Thông tin - Hình ảnh về cuộc chiến của Liên Xô tại Afghanistan

[qtdc]

(tiếp)

CUỘC ĐẢO CHÍNH CUNG ĐÌNH. BẮT ĐẦU CUỘC NỘI CHIẾN

Ngày 17 tháng 7 năm 1973 một người anh em họ của vua Zahir Shah (người không có quyền thừa kế), Thủ tướng M.Daud lợi dụng vua Zahir Shah vắng mặt đã sử dụng lực lượng quân đội thực hiện một cuộc đảo chính, tuyên bố thành lập chế độ cộng hòa trong nước và trở thành Tổng thống đầu tiên trong lịch sử Afghanistan.


Tại các giai đoạn đầu của trận chiến Afghanistan 1979-1989 phe chống đối vũ trang Afghanistan sử dụng vũ khí bộ binh từ thời Chiến tranh Thế giới thứ Hai.
Ảnh: Leonid Yakutin

Một ngày sau khi tuyên ngôn nền Cộng hòa, cả hai phái NDPA đều ra tuyên bố của Ban Chấp hành Trung ương đảng mình, hoan nghênh việc lật đổ chế độ quân chủ và kêu gọi các đảng viên ủng hộ thể chế Cộng hòa.

Cơ quan chính trị của chế độ mới là Hội đồng Trung ương của nước Cộng hòa, được thành lập trong cuộc đảo chính để đảm bảo thống nhất hành động của các đại diện các nhóm và xu hướng khác nhau đã tham gia việc lật đổ chế độ quân chủ. Bản thân thuật ngữ - Hội đồng Trung ương - phản ánh ý định của những người dự mưu tiếp theo sẽ thành lập một đảng cầm quyền. Hội đồng Trung ương của nước cộng hòa gồm 11 người, 9 trong số đó là quân nhân chuyên nghiệp, 4 thành viên của Hội đồng Trung ương là đảng viên NDPA (3 parchamist và 1 khalkist).

Các hoạt động đầu tiên của ban lãnh đạo nước Cộng hòa đã cho thấy mục đích cách mạng của nó. Tuy nhiên, ngay từ đầu trong Hội đồng Trung ương nước Cộng hòa, chính phủ, bộ máy nhà nước và quân đội đã diễn ra một cuộc đấu tranh khốc liệt giữa M.Daoud và các phần tử dân chủ đối lập. Những người sau nhấn mạnh việc phải thực hiện cải cách kinh tế - xã hội ngay lập tức, và họ coi bước đầu tiên là công bố quốc hữu hóa tài sản đất đai của gia đình nhà vua.

CÁC NHÀ LÃNH ĐẠO NDPA CHE GIẤU PHE BÊN KIA KẾ HOẠCH CỦA MÌNH NHẰM LẬT ĐỔ DAUD, VÌ VẬY ĐỐI VỚI MOSKVA CUỘC ĐẢO CHÍNH (SAU NÀY ĐƯỢC GỌI LÀ CUỘC CÁCH MẠNG THÁNG 4) TẠI AFGHANISTAN LÀ MỘT BẤT NGỜ HOÀN TOÀN. KỂ CẢ CÁC CỐ VẤN QUÂN SỰ XÔ VIẾT VÀO BUỔI SÁNG NGÀY 27 THÁNG 4 NĂM 1978, NHƯ THƯỜNG LỆ ĐẾN LÀM VIỆC TẠI BỘ QUỐC PHÒNG VÀ BỘ TỔNG THAM MƯU CŨNG KHÔNG BIẾT GÌ VỀ CUỘC ĐẢO CHÍNH SẮP XẢY RA.

Ngay M.Daud cũng xuất phát từ một chuỗi các hành động khác - ông ta coi việc cần thiết đầu tiên là đảm bảo sự công nhận quốc tế đối với chế độ, đạt được sự ổn định hoàn toàn về chính trị và quân sự cho vị trí của ông và tăng cường năng lực của nhà nước trong các quá trình kinh tế - xã hội.

M.Daud tìm cách củng cố vị trí cá nhân của mình như là người đứng đầu nhà nước và giảm sự phụ thuộc vào Hội đồng Trung ương của nước Cộng hòa. Nhằm mục đích này, ông ta tạo ra một đối trọng với Hội đồng Trung ương thông qua Chính phủ, nơi những người ủng hộ Daoud chiếm đa số. Đồng thời M.Daud tìm cách ngăn chặn việc tăng cường các yếu tố dân chủ trong chính phủ và trong quân đội, thực hiện chiến thuật cho 2 phái parcham và khalq đối lập nhau.

Kể từ cuối năm 1973, M.Daud đi theo hướng tách khỏi các bạn đường căn bản của mình, con đường mà ông ta phát triển dưới ảnh hưởng của cánh hữu trong chế độ, vì sợ phái parcham gia tăng trong chính phủ và quân đội.

Tháng 8 năm 1975, sau khi thấy rõ rằng sự tham gia hợp pháp của cả phái parcham và phái khalq trong chính phủ về phe với Daud và những người ủng hộ ông ta là không thể được nữa, đã thực hiện bước đi đầu tiên quan trọng tiến tới sự thống nhất NDPA: đại diện của các phe phái đã đồng ý châm dứt sự công khai chỉ trích nhau và tạo ra những điều kiện thuận lợi cho sự hợp tác.

Vào đầu năm 1977, tình hình chính trị trong nước (chủ yếu là hoạt động của cánh hữu trong chế độ) lại làm gay gắt thêm vấn đề thống nhất NDPA và đẩy nhanh quá trình hợp nhất đảng. Tháng 6 năm đó, các nhà lãnh đạo 2 phe đã ký "tuyên bố về sự thống nhất của NDPA", và ngay sau đó là hội nghị thống nhất các UBTU các phe khalq và parcham. Có thể coi từ thời điểm này sự thống nhất của NDPA đã được phục hồi. N.M.Taraki một lần nữa trở thành Tổng thư ký của đảng và phó của ông là B.Karmal.

Nhưng trong thực tế, sự thống nhất đảng vẫn chưa hoàn toàn đầy đủ. Các tổ chức quân sự theo yêu cầu của H.Amin (một thành viên của Ủy ban Trung ương phái Khalq, học trò và cộng sự của Taraki, theo học vấn là giáo viên) vẫn còn bị phân lập (bề ngoài là nhằm mục đích bí mật). Các nguồn tài chính của các phe phái cũ cũng chưa thống nhất trong một quỹ đảng duy nhất. Việc kết nạp đảng vẫn thực hiện theo chi phái (nghĩa là người gia nhập đảng tiếp tục "được giáo dục" theo tinh thần phe nhóm). Nhiều sĩ quan, ví dụ, chỉ biết mình thuộc về cùng một đảng, mặc dù với các phe phái khác nhau của nó, chỉ sau cuộc cách mạng tháng Tư trong quá trình xây dựng một tổ chức đảng duy nhất.

Tại phiên họp thống nhất Ủy ban Trung ương đã diễn ra cuộc tranh luận nóng bỏng xung quanh H.Amin, người không được tin tưởng rộng rãi vì thói quen tàn bạo và độc tài. Hầu hết khalqist và gần như tất cả parchamist phản đối mạnh mẽ việc bầu ông làm thành viên của Bộ Chính trị Ủy ban Trung ương NDPA. Mặc dù có sự can thiệp của N.M.Taraki, khi đó Amin vẫn không vào đươc Bộ Chính trị. Tương lai cho thấy rằng ông ta rất nhớ phiên họp này của Ủy ban Trung ương.

Vào khoảng những năm đó, khi mà NDPA đã được thành lập, phong trào Hồi giáo chính thống ở Afghanistan đã có được những hình thức có tổ chức, phong trào này đấu tranh cho sự hồi sinh các nguyên tắc cơ bản của đạo Hồi (xuất phát từ đó mà có tên gọi của nó), đấu tranh vì sự "thanh lọc khỏi đạo Hồi những phân lớp về sau", đấu tranh để thành lập trên đất nước này một nhà nước thần quyền.

Năm 1968, ra đời một tổ chức của phong trào này - "Thanh niên Hồi giáo". Kể từ lúc ra đời, nó đã tự tuyên ngôn như là một tổ chức cực kỳ phản động (xét từ quan điểm của đảng Dân chủ Nhân dân NDPA). Chương trình của nó trên văn bản có điều khoản yêu cầu tất cả các thành viên làm việc để chia rẽ phái tả, đổ xuống đầu họ hàng loạt sự bất đồng và oán hận. Đồng thời đặt nhiệm vụ đấu tranh chống lại chế độ hoàng gia cầm quyền trong nước tại thời điểm đó, vốn bị họ cáo buộc thông đồng hiện đại hóa đạo Hồi và để thâm nhập vào trong nước những tư tưởng và ảnh hưởng của chủ nghĩa cộng sản.

Kể từ khi Daud lên nắm quyền lãnh đạo đất nước, trong tổ chức "Thanh niên Hồi giáo" đã phát sinh sự mâu thuẫn. Lý do của những mâu thuẫn này là việc lựa chọn con đường và các phương pháp tiếp tục đấu tranh trong chế độ Cộng hòa. Nhóm thành viên lãnh đạo trẻ của phong trào (đặc biệt, Gulbuddin Hekmatyar) ủng hộ việc nổi dậy vũ trang để lật đổ Daud và tuyên bố thành lập nhà nước thần quyền.

Thành viên ban lãnh đạo "Thanh niên Hồi giáo" Giáo sư Khoa Thần học Đại học Tổng hợp Kabul Burhunuddin Rabbani và các thành viên có kinh nghiệm khác của tổ chức tin rằng hành động như vậy là non dại và sẽ gánh chịu thất bại. Quan điểm của họ được củng cố bởi sự kiện là năm 1973 quân đội đã phát hiện và loại trừ được một âm mưu chống chính phủ, do phân ban quân sự của "Thanh niên Hồi giáo" sắp đặt, đe dọa sự tồn tại của toàn bộ tổ chức này.

Tháng 6 năm 1975, trào lưu chính thống dưới sự lãnh đạo của Hekmatyar vẫn nổi dậy bắt đầu tại thung lũng Panjshir (cách 100 km về phía bắc thủ đô Kabul) và một số tỉnh của đất nước, với hy vọng rằng nông dân sẽ ủng hộ họ. Điều đó đã không xảy ra. Những người nông dân không tin rằng chính phủ Daud "đầy rẫy người cộng sản" và không ủng hộ phong trào.

Lực lượng chính phủ đã đàn áp cuộc bạo động của họ tương đối dễ dàng. Nhiều thành viên "Thanh niên Hồi giáo" bị tống vào ngục, một số phẩn tử tích cực bị hành hình. Phần còn lại (trong đó có Hekmatyar) di tản khỏi đất nước, chủ yếu sang Pakistan. Tổ chức "Thanh niên Hồi giáo" cuối cùng đã tan rã.

Ở Pakistan, các thành viên trào lưu chính thống hoàn toàn tự do và bắt đầu cộng tác chặt chẽ với các cơ quan đặc biệt Pakistan, những người quan tâm đến việc thiết lập tiếp xúc với họ để tăng cường mạng lưới điệp viên của họ tại Afghanistan. Chính quyền Bhutto và sau đó đến Zia-ul Haq đã thành lập trên lãnh thổ đất nước họ một mạng lưới các cơ sở và các trung tâm đào tạo cho phe đối lập Afghanistan, biến các thành viên trào lưu chính thống thành cỗ đại bác của cơ quan đặc biệt Pakistan chĩa vào chế độ Daud.

Nắm bắt trước sự sụp đổ của tổ chức, G.Hekmatyar cùng với việc chuẩn bị cuộc bạo động tháng 6 (năm 1975) chống chính phủ, cũng đồng thời bắt tay tạo ra một đảng mới từ số những người ủng hộ. Tổ chức đảng này được thành lập năm 1976 sau thất bại của cuộc nổi dậy vũ trang và sự đào thoát của bộ phận còn lại sang Pakistan. Đảng đó được gọi là "Đảng Hồi giáo Afghanistan" (IPA).
.........

[qtdc]

(tiếp)

Hầu như cùng một lúc (ở Pakistan) Burhunuddin Rabbani cũng song song tạo ra một đảng thứ hai - "Hiệp hội Hồi giáo Afghanistan" (IOA). Sau này các đảng đó trở thành đội tiên phong và lực lượng chính của phe đối lập Afghanistan.

Sau khi thống nhất NDPA thành một đảng duy nhất, công tác tổ chức và chính trị của đảng trong dân chúng, trong bộ máy nhà nước và quân đội được tăng cường rõ rệt. Đảng bắt đầu phát triển và đến đầu năm 1978 đã đạt 20 nghìn người. Đã hình thành các tổ chức thanh niên, công nhân, phụ nữ và các tổ chức khác. Trong hàng loạt xí nghiệp đã ra đời các tổ chức công đoàn - dưới dạng các quỹ hỗ trợ lẫn nhau của người lao động.

Tuy nhiên, mặc dù tốc độ tăng trưởng của đảng khá cao, tầng lớp công nhân trong đảng số lượng vẫn còn nhỏ - không quá 5%, và của đảng ảnh hưởng trong giai cấp công nhân phần lớn chỉ giới hạn ở giai cấp vô sản của các thành phố lớn (bản thân giai cấp công nhân cũng chỉ có vài ngàn người).

Công tác vận động quần chúng trong quân đội, lôi kéo các sỹ quan và hạ sỹ quan chiếm được sự quan tâm. Tuy nhiên, công việc này gặp nhiều khó khăn nghiêm trọng bởi sự phân tán của các tổ chức đảng trong quân đội.

Cùng với NDPA, đóng vai trò quan trọng trong quân đội là một tổ chức bí mật độc lập "Mặt trận Thống nhất những người Cộng sản Afghanistan" (OFKA), do đại tá quân đội A.Qadir (cựu tư lệnh lực lượng PK và KQ, nhà hoạt động tích cực tham gia cuộc đảo chính chống nhà vua Shah, do có các quan điểm cánh tả nên bị thất sủng và đã một số năm nghỉ không làm việc) thành lập. Tổ chức này về tư tưởng gần gũi với nền tảng của NDPA và chỉ làm độc một việc là trở thành bản doanh của cuộc đảo chính mới.

Sau khi NDPA thống nhất ban lãnh đạo OFKA thiết lập liên lạc với các nhà lãnh đạo của đảng, bày tỏ sẵn sàng tham gia NDPA. Đến thời điểm này mặt trận đã có trong hàng ngũ của mình 600 thành viên trong quân đội và 2000 người ủng hộ, trong khi các tổ chức quân sự của NDPA - phái khalq và parcham - có 450-500 thành viên và 1100-1200 cảm tình viên.

Sự thống nhất NDPA, sự hoạt động tích cực của nó làm dấy nên mối lo ngại trong giới cầm quyền Afghanistan. Phe bảo thủ trong chính phủ và quân đội đã gia tăng áp lực lên Daud, đòi hỏi ông ta phải trấn áp các lực lượng cánh tả, đặc biệt trước hết với NDPA, và cắt đứt quan hệ Liên Xô-Afghanistan.

Lo sợ rằng M.Daud không dám đè bẹp NDPA, các tổ chức cánh hữu tổ chức vụ giết hại một nhà lãnh đạo nổi bật M.A.Khaybar (một sĩ quan cảnh sát ủng hộ B.Karmal) vào tháng 4 năm 1978 để gây ra các cuộc biểu tình hàng loạt của NDPA và nhờ đó tạo cớ cho Daud có những hành động cương quyết chống lại đảng.

Về tổng thể kỳ vọng này là hợp lý. Theo sáng kiến của NDPA đám tang M.A.Khaybar đã trở thành cuộc biểu tình rộng rãi của cánh tả. Những người biểu tình mang theo các khẩu hiệu chống Mỹ.

Ngày 24 tháng 4 năm 1978 tại Kabul, tại tòa nhà trụ sở bộ tham mưu của quân đoàn Trung tâm đã tổ chức một cuộc họp kín giữa Daoud và đại sứ Mỹ J.Elliot (người đã kết thúc nhiệm kỳ hoạt động của mình tại Afghanistan). Tại cuộc họp này, D.Elliot thuyết phục Daud về sự cần thiết phải hành động kiên quyết chống lại cánh tả. Daud đồng ý với lập luận của đại sứ và ra lệnh bắt giữ một số nhà lãnh đạo NDPA, trong đó có N.M.Taraki, B.Karmal, H.Amin về tội vi phạm hiến pháp. Vào đêm 26 tháng 4 các vụ bắt giữ đã được thực hiện.

Cuộc đảo chính quân sự của NDPA - đó là sự leo thang của cuộc nội chiến. Việc sắp đặt một cuộc nổi dậy vũ trang trong trường hợp có những mưu toan rõ ràng của chế độ hiện hành nhằm đè bẹp đảng hoặc có nguy cơ đảo chính của phe hữu đã được ban lãnh đạo NDPA thảo luận từ tháng 3 năm 1978. Hồi đó quyết định cuối cùng chưa được xác lập. Kế hoạch thống nhất còn chưa được soạn thảo. Tuy nhiên, theo yêu cầu của H.Amin, người đã biết cách thuyết phục Taraki rằng họ có thể tự mình chiếm giữ chính quyền, tổ chức quân sự của phái khalq đã phát triển kế hoạch riêng của họ.

H.Amin là người thực tế và ông ta dự kiến rằng các thư ký của hạt nhân tổ chức đảng phái "Khalq" trong quân đội sẽ ngay lập tức bắt đầu cuộc nổi dậy nếu xảy ra việc bắt giữ hoặc giết hại N.M.Taraki. A.Qadir đã tham gia soạn thảo kế hoạch hành động, cách đây không lâu đã được Daud bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng lực lượng PK và KQ.


GDP bình quân đầu người ở Afghanistan - một trong những mức thấp nhất ở châu Á.
Ảnh: Bộ Quốc phòng Mỹ

Sau khi nhận được tin tức về các vụ bắt giữ do chính phủ thực hiện, các tổ chức quân sự của phái "Khalq" và OFKA lập tức hành động ngay theo kế hoạch của mình. Các hoạt động tích cực chống chế độ Daud bắt đầu vào lúc 8:00 ngày 27 tháng 4 (theo lịch Hồi giáo - tháng Saur) năm 1978 bằng cuộc báo động tập hợp và tiến về Kabul của lữ đoàn xe tăng số 4 và các đơn vị và các phân đội khác.

Các hoạt động chiến đấu trực tiếp để chiếm giữ quyền lực bắt đầu lúc 12:10, khi xe tăng và pháo binh bắn phá Dinh Tổng thống, tòa nhà trụ sở Bộ Quốc phòng và Bộ Tổng tham mưu.

Cuộc đảo chính diễn ra nhanh chóng, với tổn thất và phá hoại tối thiểu. Tuy nhiên, sự phân lập của các tổ chức quân sự thuộc NDPA trong những giờ đầu tiên của cuộc nổi dậy đã đóng một vai trò tiêu cực. Phái parcham phải đối mặt với một việc đã rồi. Họ không có kế hoạch hành động. Kết quả là một số đơn vị nằm dưới sự kiểm soát của phái parcham đã bạo động chậm hơn sau các đơn vị quân đội khác. Thậm chí đã có những cuộc đụng độ lẻ tẻ giữa khalqist và parchamist, tuy nhiên chúng nhanh chóng chấm dứt sau khi A.Qadir can thiệp (ông chỉ đạo các hoạt động quân sự giành chính quyền và là Chủ tịch Hội đồng Quân sự Cách mạng được thành lập một cách đặc biệt).

