựng kề ba xóm
Em vẫn đi về những bến sông.

Náo nức bao nhiêu ngày trở lại
Lệnh trên ngừng bắn anh về xuôi
Hành quân qua tắt đường sang huyện
Anh ghé thăm nhà thăm núi Đôi.

Mới đến đầu ao tin sét đánh
Giặc giết em rồi, dưới gốc thông
Giữa đêm bộ đội vây đồn Thứa
Em sống trung thành, chết thủy chung.

Anh ngước nhìn lên hai dốc núi
Hàng thông, bờ cỏ, con đường quen
Nắng lụi bỗng dưng mờ bóng khói
Núi vẫn đôi mà anh mất em.

Dân chợ Phù Linh ai cũng bảo
Em còn trẻ lắm, nhất làng trong
Mấy năm cô ấy làm du kích
Không hiểu vì sao chẳng lấy chồng.

Từ núi qua thôn đường nghẽn lối
Xuân Dục Đoài Đông cỏ ngút đầy
Sân biến thành ao nhà đổ chái
Ngổn ngang bờ bụi cánh dơi bay,

Cha mẹ dìu nhau về nhận đất
Tóc bạc thương từ mỗi gốc cau
Nứa gianh nửa mái lều che tạm
Sương nắng khuấy dần chuyện xót đau.

Anh nghe có tiếng người qua chợ
Ta gắng mùa sau lúa sẽ nhiều
Ruộng thấm mồ hôi từng nhát cuốc
Làng ta rồi đẹp biết bao nhiêu.

Nhưng núi còn kia anh vẫn nhớ
Oán thù còn đó anh còn đây
Ở đâu cô gái làng Xuân Dục
Đã chết vì dân giữa đất này?

Ai viết tên em thành liệt sĩ
Bên những hàng bia trắng giữa đồng
Nhớ nhau anh gọi em, đồng chí
Một tấm lòng trong vạn tấm lòng.

Anh đi bộ đội sao trên mũ
Mãi mãi là sao sáng dẫn đường
Em sẽ là hoa trên đỉnh núi
Bốn mùa thơm mãi cánh hoa thơm.

VŨ CAO

Đôi mắt người Sơn Tây
Quang Dũng 



Em ở thành Sơn chạy giặc về

Tôi từ chinh chiến cũng ra đi

Cách biệt bao ngày quê Bất Bạt

Chiều xanh không thấy bóng Ba Vì




Vầng trán em mang trời quê hương

Mắt em dìu dịu buồn Tây phương

Tôi nhớ xứ Đoài mây trắng lắm

Em đã bao ngày em nhớ thương?



Mẹ tôi, em có gặp đâu không

Bao xác già nua ngập cánh đồng

Tôi nhớ một thằng con bé nhỏ

Bao nhiêu rồi xác trẻ trôi sông!



Từ độ thu về hoang bóng giặc

Điêu tàn ôi lại nối điêu tàn!

Đất đá ong khô nhiều suối lệ

Em đã bao ngày lệ chứa chan?

 

Đôi mắt người Sơn Tây


U ẩn chiều lưu lạc


Buồn viễn xứ khôn khuây

 

Tôi gửi niềm nhớ thương

Em mang giùm tôi nhé

Ngày trở lại quê hương


Khúc hoàn ca rớm lệ

 

Bao giờ trở lại đồn Bương Cấn


Về núi Sài Sơn ngắm lúa vàng


Sông Đáy chậm nguồn quanh Phủ Quốc


Sáo diều khuya khoắt thổi đêm trăng

 

Bao giờ tôi gặp em lần nữa

Ngày ấy thanh bình chắc nở hoa

Đã hết sắc mùa chinh chiến cũ


Còn có bao giờ em nhớ ta?
 
 

Tây tiến
Quang Dũng


Sông Mã xa rồi Tây tiến ơi!
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi
 
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây súng ngửi trời
Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
 
Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời!
Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người
 
Nhớ ôi Tây tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi
 
Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa
Kìa em xiêm áo tự bao giờ
Khèn lên man điệu nàng e ấp
Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ
 
Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc
Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa
 
Tây tiến đoàn quân không mọc tóc
Quân xanh màu lá dữ oai hùm
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm
 
Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành
 
Tây tiến người đi không hẹn ước
Đường lên thăm thẳm một chia phôi
Ai lên Tây tiến mùa xuân ấy
Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi.



Phù Lưu Chanh -- 1948
 
 

Ngày về - Chính Hữu

Có đoàn người lên đóng trên rừng sâu
Đêm nay mơ thấy trở về Hà Nội
Bao giờ trở lại ?
Phố phường xưa gạch ngói ngang đường
Ôi hôm nay họ nhớ mái nhà hoang
Bức tường điêu tàn ngày xưa trấn ngự
Nhớ đêm ra đi, đất trời bốc lửa
Cả kinh thành nghi ngút cháy sau lưng
Những chàng trai chưa trắng nợ anh hùng
Hồn mười phương phất phơ cờ đỏ thắm
Rách tả tơi rồi đôi giày vạn dặm
Bụi trường chinh phai bạc áo hào hoa
Mái đầu xanh thề mãi đến khi già
Phơi nắng gió. Và hoa ngàn cỏ dại
Nghe tiếng gọi của những người Hà Nội
Trở về, trở về, chiếm lại quê hương
Nguy nga sao cái buổi lên đường
Súng chuốt gươm lan, mắt ngời sáng quắc
A ha! nhà xiêu mái sập
Xác oan cừu ngập lối chân đi
Gạch ngói xưa mừng đón gót lưu ly
Bước căm giận xéo quân thù lớp lớp
Mịt mù khói ngợp
Cờ máu huy hoàng
Phất nắng
Ôi bài chiến thắng reo vang.

1947

Đồng chí - Chính Hữu

Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá
Anh với tôi đôi người xa lạ
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau.
Súng bên súng, đầu sát bên đầu
Đên rét chung chăn thành đôi tri kỷ
Đồng chí!

Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
Gian nhà không mặc kệ gió lung lay
Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính.
Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh,
Sốt run người, vừng trán ướt mồ hôi.

Áo anh rách vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày
Thương nhau tay nắm lấy bàn tay!

Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo.

(2-1948)

Giá từng thước đất - Chính Hữu

Năm mươi sáu ngày đêm bom gầm pháo giội,
Ta mới hiểu thế nào là đồng đội.
Đồng đội ta
là hớp nước uống chung
Nắm cơm bẻ nửa
Là chia nhau một trưa nắng, một chiều mưa
Chia khắp anh em một mẩu tin nhà
Chia nhau đứng trong chiến hào chật hẹp
Chia nhau cuộc đời, chia nhau cái chết.

Bạn ta đó
Ngã trên dây thép ba tầng
Một bàn tay chưa rời báng súng,
Chân lưng chừng nửa bước xung phong.
Ôi những con người mỗi khi nằm xuống
Vẫn nằm trong tư thế tiến công!
Bên trái: Lò Văn Sự
Bên phải: Nguyễn  Đình Ba,
Những đêm tiến công, những ngày phòng ngự,
Có phải các anh vẫn còn đủ cả
Trong đội hình đại đội chúng ta ?

Khi bạn ta
  lấy thân mình
  đo bước
Chiến hào đi,
Ta mới hiểu
  giá từng thước đất,
Các anh ở đây
Trận địa là đây,
Trận địa sẽ không lùi nửa thước,
Không bao giờ, không bao giờ để mất
Mảnh đất
Các anh nằm.

 
Trong quá trình chiến dịch Điện Biên, các đồng chí hy sinh vẫn được chôn cất dọc theo hai bên đường phát triển của chiến hào.
1954-1961

Staline sống mãi


Chế Lan Viên

Đồng chí Staline mất rồi
Đồng chí Staline đã mất
Tin dữ truyền đi, nỗi đau xé cắt
Vạt áo nhân dân thấm đầy nước mắt
Dao đâm qua triệu triệu tim người...

