Cựu binh Nam bộ quân đoàn 3 giai đoạn 79 - 83 trên đất Bắc ( phần II )

[tuanb5]

      Nhớ những năm ngoài Định Hóa, người dân tổ chức đám cưới đơn giản. Đưa, rước dâu đâu có xe hơi như bây giờ, mấy xã xa thị trấn cũng không có chụp hình đám cưới. Về ăn uống Như Thanhh63 nói, món ăn làm đơn giản, ít món, chỉ đãi ăn một số bà con, người lớn tuổi. Buổi tối thanh niên trong xóm, bạn bè cô dâu, chú rể tập trung lại đãi bánh kẹo, uống nước trà, ca hát, đám nào có máu mặt lắm mới có loa thùng, âm ly…va ca sĩ là cây nhà lá vườn. Mấy năm ở Định Hóa, thường cùng bác Thủy đi ăn chực các đám cưới.

AG1 nhắc đến chuyện đám cưới ở Định Hóa, mình lại nhớ đến đám cưới ông anh con mẹ Lạc trong Cốc Lẫm. Trong suốt thời gian ở Bắc Thái, dạng đám cưới bám càng thì nhiều lắm, cứ thằng này bám thằng khác (được mời) đi ăn cưới ... đám lính gọi là ăn cưới bám càng  , mà ngày ấy đám cưới càng đông, càng vui, đâu có ấn định đãi bão nhiêu bàn như bây giờ, thức ăn làm xong, cứ có khách đủ mâm là mang lên, khách mới đến cứ ngồi bàn dài ăn kẹo, uống trà, đủ người lại xin mời khoanh chân trên chiếu, đám cưới đãi thường cả ngày, khách tiện giờ nào đi giờ đó. Chuyện bể kế hoạch là bình thường, gia chủ bao giờ cũng phải có dự phòng heo gà để bổ xung nếu thiếu. Cả ngày ăn uống nhậu nhẹt, nhưng vui nhất bao giờ cũng là buổi tối, đám thanh niên họ hàng, bạn bè cô dâu, chú rể tha hồ ca hát, nhảy múa và ... thả dê  Còn rước dâu thì chỉ đi bộ, ngày ấy mọi người đều cuốc bộ là chính, đi học, đi chợ, đi rừng... cuốc bộ hết.   

Bác chủ Thanh63 có thêm nhà mới,ngôi nhà này mấy hôm nay vắng vẻ quá.
Thấy nhớ(Như nhớ quán nước của cô bé ngã 3 QV năm nào, vài hôm không qua được, cứ thấy...bứt rứt) nên thấy hé cửa thì cứ vào thôi. Mà cái bác ag1 dạo này cũng đi đâu nhỉ?Hay đang bận viết ...hồi ký CÓ MỘT THỜI NHƯ THẾ chắc?
Những ngày đóng quân nơi núi rừng phía bắc ấy, dù thiếu thốn song bù lại, được sống gần người dân nên cũng được bù trừ bằng những niềm vui nho nhỏ. Âu cũng là công bằng các bác nhỉ.               
Đúng là các đám cưới thuở ấy trên vùng cao Bắc thái, đông vui là điều quan trọng nhất. Dù kinh tế còn khó khăn, nhưng gia chủ bao giờ cũng chuẩn bị hết sức chu đáo. Nhất là khoản rượu , thịt. Đúng như bác thanh63 nói, bao giờ cũng có khoản dự phòng. Kể cả những trường hợp vượt quá trù liệu, thì do đặc điểm tự sản tự tiêu của nhân dân dăm ba chuyện hậu cần ấy chỉ là chuyện nhỏ (Có những đám, nghe kể có con đi học vẫn chưa trả hết nợ cưới)
Bàn tán sau đám cưới của cư dân - đánh giá đám cưới to hay nhỏ - Là bao nhiêu mâm cỗ, bao nhiêu lít rượu.(Nghe nói dân các thành phố bây giờ đánh giá vấn đề này theo tiêu chí có bao nhiêu xe hơi xịn),
Buổi tối, thường là của đoàn thanh niên địa phương chủ trì. Văn nghệ, hát xướng, dĩ nhiên là cả tán tỉnh nhau rồi;D. Dự đám cưới ở xã Trung hội(Làng Hà, Làng Mố) còn được thưởng thức đàn Tính với hát Then nữa. Thú lắm.
Nhưng vui nhất với cánh trẻ, phải là tối hôm trước tại nhà gái.
Lâu rồi chả nhớ dân địa phương gọi là gì(Nhờ bác tuan-qd3 bổ sung) chỉ nhớ đông vui lắm. Bạn bè cô dâu, chú rể tập chung đầy đủ. Lượng rượu tiêu thụ khá nhiều, vả lại thời gian rộng rãi, thoải mái cho việc "Cưa kéo" của cánh trai làng và của các chú bộ đội qđ3. "Thắng lợi" đầu tiên là c trưởng c2 với cô sơn nữ làng Vầy hồi đầu 1980. Sau đó 1 chút là Tuấn c18 với 1 người đẹp ngay ngã 3 QV.