Khi tấn công dinh tổng thống, M.Daud đã bị giết chết. Đồng thời với cuộc tấn công dinh tổng thống đã chiếm giữ nhà tù và đài phát thanh Kabul. Các nhà lãnh đạo NDPA bị bắt đã được giải phóng. Đài phát thanh Kabul phát lời kêu gọi của Hội đồng Quân sự Cách mạng đến người dân Afghanistan, trong đó cho biết: "Lần đầu tiên trong lịch sử Afghanistan đã tiêu diệt những tàn tích của ách chuyên chế đế quốc và chấm dứt chế độ độc tài ...". Đến cuối ngày thứ hai sau cuộc nổi dậy, tất cả các đơn vị quân đội Afghanistan đã ra tuyên bố trung thành với chế độ mới.

Sự thành công của cuộc đảo chính quân sự ở thủ đô Kabul ngày 27 tháng 4 năm 1978 mà  trong lịch sử được gọi là cuộc Cách mạng tháng Tư (Saur), có nguyên do chủ yếu từ các điểm yếu của chế độ Daud, chứ không phải do đã có tình thế cách mạng theo nghĩa cổ điển. Lãnh đạo NDPA giữ bí mật với phía Liên Xô về kế hoạch lật đổ Daud, do đó, cuộc đảo chính ở Afghanistan là một sự bất ngờ hoàn toàn với Moskva. Các cố vấn quân sự Liên Xô, trong buổi sáng ngày 27 tháng 4, như thường lệ, đến làm việc tại Bộ Quốc phòng và Bộ Tổng tham mưu cũng không biết gì về cuộc đảo chính sắp xảy ra. Đúng là quân nổi dậy đã thực hiện tất cả các biện pháp để đảm bảo cho các công dân Liên Xô không nằm trong số các nạn nhân của cuộc đảo chính.

Ngày 30 tháng 4 năm 1978 Hội đồng Quân sự Cách mạng đã công bố sắc lệnh № 1. Trong đó nói rằng Hội đồng Quân sự Cách mạng chuyển giao toàn quyền cho Hội đồng Cách mạng, tổ chức được tuyên bố là cơ quan quyền lực nhà nước tối cao của Afghanistan, và gia nhập vào thành phần của nó. Afghanistan được tuyên bố là một nước Cộng hòa Dân chủ. N.M.Taraki được bổ nhiệm làm người đứng đầu Nhà nước và Thủ tướng Chính phủ, cấp phó của ông trong đảng và nhà nước - B.Karmal. H.Amin trở thành Phó thủ tướng thứ nhất và Bộ trưởng Bộ Ngoại giao. Đại tá A.Qadir được phong cấp tướng và được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.

Nghị định đầu tiên của Hội đồng cách mạng Afghanistan là về việc thành lập chính phủ và các cơ quan tư pháp, bổ nhiệm thống đốc mới cho các tỉnh, các tư lệnh quân đoàn và sư đoàn. Ngày 09 tháng 5 ban bố chương trình của chính phủ mới trong tuyên bố "Các phương hướng chính trong nhiệm vụ cách mạng của chính phủ Afghanistan". Chương trình này bao gồm các biện pháp khắc phục tình trạng kém phát triển và loại bỏ tàn tích phong kiến, củng cố các khu vực chính phủ, cải thiện đời sống của người lao động. Nói chung, tuyên bố nói về những nhiệm vụ của giai đoạn cách mạng dân tộc dân chủ, mà trong các điều kiện cụ thể của Afghanistan là duy nhất đúng.

Ngày 30 tháng 4 năm 1978 Liên bang Xô Viết đã công nhận Cộng hòa Dân chủ Afghanistan.

Andrey Mikhailov
......

[qtdc]

(tiếp)


Năm 1978, các nhà chức trách mới của Afghanistan hy vọng rằng cuộc cải cách sẽ cho phép họ giành được thiện cảm của tầng lớp nông dân Trung Á. Tuy nhiên, người dân trong một đất nước gần như vẫn còn đang sống ở thời trung cổ đã không hiểu và không tiếp nhận điều này.

Khúc dạo đầu cho cuộc chiến Afghanistan (2)

Tình hình ở Afghanistan trước khi quân đội Xô Viết xâm nhập vào nước này

Tiếp theo. Bắt đầu từ số 2 (45) năm 2009. Các mục tiêu có tính chất dân chủ rộng rãi mà NDPA tuyên bố phản ánh khách quan lợi ích của đại đa số người dân Afghanistan, nông dân, thợ thủ công, thương nhân, trí thức, giai cấp công nhân còn vô cùng ít ỏi, giai cấp tư sản dân tộc. Đã có cơ sở thực sự để xây dựng trong giai đoạn cách mạng này một mặt trận thống nhất của tất cả các lực lượng dân chủ, tiến bộ và yêu nước trong toàn xã hội, điều đó sẽ đem đến cho chính quyền cách mạng một cơ sở xã hội rộng rãi.

Trong thời gian 1978-1979 tại Afghanistan đã có nỗ lực thực hiện một loạt các biện pháp kinh tế - xã hội.Những người nông dân được giải thoát khỏi các khoản nợ cũ với các chủ đất lớn và những kẻ cho vay nặng lãi, bắt đầu thực hiện cải cách ruộng đất, bãi bỏ tiền chuộc cô dâu (của hồi môn), xác định phương pháp tiếp cận giải quyết các vấn đề dân tộc, ra đời các khoá học thanh toán nạn mù chữ.

Chính phủ mới đã thực hiện một số bước nhằm cải thiện công việc của bộ máy nhà nước và tăng cường vị trí của các khu vực công cộng trong nền kinh tế, cố gắng thực hiện một cuộc điều tra dân số (mà trước đó chưa từng được thực hiện ở Afghanistan), bắt đầu hình thành các chính quyền địa phương. Đã thành lập các hợp tác xã nông dân, thực hiện các biện pháp phát triển giáo dục và văn hóa. Chiếm vị trí quan trọng trong các tuyên bố công khai của chính phủ là các vấn đề liên quan đến tôn giáo và hàng ngũ giáo sĩ.

Tuy nhiên, trong hoạt động thực tế của các nhà lãnh đạo và các cơ quan đảng NDPA và chính quyền tại các trung tâm và các địa phương có khá nhiều thái quá và những sai lầm đáng kể, tác động tiêu cực đến sự phát triển của tình hình trong nước. Cải cách đã được thực hiện với nhịp độ cao một cách bất hợp lý, không tính đến những truyền thống nhiều thế kỷ, vai trò và tầm quan trọng của đạo Hồi trong đời sống của người dân, mức độ phát triển của xã hội. Đã thấy rõ khát vọng bỏ qua các bước đi cần thiết khi tiến hành cải cách.

Chẳng hạn việc bãi bỏ của hồi môn, việc dạy chung trẻ em trai và trẻ em gái trong trường phổ thông, đàn ông và phụ nữ trong các khóa học xóa nạn mù chữ đã dẫn đến sự xáo trộn, và ở một số nơi đã dẫn đến sự chống đối của một bộ phận dân chúng. Cuộc điều tra dân số mà không có sự tuyên truyền vận động thích hợp, giải thích nhu cầu công tác này và không tính đến truyền thống tôn giáo (việc thống kê, cụ thể là đồi hỏi các dữ liệu về số lượng vợ và độ tuổi phụ nữ được coi là sự can thiệp rất bất lịch sự và thô lỗ vào công việc gia đình của người Afghanistan) đã gây ra nhiều tin đồn tiêu cực khác nhau đến mức phi lý ("họ kiểm kê những người trẻ tuổi để gửi đến làm việc tại Siberi") mà những người dân mù chữ tin ngay.

Ngay cả cuộc cải cách ruộng đất, được phát động nhằm đảm bảo cuộc sống cho những người nông dân không có đất, đã tạo ra sự chống đối từ ngay phía họ, những người nông dân rất sùng đạo tin rằng không ai có quyền lấy đất từ một người và chuyển giao cho những người khác, vì "Thánh Allah quyết định tất cả những điều này vì mọi người". Thường thì những người nông dân sau khi nhận được đất từ chính phủ lại bắt đầu trả tiền thuê cho người chủ sở hữu đất trước đây.

Sắc lệnh № 6 cũng không có tác dụng (hay đúng hơn, tác dụng ngược lại), trong đó dự kiến việc giải thoát cho tầng lớp nghèo nhất của giai cấp nông dân khỏi các khoản nợ các chủ đất lớn, được cho là sẽ có âm hưởng chính trị sâu rộng và cải thiện đáng kể các điều kiện sinh hoạt vật chất cho phần lớn dân cư nông thôn. Nông dân vẫn tiếp tục trả nợ cho các chủ đất vì nghĩ rằng quan hệ đó là bình thường và duy nhất đúng.

Người nào mưu toan tránh trả nợ, người đó đều chịu các bức hại đủ kiểu. Người ta từ chối tiếp tục cho anh ta thuê đất, không nhận vào làm việc trong các trang trại lớn, bị mất khoản vay mượn giống má và thậm chí bị đánh đập. Khống có các biện pháp có tổ chức từ phía nhà nước để chống lại tình trạng này, chính quyền địa phương không chỉ không thể cung cấp cho nông dân các loại hạt giống và công cụ mà các chủ đất trước đây vẫn cung cấp, mà còn tổ chức bảo vệ họ.

Người dân tiếp nhận một cách đầy bức bối ý định của lãnh đạo Afghanistan đặt vào trong các khu vực định cư các dân tộc thiểu số cơ quan hành chính gồm những người dân tộc Pashtun, khuyến khích sự thống nhất khi thay thế các tiền đồn.

Tính toán sai lầm có tính cách chiến lược của ban lãnh đạo NDPA là coi việc tiếp cận với đạo Hồi như là với một thứ chủ nghĩa vô chính phủ (trái ngược với tuyên bố công khai của chính mình), vốn chỉ có khả năng phản ánh lợi ích của các tầng lớp bóc lột. Điều này, thật không may, lại được một số đại diện của chúng tôi ở Kabul ủng hộ. Người ta không tính đến việc tín ngưỡng Hồi giáo hàm chứa các yếu tố tạo ra được khả năng sử dụng các khẩu hiệu của nó để lôi kéo hầu như toàn bộ dân cư vào hàng loạt hoạt động phản cách mạng.

Trong các điều kiện, khi mà suốt nhiều năm uy tín của các nhà hoạt động tôn giáo với tư cách các nhà lãnh đạo và những thành viên tích cực tham gia cuộc đấu tranh giành độc lập của những người Afghanistan là rất cao, chính phủ đã không tiến hành công tác chuẩn bị cần thiết trước khi thông báo kẻ thù số 1 là tổ chức "Thanh niên Hồi giáo", các thành viên của nó cần phải bị "tiêu diệt dù chúng ở bất cứ đâu".

Không dùng các biện pháp thích hợp để vạch trần trong mắt quần chúng các chức sắc Hồi giáo phản đối chính phủ, chế độ bắt đầu tiến hành các biện pháp đàn áp mạnh mẽ đối với họ. Một số linh mục đã bị xử bắn trước mắt các tín đồ của họ mà không cần điều tra và xét xử.

Tuy nhiên việc thực hành những biện pháp tương tự không hạ được uy tín của các nhà hoạt động tôn giáo mà ban lãnh đạo Afghanistan tính đến. Ngược lại, sự đàn áp lại đưa họ vào trong số các liệt sĩ tử vì đạo - những người tuẫn tiết vì đức tin, mà ở môi trường có mức văn hóa giáo dục thấp, nạn dốt nát về chính trị của người dân đã trực tiếp ảnh hưởng xấu đến uy tín của chính phủ và đẩy phần lớn tín đồ xa lánh cuộc cải cách của chính phủ.

Lãnh đạo đảng và nhà nước Afghanistan thể hiện cách tiếp cận có tính phe phái đối với các vấn đề của Mặt trận Dân tộc, điều ấy tạo ra những khó khăn đáng kể cho việc lôi kéo các lực lượng dân chủ rộng rãi tham gia cách mạng. N.M.Taraki và H.Amin đặt vào khái niệm "cuộc cách mạng nhân dân" nội dung xã hội chủ nghĩa, khẳng định quyền lãnh đạo là thuộc về giai cấp công nhân. Họ bắt đầu nói về "cuộc Cách mạng tháng Tư vĩ đại", ví nó với Cách mạng Tháng Mười Nga. Họ lập luận về "tính chất không thể phân chia của quyền lực", dưới mệnh đề ấy họ từ chối Liên minh tất cả các lực lượng dân tộc dân chủ. Đồng thời họ hành động xuất phát từ bản chất cộng sản của NDPA và sự cần thiết phải cải tạo xã hội chủ nghĩa toàn đất nước mà không hề phù hợp với thời điểm lịch sử cụ thể và tình hình hiện tại.

Trong những ngày đầu tiên sau Cách mạng tháng Tư, sự khác biệt giữa khalqist và parchamist đã thể hiện rõ ràng với một sức mạnh mới. Lần này, ngoài các tham vọng cá nhân, những khác biệt trên gây ra sự đánh giá khác nhau về các sự kiện cách mạng và quan điểm tổ chức chính quyền, cũng như xác định chiến thuật cho các hoạt động tiếp theo.

Trên lời nói thì cố gắng tránh một sự chia rẽ, nhưng thực tế người ta lại cố gắng tạo ưu thế cho khalqist, N.M.Taraki và H.Amin đã đạt được sự chấp thuận ngày 24 tháng 5 năm 1978 một nghị quyết đặc biệt của Ủy ban Trung ương NDPA nghiêm cấm bất kỳ hoạt động phe phái nào. Về tổng thể thì vào thời gian ấy, đó là một quyết định đúng đắn. Nhưng trên thực tế nghị quyết lại được chỉ đạo theo hướng củng cố vai trò khalqist trong công cuộc xây dựng đảng-nhà nước.

Bất kỳ phát biểu và đề nghị nào từ phía parchamist về những vấn đề trên khác với quan điểm của khalqist đều bị coi như các hoạt động phe phái và từ chối không thảo luận.

Kể từ giữa năm 1978 bắt đầu hiện lên rõ ràng hơn xu hướng loại trừ hoàn toàn khỏi ban lãnh đạo đảng và nhà nước các cựu lãnh đạo parchamist. Vào mùa thu tiến trình này đã phát triển lên một tầm vóc mới. Theo sáng kiến của H.Amin bắt đầu gieo mầm sự sùng bái cá nhân N.M.Taraki (người sau coi đó là việc cần thiết. Cùng với việc này đã chấp thuận những hình thức vô lý làm mất uy tín Tổng bí thư NDPA. Khởi đầu hoàn toàn từ nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, nay thì quyền lực thực sự đang ngày càng tập trung trong tay H.Amin (với tư cách trợ lý thứ nhất của N.M.Taraki), người đang đi theo chiều hướng thiết lập một chế độ độc tài của cá nhân.

Trên đất nước bắt đầu cuộc đàn áp rộng rãi các parchamist, việc đó nhanh chóng ảnh hưởng đến tất cả các tầng lớp xã hội Afghanistan. Sự tiêu diệt về mặt thể chất các thành viên của các tổ chức dân chủ cánh tả và tự do, các đại diện tiêu biểu của các giới trí thức, giới thương mại-công nghiệp, sĩ quan, giáo sĩ và thậm chí cả những ai cùng quan điểm về nguyên tắc, nhưng không còn có ích cho H.Amin và phái "Khalq".

Đồng thời, sự phát triển của chủ nghĩa Sô vanh Pashtun đặc trưng cho nhóm N.M.Taraki và H.Amin, kích thích sự tuyên truyền rộng rãi tinh thần chống chính phủ trong các dân tộc thiểu số ở miền Bắc và miền trung tâm đất nước.

Kết quả của việc khủng bố tràn lan là đã buộc phải rời khỏi đất nước nhiều nhà hoạt động nổi bật của NDPA kể cả thuộc phái parcham hay khalq. Trong số những người đầu tiên rời đất nước là Babrak Karmal, được bổ nhiệm làm đại sứ Afghanistan ở Tiệp Khắc.

Sau Cách mạng Tháng Tư nông dân Afghanistan là tầng lớp xã hội đông đảo nhất xác định số phận của cuộc cách mạng. Tùy thuộc quan điểm của những người nông dân mà phe này phe kia sẽ giành chiến thắng ở Afghanistan - NDPA hoặc phong trào Hồi giáo chính thống.

Vì vậy, bất kỳ hành động nào của Chính phủ liên quan đến nông thôn đòi hỏi phải có sự thận trọng và cân bằng tối đa. Tuy nhiên, thay vì đổ mồ hôi làm việc để giải thích các mục tiêu cách mạng, chính sách ruộng đất của đảng đáng ra nên tham vấn với giai cấp nông dân, rồi dần dần lôi kéo họ về phía mình, thì chính phủ mới lại ban hành một loạt sắc lệnh về tiến hành các biện pháp cải cách nhằm trong một thời gian ngắn phá hủy hệ thống quyền sử dụng đất hiện có.

NDPA hy vọng rằng những cuộc cải cách sẽ cho phép nó giành thiện cảm của nông dân. Tuy nhiên, người dân không hiểu họ và không chấp nhận. Đảng đã thất bại trong việc tác động đến họ một cách cần thiết. Hoảng sợ bởi cách mạng, "nông thôn bảo thủ" đã cố gắng tìm lời giải thích cho những gì đang xảy ra trong hệ tư tưởng quen thuộc của họ - đạo Hồi (miễn là đảng nắm được chính quyền, sẽ không phải giải thích dài dòng gì nữa).

Những người mang hệ tư tưởng này - các giáo sĩ Hồi giáo - đã nhanh chóng xây dựng cho nông dân một khuôn mẫu có sẵn: "quyền lực trong nước bị những kẻ ngoại đạo tiếm đoạt, chúng muốn phá hủy các giá trị Hồi giáo". Thế là hoàn toàn đủ - để người dân hiểu được bản chất của cuộc Cách mạng Tháng Tư.

SAU CÁCH MẠNG THÁNG 4 NĂM 1978 Ở AFGHANISTAN KHI TIẾN HÀNH CẢI CÁCH ĐÃ ĐẨY NHỊP ĐỘ LÊN QUÁ CAO MỘT CÁCH KHÔNG CÓ CƠ SỞ, KHÔNG TÍNH ĐẾN TRUYỀN THỐNG HÀNG THẾ KỶ, VAI TRÒ VÀ Ý NGHĨA CỦA ĐẠO HỒI TRONG ĐỜI SỐNG NHÂN DÂN, MỨC ĐỘ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI. ĐÃ BỘC LỘ XU HƯỚNG BỎ QUA CÁC GIAI ĐOẠN CẦN THIẾT KHI THỰC HIỆN CẢI CÁCH.

Sau các "giải thích" như thế, những bước đi đầu tiên của chính phủ để đưa các quy định của các sắc lệnh vào cuộc sống đã gặp phải sự chống đối vô hình, và sau đó là chống đối công khai. Vào tháng 6 năm 1978 bắt đầu có các hành động bạo động vũ trang của các nhóm dân cư nông thôn chống lại các biện pháp của chính quyền trung ương ở các tỉnh Badakhshan, Bamyan, Kunar, Paktia và Nangarhar.

Tuy nhiên, lãnh đạo NDPA và chính phủ nước Cộng hòa không đặc biệt lo ngại với sự thay đổi này. Bỏ qua nhu cầu phải tiến hành công tác chính trị rộng rãi (phe đối lập sử dụng điều đó thành công hơn), họ thấy rằng họ dễ dàng có thể dùng sức mạnh đối phó với các ổ chống đối riêng biệt, ra các mệnh lệnh tương ứng cho quân đội, bởi vì các phân đội Bộ Nội vụ chưa được xây dựng, mà những cơ cấu cũ đã không còn tồn tại sau cuộc cách mạng.