Nhớ bài thơ Nơ-ruy-đa cũ
Ca ngợi đêm khuya phòng điện Krem-lanh
Vời vợi bóng đèn sáng tỏ
Có một người đêm khuya không ngủ
Thức canh cho thế giới hòa bình
Đồng chí Staline ta đó
Staline nay không còn nữa
Vắng vẻ dáng hình lãnh tụ
Một vầng ráng đỏ
Vinh viễn hòa vào xa xanh...

Nhớ những người phụ nữ đất Hy
Nguyện cầu van vỉ
"Chúng tôi hy sinh vài năm tuổi trẻ
Cho Staline sống thêm một phút một giờ
Chúng tôi đông, tuổi chất thành thế kỉ
Staline bền vững thiên thu"
Staline ngày nay đã mất
Phụ nữ đất Hy tay ôm lấy mặt
Nỗi đau còn mãi thiên thu...

Đồng chí Staline ơi!
Đồng chí Staline không bao giờ lại chết
Đế quốc ra tro
Quân thù tiêu diệt
Thế giới ta còn nguyên vẹn mặt trời

Anh đội viên sẽ kể:
"Máu của tôi ra nhiều"
Trong đạn lửa tôi bỗng nghe "Đồng chí"
Ngửng mặt lên nhìn thấy hình Thống chế
Mắt tôi hoa trong mắt của Mặt trời
Máu tôi ra nhưng máu lại thêm rồi
Xung phong! Giết! Giết!
Ai tung tôi qua bảy từng giây thép
Staline là tiếng thét
Staline là bộc lôi
Staline trăm lưỡi mác sáng ngời
Cháy tan vị trí
Cờ đỏ mọc lên
Trong cờ đỏ tôi thấy hình Thống chế
Giai cấp chúng ta quang vinh là thế
Nhìn chiến công tôi, Thống chế mỉm cười..."

Mẹ hiền ta ơi, em bé ta ơi
Đồng chí Staline không bao giờ lại chết
Cộng sản là mùa xuân
Cuộc đời lên bất tuyệt
Đảng ta là núi thép
Mỗi chúng ta là một giọt máu người
Chúng ta còn
Staline còn mãi mãi
Triệu triệu mẹ già em dại
Đều là súng Staline để lại
Giữ lấy hoà bình thế giới
Tiếng nổ ca vang dội thấu mặt trời.

(3-1953)

QUÊ HƯƠNG


Giang Nam


Thuở còn thơ ngày hai buổi đến trường
Yêu quê hương qua từng trang sách nhỏ:
"Ai bảo chăn trâu là khổ ?"
Tôi mơ màng nghe chim hót trên cao

Nhớ những ngày trốn học
Đuổi bướm cầu ao
Mẹ bắt được...
Chưa đánh roi nào đã khóc
Có cô bé nhà bên
Nhìn tôi cười khúc khích...

Cách mạng bùng lên
Rồi kháng chiến trường kỳ
Quê tôi đầy bóng giặc
Từ biệt mẹ tôi đi

Cô bé nhà bên (có ai ngờ!)
Cũng vào du kích
Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích
Mắt đen tròn (thương thương quá đi thôi)

Giữa cuộc hành quân không nói được
một lời...
Đơn vị đi qua tôi ngoái đầu nhìn lại
Mưa đầy trời nhưng lòng tôi ấm mãi

Hòa bình tôi trở về đây
Với mái trường xưa, bãi mía, luống cày
Lại gặp em
Thẹn thùng nép sau cánh cửa
Vẫn khúc khích cười khi tôi hỏi nhỏ
- Chuyện chồng con... (khó nói lắm anh ơi)!
Tôi nắm bàn tay nhỏ nhắn, ngậm ngùi
Em để yên trong tay tôi nóng bỏng

Hôm nay nhận được tin em
Không tin được dù đó là sự thật:
Giặc bắn em rồi quăng mất xác
Chỉ vì em là du kích em ơi!
Đau xé lòng anh chết nửa con người!

Xưa yêu quê hương vì có chim, có bướm
Có những ngày trốn học bị đòn roi
Nay yêu quê hương vì trong từng nắm đất
Có một phần xương thịt của em tôi.

1960

Thích nhất 2 khổ thơ cuối này !

Nó làm tôi nhớ đến cũng mối tình ấy với " Núi đôi " của Vũ Cao. Tình yêu thật thiêng liêng & cao quý, nhưng dường như có những điều còn linh thiêng hơn thế bởi : " Khi Tổ Quốc cần họ biết sống xa nha " - nhà thơ Nguyễn Mỹ trong " Cuộc chia ly màu đỏ " đã thật tinh tế khi phát hiện ra điều đó !


Ôi ! Tình yêu :P

BỨC TRANH DỌC ĐƯỜNG HÀNH QUÂN

                                             Hoàng Nhuận Cầm

   Xa trung du nên tôi chửa thấy đồi
   Nhà đá ong âm thầm mang lời đất
   Cây xấu hổ giấu bao nhiêu cổ tích
   Mắc cỡ gì mà khép cánh ư em?

   Chim rất nhiều mà tôi chẳng biết tên
   Kêu chi mãi đến rối lòng lính trẻ
   Bằng lăng rụng nói điều mơ mộng quá
   Hoa bên đường khiến mắt đến rưng rưng

   Có rất nhiều tơ nhện trắng mung lung
   Đường anh bạn giao liên vừa đến
   Tiểu đội trưởng nhắc tên những đồi sẽ chiếm
   Trâu ven đồi thành tĩnh vật trong tranh

   Bứt ngọn cỏ lên cho thấu tận trời xanh
   Huế bảo quê nhà giờ đang mùa cấy
   Cả Hùng nữa, sao cứ cười hòai vậy
   Nhớ cô bạn nào hay hát bâng quơ

   Bỗng nghĩ đất nước mình chả thế mà thơ
   Mỗi mảnh đất biết bao tình ấp ủ
   Chuồn kim ơi thân dài cánh đỏ
   Em khâu gì trên áo xám của sườn non
   
   Có thể rồi sau sẽ gian khó hơn
   Nhưng cái chết sẽ thuộc về chúng nó
   Rừng của ta dẫu na-pan giặc thả
   Vẫn bật chồi vẫn hát những mầm cây

   Trời không mây mà lạ lắm hôm nay
   Đường ra trận lòng ta thành náo động
   Sờ lên súng thấy bàn tay mình nóng
   Hiểu đốt lòng người đâu chỉ lúc xung phong.




                                

KHÚC TƯỞNG NIỆM Ở NGÃ BA ĐỒNG LỘC

Trần Huy Đản

Mộ em còn thiếu bóng tre
Vùng trời Hà Tĩnh nắng hè gắt gay
Đất khô thơm dọc luống cày
Mười ngôi mộ, mười bàn tay nối hàng

Mây như tóc gió lang thang
Bâng khuâng đậu xuống giếng làng đung đưa
Trời đem vàng nắng xuống trưa
Cho mười ngôi mộ vẫn chưa xế tà

Về đây cháu ngủ cạnh bà
Chỉ đời mẹ nữa là ba đời rồi
Trầu xanh còn thiếu trắng vôi
Bao nhiêu khát vọng dấu môi thêm nồng

Mười ngôi mộ gái chưa chồng
Bồng bềnh như sóng giữa dòng sông La
Một dòng sông nặng phù sa
Em nằm trẻ mãi tôi già nhớ mong…

***
Ở quê còn lắm bão dông
Lúa thì con gái trổ đòng nghiêng chao
Ngẩn ngơ cau mọc bờ ao
Thầm mong có buổi hôm nào làm dâu
CHiến tranh qua vẫn còn đau
Mười lần héo úa quả cau lá trầu
Tuổi xuân mẹ khác gì đâu
Quanh năm gánh mãi những câu đợi chờ
Bố đi khắp bến cùng bờ
Gửi về cho mẹ câu thơ vội vàng
Bao năm thắt dải khăn tang
Địu con đi cấy mùa màng bão mưa
Vẫn là câu chuyện ngày xưa
Gió Lào xém mặt sớm chưa bao đời
Trong câu hát có mưa rơi
Trong đá sỏi có một thời sắn khoai
Trên đồi bóng mẹ đổ dài
Đường quê mòn bước chân ai tháng ngày