TÍNH TOÁN SAI LẦM CÓ TÍNH CHIẾN LƯỢC CỦA BAN LÃNH ĐẠO ĐẢNG DÂN CHỦ QUỐC GIA AFGHANISTAN NẰM Ở CÁCH TIẾP CẬN ĐẠO HỒI NHƯ MỘT THỨ CHỦ NGHĨA VÔ CHÍNH PHỦ (TRÁI NGƯỢC VỚI TUYÊN BỐ CÔNG KHAI CỦA CHÍNH HỌ), COI NÓ CHỈ CÓ KHẢ NĂNG PHẢN ÁNH QUYỀN LỢI CỦA CÁC GIAI CẤP BÓC LỘT. ĐIỀU NÀY THẬT KHÔNG MAY LẠI ĐƯỢC SỰ ỦNG HỘ CỦA MỘT SỐ ĐẠI DIỆN LIÊN XÔ Ở KABUL.

Hành động của các đơn vị quân đội chống lại những người nông dân, việc sử dụng pháo binh và không quân gây ra nhiều nạn nhân là dân thường, phá hủy các làng mạc Trung Á, làm tan nát các cánh đồng. Dưới ảnh hưởng tuyên truyền của các giáo sĩ Hồi giáo, các đảng Hồi giáo và các chủ đất, sự chống đối bắt đầu mang tính tổ chức, quy mô chống đối vũ trang tăng lên khi mang màu sắc Hồi giáo.

Tuy nhiên, chính phủ đã không rút ra được các kết luận thích hợp. Tiếp tục dựa vào sức mạnh vũ lực trần trụi, chính phủ đã đưa vào hoạt động các đơn vị quân đội mới và mới hơn nữa trong các khu vực mà về truyền thống quân đội chưa bao giờ xuất hiện.
........

[qtdc]

(tiếp)


Tất cả nam giới trong độ tuổi trưởng thành của Afghanistan đều có vũ khí. Thái độ ứng xử đặc biệt đáng lo ngại đối với vũ khí có thể thấy ở các bộ lạc Pushtun trên đường Durand (đường giả định phân chia Afghanistan và Pakistan).
Ảnh: Leonid Yakutin

Việc chỉ trông cậy vào lực lượng quân sự, việc triển khai các hoạt động chiến đấu chống phe đối lập, sự mất mát mạng sống của người dân, sự kích động chống chính phủ đã gây nên dòng người tị nạn chạy khỏi Afghanistan. Khi chạy trốn cuộc chiến, người ta rời khỏi đất nước theo từng gia đình, đôi khi cả một làng. Tùy theo mức độ gia tăng chiến sự mà dòng người tị nạn tăng lên. Chẳng bao lâu sau cuộc di cư đã mang tính chất phổ biến quy mô lớn.

Đối với các thành viên trào lưu Hồi giáo chính thống ở Pakistan - IPA và IOA - sự xuất hiện của những người tị nạn từ Afghanistan là một sự kiện quan trọng biện minh cho chính sách của họ. Tổ chức này trước đây chưa từng có bất kỳ chỗ dựa nào trong quần chúng nay được các nhà chức trách Pakistan huy động để xác định và đăng ký cho những người tị nạn.

Thực tế này được phe Hồi giáo chính thống sử dụng để lôi kéo những người có uy tín trong dân tị nạn đứng vào hàng ngũ của mình, và qua họ sẽ lôi kéo những người nông dân bình thường. Nhờ điều này IPA và IOA đã tăng cường đáng kể vị trí của nó trước mặt các cơ quan chính quyền địa phương Pakistan, cũng như giữa những người tị nạn, và sau đó - trước nhân dân Afghanistan.

IPA và IOA đã từ lâu có ở Pakistan một mạng lưới các trung tâm huấn luyện, tại đó người ta đào tạo các biệt kích để thực hiện các hành động khủng bố chống lại chế độ Daud. Sau khi người tị nạn có mặt tại Pakistan, các đảng Hồi giáo sử dụng các trung tâm hiện có và xây dựng các trung tâm mới để huấn luyện chiến sỹ, nhưng bây giờ là với sự giúp đỡ của các chuyên gia quân sự Pakistan.

Trong các trại được thiết lập, họ dễ dàng tuyển dụng được những người mong muốn tiếp tục cầm vũ khí đấu tranh. Đến cuối năm 1978 các đơn vị và các nhóm chiến đấu mới được đào tạo tại Pakistan bắt đầu được phái trở lại Afghanistan. Quy mô cuộc kháng cự vũ trang chống chính phủ Afghanistan đã bắt đầu phát triển nhanh chóng.

Trong tháng 1 năm 1979, tình hình an ninh đã xấu đi. Các cuộc kháng cự vũ trang chống chính quyền lan rộng ở các tỉnh miền trung tâm đất nước - miền Hazarajat, nơi mà ảnh hưởng của Kabul về truyền thống là yếu. Người Tadjik Nuristan đã bạo động chống lại chính phủ.

Đến từ Pakistan và đã trải qua quá trình huấn luyện tại các trung tâm đào tạo, các nhóm thuộc trào lưu chính thống đã triển khai việc tuyển lựa vào các nhóm đối lập vũ trang từ nguồn cư dân địa phương ngay trên lãnh thổ Afghanistan. Sự tuyên truyền chống chính phủ tăng vọt, đặc biệt là trong số các quân nhân, mục đích của tuyên truyền là xây dựng các nhóm đối lập vũ trang mới cũng như tăng cường sự di tản sang Iran và Pakistan.

Ở nhiều tỉnh đã diễn ra các hành động phá hoại của các nhóm đối lập ngăn chặn đường giao thông, phá hủy đường dây tải điện và thông tin, phá hủy nhà cửa và khủng bố những công dân ủng hộ chính phủ. Các nhà lãnh đạo IPA và IOA bằng những hành động này cố gắng làm mất ổn định tình hình, làm lung lay chế độ ở Afghanistan. Họ tìm cách giữ chính quyền chìm trong trạng thái căng thẳng liên tục và tạo ra một bầu không khí sợ hãi, hoài nghi, cuối cùng dẫn đến một cuộc khủng hoảng để họ sẽ giành lại chính quyền.

Tháng ba năm đó đã diễn ra hai sự kiện quan trọng có tác động đáng kể đến tình hình trong nước và có hậu quả lâu dài về sau. Tại Kabul Đại sứ Mỹ Adolph Dubs bị bắt cóc làm con tin. Kẻ bắt cóc (thành viên của nhóm "đàn áp quốc gia" theo chủ nghĩa Mao) yêu cầu chính phủ trao đổi Đại sứ lấy 3 thành viên của nhóm, những người còn đang ở trong tù.

Dưới áp lực của H.Amin cơ quan an ninh đã tấn công và chiếm được khách sạn, nơi A. Dubs bị giam giữ dưới sự giám sát chặt chẽ (hoàn cảnh bắt cóc Đại sứ dẫn đến ý nghĩ về sự ngẫu hứng của ông ta: Đại sứ dừng xe theo yêu cầu của những người mặc đồng phục cảnh sát tại một địa điểm ngoài quy định, chính ông ta đã mở cửa xe bọc thép, không phát tín hiệu báo động quy ước về cho Đại sứ quán).

Trong cuộc đọ súng luân lưu này đại sứ đã bị trọng thương (theo khẳng định của các quan chức Afghanistan, trong thời gian tấn công khách sạn các nhân viên an ninh của Đại sứ quán cũng tham dự). Sự cố này là lý do dẫn đến thay đổi mạnh mẽ trong chính sách của Mỹ đối với Kabul. Sự trợ giúp của Mỹ cho Afghanistan trên thực tế đã giảm về không. Hầu hết các nhân viên Mỹ ở Afghanistan đã được gọi về nước.

Ngày 15 tháng 3 ở Herat xảy ra binh biến. Dưới các khẩu hiệu chống chính phủ đã bắt đầu cuộc thảm sát các quan chức chính phủ và đảng, giết các thành viên NDPA, săn lùng các chuyên gia Liên Xô, những người đã làm việc trong thành phố. Hai chuyên gia dân sự Liên Xô đã bị giết chết. Thiệt mạng còn có cả viên cố vấn quân sự.

Ảnh hưởng của NDPA đến đơn vị đồn trú Herat vào thời điểm đó là tối thiểu. Dưới ảnh hưởng của tuyên truyền Hồi giáo phần lớn những người lính sư đoàn bộ binh 17 Afghanistan do các sĩ quan phản động cầm đầu đã liên kết với các thường dân nổi loạn. Họ cướp phá tất cả các kho tàng của sư đoàn. Vũ khí và đạn dược rơi vào tay quân nổi dậy. Thành phố trong một vài ngày tuột khỏi tầm kiểm soát của chính phủ.

Cuộc bạo loạn phản cách mạng ở Herat - trên thực tế chính là tín hiệu nghiêm trọng đầu tiên của sự bùng phát những mâu thuẫn gay gắt của tình hình chính trị trong nước. Chính phủ đang ở vào trạng thái sốc. Không ai biết phải làm gì để ngăn chặn các cuộc nổi loạn.

Cuối cùng, viên tư lệnh quân đoàn lục quân 2 được lệnh thành lập một đơn vị cơ động ở Kandahar và đánh chiếm Herat. Nhóm này dưới quyền chỉ huy của người tư lệnh quân đoàn với không quân cất cánh từ sân bay Shindand yểm trợ đã biết cách phong tỏa thành phố và trấn áp cuộc nổi loạn.

Nhìn chung trên cả nước đã thấy rõ một xu hướng ổn định là tình hình chính trị trong nước ngày càng phát triển theo hướng phức tạp hóa. Chính quyền Pakistan cùng với sự giúp sức của phương Tây đã tiến hành tất cả các biện pháp cần thiết. Trong lĩnh vực chính trị, đã có các trung tâm, các đảng và tổ chức mới được thành lập ở Pakistan: "Đảng Hồi giáo của Khales" (IP-KH), tách ra từ IPA do sự bất đồng cá nhân giữa G.Hekmatyar và người trợ lý Khales; "Mặt trận Dân tộc Hồi giáo Afghanistan" (NIFA), được thành lập bởi nhà hoạt động tôn giáo nổi tiếng S.A.Gilani vốn ủng hộ phục hưng chế độ quân chủ trong nước; "Phong trào Cách mạng Hồi giáo Afghanistan"(DIRA), thành lập trên cơ sở nhóm tăng lữ chính thống "Hãy tuân thủ kinh Koran" dưới sự lãnh đạo của M.Nabi.

Tất cả các nhóm đều cương quyết điều chỉnh sang hình thức đấu tranh vũ trang với chế độ Cộng hòa và bắt đầu hình thành các đơn vị chiến đấu, tổ chức huấn luyện chiến binh và trang bị cho chúng các loại vũ khí hiện đại.

Những nỗ lực chính được họ tập trung vào làm việc với các bộ lạc nhằm lôi kéo họ về phe của mình các chiến binh đã được đào tạo từ các nhóm tự vệ tồn tại trong mỗi bộ lạc và có vũ khí riêng của mình, mở rộng cơ sở xã hội của phe đối lập. Trong công tác tuyên truyền của họ đã sử dụng các phương pháp tiếp cận khác nhau đối với các tầng lớp xã hội và các nhóm dân tộc-sắc tộc khác nhau. Những nỗ lực đặc biệt đã được thực hiện để đảm bảo màu sắc tôn giáo và dân tộc chủ nghĩa của các khẩu hiệu chính trị và các chương trình phù hợp với các truyền thống đã thiết lập, tâm lý xã hội và tâm lý dân tộc của người dân và đáp ứng quyền lợi của các tầng lớp đó, mà đại diện là các nhà lãnh đạo phe đối lập.

Trên lãnh thổ Pakistan trong các khu vực Peshawar, Kohat, Quetta, Parachinar, Miramshah và gần nhiều điểm dân cư giáp biên giới với Afghanistan đã mọc lên nhiều trung tâm của các tổ chức chống chính phủ, các trại quân sự của họ, các kho vũ khí, các căn cứ trung chuyển. Phe đối lập liên tục xây dựng các bàn đạp để triển khai các hoạt động chiến đấu quy mô rộng rãi trên toàn lãnh thổ Afghanistan.

Đồng thời các nhà lãnh đạo phe đối lập đã tiến hành một công tác lớn trong giới lãnh đạo tôn giáo và các trưởng lão các bộ tộc đang sinh sống trên đất Pakistan. Nhằm đạt mục đích này đã phải chi tiêu những khoản tiền kếch xù. Các phái viên của các tổ chức phản cách mạng ở Afghanistan đã hoạt động trên hầu hết các khu vực của đất nước, được sự ủng hộ và hợp tác đầy đủ của các nhà chức trách địa phương.

Tháng 5-tháng 6 năm 1979 tình hình ở biên giới Afghanistan-Pakistan trở nên tồi tệ hơn nhiều. Số lượng những người tị nạn Afghanistan, phải rời bỏ đất nước ra đi vì tham gia các trường hợp xung đột vũ trang đã tăng lên đáng kể, đạt đến mức hơn 100 nghìn người. Các chiến binh đó hầu hết được các đại diện của IPA, IOA, và các tổ chức Hồi giáo khác sử dụng để bổ sung cho đội ngũ của mình, xây dựng các đơn vị mới. Góp phần làm phức tạp tình hình còn có các hoạt động tuyên truyền kích động phản cách mạng để thu hút người dân du mục. Các cuộc xâm nhập vũ trang vào lãnh thổ Afghanistan từ đất Pakistan được người ta khuyến khích.

MÔI TRƯỜNG XÃ HỘI XUẤT THÂN NÔNG DÂN CỦA GIỚI BINH LÍNH THUỘC LLVT AFGHANISTAN PHẢN ỨNG RẤT XẤU TRƯỚC VIỆC CHÍNH QUYỀN CHO PHÉP NHỮNG SỰ THÁI QUÁ TRONG ỨNG XỬ VỚI TÔN GIÁO VÀ QUAN HỆ HÔN NHÂN-GIA ĐÌNH TRUYỀN THỐNG, TƯỚC ĐOẠT TẬN GỐC ĐẤT ĐAI CỦA CÁC CHỦ ĐẤT LỚN VÀ CÁC NÔNG DÂN GIÀU CÓ. MỘT BỘ PHẬN QUAN TRỌNG QUÂN ĐỘI KHÔNG HIỂU ĐƯỢC MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ CỦA CÁCH MẠNG VÀ TỪ CHỐI THAM GIA CHIẾN ĐẤU, ĐẶC BIỆT LÀ KHI QUÂN ĐỘI ĐƯỢC SỬ DỤNG CHỐNG LẠI DÂN THƯỜNG. TRÊN ĐỊA HẠT NÀY NẠN ĐÀO NGŨ TĂNG MẠNH, TRONG ĐÓ NHIỀU TRƯỜNG HỢP ĐÀO NGŨ TOÀN THỂ ĐƠN VỊ.

Vào cuối năm 1978 - đầu năm 1979 ban lãnh đạo Pakistan (đại diện chủ yếu là các tướng lãnh và sĩ quan) đã bộc lộ rõ mưu đồ của họ là củng cố các lực lượng phản cách mạng Afghanistan trong khuôn khổ một mặt trận thống nhất. Các cơ quan đặc biệt Mỹ tăng cường làm việc trực tiếp với phe đối lập Afghanistan.

Vào đầu Cách mạng tháng Tư quân đội Afghanistan bị giằng xé bởi những mối mâu thuẫn sâu sắc về xã hội, dân tộc, tôn giáo và ý thức hệ, làm suy yếu sự thống nhất chính trị-quân sự và tinh thần chiến đấu của quân đội. Một số cuộc khủng hoảng chính trị-xã hội gay gắt từng xảy ra tại Afghanistan vào những năm 1960-1970 dẫn đến việc chính trị hóa các lực lượng vũ trang, đặc biệt là giới sỹ quan. Điều đó tạo cơ sở cho sự tham gia tích cực của giới quân sự vào các nhóm chính trị khác nhau.

Nông dân Afghanistan được gọi nhập ngũ cũng được giới thiệu làm quen với các quan điểm và ý tưởng mới, bắt đầu cảm thấy rằng họ thuộc về toàn thể quốc gia. Tuy nhiên, xét về tổng thể thế giới quan của khối đông đảo binh lính và hạ sỹ quan vẫn là bảo thủ. Cam kết trung thành với một trào lưu xác định của đạo Hồi, bộ tộc, dân tộc và các nhà lãnh đạo truyền thống vẫn chiếm ưu thế trong số những người lính so với hình dung về nghĩa vụ xã hội và tổ quốc.
........

[qtdc]

(tiếp)

Kể từ khi giành được độc lập vào năm 1919, quân đội Afghanistan chưa chiến đấu với một kẻ thù nước ngoài nào, do đó giới cầm quyền không thể sử dụng yếu tố này cho việc củng cố lực lượng vũ trang quốc gia.

Đối với vấn đề hy vọng vào khẩu hiệu giải phóng Pashtunistan khỏi Pakistan - thì trên một mức độ nhất định thậm chí nó còn đóng vai trò ngược lại, khi mà điều đó tăng cường thêm mâu thuẫn dân tộc trong quân đội (giữa các đơn vị sắc tộc Pashtun và không phải Pushtun) và duy trì một cách giả tạo độc quyền của người Pashtun chiếm giữ các vị trí quan trọng về quân sự.

Thông báo về cuộc nổi dậy vũ trang ngày 27 tháng 4 năm 1978 được chào đón ở các đơn vị quân đội Afghanistan về cơ bản là theo hướng tích cực. Các tổ chức quân sự của NDPA trong các sư đoàn, đóng quân tại các tỉnh, đã biết cách cô lập các sĩ quan cao cấp - những người ủng hộ Daud và không cho phép di chuyển các đơn vị trung thành với ông ta về thủ đô. Trong các đơn vị đã diễn ra rất nhiều cuộc mít tinh ủng hộ cách mạng. Các binh sĩ tham gia thanh lọc khỏi bộ máy nhà nước các quan chức phản động, tập hợp thành các nhóm đặc biệt của chính quyền đô thị, kiểm soát bình ổn giá cả thị trường tại các chợ. Một số sỹ quan được bổ nhiệm vào cương vị tỉnh trưởng và huyện trưởng. Chính phủ mới bao gồm ba nhà quân sự - thành viên tích cực tham gia cuộc đảo chính (M.A.Vattanzhar - Phó Thủ tướng và Bộ trưởng Bộ Giao thông, A.Qadir - Bộ trưởng Quốc phòng, M.Rafi - Bộ trưởng Bộ Công tác Xã hội). Trong Hội đồng Cách mạng Afghanistan có 5 sĩ quan quân đội.

Tuy nhiên, thái độ với cách mạng trong quân đội vẫn còn mơ hồ. Quân đội vốn có một mạng lưới ngầm các tổ chức cánh hữu, dựa vào các sĩ quan cao cấp đã bị sa thải khỏi quân đội, bắt đầu các hoạt động tuyên truyền chống chính phủ và chống Liên Xô.

Mùa hè năm 1978, trong giới quân nhân ở Kabul người ta đã cảm nhận được ảnh hưởng của các cơ quan tình báo phương Tây - có những tờ rơi kêu gọi "bước vào con đường chiến tranh để thanh lọc khỏi Afghanistan những người Cộng sản và người Nga". Kết quả của hoạt động này là trong những tháng đầu tiên sau cuộc cách mạng, có một bộ phận binh lính và sỹ quan đào ngũ, trốn sang đất Pakistan và tạo điều kiện củng cố các cơ sở của phong trào chống chính phủ.

Ngày 30 tháng 6 năm 1978, trong quân đội phát hiện ra một âm mưu lớn. Cầm đầu là viên cựu chỉ huy một trung đoàn, người đã bị sa thải sau cuộc cách mạng. Như các sự kiện cho thấy, ở cấp độ chỉ huy các lực lượng vũ trang có khá nhiều sỹ quan chuyển hướng phản động.