***
Ngã ba Đồng Lộc nơi đây
Mười cô gái trẻ tràn đầy sức xuân
Mỗi ngày bom dội bao lần
Nhưng không cản nổi bước chân mở đường

Tuổi thơ cắp sách đến trường
Vẫn mùi rơm rạ còn vương mái đầu
Bàn tay chai sạn dắt trâu
Vết càng cua cắn in màu đất quê

Miếng trầu như thả bùa mê
Mảnh trăng hò hẹn trên đê đợi chờ
Sông quê bồi lở đôi bờ
Khát khao hạnh phúc từng giờ đầy vơi

Mười cô gái trẻ trong tôi
Mười đôi mắt sáng vùng trời tôi qua
Mười cô gái tuổi thơm hoa
Nhói trong nỗi nhớ làm ta thẫn thờ.

Mộ sâu em có còn mơ
Tiếng con thơ khóc tỏ mờ đêm thâu
Em nằm ở dưới đất nâu
Có thèm bồ kết gội đầu sông La

Mộ em trẻ mãi không già
Mây thành tán lá và hoa tháng ngày
Mắt không lệ ướt mà cay
Khói hương theo gió nhẹ lay cỏ mềm…



LỄ HỘI TÌNH YÊU 

Đông Hà

   Em không nghĩ rằng mình lại yêu anh
   Người lính suốt đời ôm mòn bông huệ trắng
   Bông huệ đi qua hai miền bom đạn
   Bây giờ run rẩy trước Tình Yêu

   Chiến tranh đi qua enm chẳng biết được nhiều
   Cái thời sống lạ lùng hơn sự chết
   Cái thời yêu không hơn lời vĩnh biệt   
   Nước mắt người cứ đỏ chiêm bao

   Chiến tranh đi qua trên vai áo bạc màu
   Anh cầm súng dịu dàng như cầm bút
   Câu thơ xanh thơ hồng thơ tím   
   Cứ buốt đau bông huệ trắng trên bàn

   Có thể em chẳng biết gì về người lính của anh
   Chỉ thấy bông hoa lặng thầm nở hoài trong trang sử
   Trang sử trắng trong chép tên người vội vã
   Vào nơi tận cùng đỏ thắm cả trời xanh
   
   Và em cũng không biết rằng có thể lại yêu anh
   Yêu cái gian lao trập trùng lau trắng
   Yêu như thể anh không là lính
   Mà chỉ là hoàng tử
   Cầm đóa hồng vàng đi cưới một tình nhân   

   Em không nghĩ cuối cùng mình lại yêu anh   
   Người lính ôm trong tay vô ngần bông huệ trắng…
   

Xin gửi lời nhắn đến đồng chí chichbong:
Đ/C ở thư viện TW QĐ, nếu có điều kiện, chichbong thử tìm bài thơ, nói về người con gái đi thăm mộ người yêu nhé.
Baoleo chỉ còn nhớ cái tứ đó thế này: Cô gái được đồng đội cùng đơn vị dẫn đi viếng mộ người yêu. Qua bao nhiêu suối, đèo. Rất vất vả nhưng cô gái vẫn nâng niu bó hoa trên tay.
Đã về chiều, sau nhiều gian nan, cuối cùng, cô gái đã đến nơi. Ở đó có 2 ngôi mộ. Một là của người yêu cô gái. Một là của đồng đội của anh. Không kịp đợi chiến sỹ dẫn đường. Cô gái chạy băng lên trước và đặt bó hoa vào ngôi mộ của người đồng đội kia.
Thấy thế, chiến sỹ dẫn đường kêu lên, chị nhầm rồi, anh ấy nằm ở bên kia cơ.
Nhưng, cô gái bình thản trả lời, chị không nhầm đâu, vì:
Viếng mộ anh đây, đã có chị đây rồi.
Đó cũng là câu kết của bài thơ.
Baoleo rất ấn tượng về bài thơ này. Đã có lúc tự nhủ: nếu mình nằm xuống, mà người thân của mình làm như vậy, cắc chắn mình sẽ vui cười.
Chichbong thử tìm nhé.

@baoleo: Vâng lúc nào rảnh em sẽ tìm bài thơ mà bác baoleo nói tới. Em cũng rất thích đọc thơ viết về người lính ;)

Sinh nhật

Hồng Thanh Quang

Những đám mây trốn vào kỷ niệm
trời cao hơn mà không xa hơn
tôi nhận đoá phong lan của bạn
mới giật mình ngẫm nghĩ và thương

Cái tuổi trẻ chúng ta vất vả
miếng ǎn thôi cũng là chuyện xao lòng
ta xuống bể lên rừng trong áo lính
cuộc trường chinh không vợ không chồng

Đã ngỡ ngàng ta nhìn vào cái chết
rướn sức lên trong mất mát không ngờ
bom tan khói cháy bùng nỗi nhớ
một khoảnh đời ai cũng ngây thơ

Ta đã tưởng chẳng bao giờ đứng tuổi
chiếc ba lô đựng mọi vui buồn
đồng đội nay mỗi người một ngả
nhớ hay quên cũng chuyện bình thường

Ta chìm giữa những lo toan đời sống
đêm ngủ không, nghe tóc chuyển trên đầu
đến em cũng thôi là khao khát
hồ nghi gì ta phải luôn có nhau

Sinh nhật ta đâu ngờ bạn nhớ
rượu thế nào chưa uống mà say
khi bất giác hương phong lan toả ngát
mang một thời tưởng đã đoạn về đây....

Biên kia biên giới anh sang
Trước giờ nổ súng về làng làm chi ?
Mẫn và tôi tính chi li
Gia đình má Bảy lấy gì nuôi anh ?

Bài thơ này viết về tác giả nào vậy, chichbong ơi ời?

Thảo nào em cứ hắt xì hơi mãi hoá ra có người gọi tên mình ;D

Dạ báo cáo bác trungsy1 đó là tác giả Phan Tứ với tác phẩm Mẫn và tôi (1972) và Gia đình Má Bảy (1968)... ;D

Bác làm thơ hay quá, hay như thơ Xuân Sách vậy ;)

Xuân Sách đấy! Đọc "Chân dung các nhà văn" thấy bật cười mà cũng ngâm nga ra phết nhỉ! Cười suốt tối đến giờ chichbong à!
Đưa bài viết của bác ấy lên đây đi nào bông! Hưởng ứng ầm ầm ngay.

Báo cáo bác baoleo hôm nay em tìm được bài thơ mà bác yêu cầu rồi ạ. Đó là bài "Viếng chồng" của Trần Ninh Hồ. Em xin phép được post bài thơ ấy vào phần thơ trong box Văn học chiến tranh ạ! ;)

Quả thật đọc bài thơ này em cũng thấy rất xúc động, và em cũng rất ấn tượng với người vợ trong bài thơ.

Cám ơn chichbong đã tìm lại được bài thơ hay.
Những người lính ra đi và sẵn sàng chắn đạn cho đất mẹ, một phần cũng là vì có những người con gái ĐẸP như trong bài thơ trên.