Bất kỳ biện pháp hoạt động nào của chính phủ mới ở Afghanistan liên quan đến nông thôn đều đòi hỏi sự thận trọng và cân bằng tối đa. Tuy nhiên, thay vì làm việc kiên trì để giải thích các mục tiêu của cách mạng, chính quyền mới đã đi theo cách ban hành một loạt sắc lệnh về việc thi hành hàng loạt cải cách nhằm nhanh chóng phá hủy hệ thống quyền sử dụng đất hiện có.
Ảnh: Leonid Yakutin

Tuy nhiên, mối nguy hiểm lớn nhất đối với cách mạng là sự bất đồng của ban lãnh đạo đang nắm quyền của Afghanistan. Một lần nữa sự phân chia trong NDPA lại bắt đầu. Nó có ảnh hưởng chết người đối với quân đội - việc đàn áp các parchamist lan rộng sang cả lực lượng vũ trang. Trong cuộc thanh trừng những người tích cực ủng hộ phái "Parcham" đã bị sa thải khỏi quân đội, một phần bị đàn áp. Số còn tự do nhận chỉ thị rút vào hoạt động bí mật và tiếp tục củng cố vị trí trong quân đội.

Trong tháng 8 H.Amin và nhóm của ông ta chế ra các tài liệu cáo buộc âm mưu của parchamist S.A.Keshtmand (sắc tộc Hazara), Bộ trưởng Quốc phòng A.Qadir (người ủng hộ phái khalq), parchamist M.Rafi, Tổng tham mưu trưởng Quân đội Afghanistan Shahpur (không đảng phái) và những người khác.

N.M.Taraki đã đồng ý cho bắt họ. Trong quá trình thẩm vấn Ahmad Qadir và S.A. Keshtmand đã sử dụng đến sốc điện. Người ta đã quyết định ban cho họ và một loạt sỹ quan khác án tử hình theo điều 204 Luật hình phạt thời Daud. Chỉ sau khi phía Liên Xô có yêu cầu lặp đi lặp lại nhiều lần thì đối với Keshtmand, Qadir và Rafi án tử hình mới được thay thế bởi án tù chung thân.

Quân đội trong tay chính phủ Afghanistan vào thời điểm đó là lực lượng duy nhất có khả năng chống lại các hoạt động của phe đối lập vũ trang. Theo lệnh của chính phủ trong tất cả các quân đoàn và sư đoàn người ta lập ra các đơn vị cơ động đặc biệt, bao gồm trong biên chế các xe tăng, xe bọc thép và pháo binh. Các đơn vị này khi có yểm trợ của không quân, được sử dụng rộng rãi để ngăn chặn các cuộc bạo động chống chính phủ trong nước, mà không thể không gây ảnh hưởng đến tinh thần chiến đấu của quân đội.

Giới binh lính có nguồn gốc xã hội là nông dân phản ứng rất xấu trước việc chính phủ cho phép sự thái quá trong ứng xử đối với các tôn giáo và quan hệ gia đình truyền thống, tước đoạt quyền sở hữu căn bản đất đai của các chủ đất lớn và những nông dân giàu có.

Một phần đáng kể quân đội không hiểu được các mục tiêu và nhiệm vụ của cách mạng, và họ từ chối chiến đấu, đặc biệt là khi quân đội được sử dụng chống lại thường dân. Trên cơ sở đó mà nạn đào ngũ từ thời Daud đã tăng lên, trong đó có cả các trường hợp đào ngũ của toàn thể một đơn vị.

Về phần các sỹ quan thì nhiều người trong số họ bị mất phương hướng do hình thức của cuộc cách mạng, và trong thực tế là bởi các khẩu hiệu nguy hiểm của H.Amin và nhóm vây quanh ông ta. Vì vậy cuộc đấu tranh nội bộ trong đảng, kêu gọi các parchamist trả thù "chủ nghĩa khalq đẫm máu" đã đẩy nhiều người trong số họ sang liên minh với những kẻ thù của cách mạng.

Cuộc khủng hoảng trong ban lãnh đạo Afghanistan, sự công khai đưa vào LLVT những người ủng hộ H.Amin (đặc biệt trong các cơ quan chính trị) đã dẫn đến sự mất tổ chức chung cuộc của quân đội.

Trước đó, trong suốt triều đại của Mohammed Daud (1973-1978), thành phần chỉ huy của quân đội Afghanistan đã nhiều lần bị lung lay. Ở giai đoạn đầu tiên của cuộc cách mạng (1978-1979) đội ngũ sỹ quan cũng đã nhiều lần bị thanh lọc.

Kết quả là điều đó dẫn đến những hành vi vi phạm nghiêm trọng và phổ biến trên quy mô lớn các mối liên hệ chức năng bên trong của quân đội, làm suy yếu tổng thể khả năng chiến đấu của nó. Ngoài ra, việc trấn áp liên quan đến giới quân nhân và phe đối lập trong đảng đã gieo rắc sự không tin cậy trong tầng lớp sỹ quan, làm suy giảm kỷ luật và phá vỡ nền tảng giáo dục-chính trị trong quân đội, do đó phá hoại khả năng của họ chiến đấu chống lại kẻ thù. Trong quân đội mâu thuẫn dân tộc gay gắt thêm còn gây ra bởi nạn "pushtunization" bộ máy đảng-nhà nước.

Góp phần làm suy yếu quân đội có đường lối không đúng đắn của H.Amin trong mối quan hệ với một số bộ lạc Pashtun mà khu vực sinh sống của họ đã nhiều lần bị đánh bom. Đối với nhiều trưởng lão và thủ lĩnh các bộ lạc người ta đã sử dụng đến các biện pháp đàn áp. Điều này dẫn đến việc lực lượng dân quân không còn tuân theo bộ chỉ huy quân sự, các đơn vị dân quân này theo truyền thống được hình thành trên cơ sở tự nguyện để bảo vệ biên giới với Pakistan.

Tất cả các trường hợp nói trên cuối cùng đưa đến một thực tế là vào cuối năm 1979 quân đội Afghanistan trên một mức độ lớn đã bị mất tinh thần. Ngoài ra, hầu hết các đơn vị hợp thành và các đơn vị cơ sở bị xé rời đi bảo vệ các mục tiêu khác nhau. Vì vậy, khả năng của quân đội chống lại phe đối lập vũ trang suy giảm đáng kể. Cũng thời gian đó, một nửa số các huyện trong đất nước và đa số các điểm định cư ở khu vực nông thôn nằm toàn bộ hoặc một phần dưới sự kiểm soát của phe đối lập hoặc ngoài tầm kiểm soát của chính phủ.

Andrey Mikhailov
.......

[qtdc]

(tiếp)


Đến thời điểm đưa quân đội Liên Xô xâm nhập Afghanistan ngày 25 tháng 12 năm 1979, đất nước đã chìm trong ngọn lửa nội chiến. Trên bức ảnh nhỏ - vũ khí bộ binh của các nhóm đối lập Afghanistan bị tịch thu trong các trận đánh. Ảnh: Leonid Yakutin

Khúc dạo đầu cho cuộc chiến Afghanistan (3)

Tình hình ở Afghanistan trước khi quân đội Xô Viết xâm nhập vào nước này

Tiếp theo. Bắt đầu từ số 2 (45) 2009. Sự hợp tác Liên Xô-Afghanistan đã được thực hiện thường xuyên từ năm 1955. Sự hợp tác này bao gồm chủ yếu trên các lĩnh vực kinh tế và quân sự, nó được xây dựng trên các nguyên tắc bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau.

Sau cuộc Cách mạng tháng Tư viện trợ cho Afghanistan tăng lên. Theo yêu cầu của các nhà lãnh đạo Afghanistan, các chuyên gia đã được gửi tới Kabul để làm cố vấn trong các Bộ và cơ quan của nước Cộng hòa, trong đó có Ủy ban Trung ương NDPA, họ giúp xác định các cơ sở cho kế hoạch dài hạn phát triển kinh tế-xã hội của Afghanistan, các chính sách nông nghiệp và cải cách ruộng đất. Kim ngạch hàng hóa tăng mạnh. Afghanistan được cung cấp các khoản vay và viện trợ không hoàn lại.

Tháng 5 năm 1978, N.M.Taraki quay sang yêu cầu Liên Xô giúp đỡ củng cố quân đội Afghanistan. Theo yêu cầu này một thỏa thuận liên chính phủ về các cố vấn đã được ký kết. Với thỏa thuận trên, các nhà tư vấn quân sự được nhận quy chế cố vấn bằng việc thay đổi chức năng và nhiệm vụ của họ. Số lượng cố vấn quân sự tăng từ 100 lên đến 400. Điều này cho phép họ không chỉ hiện diện ở văn phòng trung tâm đoàn cố vấn, mà còn có mặt ở các sư đoàn, các lữ đoàn và trung đoàn độc lập.

Việc cung cấp trang thiết bị kỹ thuật-vũ khí và tổ chức sửa chữa tại chỗ đã tăng lên, công tác huấn luyện bổ sung cho các sỹ quan và chuyên viên quân sự Afghanistan được triển khai và mở rộng đến số quân nhân Afghanistan đang học tập ở các trường đại học cao đẳng quân sự của Bộ Quốc phòng Liên Xô. Để nghiên cứu tình hình tại chỗ, tìm hiểu các nhu cầu và các đề nghị của phía Afghanistan, trợ giúp bộ chỉ huy quân sự trong việc thực hiện các khuyến nghị của phía Xô Viết về các vấn đề quân sự ở Afghanistan, người ta đã gửi đến các nhóm chuyên gia quân sự Liên Xô đứng đầu là các quan chức có trách nhiệm của Bộ Quốc phòng Liên Xô.

Với những mục tiêu trên (mà không phải để chuẩn bị cho việc đưa quân đội Liên Xô vào Afghanistan, như một số "học giả" và "nhân chứng" đã viết về điều đó) đã phái đến công tác các nhân vật, ví dụ như, Tổng tư lệnh lục quân đại tướng I.G.Pavlovsky và Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội và Hải quân đại tướng A.A.Epishev.


Đại tướng I.G.Pavlovsky (1909-1999), AHLX, Thứ trưởng QP, Tổng tư lệnh lục quân (1967-1979), tư lệnh chiến dịch mật danh "Dunai" đưa quân đội 5 nước thành viên khối Warsaw xâm nhập Tiệp Khắc năm 1968. Nhiệm vụ chính liên quan đến Afghanistan là nghiên cứu tình hình thực tế tại chỗ trước khi đưa quân đội Xô Viết vào nước này. Quan điểm của ông trong báo cáo gửi lên BTQPLX Nguyên soái D.F.Ustinov và TTMT QĐLX Nguyên soái N.V.Ogarkov là phản đối việc đưa quân đội Xô Viết vào nước này. Kết quả là TTL Lục quân bị gạt ra khỏi nhóm soạn thảo kế hoạch đưa QĐ Xô Viết vào Afghanistan. Vài tháng sau khi quân đội Liên Xô xâm nhập Afghanistan cuối tháng 12 năm 1979, ông bị cách chức và từ tháng 6 năm 1980 chuyển sang làm cố vấn thanh tra quân sự trong nhóm tướng lĩnh thanh tra BQP Liên Xô.

Liên Xô đã giúp nâng cao đời sống vật chất của quân đội Afghanistan. Chẳng hạn, phục vụ cho nhu cầu hậu cần của quân đội Afghanistan người ta đã gửi tới một số lượng lớn đồ nội thất doanh trại (giường lính, bàn, ghế, v.v.), đồ trải giường, đồ dùng vệ sinh cá nhân. Ta chú ý đến một thực tế là tất cả những điều này trong quân đội Afghanistan cũ không tồn tại. Theo truyền thống, các binh sĩ Afghanistan sử dụng tất cả những gì mang theo từ nhà họ đi, còn ngủ thì họ ngủ trên các phản đất sét và ngay trên mặt đất.

Công việc của các cố vấn quân sự Liên Xô có một ý nghĩa quan trọng trong việc khắc phục tình trạng "ông chủ" của các sĩ quan trong quan hệ với binh lính (các hình phạt thời trung cổ đối với binh lính, việc đánh đập họ công khai, chiếm hữu khẩu phần lương thực và phụ cấp của họ, v.v). Công tác này được thực hiện liên tục trong một thời gian dài và đã cho kết quả.

Tuy nhiên, việc tái phát còn thể hiện một thời gian dài trong quân đội Afghanistan (ví dụ, các sĩ quan Afghanistan không báo cáo về tình hình đào ngũ của binh sĩ trong một vài tháng, nhưng cùng lúc đó họ vẫn nhận phụ cấp cho những kẻ đào ngũ và chiếm dụng nó). Các cố vấn và các chuyên gia Liên Xô cũng làm việc tại Cơ quan An ninh Quốc gia, Bộ Nội vụ (người ta biệt phái đến từ các cơ quan Liên Xô có liên quan).

Các cố vấn Liên Xô tại tất cả các cơ quan ở Afghanistan đã làm nhiệm vụ của họ một cách trung thực và đã thể hiện công tác trợ giúp hàng ngày một cách đáng kể cho người được cố vấn. Tuy nhiên họ có mục tiêu chiến lược là phải dẫn dắt sự việc hướng tới việc các nhân viên quốc gia sẽ đảm nhiệm công việc một cách độc lập, có kỹ năng giải quyết sáng tạo cho tất cả các vấn đề. Thật không may, những mục tiêu này không được hoàn thành một cách đầy đủ.

Thực tế là nhiều cố vấn của chúng ta, do thiếu kinh nghiệm, kiến thức về đặc tính dân tộc, truyền thống và đặc điểm của người Afghanistan nên không tìm thấy ngay lập tức các giải pháp cần thiết cho những vấn đề trên. Hơn nữa, họ còn đi ra ngoài khuôn khổ vai trò của mình như đã xác định. Thường thì các cố vấn cho rằng tự mình thực hiện hầu hết các nhiệm vụ còn dễ dàng hơn là để người được mình cố vấn thực hiện.

Điều này dẫn đến sự thay thế những người Afghan trong các công đoạn cụ thể và gây ra tâm lý phụ thuộc ở các nhân viên địa phương, và đôi khi làm phát sinh cơ sở cho những cáo buộc về "can thiệp vào công việc nội bộ".

HAFIZULLAH AMIN MỘT LẦN NỮA ĐẶT LẠI VẤN ĐỀ TRIỂN KHAI 3 PHÂN ĐỘI QUÂN ĐỘI XÔ VIẾT TẠI KABUL KHI PHÁT SINH TRƯỜNG HỢP KHẨN CẤP Ở THỦ ĐÔ. THEO ÔNG TA CÁC ĐỊA ĐIỂM BỐ TRÍ BÍ MẬT CÓ THỂ LÀ CÂU LẠC BỘ QUÂN ĐỘI, ĐẠI SỨ QUÁN LIÊN XÔ VÀ LÃNH ĐỊA TANE-TADZHBEK, NƠI MÀ CUỐI NĂM ĐƯỢC BỐ TRÍ LÀM DINH NGUYÊN THỦ QUỐC GIA, VÀ NƠI CÓ CÁC DOANH TRẠI. AMIN NÓI RẰNG ĐỒNG CHÍ TARAKI MONG ĐỢI TIỂU ĐOÀN XÔ VIẾT SỚM CÓ MẶT Ở CLB QUÂN ĐỘI. Đại diện KGB. 24/7/1979.

Sau khi sự chia rẽ mới trong NDPA nổi lên vào năm 1978, Đảng CS Liên Xô đã nhiều lần kêu gọi các nhà lãnh đạo Afghanistan hãy thống nhất và đi tới sự lãnh đạo tập thể trong cả đảng và chính phủ. Để hỗ trợ, các nhân vật có trách nhiệm của Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô nhiều lần đến Kabul, trong đó có Bí thư Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô Boris Ponomarev. Tuy nhiên, cả Taraki và Amin đều không lắng nghe các khuyến nghị của Liên Xô về sự cần thiết phải thống nhất đảng, chấm dứt đàn áp và khôi phục pháp luật trong nước, mặc dù trên lời nói họ đồng ý với lập luận của phía Liên Xô.

Một lý do cho thái độ này là trước cuộc Cách mạng tháng Tư, tiếp xúc gần gũi giữa Đảng Cộng sản Liên Xô và NDPA là không có. Sự việc chỉ giới hạn bằng việc trao đổi thư từ không thường xuyên vào một số dịp quan trọng. Dù trong giai đoạn trước khi thống nhất "Khalq" và "Parcham", Ban Chấp hành Trung ương ĐCSLX đã có những nỗ lực nhất định để việc thống nhất này trở thành thực tế.

Lý do thứ hai, tất nhiên nằm ở chỗ trong một thập kỷ chia rẽ PDPA, trong các phe phái của nó đã tích lại rất nhiều khiếu nại về nhau, mà không thể được khắc phục trong vòng chưa đầy một năm kể từ khi hiệp thương thống nhất trước Cách mạng Tháng Tư. Ban lãnh đạo Khalqist tin rằng, ví dụ, các khuyến nghị của phía Liên Xô không tính đến đầy đủ những đặc điểm của NDPA, tâm lý của các thành viên phái mình, và do đó luôn luôn cám ơn các lời tư vấn đó, nhưng làm thì họ làm theo cách của mình. Đến lượt mình, nói cho công bằng thì mức độ gay gắt trong tuyên bố của chúng ta về sự thái quá và sai lầm trong đường lối chính trị của PDPA còn chưa đủ cao. Rõ ràng, các nhà lãnh đạo của chúng ta sợ xúc phạm đến người Afghanistan.

Ngoài ra, phía Afghanistan và ở một mức độ nhất định cả phía Liên Xô trong các đánh giá của mình chủ yếu xuất phát từ quan niệm rằng các sự kiện ở Afghanistan là một phần của quá trình chung thuộc phong trào giải phóng dân tộc và cách mạng-dân chủ đang dâng cao trên toàn thế giới (Angola, Mozambique, Ethiopia, v.v).


N.M.Taraki trong một cuộc duyệt binh tháng 10 năm 1978.

Còn N.M.Taraki, thật không may, ông là một nhà tâm lý học chính trị thiển cận và yếu kém. Ông không thể hiểu được bản chất và chính sách của H.Amin, mặc dù những cảnh báo đầu tiên về ông ta từ các nhà lãnh đạo Liên Xô ông đã nhận được vào năm 1978, ông vẫn coi H.Amin là "đồng chí trung thành và xuất sắc" cho đến khi sự tồn tại của ông gần kết thúc đến nơi, và ông đã phải trả giá cho điều đó bằng mạng sống của bản thân mình.

Sau cuộc nổi loạn Herat ban lãnh đạo Afghanistan bắt đầu khẩn nài gửi quân đội Liên Xô tới để hỗ trợ trong việc dẹp tan các nhóm đối lập bên trong, tổ chức phòng vệ các cơ sở nhà nước quan trọng, cũng như bảo vệ các cá nhân, bởi lẽ khả năng của quân đội đối phó được với những vấn đề này rõ ràng rất đáng ngờ. Các yêu cầu này được nêu lên với các đại diện của chúng ta tại Kabul hoặc gửi trực tiếp cho các vị lãnh đạo Liên Xô đến thăm Kabul.
........

[qtdc]

(tiếp)


Danh sách các yêu cầu của ban lãnh đạo Afghanistan về việc đưa vào Afghanistan các lực lượng đồn trú hạn chế quân đội Liên Xô trong năm 1979:
-14/4/1979: Gửi tới Afghanistan 15-20 trực thăng chiến đấu cùng các kíp bay;
-16/6/1979: Gửi tới các kíp lái Xô Viết để điều khiển xe tăng, BMP làm nhiệm vụ bảo vệ chính phủ, các sân bay Bagram, Shindand;
-11/7/1979: Gửi tới Afghanistan cỡ 2 sư đoàn;
-20/7/1979: Đưa vào Kabul một sư đoàn ĐBĐK;
-21/7/1979: Gửi tới Afghanistan 8-10 trực thăng Mi-24 cùng các tổ bay Xô Viết;
-24/7/1979: Đưa vào Kabul 3 đơn vị quân đội;
-12/8/1979: Cần phải nhanh chóng đưa vào Kabul các đơn vị Xô Viết;
-12/8/1979: Gửi tới Kabul 3 đơn vị đặc biệt Xô Viết và các trực thăng vận tải cùng tổ bay Xô Viết;
-21/8/1979: Gửi tới Kabul 1,5-2 ngàn quân nhảy dù. Thay thế các khẩu đội PK Afghanistan bằng các khẩu đội PK Xô Viết;
-25/8/1979: Đưa quân đội Xô Viết vào Kabul;
-2/10, 17/11, 20/11/1979: Gửi một tiểu đoàn đặc nhiệm tới bảo vệ riêng Amin;
-2/12/1979: Gửi tới tỉnh Badakhshan 1 trung đoàn tăng cường;
-3/12/1979: Đưa vào khu vực phía bắc Afghanistan các đơn vị công an Xô Viết;
-12/12, 17/12/1979: Triển khai trên khu vực phía bắc Afghanistan các đơn vị đồn trú Xô Viết làm nhiệm vụ bảo vệ đường giao thông của nước cộng hòa.

Yêu cầu đầu tiên như vậy đã đến nơi nhận vào ngày 14 tháng 4 năm 1979.

H.Amin mời Trưởng cố vấn quân sự trung tướng Lev Gorelov đến, và theo ủy nhiệm của N.M.Taraki đã nêu yêu cầu "phái đến Kabul 15-20 trực thăng chiến đấu do các kíp bay Liên Xô điều khiển để sử dụng chúng trong trường hợp có tình hình căng thẳng ở biên giới và khu vực miền trung đất nước nhằm chống lại quân nổi dậy và khủng bố từ Pakistan sang".

Trong trường hợp này họ đảm bảo rằng việc có mặt và sử dụng các kíp bay Liên Xô sẽ được giữ bí mật.

NGÀY 11 THÁNG 7 NĂM 1979, N.M.TARAKI CŨNG PHÁT BIỂU SUY NGHĨ CHO RẰNG SẼ LÀ TỐT ĐẸP NẾU NHƯ PHÍA LIÊN XÔ QUYẾT ĐỊNH TRIỂN KHAI BÍ MẬT Ở KABUL MỘT SỐ NHÓM QUÂN SỰ ĐẶC BIỆT QUÂN SỐ CỠ TIỂU ĐOÀN CHO MỖI NHÓM TRONG TRƯỜNG HỢP TÌNH HÌNH THỦ ĐÔ NHANH CHÓNG XẤU ĐI. Đại diện KGB. 11/7/1979.

Ngày 12 tháng 7 năm 1979, đại sứ Liên Xô, đại diện KGB Liên Xô và trưởng cố vấn quân sự gửi đi bức điện trong đó nói: "... ban lãnh đạo Afghanistan đang nghiêm túc chuẩn bị cho những cuộc đụng độ mới với phe phản cách mạng, tuy nhiên trên một mức độ lớn họ đang tính đến sự hỗ trợ trực tiếp của Liên bang Xô Viết trong trường hợp phát sinh khủng hoảng sâu sắc".

18 tháng 7 năm 1979 B.N.Ponomarev từ Kabul báo cáo với Ủy ban Trung ương ĐCS Liên Xô rằng trong suốt cuộc trò chuyện "N. M.Taraki và H.Amin nhiều lần quay trở lại vấn đề về việc mở rộng sự hiện diện quân sự của Liên Xô trong nước họ. Họ đặt ra vấn đề đưa chừng 2 sư đoàn vào Afghanistan trong trường hợp khẩn cấp theo yêu cầu của chính phủ hợp pháp của nước cộng hòa".

Ngày 19 tháng 7 năm 1979, diễn ra cuộc họp lần thứ hai của B.N.Ponomarev với Taraki, người lại "một lần nữa quay lại vấn đề tăng cường sự hỗ trợ quân sự của Liên Xô, sau khi nói rằng, trong trường hợp phát sinh tình hình khẩn cấp, việc đổ bộ một sư đoàn ĐBĐK xuống Kabul sẽ đóng vai trò quyết định trong việc đánh bại cuộc bạo động của các lực lượng phản cách mạng".

Ngày 20 tháng 8 năm 1979 H.Amin trong cuộc nói chuyện với Tổng tư lệnh lục quân I.G. Pavlovsky có đặt vấn đề về số lượng quân đội Afghanistan đang tập trung ở khu vực Kabul, có thể được sử dụng trong các khu vực khác chống lại bè lũ phản cách mạng, nếu khi đó Liên Xô đồng ý chia sẻ một đơn vị nhảy dù của mình tới khu vực Kabul.

Ngoài ra, Amin đặt vấn đề thay thế các khẩu đội PK bảo vệ Kabul và đang bố trí tại các điểm cao khống chế xung quanh thành phố mà lòng trung thành của họ ông ta nghi ngờ, bằng các khẩu đội PK của Liên Xô.

Ngày 2 tháng 12 năm 1979 H.Amin mời trưởng cố vấn quân sự đến gặp, và nói rằng trong điều kiện khi các phiến quân ở Badakhshan đang được sự hỗ trợ từ Trung Quốc và Pakistan, mà ông không thể rút quân đội từ các khu vực khác đang có giao tranh về, ông yêu cầu chính phủ Liên Xô phái tới tỉnh này một thời gian ngắn một trung đoàn tăng cường để giúp bình thường hóa tình hình. Amin yêu cầu chuyển đề nghị của ông tới Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và cho biết cá nhân ông sẵn sàng đưa vấn đề này lên L.I.Brezhnev.

Tất cả các yêu cầu đó, khoảng 20 đề nghị, được gửi qua các quan chức đại diện Liên Xô, 7 trong số đó được H.Amin gửi sau khi loại bỏ N.M.Taraki (Phòng lưu trữ-lịch sử Bộ Tổng tham mưu, fond 48, tập 3570, các tài liệu số 36, 37, 38, 59, 60, 130, 131, 132).

Các đại diện Liên Xô cũng đôi khi báo cáo về Moskva đề nghị về sự cần thiết phái quân tới Afghanistan để đảm bảo sự an toàn cho các công dân của chúng ta. Ví dụ, ngày 19 tháng 3 năm 1979 đại sứ Liên Xô và đại diện KGB đề nghị "xem xét vấn đề quân đội của chúng ta sẽ tham gia ở một mức độ nào đó, theo một lý do phù hợp tương ứng, để bảo vệ các cơ sở và công trình quan trọng được xây dựng với sự hỗ trợ của Liên Xô. Chẳng hạn có thể xem xét việc gửi các đơn vị quân đội Xô Viết tới các sân bay quân sự Bagram và cảng hàng không Kabul ... ". Các đại diện Liên Xô tin rằng những hành động này sẽ đảm bảo cho việc di tản an toàn công dân Liên Xô trong trường hợp xảy ra một cuộc khủng hoảng (Phòng Lưu trữ-Lịch sử Bộ Tổng tham mưu, fond 48, tập 3570, các tài liệu số 125, 129, 130).

Hoạt động ly khai của phái Khalq do H.Amin cầm đầu trong nửa sau năm 1979 trên thực tế đã dẫn tới cuộc đảo chính ở Afghanistan.

Vào đầu tháng Chín, H.Amin khẩn khoản yêu cầu N.M.Taraki đi đến Havana dự phiên họp các nguyên thủ quốc gia phong trào không liên kết. Trong đó ông ta theo đuổi mục đích khi Taraki vắng mặt sẽ chuẩn bị hoàn chỉnh việc chiếm giữ quyền lực trong nước. Nỗ lực của các nhà lãnh đạo Liên Xô thuyết phục Taraki gạt bỏ chuyến đi (cơ sở của lý do trên thời gian này đã có) chẳng đi đến đâu - như trước kia ông ấy vẫn tin tưởng Amin một cách mù quáng.


N.M.Taraki tại Moskva ngày 9/9/1979 sau khi dự hội nghị nguyên thủ các nước không liên kết ở Havana.

Báo Sao Đỏ, ngày 9.09.79

Havana, 8.09.79(ТАSS) ...N.М.Таraki tuyên bố rằng tại Afghanistan không có bất kỳ nhóm phản cách mạng nào. Tất cả những kẻ bạo động chống lại nước Afghanistan mới đã bỏ chạy. Nhiều kẻ trong đó hiện đang ở Pakistan... Nhân dân Аfghanistan tràn đầy quyết tâm đi theo con đường họ đã chọn.

Ngày 10 tháng 9 năm 1979 trên đường từ Havana về Kabul Taraki gặp gỡ tại Moskva với Leonid Brezhnev, Andrei Gromyko, Yuri Andropov, Dmitri Ustinov, họ cảnh báo ông về các hoạt động khó coi của Amin, bao gồm cả việc loại bỏ những người cộng sự cuối cùng của Taraki.

Đến lúc này Taraki tuyên bố sẽ ngay lập tức có những hành động thích hợp. Tuy nhiên, các sự kiện tiếp theo đã chỉ ra rằng như thế là quá muộn.

Ngày 11 tháng 9 năm 1979 Taraki có mặt ở Kabul. Trưởng cơ quan an ninh A.Sarwari nói với ông rằng trong ban lãnh đạo Afghanistan và NDPA đang có sự chia rẽ đến tận cùng, thủ phạm là H.Amin đang sẵn sàng để cướp chính quyền trong cả nước.

Điều này làm Taraki vô cùng lo lắng, và ngày hôm sau khi Amin đòi ông phải loại bỏ khỏi các cương vị đang nắm giữ những người như A.Vatandzhar, A. Sarwari, Sh.Mazduryar, S.Gulyabzoya thì Taraki từ chối.

Ngày 13 tháng chín năm 1979 Amin một lần nữa gọi điện thoại yêu cầu Taraki loại bỏ "bộ tứ" và một lần nữa chỉ nhận được sự cự tuyệt. Ảo tưởng của Taraki trong quan hệ với Amin cuối cùng cũng tan biến. Ông tổ chức một cuộc họp với những người ủng hộ ông. Và Amin cũng tổ chức một cuộc họp tương tự. Trong cuộc họp Taraki xác nhận rằng thời gian để trung hòa các hoạt động phá hoại của Amin đã bị để lỡ và các kẻ thù công khai của ông ta cần phải được cứu thoát.

Vatandzhar, Gulyabzoy, Sarwari và Mazduryar từ cuộc họp đi thẳng đến Đại sứ quán Liên Xô và ở lại đó. Cùng ngày Moskva chỉ thị cho các đại diện Liên Xô đến thăm Taraki và Amin, thay mặt Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương ĐCS Liên Xô "và cá nhân Brezhnev" cảnh báo họ về việc không thể để xảy ra chia rẽ trong ban lãnh đạo đảng và nhà nước. Đồng thời, đại sứ Liên Xô nhận được nhiệm vụ đảm bảo nơi trú ẩn cho "bộ tứ" trong Đại sứ quán.

Các đại diện Liên Xô đã thực hiện theo đúng ủy nhiệm. Cả hai nhà lãnh đạo Afghanistan đều cam đoan rằng họ sẽ thực hiện tất cả các biện pháp để tăng cường sự đoàn kết thống nhất.

Nhưng ở Moskva mọi người đều thấy rõ không còn có thể ngăn chặn được Amin.


N.M.Taraki đặt vòng hoa tại Lăng Lênin tháng 3 năn 1979.

Ngày 14 tháng 9 năm 1979 Amin lệnh cho đơn vị quân đội đồn trú Kabul chuyển mức SSCĐ số 1. Các đại diện Liên Xô lại gặp gỡ ông ta và cố gắng để tác động. Nhưng điều này không dẫn đến đâu. Vào giữa ngày Amin theo điện thoại mời của Taraki và đại diện Xô Viết đã có mặt tại dinh thự của Taraki và tại đây đã diễn ra một cảnh tượng mang đến nhiều cách hiểu khác nhau.

Theo một phiên bản sự kiện, nhân viên bảo vệ cố gắng ngăn Amin vào chỗ Taraki vì tại thời điểm đó trong phòng ông đang có mặt đại sứ Liên Xô và I.G.Pavlovsky, và nhân viên bảo vệ đã bắn chỉ thiên.

Theo một phiên bản khác, bảo vệ của Taraki đã bắn Amin. Người tùy tùng đi cạnh Taraki (người cùng phe và thủ hạ của Amin) đã bị giết chết, và một sỹ quan bảo vệ của Amin bị thương.

Có cơ sở để tin rằng sự kiện này đã được Amin tổ chức để có được một lý do chính thức loại bỏ Taraki (phát đạn được bắn ở cự ly gần, làm bị thương viên sỹ quan đi cạnh Amin nhưng bản thân ông ta không bị thương, mà còn dìu được người bảo vệ bị thương đi và đặt anh ta vào trong xe ô tô của mình).

Dù sao đi nữa, theo tín hiệu của Tổng tham mưu trưởng trung tá Yakub trong cùng ngày, bộ đội thuộc doanh trại đồn trú Kabul đã vào thành phố, giành quyền bảo vệ các cơ sở của chính phủ, phong tỏa dinh thự của Taraki và cắt tất cả các đường liên lạc của nó.

Buổi tối trên đài phát thanh Kabul phát đi thông cáo về những thay đổi trong chính phủ liên quan đến việc cách chức "bộ tứ". Đồng thời cũng cách chức các tướng lĩnh sỹ quan - các chỉ huy đơn vị hợp thành và cơ sở - thuộc phe ủng hộ Taraki.


Thay thế cho một đơn vị phiến quân bị giải giáp, chỉ trong một thời gian ngắn lại có một số đơn vị mới khác của phe đối lập Afghanistan.
Ảnh: Leonid Yakutin

Các đại diện Liên Xô được biết Taraki ở trong dinh thự của ông trong sự cô lập không có bảo vệ. Một số quan chức cấp cao Afghanistan bày tỏ lo sợ cho mạng sống của ông ấy.

Ngày 16 tháng 9 năm 1979 Amin tổ chức cuộc họp Bộ Chính trị Ủy ban Trung ương NDPA, và sau đó là hội nghị toàn thể Ủy ban Trung ương Đảng. Tại hội nghị trung ương N.M.Taraki và "bộ tứ" bị cách hết các chức vụ, khai trừ ra khỏi NDPA, H.Amin được bầu làm Tổng Bí thư. Cùng ngày, ông ta được bổ nhiệm làm Chủ tịch Hội đồng Cách mạng Afghanistan thay thế Taraki.

Như sau này được biết, theo lệnh của Amin, ngày 2 tháng 10 năm 1979 các sỹ quan lữ đoàn cận vệ cộng hòa đã ép chết ngạt Taraki. Thông báo chính thức về cái chết của ông chỉ phát đi vào ngày 10 tháng 10. Thông cáo nói rằng "Taraki đã chết sau một quá trình đau ốm ngắn ngủi nhưng trầm trọng", và di hài của ông đã được chôn cất trong hầm mộ gia đình.


Bắt giữ một trong những thủ phạm giết tổng thống N.M.Taraki, cựu chủ nhiệm phòng thông tin liên lạc Bộ Quốc phòng CHDC Afghanistan Abdul Khadud, 18.1.1980.

Cần lưu ý rằng trong thông báo này, Amin tuyên bố về sự phản bội. Sau ngày 14 tháng 9 năm 1979, các nhà lãnh đạo Liên Xô đã nhiều lần kêu gọi Amin giữ lại mạng sống cho Taraki. Amin đã hứa thực hiện những yêu cầu này. Lần cuối cùng Đại sứ Liên Xô thay mặt cho Andrei Gromyko trao đổi lại vấn đề này là vào ngày 8 hoặc 9 tháng 10 năm 1979 và một lần nữa nhận được câu trả lời trấn an, và vào ngày 10 tháng 10 thì nhận được tin về cái chết của Taraki.


Bắt giữ một thủ phạm giết tổng thống N.M.Taraki, thượng úy Mohammad Ekbal.

Đến cuối năm 1979, phe đối lập Afghanistan đã có khả năng mở rộng đáng kể cơ sở xã hội của nó, củng cố hàng ngũ, tạo ra một bàn đạp mạnh mẽ ở Pakistan. Kết quả tác động của phe đối lập lên một số đội ngũ quân nhân các phân đội tại một loạt doanh trại đồn trú, chủ yếu là ở vùng xa cách trung tâm, đã gây ra các cuộc bạo động chống chính phủ.

Chẳng hạn, các cuộc bạo loạn đã xảy ra ở các trung đoàn bộ binh sơn cước số 30 (Asmar), 36 (Naray) và 18 (Khost). Ngoài ra, các cuộc bạo loạn còn xảy ra ở một số đơn vị cơ sở khác, một thời gian dài cách biệt với các ban tham mưu cấp trên và không được tiếp tế vũ khí, đạn dược và lương thực thực phẩm.

NGÀY 21 THÁNG 7 AMIN MỜI ĐẠI SỨ LIÊN XÔ TỚI GẶP, VÀ NHÂN DANH ỦY NHIỆM CỦA TARAKI ĐỀ NGHỊ CHUYỂN TỚI BAN LÃNH ĐẠO LIÊN XÔ LỜI KÊU GỌI NHƯ SAU ... DIỄN TẢ YÊU CẦU KHẨN TRƯƠNG CUNG CẤP CHO KHÔNG QUÂN AFGHANISTAN 8-10 TRỰC THĂNG VỚI CÁC TỔ BAY LIÊN XÔ SẼ THỰC HIỆN CÁC CHUYẾN BAY. ĐÃ NÓI VỚI AMIN RẰNG, NHƯ CÁC NHÀ LÃNH ĐẠO LIÊN XÔ ĐÃ NHIỀU LẦN CHO BIẾT, VÀ NHẤN MẠNH TRONG CUỘC TRAO ĐỔI CỦA B.N.PONOMAREV TẠI KABUL, PHÍA XÔ VIẾT KHÔNG THỂ ĐỒNG Ý CHO CÁC NHÂN VIÊN QUÂN SỰ LIÊN XÔ THAM GIA VÀO CHIẾN SỰ. Puzanov, 21/07/1979,

Đã ghi nhận sự xuất hiện các nhóm phiến quân mới của IPA và IOA trong các tỉnh Kunar, Nangarhar, Laghman, Paktia, Kapisa, Ghazni, Zabol, Kandahar, Gur, Badghis, Bamyan, Herat. Dưới sự kiểm soát của các nhóm và các đơn vị khác của phe đối lập (hoặc nằm ngoài sự kiểm soát của chính phủ), có khoảng 70% lãnh thổ Afghanistan, với dân số hơn 10 triệu người, nghĩa là gần như tất cả dân số nông thôn.

Các hoạt động chính trị-xã hội của chính phủ Afghanistan không cho phép tăng cường vị trí của họ trong nước và nhận được sự ủng hộ thích hợp của các tầng lớp dân chúng rộng rãi. Điều này dẫn đến sự cô lập của họ và một sự sắp xếp các lực lượng chính trị như vậy thúc đẩy sự bạo loạn rộng rãi của phe đối lập. Tác động nghiêm trọng đến sự phát triển của tình hình tại Afghanistan còn có cuộc di tản lớn sang Pakistan, cũng như các thiết chế triết học-tôn giáo của Ayatollah Khomeini, được ông ta phổ biến.


Quân Mujahideen và những người dân chạy tị nạn từ Afghanistan sang tại một vùng gần Peshawar Pakistan năm 1982.

Một nét đặc trưng của tình hình chính sách đối ngoại xung quanh Afghanistan là trong số các nước láng giềng, trừ Liên Xô, chỉ có Ấn Độ phản ứng tích cực với những diễn biến ở đất nước này. Là một trong những nước công nhận Afghanistan đầu tiên, Ấn Độ sớm phát triển các mối tiếp xúc với Kabul. Các nước có chung biên giới với Afghanistan, Iran và Pakistan, sau đó là Trung Quốc cũng đều đã công nhận nước cộng hòa.


Làng quê Afghanistan sống theo phong tục thời Trung cổ không hiểu hoặc không chấp nhận những ý tưởng và khẩu hiệu của cuộc Cách mạng Tháng Tư năm 1978.
Ảnh: Leonid Yakutin
.......