Cả nhà ơi, lâu lắm rồi, có lẽ khoảng 10 năm trước, một lần nhậu lai rai trong chiều mưa người bạn của mình đã đọc bài thơ: Điểm danh đồng đội" và giới thiệu sơ sơ là của Phạm Sĩ Sáu. Lâu rồi mình không thể nhớ được câu nào chính xác nhưng bài thơ thật sự ám ảnh mình. Mấy năm qua mình đã đi tìm bài thơ này với tất cả mọi cách có thể nhưng chưa được. Đồng đội nào biết giúp với nhé.
 Thank trước

Em cũng thích món này, cho em tham gia mới nhé  ;D

Em thích bài " Quê hương " của Giang Nam trong í có đoạn :  

Thuở còn thơ ngày hai buổi đến trường
Yêu quê hương qua từng trang sách nhỏ:
"Ai bảo chăn trâu là khổ ?"
Tôi mơ màng nghe chim hót trên cao

Nhớ những ngày trốn học
Đuổi bướm cầu ao
Mẹ bắt được...
Chưa đánh roi nào đã khóc
Có cô bé nhà bên
Nhìn tôi cười khúc khích...

Thỉnh thoảng lại chế tác như nài (các bác đừng giận em mà tội nghiệp )  ;D

Thuở còn thơ ngày hai buổi đến trường
Yêu quê hương qua từng trang sách nhỏ
Ai bảo chăn trâu là khổ?
Em chăn anh còn khổ hơn nhiều
********************************************
Nhớ những ngày trốn học
Đuổi bướm cầu ao
Vợ bắt được...
Chưa đánh roi nào đã khóc
Có cô bé nhà bên
Nhìn tôi cười khúc khích...
Chị giận rồi, tối sang ngủ với em  

 ;D ;D ;D ;D ;D ;D ;D ;D ;D ;D ;D ;D ;D ;D

Tớ sưu tầm được hai đoạn thơ nói về người lính từ lâu mà không biết tác giả và xuất xứ của nó. Nay xin gửi lên đây nhờ mọi người bổ sung tác giả và xuất xứ của nó với nhé !

" Anh nhảy dù vào trái tim em
Và nhả đạn vào hàng rào thứ nhất
Trái tim em vốn là tên hèn nhát
Đã đầu hàng từ phát súng đầu tiên !"
                     ( Sưu tầm năm 1994 )

" Em ơi rất có thể
Anh chết giữa chiến trường
Đôi môi tươi đỏ máu
Chưa một lần biết hôn !"
                   ( Phim Hồi ức một binh nhì )


Tớ nghĩ, chắc cũng nên có thêm mục " Thơ vui về người lính " cho đủ vị và màu sắc nhỉ !

Đoạn sau là trích trong bài Hôn của Phùng Quán.

Sự tích bài thơ "Hôn" của Phùng Quán

Nhà thơ Phùng Quán để lại nhiều bài thơ hay, được hàng triệu người đọc Việt Nam thuộc nằm lòng như Lời mẹ dặn, Đêm Nghi Tàm đọc Đỗ Phủ cho vợ nghe, Say… Trong đó Hôn là bài thơ hay được nhắc đến nhiều nhất. Bài thơ Hôn có trong hành trang của bao thế hệ chiến sĩ cách mạng Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Bài thơ được tuyển đi tuyển lại trong hàng chục tuyển tập thơ từ 50 năm nay. Được in trong tuyển tập Panorama de la Littérature Vietnamism do nhà văn hoá Hữu Ngọc dịch. Bài thơ được nhiều nhạc sĩ phổ nhạc.

Khi người ta yêu nhau
Hôn nhau trong say đắm
Còn anh, anh yêu em
Anh phải đi ra trận!

Nhưng:

Yêu nhau ai không muốn
Gần nhau và hôn nhau
Nhưng anh, anh không muốn
Hôn em trong tủi sầu!

Bài thơ được coi như là tuyên ngôn tình yêu của người lính khi Tổ quốc đang bị giày xéo dưới gót giày quân xâm lược: Nhưng dù chết em ơi/ Yêu em anh không thể/ Hôn em với đôi môi/ Của một người nô lệ! Âm hưởng bài thơ giống như khẩu khí thơ của các nhà thơ cộng sản Nadim Hikmet, Pe-tơ-pi. Bài thơ viết năm 1954, khi Phùng Quán 22 tuổi. Đọc bài thơ tôi cứ ngỡ nhà thơ viết tặng một cô gái nào đó mà anh từng yêu thương, nhớ nhung dọc đường ra trận. Nhưng không phải! Sự tích bài thơ bi hùng hơn rất nhiều. Tôi dùng chữ “sự tích” vì đây là một câu chuyện dài, đầy chất anh hùng ca, liên quan đến “Tuổi thơ dữ dội” của Phùng Quán.

Mới đây nhà văn Nguyễn Khắc Phê đã cung cấp cho tôi lai cảo một bài viết dài của Phùng Quán viết tại Chòi Ngắm Sóng Hồ Tây năm 1992, có tựa đề: “Bản anh hùng ca bị mối xông và mười bảy bộ hài cốt…”. Tôi đọc và bàng hoàng vì câu chuyện được kể lại vô cùng lẫm liệt về cuộc chiến đấu và sự hy sinh dũng cảm, khí phách của 17 chiến sĩ cảm tử của Trung đoàn Vệ quốc quân Trần Cao Vân giữa lòng thành phố Huế năm 1946. Bài viết cũng nói rõ xuất xứ của bài thơ Hôn. Nhà thơ Phùng Quán viết: “… Cách đây trên ba mươi năm có lẻ, trong những ngày gian khó nhất của đời mình, trong nỗi buồn bã và thất vọng khôn cùng, tôi khởi viết một thiên hùng ca… Thiên hùng ca kể lại một câu chuyện có thật, những người anh hùng có thật, hơn nữa những người anh hùng mà tôi quen biết, và tôi có mối hàm ơn sâu nặng vì một lần họ đã cứu tôi thoát khỏi đạn đại liên giặc ăn thịt trong trận đánh kinh hồn vào vị trí Miễu Đại Càng… Thiên anh hùng ca gồm 10 chương, khoảng nghìn câu thơ, với một Khai từ và một Hậu từ. Từ năm 1958 đến 1988, tôi bị mất quyền in sách nên thiên hùng ca chịu chung số phận với nhiều tác phẩm khác của tôi: Mối xông! Nghìn câu thơ nay không còn nhớ nữa. Nhưng cốt truyện, đoạn khai từ và lác đác dăm câu thơ, đoạn thơ khắc hoạ ý tưởng chính tôi vẫn còn nhớ như in… Thiên hùng ca ấy có tên là Huyệt lửa chôn chung”. Xin gác lại chuyện các chiến sĩ Trung đoàn 101 Trần Cao Vân đã cứu sống và đã phạt roi Phùng Quán như thế nào, để tập trung vào sự tích bài thơ Hôn. Điều cực kỳ thiêng liêng và cảm động là bài thơ Hôn là một đoạn được trích ra từ Thiên hùng ca ấy, viết về tình yêu của người chiến sĩ thật có tên là Phùng Huấn!

Tháng 7-1992, nhà văn Nguyễn Đắc Xuân có bài viết Tìm được hài cốt của 17 liệt sĩ hy sinh từ năm 1946 in trên báo Lao động. Bài báo kể lại, ngày 4-6-1992, trong lúc đào móng cải tạo công trình nhà của Uỷ ban Khoa học kỹ thuật tỉnh TT-Huế tại 18 - Hà Nội - Huế, người ta phát hiện ra 17 bộ hài cốt Vệ quốc đoàn. Trong đó có một bộ hài cốt có sợi dây chuyền nhỏ có đeo lủng lẳng một miếng nhôm, rửa sạch miếng nhôm hiện lên dòng chữ khắc: “Phùng Huấn - VQĐ - Thuận Hoá”. “VQĐ” là Vệ Quốc Đoàn. Còn Phùng Huấn là anh con bác của Phùng Bốn (tức ông Nguyễn Vạn, nguyên Bí thư tỉnh uỷ TT-Huế) chú ruột của Phùng Quán. Tức Phùng Quán gọi liệt sĩ Phùng Huấn là bác! Đọc bài báo đó, Phùng Quán bàng hoàng nhớ lại thiên anh hùng ca mình đã viết 30 năm trước…

… Nhân vật mà tôi mất nhiều công sức nhất để miêu tả và khắc hoạ tính cách với cả trăm câu thơ, là nhân vật chiến sĩ. Anh tên là Phùng Huấn, xuất thân nông dân, quê ở làng Thanh Thuỷ Thượng. Phùng Huấn yêu một cô gái làng, sắp làm lễ cưới. Mặt trận Huế bùng nổ, anh hoãn ngày cưới, cùng nhiều trai làng xung phong gia nhập Vệ quốc đoàn. Anh được tuyển chọn vào cảm tử quân… Bài thơ Hôn là tôi trích ra từ Thiên hùng ca ấy:

Em ơi rất có thể
Anh chết giữa chiến trường
Đôi môi tươi đạn xé
Chưa bao giờ được hôn!