[qtdc]

(tiếp)

Tuy nhiên phản ứng của họ với các sự kiện ở Afghanistan là thù địch. Chính phủ của các quốc gia này đặc biệt đề phòng với hiệp ước Liên Xô-Afghanistan, được ký tại Moskva vào tháng 12 năm 1978, trong điều 7 của nó tuyên bố rằng các bên sẽ nỗ lực duy trì hòa bình và an ninh ở châu Á. Sự nhất trí này của Liên Xô và Afghanistan trong hoàn cảnh địa chính trị châu Á gây nên phản ứng tiêu cực đặc biệt là ở Trung Quốc.

Quan hệ gay cấn nhất là của Afghanistan với Pakistan. Trong các giới quân sự của Islamabad, trên thực tế người ta đã nghiên cứu các khả năng của một cuộc can thiệp vũ trang nhằm lật đổ chính phủ Taraki. Bộ Tổng tham mưu Pakistan đã phát triển một kế hoạch loại bỏ chính phủ Afghanistan bằng sức mạnh. Đã trù tính kế hoạch sử dụng quân đội thường trực Pakistan để đánh chiếm Kandahar với tính toán các hoạt động chiến tranh tiếp theo sẽ do phe đối lập Afghanistan tiến hành.

Lãnh đạo Afghanistan đã nhiều lần yêu cầu Liên Xô mở rộng quy mô hỗ trợ, bao gồm cả quân sự. Tuy nhiên, sự hỗ trợ Liên Xô cung cấp không được sử dụng một cách hiệu quả. Khuyến nghị của các cố vấn Liên Xô ở tất cả các cơ quan hoặc hoàn toàn không được được tính đến hoặc khi thực hiện thì lại có những sai lầm nghiêm trọng.

Sau khi Amin chiếm trọn quyền lực và ông đã loại bỏ Taraki, tại Afghanistan đã phát động một chiến dịch khủng bố toàn thể. Amin bắt tay triệt hạ về mặt thể chất tất cả những người đã từng phát biểu chống đối cá nhân ông hoặc bày tỏ sự không hài lòng dẫu là nhỏ nhất với công việc của ông ta. Đã diễn ra cuộc săn giết tàn khốc tất cả những parchamist và khalqist - mà từng ủng hộ Taraki vừa bị tiêu diệt.

Cuộc khủng hoảng trong nước đã đạt đến đỉnh điểm của nó. Việc đó tạo điều kiện thuận lợi cho sự can thiệp vào công việc của Afghanistan bởi các lực lượng nước ngoài từ lãnh thổ Pakistan (không thể thiếu sự tham gia có thể có của các cơ quan đặc biệt Hoa Kỳ).

Andrey Mikhailov

.............................................................................

Ivan Pavlovsky, đại tướng, Anh hùng Liên Xô

 
Bảy lý do chống lại

Tạp chí "Tổ quốc" của CHLB Nga số 3 năm 2000

Trong thời gian tháng 8 - tháng 11 năm 1979, tướng Ivan Grigorievitch Pavlovsky, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng tư lệnh Lục quân, đã tới thăm Afghanistan trong thành phần một ủy ban quân sự lớn của Liên Xô. Những kết luận mà Pavlovsky rút ra đã được ông báo cáo Bộ trưởng Quốc phòng D.F.Ustinov và Tổng tham mưu trưởng N.V.Ogarkov. Vấn đề chủ yếu trong đó nêu lên việc đưa quân đội Liên Xô vào Afghanistan là không thể. Và đó không phải chỉ là một ý kiến cá nhân của I.G. Pavlovsky. Bài viết hiện tại dưới đây *, trình bày các lập luận chủ yếu của đại tướng và các cộng sự đồng quan điểm của ông, được chính ông viết cho tạp chí "Tổ quốc" vào năm 1999, không lâu trước khi ông qua đời.
__________________
* Bản đã rút gọn.

Tài liệu chỉnh lý của chúng tôi

Pavlovsky Ivan Grigorievitch (1909-1999), đại tướng (1967), Anh hùng Liên Xô (1969). Đảng viên Đảng Cộng sản Liên Xô từ năm 1939, ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô từ năm 1971. Đại biểu Xô Viết Tối cao Liên Xô các khóa từ khóa 6 đến 9.

Gia nhập Quân đội Liên Xô năm 1931. Bắt đầu phục vụ từ cấp binh nhì trong hàng ngũ Hồng quân, sau đó chỉ huy trung đội, đại đội, tiểu đoàn súng máy. Tốt nghiệp khóa 1 Học viện Quân sự Frunze (1941). Trong chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại - tham gia quân đội thường trực, trải qua con đường từ tham mưu trưởng trung đoàn bộ binh đến sư đoàn trưởng sư đoàn bộ binh 328. Ông đã tham gia các trận đánh phòng thủ tại Ukraine và Bắc Caucasus, sau đó tham gia các chiến dịch tấn công từ Bắc Caucasus đến Berlin (bao gồm các chiến dịch Belarus, Vistula-Oder, Đông Pomeranian và Berlin). Sau chiến tranh, ông chỉ huy sư đoàn, quân đoàn, tập đoàn quân, năm 1961 chỉ huy quân khu PriVolgie, từ năm 1963 - chỉ huy quân khu Viễn Đông. Trong các năm 1967-1979 - Tổng tư lệnh Lục quân và Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Liên Xô. Sau đó - ở trong nhóm các tướng lĩnh Tổng Thanh tra Quân đội. Năm 1992, giải nhiệm ở tuổi 83.

Cuối tháng 11 năm 1979, tôi, cũng như toàn thể ủy ban của chúng tôi, Đại sứ Liên Xô tại Afghanistan A.M.Puzanov, trưởng cố vấn quân sự L.N.Gorelov và cố vấn cho Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Zaplatin đã có những ý kiến mạnh mẽ bày tỏ rằng không thể đề nghị chính phủ chúng ta đáp ứng các yêu cầu của H.Amin gửi đến Afghanistan các sư đoàn chính quy Liên Xô, ngay cả khi chỉ là 2 hoặc 3 sư đoàn triển khai tại Kabul với mục tiêu giới hạn là bảo vệ các cơ quan chính phủ.

Thứ nhất, Cách mạng Tháng Tư (Saur) ngày 27 tháng 4 năm 1978 không phải là một phong trào cách mạng của quần chúng, mà là một cuộc đảo chính quân sự trong cung đình, vốn người dân trong nước đã quá quen thuộc, và cuộc đảo chính này không ảnh hưởng đến lập trường và đức tin Hồi giáo của họ.

Thứ hai, trên đường tới chính quyền ban lãnh đạo NDPA chia rẽ thành hai phe "Khalq" và "Parcham", giữa 2 phe đã xảy ra cuộc đấu tranh giành quyền lực. Và điều đó đã dẫn đến việc trục xuất và bắt giữ các parchamist. Tuy nhiên, phái "Khalq" cũng không được đồng nhất. Kết quả là trong cuộc đấu tranh giành quyền lực Amin chiến thắng, sau khi tiêu diệt "người thầy" Taraki của mình. Do đó, tại Afghanistan diễn ra không phải cuộc đấu tranh giữa các đảng và phe phái chính trị trong đảng, giữa các ý thức hệ và các chính kiến, mà là cuộc chiến đấu giành quyền lực cá nhân trong nước.

Thứ ba, ở Afghanistan trên thực tế không có giai cấp công nhân, còn nông dân thì hoàn toàn mù chữ, phụ thuộc các nhà lãnh đạo phong kiến và thủ lĩnh bộ lạc, những người sẵn sàng thỏa hiệp với một cuộc đảo chính cung đình nhưng lại không bao giờ đồng ý với một chính quyền đang công bố về sự cải tạo xã hội, cải cách ruộng đất và dân chủ hóa xã hội. Phần lớn dân số là người theo đạo Hồi. Đất nước này có 40.000 nhà thờ Hồi giáo và do đó có đến hơn 300 nghìn chức sắc tôn giáo, những người đó sẽ không ủng hộ chế độ ở Kabul đang công bố quyền tự do tôn giáo trong nước.


Những đứa trẻ, con của quân Mujahideen làm quen với súng tự động tại một làng cách Kabul 20km, năm 1987.

Tại mỗi hộ nông dân Afghanistan, mỗi người dân du mục đều có một khẩu súng trường, mà bằng khẩu súng đó tất cả họ đều có thể bắn rất cừ, không chỉ đàn ông mà còn cả phụ nữ và trẻ em hơn 10 tuổi. Và khi quân đội trung thành với chế độ Kabul tiếp cận một làng quê nào đó, thì sau khi chống cự lại, tất cả người dân bỏ làng ra đi và sẽ trở về với núi non của họ khi mà quân chính phủ đã rời đi. Việc quân đội triển khai trong tất cả các thành phố và tất cả các làng mạc, ở toàn bộ các tỉnh chỉ đơn giản là điều không thể.

Thứ tư, giới cựu sĩ quan trong quân đội, mà nay được thay thế bởi các đảng viên NDPA phe "Khalq", giới đó đã di cư sang Pakistan và Iran, tạo thành nền tảng cơ sở cho các đơn vị phản cách mạng. Còn thành phần binh lính - họ là những người lính mù chữ - họ không hiểu những gì đang xảy ra trong nước, thế giới quan của họ hoàn toàn phụ thuộc vào lòng trung thành cá nhân đối với người chỉ huy của mình hoặc lãnh chúa phong kiến, hoặc thủ lĩnh bộ lạc.

Các nhà lãnh đạo NDPA tin rằng chỉ cần trừ bỏ và tiêu diệt các đối thủ chính trị của mình, - tất cả các chính quyền địa phương và tất cả mọi người đều sẽ tuân thủ họ vô điều kiện. Và kể từ khi họ công bố rằng họ đã thực hiện xong cuộc cách mạng dân chủ, - quân đội của người láng giềng phương bắc vĩ đại của họ sẽ phải bảo vệ họ, và chính quân đội ấy sẽ thúc đẩy cuộc cách mạng trong các tỉnh và bảo vệ họ ngay tại Kabul.

Thứ năm, trong nước không có bộ đội biên phòng, tất cả các đường biên giới đều để ngỏ, cho phép các đối thủ của chế độ Kabul ra vào đất nước này một cách tự do. Các nước bao quanh ba mặt Afghanistan và ủng hộ quân Mujahideen, cùng với sự hỗ trợ của Hoa Kỳ và các quốc gia Hồi giáo trên thế giới đều rất giàu có và có nhiều khả năng tuồn vào trong nước hầu như bất kỳ số lượng vũ khí và thiết bị quân sự nào, bằng cách đó thổi bùng lên ngọn lửa "Chiến tranh Lạnh".

Thứ sáu, đưa quân đội Xô Viết vào có thể dẫn đến việc sự thù hận của người dân sẽ được định hướng chống quân đội của chúng ta, ngay cả khi họ không tiến hành các hoạt động tác chiến chủ động. Chỉ với lưỡi lê của quân đội thường trực và súng tự động của quân đổ bộ đường không thì không thể nào làm một cuộc cách mạng ở một nước khác. Rõ ràng, các nhà lãnh đạo Đảng Cộng sản Liên Xô đã quên những lời dạy của Vladimir Ilitch Lenin rằng cách mạng không thể xuất khẩu từ quốc gia này sang quốc gia khác bằng vũ lực quân sự.

Và cuối cùng, thứ bảy, đưa quân đội Xô Viết vào Afghanistan sẽ làm trầm trọng thêm mối quan hệ của chúng ta với Mỹ và NATO, họ không bao giờ đồng ý với một thực tế là quân đội của chúng ta sẽ chiếm lĩnh một vị trí có ưu thế chiến lược ở vùng trung tâm châu Á, bên cạnh Ấn Độ và Pakistan.

Sau khi kết thúc công tác giúp đỡ quân đội Afghanistan của mình, tôi thông báo cho Moskva về quan điểm của chúng tôi về tình hình tại đất nước này, rằng tôi và các đồng nghiệp của tôi (tại bộ tham mưu quân chủng Lục quân), còn có rất nhiều công việc phải làm trong dịp cuối năm. Sau khi nhận được sự cho phép, chúng tôi cất cánh rời thủ đô Kabul vào cuối tháng Mười.

Tôi đã báo cáo những kết luận của chúng tôi lên Tổng tham mưu trưởng Ogarkov. Bộ trưởng Quốc phòng Dmitri Ustinov chỉ tiếp tôi sau hai tuần nữa. Tuy nhiên cuộc thảo luận nghiêm túc giữa chúng tôi đã không xảy ra. Rõ ràng vào lúc đó, Bộ trưởng đã có quyết định khác, có liên quan đến quyết định của Bộ Chính trị phái quân đội chúng ta vào Afghanistan. Với thái độ như thế đối với công việc của chúng tôi và sự thờ ơ với đánh giá của chúng tôi về tình hình tại Afghanistan, tôi không còn có thể đề nghị khen thưởng cho các đồng nghiệp của tôi, mà tất cả họ đã thể hiện chủ nghĩa anh hùng và sự chỉ đạo tài năng trong chiến đấu cùng quân đội Afghanistan. Tôi có mong muốn đề cử Phó tổng tư lệnh Lục quân, Chủ nhiệm Tổng cục Huấn luyện chiến đấu Viktor Abramovitch Merimsky nhận danh hiệu Anh hùng Liên Xô. Tuy nhiên, trong các điều kiện đã xảy ra, điều đó là không thể.

Sau này tôi biết rằng tất cả quá trình chuẩn bị cho tập đoàn quân 40 không được thông báo cho tôi khi đó là Tổng tư lệnh Lục quân, và không có sự tham gia của bộ tham mưu của tôi. Về sự kiện đưa quân đội chúng ta vào Afghanistan, tôi biết được qua mệnh lệnh chính thức của Bộ trưởng ngày 25 Tháng 12 năm 1979.

Tôi không biết, nhưng có thể trong các điều kiện khác, với một ban lãnh đạo đất nước khác, chúng ta đã có thể giữ được tình hữu nghị của người láng giềng phía nam của chúng ta, ngăn chặn sự sụp đổ của đất nước chúng ta như một nhà nước liên bang và không bị mất cái "bụng dưới" Afghanistan đáng tin cậy và có vị trí chiến lược quan trọng.

Sau khi đưa quân đội Liên Xô vào Afghanistan và dùng các phân đội đặc biệt của chúng ta loại bỏ về mặt vật lý tổng thống H.Amin của một quốc gia thân thiện với chúng ta, tôi hiểu ra rằng có lỗi trong những hành động này trước hết là ủy ban về Afghanistan của BCH Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô: Andropov, Ustinov, Gromyko và Ponomarev. Và tôi đã bị thuyết phục một lần nữa về điều đó vào tháng 1 năm 1980 trong một thời gian rất ngắn bay đến Afghanistan để đối phó với các vấn đề triển khai và cung ứng cho quân đội của chúng ta, đánh giá những bước đi đầu tiên của các bộ chỉ huy các đơn vị hợp thành khi họ hành quân ra ngoài biên giới đất nước ta.

Tất nhiên, dù cho cả Taraki, cả Amin, cả Babrak Karmal nhiều lần khăng khăng lặp đi lặp lại yêu cầu đưa quân đội của chúng ta vào đất nước của họ để bảo vệ quyền lợi và cuộc sống của họ, nhưng ra quyết định đưa quân vào là ban lãnh đạo đất nước chúng ta chứ không phải họ. Tại sao ban lãnh đạo không lắng nghe đánh giá tình hình tại Afghanistan do đại sứ Puzanov, Bộ Tổng tham mưu và Bộ tư lệnh Lục quân thực hiện.

Đóng vai trò quyết định trong ủy ban về Afghanistan là Yuri Andropov. Và ông ấy nhận được từ các điệp viên của mình không phải những chính kiến và đánh giá công bằng của họ về các sự kiện, mà chỉ là những gì phù hợp với bộ trưởng và ban lãnh đạo đất nước chúng ta. Thông tin từ Afghanistan tỏ ra mâu thuẫn. Giả định rằng H.Amin, người vốn học ở nước Mỹ, và rõ ràng có liên quan đến tình báo quân sự GRU, sau khi nắm được toàn bộ quyền lực, bây giờ sẽ xích gần hơn với kẻ thù chủ yếu của chúng ta trong "Chiến tranh Lạnh" có vẻ như là có thực. Sự nghiêng về phía tả của Amin trong thứ ánh sáng này không phải được coi là những sai lầm của một nhà lãnh đạo còn thiếu kinh nghiệm, mà là những hành động có định hướng mục đích rõ ràng vì quyền lợi của Mỹ và NATO. Người ta không cần biết đến vô số yêu cầu lặp đi lặp lại của Amin về một cuộc gặp với Leonid Brezhnev hoặc ở Moskva hoặc ở một nơi bất kỳ nào khác.

Trong sự hiểu lầm ý nghĩa việc đưa quân đội của chúng ta vào Afghanistan Bộ trưởng Quốc phòng Dmitri Ustinov cũng có lỗi, ông ấy là một bộ trưởng của vũ khí trang bị, nhưng là một nhà quân sự tồi. Ý tưởng của ông về việc triển khai quân đội chúng ta ở Afghanistan sẽ củng cố biên giới của chúng ta, cải thiện tình hình địa chính trị của đất nước bởi vì nó đưa quân đội của chúng ta đến gần Ấn Độ và Pakistan, bắt Iran và các nước Ả Rập phải lắng nghe các đòi hỏi của chúng ta một cách chăm chú hơn và phục vụ lợi ích của chúng ta, tất nhiên ý tưởng ấy chỉ là ảo vọng.

Cuối cùng, có lỗi chính trong quyết định đưa quân đội chúng ta vào Afghanistan là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô Leonid Ilitch Brezhnev. Tôi cho rằng có hai yếu tố đóng vai trò ở đây. Đầu tiên, Brezhnev vào thời điểm đó không còn khả năng đánh giá đúng cả công việc nội bộ của quốc gia lẫn quốc tế. Thứ hai, ảnh hưởng cực kỳ tiêu cực lên ông ấy là thực tế ông chỉ vừa mới gặp gỡ Taraki gần đây, trò chuyện với ông ta, hứa với ông ta tất cả các hỗ trợ cần thiết, thế mà H.Amin lại giết những người trợ thủ của ông ấy. Vụ giết hại Taraki đã đóng vai trò lý do cuối cùng, buộc Brezhnev tin rằng việc đưa quân đội của chúng ta vào Afghanistan và loại bỏ Amin là cần thiết - cũng như vụ ám sát tại Sarajevo vào năm 1914 trở thành cái cớ cho cuộc Chiến tranh Thế giới thứ Nhất.

Mùa hè năm 1980 diễn ra Hội nghị toàn thể BCHTU Đảng Cộng sản Liên Xô, hội nghị mà trong đó đã nhất trí thông qua nghị quyết của Bộ Chính trị ngày 12 tháng 12 năm 1979 về việc "giúp đỡ" cuộc cách mạng Afghanistan. Biết rằng tôi chống lại quyết định này, người ta đã không mời tôi tham dự phiên họp toàn thể, mặc dù trên thực tế tôi đang là một thành viên của Ủy ban Trung ương Đảng. Và sau đó người ta tiếp tục loại tôi khỏi cương vị Thứ trưởng và Tổng tư lệnh Lục quân. Tôi được thuyên chuyển đến cơ quan tổng thanh tra quân đội, dù thực tế sức khỏe của tôi còn cho phép phục vụ trên cương vị cũ.

Ivan Pavlovsky
.....