Nhưng dù chết em ơi
Yêu em anh không thể
Hôn em bằng đôi môi
Của một người nô lệ!

Đó là lời của Phùng Huấn nói với vợ chưa cưới của mình trước giờ xung trận. Phùng Huấn là bác họ của tôi. Trong Thiên hùng ca tôi không nói chi tiết này, chỉ miêu tả mỗi lần chúng tôi đứng cạnh nhau, cả đơn vị ai cũng lầm là hai anh em ruột vì chúng tôi giống nhau như hai cục bùn móc dưới ruộng sâu lên… Trong đội cảm tử quân, Phùng Huấn được phân công vào “Tổ vũ khí nặng”. “Vũ khí nặng” Phùng Huấn phụ trách là một cặp đầu đạn đại bác 75 ly tịt ngòi được công binh xưởng biến báo thành mìn đánh xe tăng… Tổ “vũ khí nặng” là siêu cảm tử, nên mỗi chiến sĩ được Mặt trận phát một chiếc “lập lắc” bằng nhôm cứng, trên mặt khắc tên họ, giây đeo bằng thép không rỉ, để lỡ hy sinh xác người nọ khỏi lẫn xác người kia…

Một buổi sáng, Phùng Huấn ngoắc tay gọi tôi: “Bê! Bê!” (tên gọi tôi ngày còn ở nhà) ghé sát tai tôi nói nhỏ: “Tối ni đơn vị tau đi cảm tử vị trí nhà hàng Sap-phăng-giông (Cửa hàng bách hoá số 1, đường Hà Nội, Huế hiện nay). Mặt trận sẽ đãi tụi tau một bữa thịt bò, thịt heo với xôi, ở sân chùa Vạn Phước, để lỡ có chết thì anh em được chết no! Tắt mặt trời mi nhớ chạy xuống mà ăn chực…”

Bữa ăn đó, cũng được kể trong bài báo Lao động nói trên, qua lời kể của người vợ chưa cưới của liệt sĩ Phùng Huấn: “Vợ chưa cưới của đồng chí Phùng Huấn, đã 70 tuổi, từ xã Thuỷ Dương (tên mới của làng Thanh Thuỷ Thượng), chống gậy lên thăm hài cốt của người yêu xưa. Bà kể: Chiều đó tôi lên thăm anh ấy, rủ anh đi ăn. Anh ấy nói: “Tối nay đi đánh Pháp, thế nào cũng được ăn một bữa thịt bò, bây giờ ăn ngang bụng”. Anh ấy không đi. Thấy trên tay anh có đeo một cái “lập lắc”, tôi hỏi: “Người ta đeo vòng vàng xuyến bạc, còn anh đeo chi miếng thiếc ni?” Anh nói: “Đơn vị bảo đeo. Đi đánh giặc lỡ có chết người ta biết tên mà nhận xác”. Tôi tưởng anh nói chơi, ai ngờ anh chết thiệt. Từ sau đó gia đình cứ lấy ngày 10 tháng chạp giỗ anh ấy”.

Trận “cảm tử” vào nhà hàng Sáp-phăng-giông đêm ấy không kết quả. Toàn đơn vị rút ra căn cứ cả, còn Trung đội cảm tử bị mắc kẹt lại ở trong ngôi nhà hai tầng. Địch bắn như điên, kêu gọi đầu hàng, các anh vẫn chống trả quyết liệt. Giặc phun xăng đốt ngôi nhà. Các chiến sĩ đã xuống tầng trệt, dùng bộc phá nổ tung ngôi nhà, biến ngôi nhà thành ngôi mộ chôn chung của 17 anh em! Ôi, 46 năm sau, cô gái trong bài thơ Hôn của Phùng Quán mới gặp lại hài cốt người yêu của mình! Ngày xưa ở Huế, đối với con gái nhà lành, chuyện hôn nhau vô cùng hệ trọng, nhà trai đi hỏi rồi vẫn chưa dám hôn nhau, chờ khi cưới. Cho nên:

Em ơi rất có thể
Anh chết giữa chiến trường
Đôi môi tươi đạn xé
Chưa bao giờ được hôn

Hiểu “sự tích” tích bài thơ ta càng muôn lần cám ơn nhà thơ Phùng Quán, anh đã lấy “tuổi thơ dữ dội” của mình làm chất liệu để viết nên những câu thơ tình thế kỷ, đẹp như kinh cầu nguyện!


(Theo Kiến Thức Ngày Nay)

Trời đã sinh ra em
Ðể mà xinh mà đẹp
Trời đã sinh ra anh
Ðể yêu em tha thiết

Khi người ta yêu nhau
Hôn nhau trong say đắm
Còn anh, anh yêu em
Anh phải đi ra trận!

Yêu nhau ai không muốn
Gần nhau và hôn nhau
Nhưng anh, anh không muốn
Hôn em trong tủi sầu

Em ơi rất có thể
Anh chết giữa chiến trường
Ðôi môi tươi đạn xé
Chưa bao giờ được hôn

Nhưng dù chết em ơi
Yêu em anh không thể
Hôn em bằng đôi môi
Của một người nô lệ.


Cách đây gần 10 năm, khi mới là sinh viên năm thứ nhất, tôi hay ngồi trên thư viện trường học bài. Và tôi được biết đến bài thơ "Hôn" trên ... bức tường của thư viện. Không biết bậc đàn anh nào (nét bút cứng cáp, hơi gà bới chứng tỏ không phải là của một đàn chị) khoá trước đã chép 20 câu thơ này lên tường. Cả học kỳ I, tôi gần như chỉ ngồi 1 chỗ trên thư viện, và tôi thuộc bài thơ này lúc nào cũng không hay. Hồi đó, tôi cũng chưa có người yêu, và hiển nhiên, chưa biết "nụ hôn" là như thế nào  ;D

 ... Trận “cảm tử” vào nhà hàng Sáp-phăng-giông đêm ấy không kết quả. Toàn đơn vị rút ra căn cứ cả, còn Trung đội cảm tử bị mắc kẹt lại ở trong ngôi nhà hai tầng. Địch bắn như điên, kêu gọi đầu hàng, các anh vẫn chống trả quyết liệt. Giặc phun xăng đốt ngôi nhà. Các chiến sĩ đã xuống tầng trệt, dùng bộc phá nổ tung ngôi nhà, biến ngôi nhà thành ngôi mộ chôn chung của 17 anh em! ...

Hồi cấp 3, tôi có đọc bài viết của nhà thơ Phùng Quán trên báo ANTG về trận đánh cảm tử trên. Trước tấm gương hi sinh bi tráng của cha anh như vậy, ai mà chẳng xúc động? Rồi theo thời gian, những gì chi tiết nhoà dần đi, chỉ còn những mảnh vụn kí ức. Thỉnh thoảng đọc các bài viết về giai đoạn đầu kháng chiến chống Pháp, tôi vẫn chợt nhớ lại "đôi chút" về trận đánh quyết tử tại Huế. Tôi vẫn nhớ 1 số chi tiết của trận đánh như : "giặc bao vây gọi hàng không được thì tưới xăng chuẩn bị đốt", "trước khi hết thời gian chúng đưa ra, các liệt sĩ đã bắn toàn bộ số đạn còn  lại rồi rút xuống hầm, dùng thuốc nổ đánh sập cửa hầm", "khi tìm được hài cốt thì chiếc lập-lắc vẫn còn nguyên", ...

Không ngờ bài thơ mà tôi rất thích, được biết đến trong học kỳ đầu của đại học, lại có liên quan đến một trận đánh bi tráng, được biết đến khi học cấp 3. Cảm ơn Shmel.

...Em ơi rất có thể
Anh chết giữa chiến trường
Ðôi môi tươi đạn xé
Chưa bao giờ được hôn...

Đoạn thơ này tôi biết đến khi xem bộ phim " Hồi ức một binh nhì " vào năm 199... Từ nhỏ tôi đã ấp ủ ước mơ trở thành bộ đội hay công an. Nhưng ước mơ ấy không bao giờ có thể thành hiện thực ( Vì không đủ chiều cao ! ). Nhưng hình ảnh về những anh bộ đội và những bài thơ tình về tình yêu người lính -không hiểu sao- tôi cứ muốn tìm hiểu mãi. Nhiều người bảo tôi " hâm ". Nhưng tôi " hâm" theo cách của tôi !
Cảm ơn Shmel và các bạn đã giúp tôi hiểu thêm về " sự tích " của đoạn thơ trên.

Còn đoạn thơ này, không biết có phải là của một anh "bộ đội nhảy dù" không ?
... Anh nhảy dù vào trái tim em
Và nhả đạn vào hàng rào thứ nhất
Trái tim em vốn là tên hèn nhát
Đã đầu hàng từ phát súng đầu tiên !..

Kẻ trước người sau lao vào giặc
Giữ vững ngàn thu một giống nòi
Dù cho thịt nát xương phơi
Cái còn vĩnh viễn là người Việt Nam!



Đêm liên hoan

Hoàng Cầm

Anh ơi! Đêm nay đầu người nhấp nhô như gợn sóng
Đang trào lên sức sống muôn đời
Niềm vui bát ngát trăng soi
Mảnh trăng úa máu chân trời Việt Nam
Đêm Liên Hoan! Trời ơi, đêm Liên Hoan!
Đầu người nhấp nhô như sóng bể ngang tàng
Ta muốn thét như vỡ toang lồng ngực
Vì say sưa tình thân thiết Việt Chính Đoàn
-- Anh từ phương nào lại ?
-- Tôi từ đất dấy lên
Anh có nghe ngọn thủy triều Đông Hải
Đang hờn ghen cùng thúc máu triền miên
Thúc máu không tên dội tràn bốn nẻo
Cỏ không gầy, cây không già, hoa không héo
Ngàn năm đất nước vững bền
-- Anh từ phương nào lại ?
-- Tôi từ đất dấy lên
Chúng ta cùng một mẹ hiền
Lúa thơm bầu sữa bông mềm áo tơ
Chúng ta chung một mối thù
Gươm tung uất hận đạn vù đắng cay
-- Anh đi từ đâu đến đó ?
-- Tôi đi giết giặc đây
Đêm nay gặp bạn cùng nhau chén
Máu giặc đang nồng ta phải say
Đây ruộng đồng Trung Nam
Kia núi rừng Việt Bắc
Cỏ cây đang căm hờn như vùng lên đuổi giặc
Tôi với anh gặp nhau trong ngày hội Liên Hoan
Tay bắt tay, mừng trên giải đất Việt Nam
-- Gia đình anh ở đâu ?
-- Mẹ hiền tôi đã khuất
Nhưng trước khi nhắm mắt
Mẹ mừng cho đàn con
Máu tôi mai sẽ chảy
Trôi phăng hết kiếp ngựa trâu
Xương tôi, tôi bắt nên cầu
Cho đàn con bước lên lầu Tự Do!
-- Anh giết bao nhiêu giặc mà mắt anh long lanh ?
-- Mời anh lên rừng xanh
Hỏi những cành lá biếc
Rừng âm u đang tưng bừng mở tiệc
Bằng thịt, xương và máu của quân thù
-- Trong tiểu đội anh, những ai còn ai mất ?
-- Không, không ai còn ai mất
Ai cũng chết mà thôi!
Kẻ trước người sau lao vào giặc
Giữ vững ngàn thu một giống nòi
Dù cho thịt nát xương phơi
Cái còn vĩnh viễn là người Việt Nam!
Đêm Liên Hoan, trời ôi, đêm Liên Hoan!
Đầu người nhấp nhô như sóng vỗ ngang tàng
Ta muốn thét cho vỡ toang lồng ngực
Vì say sưa tình thắm thiết Việt Chính Đoàn
Người bạn mến thương ơi!
Nắm chặt lấy tay tôi
-- Kìa, sao anh lại khóc ?
-- Tôi quá mừng anh đó thôi!
Lần thứ nhất trên đời
Tôi quay cuồng nhảy múa
Giặc kia ơi! Không bao giờ còn nữa
Ta đếm từng ngày
Ta trông từng phút, ta đợi từng giây
Lửa hờn nghi ngút chờ người đêm nay
Chờ người đến đây
Ta băm, ta giết!
Giặc kia phải chết
Núi đồng phơi thây
Anh đi hỏi núi
Anh về hỏi cây
Anh hỏi biển rộng
Anh hỏi sông dài
Anh hỏi ngô non
Anh hỏi lúa bé
Anh đi hỏi già, về nhà hỏi trẻ
Rằng ta là Việt Chính Đoàn
Đêm nay say tiệc liên hoan
Ngày mai xé xác moi gan quân thù !
Tiệc liên hoan lại tưng bừng hiển hiện
Giữa đoàn quân bách chiến
Đổ về thủ đô như nước vỡ bờ!
Từ mũi Cà Mau cho đến biên giới Lạng
Từ nắng sớm Sơn La cho đến mưa chiều Vạn Tượng!
Muôn đội đội hùng binh phất phới cờ bay
Đoàn quân bách chiến đi suốt đêm ngày
-- Mẹ ơi! Con đã về đây!
Chị hiền từ tốn đưa tay đón mừng...
...Anh ơi! Anh tỉnh lại
Nước mắt tôi rưng rưng
Hình như tôi đã mơ màng
Phải rồi, anh Việt Chính Đoàn
Đêm nay say tiệc Liên Hoan
Ngày mai xé xác moi gan quân thù
Bao giờ thu lại tới thu
Liên Hoan bừng nở bốn mùa Non Sông!

(10/1947)

Bình Yên

Hoàng Cầm

Anh ở ngoài mặt trận
Sừng sững đồi cao
Mắt rọi nền trời đặc khói
Máy bay giặc vo vo
Đem cái chết khổng lồ
Úp xuống đầu anh đang bốc lửa
Em ơi đừng sợ
Anh thu cái chết tới đây
Cho em sống trọn một ngày
Trời của em xanh màu bình yên
Chiều nay em nhé đừng quên
Ra ngõ ngoài hong tóc
Trời để em bay lên
Với tiếng em chợt khóc
Yêu em anh sống như mặt giời
Dù xác anh tàn rơi
Mặt giời còn chiếu mãi
Trong lòng người thứ hai
Sẽ yêu em ngày mai.

(1950)

 Thơ HUỲNH VĂN NGHỆ             

               NHỚ BẮC

Ai về Bắc ta đi với
Thăm lại non sông giống Lạc Hồng
Từ độ mang gươm đi mở cõi
Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long.

Ai nhớ người chăng ? Ôi Nguyễn Hoàng !
Mà ta con cháu mấy đời hoang
Vẫn nghe trong máu buồn xa xứ
Non nước Rồng Tiên nặng nhớ thương

Vẫn nghe tiếng hát thời quan họ
Xen nhịp từng câu vọng cổ buồn
Vẫn thương vẫn nhớ mùa vải đỏ
Mỗi lần phảng phất hương sầu riêng.