[qtdc]

(tiếp)


Một phân đội LLVT Afghanistan trên đường tiến vào khu vực chiến sự.
Ảnh: Leonid Yakutin

Khúc dạo đầu cho cuộc chiến Afghanistan (4)

Tình hình ở Afghanistan trước khi quân đội Xô Viết xâm nhập vào nước này

Có một quan điểm cho rằng cuộc chiến tranh ở Afghanistan bắt đầu ngay từ khi tập đoàn quân 40 vượt qua biên giới Liên Xô-Afghanistan, còn trước cuộc xâm nhập bằng quân sự của Liên Xô người dân Afghanistan đang sống một cuộc sống hòa bình và lao động sáng tạo. Nói một cách nhẹ nhàng, điều này không hoàn toàn như vậy. Trước ngày 25/12/1979, cuộc nội chiến đã bùng phát ở quốc gia châu Á này. Tới đầu năm 1979, chỉ có các thành phố lớn chưa bị ảnh hưởng bởi các hành động kháng chiến vũ trang của phe đối lập. Thậm chí khi đó các vùng lãnh thổ lớn đã nằm trong tay của các phe nhóm khác nhau. Đúng là vào thời điểm này sức đề kháng vẫn còn rất phân tán. Sự phối hợp hành động của phe đối lập hầu như chưa được thực hiện. Tuy nhiên, việc thể chế hóa tổ chức của các phe phái kháng chiến chỉ là một vấn đề về thời gian. Xác nhận tốt nhất về tình hình tại Afghanistan vào năm 1979 là các sự kiện sau đây.

Tiếp theo.

Bắt đầu từ số 2 (45) năm 2009.

NIÊN BIỂU CÁC CUỘC BẠO ĐỘNG PHẢN CÁCH MẠNG TẠI AFGHANISTAN (TỪ 15 THÁNG 3 ĐẾN 20 THÁNG 10 NĂM 1979)

THÁNG 3

15 tháng 3 - bạo động của phiến quân (chủ yếu là của các bộ tộc Pashtun) ở tỉnh Herat.

17-20 tháng 3 - binh biến ở doanh trại đồn trú Herat (tham gia có các phân đội của trung đoàn pháo binh, tiểu đoàn pháo PK). Dòng người tị nạn vào Iran từ lãnh địa tỉnh Herat tăng lên.

21 tháng 3 - phát hiện ra một âm mưu trong đơn vị đồn trú Jalalabad. Bắt giữ khoảng 230 kẻ âm mưu.

23 Tháng 3 - tại tỉnh Badghis phiến quân chiếm được các thị trấn Qala i Naw và Gormach.

24 tháng 3 - thị trấn Balamurgab bị chiếm. Các hoạt động của phiến quân nổ ra trong vùng núi 100 km phía tây bắc của Jalalabad.

25 tháng 3 - Các băng phiến quân cố chiếm thị trấn Djadji (tỉnh Paktia)

26 tháng 3 - các đơn vị quân đội chính phủ giải phóng Qala i Naw và Oba tại tỉnh Badghis.

30 tháng 3 - quân nổi dậy hoạt động tích cực ở khu vực Koysar (50 km về phía tây nam Meimen). Tại tỉnh Kunar các trận chiến với các băng đảng lãnh chúa phong kiến nổ ra ở khu vực Asmar và Manogay (25 km về phía tây bắc Asadabad).


Thủ lĩnh của cuộc bạo động Herat tháng 3 năm 1979: Mohammad Ismail-Khan, con sư tử Herat.

THÁNG 4

02 Tháng 4 - các cuộc đụng độ lẻ tẻ với phiến quân ở các tỉnh Badghis, Paktia, Takhar, Kunar.

06 tháng 4 - một băng đảng (200-250) người tấn công Andzhristan, các phân đội quân đội đã tái chiếm.

09 Tháng 4 - giải phóng thị trấn Balamurgab.

11 tháng 4 - giải phóng thị trấn Gormach.

13 tháng 4 - các lực lượng phản cách mạng đẩy mạnh hoạt động trong các khu vực Kabul và Gardez.

14-15 tháng 4 - những kẻ khủng bố bắn phá năm cửa khẩu biên giới (khu vực Khosts).

15 tháng 4 - đập tan một băng đảng phiến quân ở tỉnh Uruzgan (30 tên bị tiêu diệt, 2 bị bắt). Bắt giam 45 sĩ quan trong các đơn vị đồn trú Gardez và Khost, thuộc tổ chức "Anh em Hồi giáo" và đang chuẩn bị bạo động chống lại chính phủ Afghanistan.

17-18 tháng 4 -  tiếp tục các cuộc bạo động mạnh mẽ của lực lượng phản cách mạng ở các tỉnh Badghis, Badakhshan, Kunar, Paktia. Tại tỉnh Badghis, các phiến quân đã chiếm thành phố Kushka-Kohna. Tại tỉnh Kunar các phân đội quân đội bị tấn công ở các khu vực Birkot, Narai, Asadabad. Tại tỉnh Paktika doanh trại đồn trú Urgunsky bị bắn phá.

20 tháng 4 - âm mưu bạo loạn tại doanh trại đồn trú Jalalabad (tham gia có các quân nhân tiểu đoàn trinh sát, đại đội quân quản, và trung đoàn pháo binh).

21 tháng 4 - giải phóng thành phố Kushka-Kohna.

22 tháng 4 - các đội vũ trang của các bộ lạc nổi loạn phong tỏa tuyến đường Gardez-Khost khu vực Vaza.

24 tháng 4 - chiến đấu với quân nổi dậy ở tỉnh Nangarhar (khu vực Isarak). Khu vực Urgun đã quét sạch phiến quân.

25 tháng 4 - tại tỉnh Balkh các đội tự vệ đang bảo vệ các mỏ than trong khu vực Dara-Suf bị tấn công. Băng đảng kỵ binh của các lãnh chúa phong kiến đã chiếm Akkupruk (70 km về phía tây nam Mazar-i-Sharif). Tại tỉnh Nangarhar có nhiều nhóm khủng bố từ Pakistan sang đã tiến vào khu vực Chinar (60 km về phía đông nam Jalalabad).


THÁNG 5

02 tháng 5- Các nhóm vũ trang của các bộ lạc du mục và các băng vũ trang của các lãnh chúa phong kiến tăng cường hoạt động ở phía đông và đông bắc đất nước. Thị trấn Dara-Suf bị đánh chiếm và cướp bóc.

06-08 tháng 5 - tại tỉnh Kunar đã phát hiện và tiêu diệt 3 băng khủng bố từ Pakistan xâm nhập sang (trong các khu vực Vazir, Goshta và Asmar).

09 tháng 5 - nổ ra hàng loạt các cuộc bạo loạn chống chính phủ ở các tỉnh Paktika, Paktia, Nangarhar, Kunar, Balkh, Samangan và ngoại vi Kabul.

10-11 tháng 5 - phát hiện một âm mưu ở doanh trại đồn trú căn cứ không quân Kandahar. Đã bắt giữ 16 kỹ thuật viên.

11 tháng 5 - bắt đầu chiến dịch giải phóng Vaza.

13 tháng 5 - khu vực Dara-Suf nằm dưới sự kiểm soát của phiến quân. Phiến quân bao vây thị trấn Dyla (30 km về phía đông Mukur).

14 tháng 5 - huyện Bihsud tỉnh Bamiyan nằm dưới sự kiểm soát của các băng nhóm vũ trang. Tiểu đoàn biên phòng ở Vazi-Hva đầu hàng phiến quân.

17 tháng 5 - thị trấn Malisman phía nam của Ghazni bị đánh chiếm. Phiến quân phong tỏa khu vực phía nam Ghazni. Trong các trận đánh với các băng đảng phiến quân tại khu vực giữa Ghazni và Katavas đã có 200 người bị giết chết, tàn quân của quân nổi loạn rút về phía tây nam Katavas.

20 tháng 5 - phiến quân kiểm soát con đường đến Davletshah (60 km tây bắc Jalalabad). Một cuộc tấn công xảy ra ở khu vực 100 km về phía Tây Ghazni.

23 tháng 5 - phiến quân tập trung (2000 người) trong khu vực 30 km về phía tây nam Herat. Trong quá trình chiến đấu, đã có 60 người và 30 người thiệt mạng.

24 tháng 5 - các hoạt động chiến đấu diễn ra với quân nổi dậy ở các tỉnh Ghazni và Paktika. Tiêu diệt 60 phiến quân và bắt tù binh 39 phiến quân.

26 tháng 5 - tại tỉnh Bamiyan các thị trấn nhỏ nằm dưới sự kiểm soát của quân nổi loạn.

28 Tháng 5 - tại huyện Shavalikot (20 km về phía đông bắc Kandahar) một đại đội quân đội chính phủ bị tấn công và đầu hàng. Phiến quân nắm giữ đường Gardez-Khost, bao vây các thị trấn Hel-Said (48 km về phía tây Khost), Maidan-Hul. Đơn vị quân đội đồn trú Khost đang tiến hành các trận đánh ác liệt với quân nổi dậy.

29 tháng 5 - tại huyện Shavalikot một nhóm nổi loạn đã bị tiêu diệt. Tại tỉnh Paktia các trận đánh tiếp tục diễn ra ở các khu vực thị trấn Lezha (35 km về phía tây nam Khost), Landar (28 km về phía tây Khost), Maidan-Hul và Said-Hel. Quân nổi dậy chiếm giữ thị trấn Daryai-Suf trong khu vựcmỏ than và các thị trấn lân cận.

30 tháng 5 - có một cuộc tấn công vào doanh trại đồn trú Asmar (trung đoàn bộ binh sơn cước, tỉnh Kunar.) Ở vị trí 20 km về phía tây Khost, một Mi-24 bị bắn và gặp tai nạn.

31 tháng 5 - bắt đầu chiến dịch giải tỏa tuyến đường Gardez-Khost trong khu vực Vaza.


THÁNG 6

02 tháng 6 - các hoạt động chiến đấu diễn ra trong các khu vực Gomal, Urgun. Quét sạch các vùng núi ở tỉnh Paktika và Ghazni.

04 tháng 6 - ở tỉnh Nangarhar, phiến quân đang cố gắng chiếm thị trấn Hadahel (40 km về phía tây nam Jalalabad), nhưng đã bị đánh tan.

05 tháng 6 - tại tỉnh Paktia khi các phân đội của trung đoàn BB 59 sư đoàn BB 25 rút khỏi vòng vây trong khu vực Saidhel (32 km về phía đông nam Gardez), họ bất ngờ bị quân nổi loạn tấn công. Hai tiểu đoàn của trung đoàn bị bắt làm tù binh. Đường Gardez-Khost bị quân nổi dậy làm chủ một đoạn 30 km.

06 tháng 6 - thành phố Khost bị quân nổi dậy phong tỏa bởi các nhóm phiến quân có tổng quân số đến 8000 người. Các phân đội của sư đoàn BB 25 đang tiến hành chiến đấu trên các lối vào vùng ngoại ô thành phố. Tại Khost đã ban bố tình trạng khẩn cấp.

07 tháng 6 - trong khu vực 70 km về phía tây nam thủ đô Kabul, phiến quân đã bao vây một đại đội của sư đoàn BB số 8. Để tiếp viện đã phái đến một đơn vị thuộc quân đoàn BB số 1.

08 tháng 6 - tại các tỉnh Paktia và Uruzgan (trong khu vực Maidan-Hul và 185 km về phía đông bắc Kandahar) xảy ra các trận đánh của một tiểu đoàn thuộc trung đoàn BB 18 sư đoàn BB 25 (trong vòng vây) và một đơn vị thuộc quân đoàn BB số 2.

09 tháng 6 - khoảng 70 km về phía tây nam Kabul một đơn vị của trung đoàn BB 72 sư đoàn BB 8 chiến đấu với một lực lượng vượt trội của phiến quân.

11 tháng 6 - tại tỉnh Kunar những kẻ khủng bố đang cố gắng đánh chiếm điểm dân cư Pashat. Chúng bị đẩy lui với thiệt hại nặng nề (300 người thiệt mạng).

12 tháng 6 - tại tỉnh Paktia trong thị trấn Maidan-Hul một tiểu đoàn của sư đoàn BB 25 đang chiến đấu trong vòng vây.

13 tháng 6 - Các hoạt động chiến đấu diễn ra tại các tỉnh Paktia, Kunar, Ghazni và Samangan.

14 tháng 6 - Các hoạt động chiến đấu diễn ra tại các tỉnh Paktia, Kunar, Ghazni, Samangan và Balkh. Tại tỉnh Kunar (khu vực Asmar) trung đoàn BB sơn cước 30 tiếp tục chiến đấu trong vòng vây.

15 tháng 6 - Các hoạt động chiến đấu diễn ra ở các tỉnh Balkh, Kunar, Paktia.

16 tháng 6 - Các hoạt động chiến đấu diễn ra ở các tỉnh Paktika, Paktia, Kunar và Uruzgan.

18 tháng 6 - tại tỉnh Kunar (trong khu vực Birkot và Asmar) các đơn vị của trung đoàn BB số 55 và trung đoàn sơn cước 30 tiếp tục chiến đấu trong vòng vây. Hoạt động của quân nổi dậy đang ngày càng có tính tổ chức.

19 tháng 6 - Các hoạt động chiến đấu và giao tranh giữa quân đội chính phủ với quân nổi dậy diễn ra tại các tỉnh Kandahar, Paktika, Ghazni, Paktia, Baghlan, Samangan, Balkh, Badghis, và ở trên đường Herat-Shindand (đèo Sahrasurhan).

20 tháng 6 - Có nhiều cuộc giao tranh trong các khu vực riêng biệt của các tỉnh Kandahar, Paktika, Ghazni và Kunar.

21 tháng 6 - tiếp tục các cuộc giao tranh ở các khu vực riêng biệt thuộc các tỉnh Balkh, Samangan, Jowzjan, Paktia, Paktika và Kunar.

22 tháng 6 - các đội vũ trang của các bộ tộc nổi loạn đang kiểm soát các tuyến đường ở các tỉnh Paktia và Kunar.

23 tháng 6 - Các hoạt động chiến đấu diễn ra tại các tỉnh Laghman và Nangarhar. Các nhóm nổi dậy tăng cường hoạt động ở các tỉnh Kunar và Paktika. Hồi 8:30 đã có một mưu toan nổi loạn ở thủ đô Kabul. Các đơn vị Bộ Nội vụ và An ninh QG đã trấn áp.

24 tháng 6 - Tình hình căng thẳng vẫn tiếp tục tại các tỉnh Paktia (khu vực Dvumanday - 30 km phía tây Khost, Maidan-Hul - 45 km phía bắc Khost) và Paktika (khu vực Urgun - 80 km về phía nam Gardez).

25 tháng 6 - tại tỉnh Badakhshan phiến quân đánh chiếm thị trấn Rag (50 km về phía tây bắc Faizabad), Shahr-Bazurg (40 km về phía tây bắc Faizabad) và Sarisang (100 km về phía nam Faizabad). Phát hiện một âm mưu binh biến ở trung đoàn BB độc lập 55.

26 tháng 6 - tại tỉnh Ghazni (khu vực Chamri - 85 km về phía nam Ghazni) ngày 25.6 đã nổ ra một cuộc bạo loạn.

27 tháng 6 - chiến sự gia tăng tại tỉnh Badakhshan.

28 tháng 6 - tại tỉnh Paktika (khu vực Urgun) một tiểu đoàn của trung đoàn sơn cước 22 được trực thăng di tản từ thị trấn Gomal tới thị trấn Katavas (50 km về phía đông nam Ghazni). Gomal đã bị quân đội chính phủ bỏ rơi. Để tăng cường đơn vị đồn trú thành phố Faizabad đã chuyển một đại đội của sư đoàn BB số 7 từ Kabul đến.

29 tháng 6 - Tại tỉnh Uruzgan, đơn vị đồn trú thành phố Uruzgan được tăng cường các đội quân của trung đoàn BB số 15 từ thành phố Kandahar tới.

30 tháng 6 - Các hoạt động chiến đấu diễn ra tại các tỉnh Kunar, Paktika và Ghazni. Trong tỉnh Uruzgan (khu vực thành phố Uruzgan) một tiểu đoàn BB sư đoàn BB 15 đang chiến đấu trong vòng vây.


Tự vệ (thuộc phe chính phủ) trên đường phố Kabul năm 1980.
......

[qtdc]

(tiếp)

THÁNG 7

02 tháng 7 - tại tỉnh Herat (khu vực Adraskan) một đơn vị của sư đoàn BB 17 đánh tan một cụm phiến quân.

03 tháng 7 - tình hình an ninh ở các tỉnh Badakhshan, Kunar và Paktia vẫn phức tạp. Tại tỉnh Herat phiến quân đã đánh tan một đại đội biên phòng ở Kamana.

04 tháng 7 -  tình hình trong tỉnh Badakhshan vẫn rất phức tạp, tại đây quân nổi dậy đánh chiếm các thị trấn Jarm, Zebah, Singlich. Tại tỉnh Zabol tiểu đoàn BB trung đoàn BB sơn cước 43 đang càn quét địa hình khu vực Darvazagay.

05 tháng 7 - phiến quân tiếp tục tập trung tại tỉnh Badakhshan (khu vực Jarm). Bộ chỉ huy các LLVT đang tăng cường cho đơn vị đồn trú tại Faizabad. Tại tỉnh Zabol (khu vực Shinkai) tiểu đoàn 3 BB thuộc trung đoàn BB sơn cước 43 được phái đến chiến đấu chống lại quân nổi dậy đã chạy sang phía họ. Để trấn áp cuộc nổi loạn đã gửi đến hai phân đội của quân đoàn BB số 2.

6 tháng 7 - tại tỉnh Paktia phiến quân bao vây các tiền đồn biên phòng ở Shagidan.

07 Tháng 7 - các hoạt động chiến đấu diễn ra ở các tỉnh Kabul, Laghman, Paktika, Uruzgan. Ở tỉnh Badakhshan (khu vực Jarm) quân nổi dậy đang tiếp tục dòn về.

09 tháng 7 - Các cuộc giao tranh đang diễn ra tại các tỉnh Badakhshan, Zabol và Uruzgan. Tại tỉnh Zabol (khu vực Shinkai) hai đơn vị thuộc quân đoàn BB 2 tiến hành một chiến dịch nhằm tiêu diệt các đơn vị nổi loạn của trung đoàn BB sơn cước 43.

10 Tháng 7 - tại tỉnh Bamiyan một đơn vị của quân đoàn BB 1 đẩy lui quân nổi dậy ra khỏi thành phố Bamiyan về phía tây nam 12 km.

11 Tháng 7 - ở tỉnh Laghman (khu vực Daulatshah) một đơn vị của sư đoàn BB 11 đánh bại một đội phiến quân và làm chủ thị trấn này.

13 tháng 7 - giao tranh diễn ra tại các tỉnh Bamyan, Kabul, Paktia. Tại tỉnh Bamyan (khu vực thành phố Bamiyan) một đội phiến quân lớn quân số 1.600 người lớn đã bị đánh tan (bị tiêu diệt hơn 100 người), bắt được một số lượng lớn vũ khí bộ binh.

14 tháng 7 - giao tranh diễn ra tại các tỉnh Kabul, Hetat, Ghazni.

17 tháng 7 - giao tranh diễn ra tại các tỉnh Parwan, Nangarhar, Farah.

18 tháng 7 - tại tỉnh Kabul đã lấy từ biên chế đơn vị đồn trú bảo vệ thủ đô ra hai tiểu đoàn tăng cường.

19 Tháng 7 - ở tỉnh Ghazni (khu vực 20 km về phía đông nam Ghazni) một xe ô to chở các cố vấn sư đoàn BB số 14 đang trên đường đi công tác đã bị bắn. Kết quả các biện pháp mà viên tư lệnh sư đoàn 14 thi hành là băng phiến quân bắn vào xe chở chuyên gia đã bị tiêu diệt.

20 tháng 7 - tại tỉnh Paktia cuộc bạo loạn của quân nổi dậy đang nỗ lực đánh chiếm Gardez đã bị trấn áp.

21 tháng 7 - giao tranh diễn ra tại các tỉnh Paktia, Ghazni, Kandahar, Gur và Badakhshan.

22 tháng 7 - giao tranh diễn ra tại các tỉnh Paktia, Paktika, Kandahar và Herat.

24 tháng 7 - tại tỉnh Ghazni các đơn vị sư đoàn BB 14 đã thành công trong việc truy quét các phần tử nổi dậy ở khu vực 20 km về phía bắc thành phố Ghazni. Một số băng nhóm đã bị tiêu diệt.

25 tháng 7 - giao tranh diễn ra tại các tỉnh Paktia, Herat và Badakhshan.

26 tháng 7 - tại tỉnh Paktia (khu vực 25 km về phía tây nam thành phố Gardez) một tiểu đoàn tăng cường của trung đoàn 37 "Commandos" đã tiến hành thành công các hoạt động chiến đấu quét sạch phiến quân khỏi khu vực.

27 tháng 7- tại tỉnh Zabol các đơn vị của sư đoàn BB 15 và trung đoàn BB sơn cước 43 đã chiến đấu tiêu diệt các băng nhóm phiến quân ở khu vực Shinkai và Darvazagay.

28 tháng 7 - tại tỉnh Paktia một tiểu đoàn BB của trung đoàn BB 75 sư đoàn BB số 7 đập tan một băng phiến quân trong khu vực đèo Tera (20 km về phía tây bắc thành phố Gardez).

29 tháng 7- giao tranh diễn ra tại các tỉnh Paktia, Zabol, Ghazni và Uruzgan. Tại tỉnh Paktia (khu vực 25 km về phía tây nam thành phố Gardez) các đòn không kích đã tiêu diệt hơn 200 phiến quân và làm bị thương hơn 400 phiến quân.

31 tháng 7 - giao tranh diễn ra tại các tỉnh Zabol, Ghazni, Uruzgan và Badakhshan.


Xe tăng T-54 của quân đội chính phủ Afghanistan bị phiến quân đánh chiếm và bị bắn hỏng ở chân núi Dashak trong khu vực kishlak Qarezhi-Iliaz trong các trận đánh đầu tháng 8 năm 1979. Ảnh chụp của các chiến sỹ cụm quân cơ động cơ giới hóa bộ đội biên phòng Zabaikal (МотоМаневренная Группа пограничных войск) được đưa vào làng Qarezhi-Iliaz ngày 28 tháng 11 năm 1984.


THÁNG 8

01 tháng 8 - chiến sự diễn ra ở các tỉnh Herat, Paktika và Zabol. Tại tỉnh Herat một tiểu đoàn tăng cường của sư đoàn BB 17 đánh bại một toán quân nổi dậy (khu vực Gulran). Tại các khu vực Darvazagay và Shinkai đã tiêu diệt 150 phiến quân.

02 tháng 8 - chiến sự diễn ra ở các tỉnh Paktia, Ghazni và Uruzgan. Tại tỉnh Ghazni, hai đơn vị thuộc sư đoàn BB 14 đánh bại các nhóm quân nổi loạn trong các khu vực Bagram- Shand và Barakan.

04 tháng 8 - tại tỉnh Paktika phiến quân cố gắng tấn công vào doanh trại đồn trú của trung đoàn BB sơn cước số 22 ở thành phố Urgun. Cuộc tấn công đã bị đẩy lùi.

05 tháng 8 - chiến sự diễn ra ở các tỉnh Ghazni, Parwan, Nangarhar và Paktia.Tại thành phố Kabul ở căn cứ đóng quân thường trực của tiểu đoàn dù 26 và tiểu đoàn "Commando" đã nổ ra một cuộc binh biến. Bằng các hành động kiên quyết, kết quả sau 2 giờ, cuộc nổi dậy đã bị trấn áp. Bộ đội trong doanh trại đồn trú bảo vệ thủ đô được chuyển cấp báo động số 1.

06 tháng 8 - chiến sự diễn ra ở các tỉnh Kabul, Paktia, Herat và Ghazni. Tại tỉnh Herat (khu vực Adraskan) tiểu đoàn BB sư đoàn BB 17 đánh bại một nhóm nổi dậy. Ở tỉnh Ghazni (khu vực 60 km về phía nam thành phố Ghazni) một đơn vị sư đoàn BB 14 đánh bại một băng phiến quân. Đã tiêu diệt 200 thành viên các nhóm vũ trang.

08 tháng 8 - chiến sự diễn ra ở các tỉnh Parwan, Paktia và Paktika. Tại tỉnh Parwan tiểu đoàn BB sư đoàn BB 8 đánh tan một nhóm nổi dậy ở Gulbahar.

10 tháng 8 - giao tranh diễn ra tại các tỉnh Paktia, Paktika và Badghis. Tại tỉnh Paktia (khu vực Gardez) một đơn vị sư đoàn BB 12 đang chiến đấu chống lại một lực lượng vượt trội của phiến quân. Ở tỉnh Badghis một đơn vị của sư đoàn BB 17 đánh tan một đơn vị quân nổi dậy ở Bala-Murghab.

11 tháng 8 - giao tranh diễn ra tại các tỉnh Paktia, Paktika và Parwan. Tại tỉnh Paktika (khu vực Zurmat) kết quả của các trận đánh ác liệt với nhiều băng phiến quân đã làm các đơn vị của sư đoàn BB 12 tổn thất nặng nề. Một phần đội ngũ sỹ quan ra hàng, một phần đào ngũ.

13 tháng 8 - giao tranh đã diễn ra tại các tỉnh Paktia, Ghazni, Uruzgan và Nimroz. Tại tỉnh Uruzgan (khu vực Tarinkot) một tiểu đoàn của sư đoàn BB 15 đánh tan một đội phiến quân quân số 200 người.

14 tháng 8 - giao tranh diễn ra tại các tỉnh Kunar, Badghis, Nangarhar. Tại tỉnh Badghis một đơn vị của sư đoàn BB 17 kết hợp với các đơn vị công an nhân dân đánh bại một đơn vị quân nổi dậy ở Bala-Murghab.

15 tháng 8 - giao tranh diễn ra tại các tỉnh Parwan, Ghazni, Nangarhar, Paktia, Paktika, Kandahar. Tại tỉnh Nangarhar, hai tiểu đoàn BB tăng cường sư đoàn BB 11 đánh bại các nhóm nổi dậy ở khu vực Daulatshah và Waziristan. Tại tỉnh Ghazni (khu vực Mukur) tiểu đoàn BB sư đoàn BB 14 đánh bại một đơn vị quân nổi dậy.

16 tháng 8 - ở tỉnh Ghazni (khu vực thành phố Ghazni) một đơn vị sư đoàn BB 14 đánh tan một nhóm phiến quân.

18 tháng 8 - tại tỉnh Kandahar (khu vực Spin-Baldak) một đơn vị sư đoàn BB 15 đánh trúng một nhóm quân nổi dậy. Tại tỉnh Parwan tiểu đoàn BB sư đoàn 8 BB và tiểu đoàn xung kích-nhảy trung đoàn xung kích-dù 26 đã tiêu diệt 100 phiến quân ở khu vực Gulbahar.

19 tháng 8 - tại tỉnh Ghazni trong doanh trại đơn vị đồn trú Mukur đã phát hiện một âm mưu bạo loạn tại trung đoàn BB 65 sư đoàn BB 14. Những kẻ chủ mưu (24 người) - đã bị bắt.

22 tháng 8 - tại tỉnh Djowzjan (khu vực 145 km về phía tây nam thành phố Mazar-i-Sharif) một đơn vị sư đoàn BB 18 đánh tan một nhóm quân nổi dậy.

23 tháng 8 - giao tranh diễn ra tại các tỉnh Parwan, Ghazni, Paktia và Paktika.

24 tháng 8 - tại tỉnh Parwan một đơn vị hỗn hợp quân đội chính phủ đã tiến hành các hoạt động chiến đấu thành công. Bắt tù binh 300 phiến quân, tịch thu nhiều vũ khí và đạn dược. Trung đoàn 30 bộ binh sơn cước (thành phố Asmar, tỉnh Kunar) dẫn đầu là trung đoàn trưởng đã chạy sang phía phiến quân.

26 tháng 8 - tại tỉnh Paktia (khu vực Gardez) tiểu đoàn BB tăng cường sư đoàn 12 BB đánh bại một đơn vị quân nổi dậy.

27 tháng 8 - một đơn vị sư đoàn BB 14 đánh tan một nhóm quân nổi loạn trong khu vực Anguri (20 km về phía tây bắc Mukur).

28 tháng 8 - để tăng cường cho đơn vị đồn trú thành phố Asadabad (tỉnh Kunar) đã phái đến một tiểu đoàn của sư đoàn BB 11.

29 tháng 8 - một đơn vị hỗn hợp quân đội chính phủ ở tỉnh Parwan đánh bại một nhóm nổi dậy trong thung lũng Panjshir.

30 tháng 8 - trung đoàn BB tăng cường của sư đoàn BB 12 đánh bại một nhóm quân nổi dậy ở khu vực Kvah (10 km về phía nam Gardez).

31 tháng 8 - trung đoàn BB sơn cước 30 đã chuyển sang phía phiến quân, được chia thành ba đơn vị và đang đóng tại các vị trí như sau: thành phố Asmar, 10 km về phía tây nam Asmar và 7 km về phía đông bắc thành phố Asadabad.


Xác xe tải bị thiêu cháy trong thời gian chiến sự xảy ra tháng 8 năm 1979 tại đoạn đèo gần làng Abchari, khu vực làng Qarezhi-Iliaz, huyện Gulran, tỉnh Herat.

THÁNG 9

01 tháng 9 - bạo loạn vũ trang của phiến quân quan sát thấy trong các khu vực: Dzhawar-Bala (30 km về phía đông nam thủ đô Kabul), Mandan-Shar (40 km về phía tây nam thủ đô Kabul), Kushka-Kohna (70 km về phía đông bắc thành phố Herat).

02 tháng 9 - tiểu đoàn xung kích-nhảy dù tăng cường của trung đoàn xung kích-nhảy dù 26 đánh bại quân một toán quân nổi dậy ở khu vực Dzharkana (55 km về phía đông nam thành phố Ghazni). Hai đơn vị của sư đoàn BB 15 đánh bại quân nổi dậy trong khu vực đèo Poch (40 km về phía tây Tarinkot). Đường Tarinkot-Kandahar được các đơn vị quân đoàn BB 2 kiểm soát. Để tăng cường cho đơn vị đồn trú Asadabad đã phái đến một tiểu đoàn BB trung đoàn BB 71, 4 xe tăng, 4 BTR-60PB, một khẩu đội súng cối 107-mm, một khẩu đội lựu pháo 122 mm.

03 tháng 9 -  cuộc tấn công vào thành phố Urgun bị đẩy lùi. Trong khu vực 12 km về phía tây Gardez các máy bay trực thăng đã bắn cháy một xe tăng và 2 xe ô tô của phiến quân.

04 tháng 9 - trong khu vực 20 km về phía đông bắc thành phố Gardez các phân đội của sư đoàn BB 12 đã phá hủy 1 xe tăng, 1 xe bọc thép và 2 xe ô tô. Một đơn vị của sư đoàn BB 8 đã đánh bại nhóm nổi dậy ở khu vực 30 km về phía tây nam thủ đô Kabul.

05 tháng 9 - một đơn vị hỗn hợp sư đoàn BB 8 quét sạch quân nổi dậy khỏi thung lũng sông Panjshir. Các phân đội của sư đoàn BB 15 đánh bại quân nổi dậy trong khu vực Tanrinkom và 45 km về phía tây của nó.

06 tháng 9 -  cuộc tấn công của quân nổi dậy vào doanh trại trung đoàn BB 18 sư đoàn BB 25 tại Chimkani bị đẩy lùi. Các đơn vị của sư đoàn BB 17 đánh bại quân nổi dậy trong các khu vực Murghab và Gadiz (170 và 120 km về phía đông bắc thành phố Herat).

07 tháng 9 - có giao tranh trong các khu vực Dzhadzhi, Chimkani, Urgun (tỉnh Paktika). Trong hẻm núi Shigal các cuộc không kích đã tiêu diệt 6 ổ súng máy DShK và 1 sơn pháo PK ZGU của trung đoàn BB sơn cước 30 (tỉnh Kunar).

8 tháng 9  - một đơn vị của trung đoàn BB 35 sư đoàn BB 18 đang tác chiến với phiến quân trong khu vực Sangcharak (100 km về phía tây nam thành phố Mazar-i-Sharif), một đơn vị của sư đoàn BB 17 - đang ở trong khu vực Inzhil (10 km về phía nam thành phố Herat), các đơn vị của quân đoàn BB 2 - các khu vực Tarinkot và Shahdzhoy (70 km về phía đông bắc Qalat). Ngày 7.9 TTMT LLVT DRA trước sự hiện diện của Tổng tư lệnh Lục quân Pavlovsky I.G. lắng nghe các tư lệnh quân đoàn BB 3, sư đoàn BB 12 và sư đoàn BB 14 báo cáo về sự sẵn sàng của các đơn vị tiến hành chiến dịch tại các khu vực Gardez, Ghazni và Sharan và giao nhiệm vụ chiến đấu cho các đơn vị đó trong chiến dịch. Sẵn sàng bắt đầu chiến dịch - 18:00 ngày 8.9.

10 tháng 9 - ở khu vực phía nam thành phố Gardez đã tiến hành một chiến dịch bằng lực lượng 3 trung đoàn để đánh bại quân nổi dậy trong thung lũng. Các nhiệm vụ đã được hoàn thành (trong đó có việc chiếm pháo đài Zurmat).

11 tháng 9 - các đơn vị tham gia chiến dịch tiếp tục quét sạch quân nổi dậy khỏi các khu vực. Đang tiến hành công tác chuẩn bị giai đoạn thứ hai của chiến dịch này. Trung đoàn xung kích-dù 26 và trung đoàn BB 58 sư đoàn BB 14 tới 14:00 ngày 11.9 tập trung trong khu vực Sharan. Trung đoàn BB 67 sư đoàn BB 12 sẽ tiếp tục hoạt động trong vòng 2-3 ngày ở khu vực giữa Gardez và Zurmat. Giai đoạn thứ hai của chiến dịch dự kiến mở vào 13-14.9. Kết quả của chiến dịch đã tiến hành gây tổn thất cho phiến quân như sau: bị tiêu diệt - 500 người, bị bắt - hơn 100 người, thu 2 xe tăng, 7 cỗ pháo, 7 xe bọc thép, một số lượng lớn vũ khí BB và đạn dược. Tổn thất của QDND: chết - 5, bị thương - 43.

12 tháng 9 - các đơn vị của sư đoàn BB 12 và 14 tiếp tục quét sạch các nhóm quân nổi loạn còn sống sót trong khu vực giữa Gardez và Zurmat. Các hoạt động quân sự tích cực đang được các đơn vị sau tiến hành: một đơn vị của sư đoàn BB 8 đang truy quét các băng nhóm phiến quân còn sót lại ra khỏi khu vực Katai-Ashru; các phân đội của sư đoàn BB 11 trong khu vực 5 km về phía đông nam thành phố Asadabad.

13 tháng 9 - ghi nhận sự gia tăng hoạt động của quân nổi dậy ở tỉnh Kunar. Đã đẩy lùi các cuộc tấn công vào Asadabad và Chaukan (50 km về phía đông bắc thành phố Jalalabad). Quân đoàn BB 3 có 72 người đào thoát sang phía phiến quân (trong đó có 9 sỹ quan) cùng với 4 cỗ pháo, ba đài vô tuyến và 10 xe ô tô.

15 tháng 9 - do có sự bất đồng trong ban lãnh đạo DRA, theo lệnh của H.Amin từ 9:30 ngày 14.9 lệnh báo động số 1 được ban bố trong các phân đội của đơn vị đồn trú Kabul. Vào hồi 16:20 theo tín hiệu của TTMT quân đội đã tiến vào khu vực bên trong thành phố và đến 18:00 chiếm lĩnh xong khu vực phòng thủ của họ. Hồi 17:50 trên đài phát thanh Kabul đã phát đi thông cáo về những thay đổi trong ban lãnh đạo DRA. Đồng thời trong các đơn vị thuộc doanh trại đồn trú đã cách chức tư lệnh sư đoàn BB 8, các chỉ huy trưởng trung đoàn pháo binh và tiểu đoàn xe tăng độc lập thuộc sư đoàn BB 8, tham mưu trưởng các lữ đoàn xe tăng 4 và 15. Dinh thự riêng của N.M.Taraki bị quân đội phong tỏa, tất cả các đường liên lạc với nó bị cắt đứt. Do các sự kiện ở Kabul mà việc tiến hành chiến dich quét sạch quân nổi dậy ra khỏi khu vực phía nam và tây nam thành phố Gardez bị trì hoãn mất 1-2 ngày. Tất cả các loại máy bay đều bị cấm cất cánh.

16 tháng 9 - chiến sự tiếp tục trong các khu vực Asadabad (80 km về phía đông bắc Jalalabad), Charkent (40 km về phía nam thành phố Mazar-i-Sharif) và Hakrez (45 km về phía tây bắc thành phố Kandahar). Bộ đội doanh trại đồn trú Kabul được đưa vào bảo vệ thành phố theo kế hoạch, đã trở lại nơi đóng quân thường trực. Các cuộc cất cánh của máy bay trong ngày 15.09 bị cấm. Vào hồi 9:10 ngày 16.9 tại phòng họp của Bộ Tổng tham mưu khai mạc Hội nghị toàn thể Ủy ban Trung ương NDPA dưới sự chủ trì của H.Amin. N.M.Taraki vẫn ở trong lâu đài của ông. Ông ta không tham gia hội nghị trung ương.

17 tháng 9 - ngày 16 tháng 9 diễn ra phiên họp Bộ Chính trị Ủy ban Trung ương NDPA, Hội nghị toàn thể bất thường của Ban Chấp hành Trung ương NDPA và phiên họp Hội đồng Cách mạng. N.M.Taraki được giải phóng các chức vụ đang nắm giữ. H.Amin được bầu làm Tổng bí thư Ủy ban Trung ương NDPA và Chủ tịch Hội đồng Cách mạng. Quyết định của Bộ Chính trị Ủy ban Trung ương NDPA còn bãi miễn chức vụ của những người ủng hộ Taraki - các ủy viên Bộ Chính trị Ủy ban Trung ương NDPA Bộ trưởng Nội vụ Vatandzhar, Bộ trưởng Bộ Truyền thông Gulyabdzhoy, Bộ trưởng phụ trách vấn đề biên giới Sher Jan Mazduriyar, chủ tịch ủy ban an ninh quốc gia Asadullah, họ bị cáo buộc có âm mưu chống đảng. Thay vào đó, bổ nhiệm tương ứng các nhân vật Fakir, Zarif, Sahray và Aziz. Tổng tham mưu trưởng Jakub ra lệnh cho chỉ huy trưởng các đơn vị hợp thành chỉ tuân theo mệnh lệnh của H.Amin do phát giác âm mưu "bộ tứ sử dụng sự bảo trợ của N.M.Taraki". Đồng thời đã tiến hành một loạt vụ bắt giữ và chuyển đổi thành phần chỉ huy, chủ yếu là ở cấp trung. Những thay đổi trong ban lãnh đạo đất nước và quân đội được đón nhận hoàn toàn bình thản. Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị LLVT đã tổ chức một cuộc họp với thủ trưởng các cơ quan chính trị và các đơn vị thuộc doanh trại đồn trú Kabul, tại đó người ta giải thích về những thay đổi đang xảy ra. Đã lập kế hoạch phái một nhóm cán bộ chính trị vào quân đội để giải thích cho đội ngũ quân nhân về chính sách của NDPA. Không thấy có các hoạt động tích cực của quân nổi dậy. Tiếp tục chiến dịch quét sạch phiến quân khỏi các khu vực phía nam thành phố Gardez, trong tiến trình chiến dịch đã tiêu diệt 100 thành viên của các nhóm vũ trang. Người dân đã trở về các khu vực bị bỏ hoang trước đây. Lệnh cấm máy bay cất cánh đã bị hủy bỏ.
.........