Sứ mạng ngàn thu dễ dám quên
Chinh Nam say bước quá xa miền
Kinh đô nhớ lại xa muôn dặm
Muốn trở về quê, mơ cảnh tiên
                                       CKĐ 1946


              DU KÍCH ĐỒNG NAI
( Kính tặng anh Chín Quỳ- người chỉ huy du kích Đồng Nai - )

Chiến khu Đ có từ thuở ấy
Có một anh đồng chí
Sau Nam Kỳ khởi nghĩa năm bốn mươi
Đưa chi bộ về rừng Đồng Nai
Lập chiến khu nuôi chí lớn.

Nước ngọt, dân thương, rừng rộng
Tiếng súng đêm đêm phá mộng bọn lính, tề
Bạn với núi rừng, trái cám, măng le.
Đêm lắng nghe gió trời muôn dặm:
Thuyền Hít-le chìm đắm
Biển Liên Xô sóng đỏ dâng trào
Pháp mở cửa Đông Dương quỳ gối
Rước Nhật vào
Hơn hai triệu đồng bào chết đói ...

Chi bộ võ trang mới tròn tiểu đội
Cơ sở nhân dân chỉ nội huyệnTân Uyên.
Phải chống nguỵ, tề bố ráp ngày đêm
Suốt năm năm, hai chính quyền Pháp Nhật.
Ngày đói ăn rau, đêm lo thao thức
Mỗi năm thêm nấm mộ giữa rừng:
Ba Tôn, Bảy Chiếp, Út Liễng, Tư Mừng ....

Bỗng một chiều sương
Gío thu đang tô vàng lá cám.
Động bước chân ai, giật mình rừng thẳm
Anh Giỏi về, người thợ xưởng Ba Son.
Lá cờ son
Tay anh hé mở
Lệ du kích Đồng Nai thấm vào vải đỏ
Giữa mùa thu mà hoa nở thình lình.
Đọc truyền đơn như đọc bức thư tình
Từng chữ một đánh vần đến thuộc
Chiến khu xanh đêm vui đỏ đuốc
Suối mừng reo, tiếng guốc nhịp đều đều.
Chợ Tân Uyên bỗng lên giá lụa điều
Mua lụa đỏ cũng bị tra, bị đánh.
Cờ Việt Minh, ngôi sao năm cánh
Như tim vàng ngự giữa lòng son.
                * * *
Cách mạng đến giữa mùa trăng tháng Tám
Chiến khu Đ, rừng vắng bỗng tưng bừng.
Sợi dây thừng thắt bao đạn quanh lưng
Áo rách vai, đầu trần, đi khởi nghĩa.
Những tròng mắt bừng bừng ánh lửa
Gót chân chai giậm vỡ nhựa đường
Cờ đỏ sao vàng
Đã ngập trời Nam Bộ:
Những đoàn người như thác đổ
Tiếng hò reo đất lở nghiêng trời
Bọn giặc Nhật rụng rời
Quỳ dâng lại Sài Gòn và lục tỉnh
                 * * *
Người du kích Đồng Nai gác toà thị sảnh
Ngỡ từ nayhết nghe lạnh rừng sâu.

                      Bắc Sơn 1954

Thơ HỒNG CHƯƠNG
Khoảng năm 1937, đồng chí Hồng Chương thoát li gia đình để đi nhận công tác đoàn thể. Bà mẹ nhớ thương trông đợi, đồng chí viết bài thơ “ Con đây rồi” gửi về nhà, nói lên lòng yêu quý mẹ và nỗi băn khoăn giữa nợ nước và tình nhà. Nhưng sau khi cân nhắc, tác giả cả quyết đi theo con đường cách mạng giải phóng dân tộc, vì quyền lợi của gia đình phải gắn liền với quyền lợi của đất nước.
Hồng Chương quê ở Quảng Trị. Năm 1937 là cán bộ Đoàn Thanh niên Dân chủ ở Huế. Đã từng bị đế quốc bắt giam ở Huế ( 1939 ) đày đi Ban Mê Thuột ( 1941 ). Công tác ở Tạp chí Học tập của Trung ương Đảng Lao động Việt Nam.
Đã viết : Máu lửa đồng quê ( thơ ), Ngược đường số chín, Một luồng gió mới, Phương pháp sáng tác trong văn học nghệ thuật.

CON ĐÂY RỒI
Con biết giờ đây mẹ khổ nhiều !
Trông chờ tin tức đứa con yêu.
Mẹ ngồi ngong ngóng trong khung cửa,
Nước mắt đầm hoen dải yếm điều.

         Con biết giờ đây mẹ ốm gầY.
         Mẹ chờ thất vọng một bàn tay
         - Khi nằm hấp hối trong giường bệnh
          Vuốt mắt quầng thâm mây phủ dày. 

Nhưng mẹ, lòng con đã quyết rồi
Ra đi khi nắng tắt bên đồi.
Tình nhà nợ nước đem cân nhắc
Nặng nhẹ bên nào, hỡi mẹ ôi!

Con dấn thấn ra dưới bóng cờ
Mẹ đừng lầm tưởng con bơ vơ.
Xa bàntay mẹ, bàn tay dịu
Sẽ có bao tay mẹ đón chờ.

Con đã bao phen gặp giữa đường
Trong đời hoạt động chốn tha hương
Những bà mẹ quý dang tay rộng
Ôm chặt vào lòng xiết mến thương.

Như thế nhiều khi giữa cuộc đời
Tình cờ mẹ gặp chốn xa xôi
Những người say khói đương tranh đấu
Ôm lấy con hôn, con đây rồi !

Thơ TRẦN HUY LIỆU

QUA THĂM GỐC ỔI 

Tôi đến thăm đây một buổi chiều
Màu trời đùng đục gió hiu hiu
Bờ khe nấm đất lô nhô mọc
Phủ tấm màn thâm của núi đèo.
Chỗ này nghe nói mấy năm xưa
Ổi mọc ngang đầu lá phất phơ
Nhường chỗ hôm nay làn ngải cứu
Trùm trên mộ chi chữ lu mờ.
Điểm lại người nằm dưới đất đen
Bốn ba chiến sĩ lạ và quen
Đã từng tranh đấu bao oanh liệt
Cho đến hơi cùng chịu ngủ yên.
Có người xưa vốn bạn thanh niên
Ngày tháng trôi đi với sách đèn
Một buổi gió triều dồn giục tới
Bỏ trường dấn bước hội đua chen.
Có người xưa vốn bậc văn nhân
Cùng với từ chương trót nợ nần
Một buổi máu đào sôi sục sục
Ném tung nghiên bút học tòng quân.
Có người xưa vốn hạng lưu manh
Ngang dọc ngông nghênh chẳng kể mình
Một buổi nhận ra đường giác ngộ
Theo đòi quần chúng quyết hi sinh.
Có người xưa ở đám công nhân
Bán sức cho đời chẳng đủ ăn
Một buổi lợi quyền xô đẩy tới
Chống phường bóc lột bọn sâu dân.
Có người xưa ở đám lao nông
Địa chủ vua quan ách chập chồng
Một buổi rủ nhau đoàn kết lại
Phất cờ phản đế với bài phong.
Có người xưa ở đám dân trung
Khủng hoảng lần đưa tới bước cùng
Một buổi gia tư vừa khánh kiệt
Nhập theo hàng ngũ của công nông.
Có người xưa ở xóm dân nghèo
Thuế nặng sưu cao đóng góp nhiều
Một buổi khốn cùng không chịu nổi
Phá tan xiềng xích vẫn thường đeo.
Tất cả những người ở dưới đây
Nạn nhân của chế độ đời nay
Thịt xương đã gửi cho rừng núi
Hận vẫn còn sôi với tháng ngày.
Những buổi sương mù phủ kín non
Như bao uất khí của oan hồn
Những đêm mưa gió ngàn cây rít
Như tiếng ai kia vẫn thở dồn.
Nhưng này chiến sĩ của ta ơi!
Sứ mạng thiêng liêng bạn trọn rồi
Trên bước đường xa người nối gót
Vầng đông le lói một phương trời.
Rồi một ngày kia xã hội thay ...
Vườn đời tươi tốt cỏ hoa đầy
Nơi này để lại bao thương nhớ
Bạn sẽ cười vang dưới khóm cây.
( Nhà tù Sơn La đầu năm 1940 )

Gốc Ổi là bãi tha ma ở sau nhà tù Sơn La, nơi chốn chính trị phạm. Gốc Ổi nguyên là một đám đất hoang. Cỏ nhiều ổi mọc rậm rì. Mỗi khi có tù chết, bọn cai tù tiện việc đem vùi vào vườn ổi, lâu dần đã thành ra bãi tha ma của tù nhân.
Năm 1939, Trần Huy Liệu bị đày lên Sơn La, qua thăm gốc Ổi, cảm xúc và làm bài thơ này.
Trần Huy Liệu sinh năm 1901, quê ở làng Vân Cát, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Hà. Hoạt động chính trị từ năm 1922. Nhiều lần bị bắt và bị giam ở Côn Đảo, Khám lớn Sài Gòn, Hoả lò Hà Nội, Sơn La, Bá Vân, Nghĩa Lộ. Là Viện trưởng viện Sử học, uỷ viên Ủy ban thưởng vụ Quốc hội.
Ông viết báo từ năm 1917, qua nhiều báo chí công khai và bí mật ở trong Nam và ngoài Bắc. Mất năm 1969.

Thơ XUÂN SÁCH

TRÊN ĐƯỜNG CHÚNG TA ĐI
 
Việt Nam
trên đường chúng ta đi
Nghe gió thổi đồng xanh quê ta đó
Nghe sóng biển ầm vang xa tận tới chân trời
Nghe ấm lòng những khi đang dồn bước
Mà vui sao ta chẳng nói nên lời.

Dặm đường xa
Ta đi giữa mùa xuân
ta đi giữa tình thương của Đảng
tiếng Bác Hồ rung động mãi trong tim
Đường ta đi ánh lửa soi đêm dài
đường ta về trong nắng ấm ban mai
Việt Nam, Việt Nam
Qua từng bước gian nan
lớn lên rồi đẹp những mùa xuân.

Ta đi qua phố qua làng
Ngọn đèn sáng giục lòng ta đó
Lời mẹ nói ấm lành ngọn gió
Đàn em vui ríu rít mái trường
Ta đi, đường rợp bóng hàng dương
Đất bom đào đã lên màu cỏ mới
Những cặp mắt đêm đêm trông đợi
Chiến trường xa dồn dập những chiến công.

Miền Nam, miền Nam
Ơi những dòng sông soi bóng dừa xanh
những đỉnh núi mây mù xa tắp
Ta sẽ đến nơi đâu còn giặc
Ta chưa về khi Tổ quốc chưa yên
Miền Nam, miền Nam
Nghe từng tiếng vang vang !
1968

CÙNG ANH TIẾN QUÂN TRÊN ĐƯỜNG DÀI
Tưởng nhớ Anh hùng quân đội Nguyễn Viết Xuân

Qua núi qua sông qua đồng lúa chín
Ta nghe xao xuyến tiếng gọi thiết tha
Ngọn lửa trong tim những chiều hành quân
Sáng lên lời ca nhớ người anh hùng

Qua đất trung du xanh màu lá biếc
Quê anh yêu dấu tím đỏ đồi sim
Chân bước đi xa lòng còn để lại
Quê hương anh đấy ngỡ quê hương mình

Nguyễn Viết Xuân
Lời anh nói thiết tha
theo ngọn gió bay xa
như khúc ca giục giã
thôi thúc trong lòng tôi
tiến quân trên đường dài.

Đường hành quân
qua núi cao vực sâu
tôi đi, hờn căm sôi trong máu
Nguyễn Viết Xuân
Trận địa khắp nơi nơi
Anh lại đứng bên tôi
“ Nhằm quân thù mà bắn”
Đôi mắt như lửa soi
đốt thiêu quân thù này.

Trận địa đây
đất nước của mình đây
lời anh vẫn vang lên hùng tráng
Kể từ nay
Sông hay biển khơi
Còn in dấu chân anh đời đời.

Chống Pháp bác ơi!

Vâng, nhưng tác giả lại sáng tác sau năm 1954, tức trong thời kì chống Mĩ thành ra tôi đưa vào tiêu đề ấy.

Không hiểu ý bác. "Tiêu đề ấy" của bác là tiêu đề nào tôi chưa rõ nhưng mục này dành cho thơ sáng tác vào /có chủ đề về thời kỳ chống Pháp.

À, tôi thấy phía trên có ai đó ghi tiêu đề là " Re: Nửa thế kỷ thơ về người lính ", nên đưa vào tiêu đề này ( cũng không biết ổn không nữa ). Tôi thích mấy bài thơ của Xuân Sách nên ghi vào vậy thôi mà. Giá có trang " Thơ thời chống Mĩ" thì hay biết mấy nhỉ ? Có những nhân vật và sự kiện xảy ra thời chống Pháp, nhưng người sáng tác lại viết thời chống Mĩ thành ra đưa vào chống Pháp tôi sợ lạc chủ đề. Dù sao tôi cũng cám ơn lời góp ý của bạn.

Thơ Xuân Diệu

BÀ CỤ MÙ LOÀ

Nhà tranh, bà cụ mù loà
Chiều chiều cõng cháu trông nhà một thân.
Con trai hăng hái tòng quân,
Dâu hiền tất tả lo chăm việc đồng.
Một đời cấy rẽ làm công,
Làm bao nhiêu, chỉ đau lòng, thiếu ăn !
Nghèo không sắm nổi cái khăn,
Khổ như trái bưởi chìm lăn dập vùi.
Goá chồng từ lúc bốn mươi,
Chết con ba đứa, sẩy thai một lần.
Mắt đau lông cặm mờ dần,
Người chăm, thuốc chữa một phần cũng không.
Tuổi già nay sáu mươi đông,
Mười lăm năm chẳng được trông mặt trời.
Thương dâu chạy bữa lần hồi,
Sào khoai, con lợn, mù rồi vẫn chăm.
Lần mò nhúm lửa, nấu cơm,
Tối tăm sờ soạng đêm hôm ngợ ngàng.
Mẹ ơi ! Con đến trong làng,
Con nhìn mắt mẹ lòng càng xót xa !
Một trăm năm mất nước nhà,
Nghìn năm địa chủ làm ta đói nghèo.
Mẹ mù vì thuế phải đeo,
Vì tô phải trả, lại đèo nợ non.
Một đời của mẹ héo hon
Có hai con mắt chết mòn cả hai
Quanh năm chỉ một đêm dài,
Sáng trời không thấy mặt người thân yêu.
Lòng bà thương cháu nâng niu
Chỉ nghe thấy tiếng sớm chiều mà thôi !
Sáu mươi tuổi, khổ chưa rồi,
Đó là tội ác của loài dã man:
Quân địa chủ, lũ thực dân !
Chúng bay cướp cả mọi phần sướng vui !
Cướp trâu, cướp ruộng, cướp đồi,
Bay còn cướp giật cả đôi mắt người.
Trả đây nước mắt, mồ hôi,
Ruộng nương, nhà cửa, cuộc đời chúng tao
Trước kia bay ở trên cao,
Bây giờ sẽ quật bay vào đất đen !
Dân cày ta đã đứng lên,
Nụ cười đem lại ở trên môi già.
Mẹ dù đau đớn mù loà.
Ánh xuân sẽ dọi chan hoà tâm can.
                           9-1953
( Trích Tuyển tập Thơ Việt Nam 1945-1960, Nhà Xuất bản Văn học - Hà Nội )