[tuan_qd3]

Vâng bác tuab5 ơi.!. đám cưới tối hôm trước tại nhà gái vui là đúng rồi, vì hôm đó nhà gái đón họ bạn gđ ưu tiên cho thanh niên nam nữ, tộc có, kinh có, thôi thì đủ thứ tiếng, càng đông càng thể hiện cô dâu quan hệ rộng, nhiều bạn bè. ăn uống, trò chuyện, tâm sự, ca hát, rồi nhẩy nhót, giờ đã có điện, hiện đại rồi nên loa đài mở hết công suất cả bản cùng nghe và cùng vui cứ như là đám cưới ở nhà .. mình vậy . Cuộc vui thường kéo dài tới khoảng 11-12 giờ đêm thì .. dìu nhau cùng .. bay mừ (đi về).

Hôm sau nhà trai tới làm thủ tục đón dâu. Thường thì trước hôm cưới nhà trai mang lễ vật gồm thịt lợn, rượu, gạo… đến nhà gái theo yêu cầu. Khi đi đón dâu nhà trai gồm có chú rể, phù rể, ông mối…. Ông mối là người rất quan trọng. Bởi theo quan niệm của người Nùng đôi vợ chồng trẻ có hạnh phúc giàu có hay không phụ thuộc rất nhiều vào ông mối. Khi xuất hành đến nhà gái, chú rể thắp hương vái lạy trước bàn thờ tổ tiên rồi đi trước, tiếp đến là 2 cô đón dâu và cuối cùng là ông mối.
Tới nhà cô dâu, chú rể làm lễ trình báo tổ tiên, sau đó mời trầu, mời thuốc tất cả họ hàng nhà cô dâu. Đoàn đưa dâu gồm một ông (ăn nói) phải là bác hoăc chú của cô dâu  một bà đưa dâu, một cô phù dâu, một cô mang theo tặng phẩm, cùng các cô cậu, chú dì ... của cô dâu, tùy theo gđ nhà gái sắp xếp và đã thông qua số lượng, thành phần đưa dâu cho nhà trai, nhưng phải là “đi chẵn, về lẻ”. Bố mẹ cô dâu tuyệt đối không được đi đưa dâu, vì nếu mà đi thì họ gọi là .. bán con gái, mang tiếng suốt đời các bác ạ.

 Việc trải chiếu giường cô dâu đêm tân hôn nhất thiết chỉ bà đưa mới được trải, đây là người đã được chọn lựa rất kỹ, bà đưa phải đông con, có nếp, có tẻ VV..(có trai có gái)

 Trước khi về nhà chồng cô dâu phải mặc những bộ trang phục mới và đẹp. Gia đình chuẩn bị một bó đuốc đang cháy đặt cạnh bên bếp lửa, cô dâu cúi xuống hai tay cầm bó đuốc đang cháy đẩy vào bếp, làm cho ngọn đuốc bốc cao.. sau những thủ tục trên cô dâu ra cửa, phù dâu và những người trong đoàn đi theo, kể từ đây cô dâu không được nhìn ngoái lại. Khi đến nhà chú rể bếp lửa phải được che kín không được cho cô dâu nhìn thấy. Bước vào nhà cô dâu thực hiện lễ báo tổ tiên để công nhận cô từ nay là con cháu trong gia đình.

Đoàn đưa dâu được nhà trai tiếp đón nồng nhiệt, tuy nhiên phải giữ phong .. thái .. say mà không được .. sai (em thì say nhiều  ). Khi về không tạt ngang tạt ngửa, phải về theo đường cũ khi đưa dâu.

Sáng hôm sau bà đưa đại diện cho nhà gái làm lễ bàn giao và những hồi môn, tặng phẩm của nhà gái cho nhà trai. Sau ba ngày sẽ làm lễ lại mặt. Lễ vật gồm một đôi gà luộc chín, một khay xôi màu đỏ. Trong lễ lại mặt chú rể mới có thời gian làm quen với những người thân thích của cô dâu.
Trong một vài năm đầu cô dâu về nhà bố mẹ đẻ vào những dịp có công có việc. Mỗi lần về anh em họ hàng bên chồng phải đích thân sang đón.

 Hiện nay người Nùng đã có rất nhiều tiến bộ trong việc cưới hỏi, thủ tục đám cưới đã giản đơn hơn rất nhiều, nhưng vẫn giữ được bản sắc và phong tục riêng.

[tuan_qd3]

Chú rể, cô dâu và bố mẹ .. vợ

Mẹ an ủi con gái trước lúc qua nhà chồng

Đưa nàng về dinh
Cầu TREO ... ầu ơ... Cầu treo lắt lẻo.. Gập ghềnh khó đi.

[tuan_qd3]

Mâm 6 các Bá cũng.. 1-2-3 .. vào ..

[ag1]

      Giống như QuangNinh nói, bác Thủy lần ra Bắc, tranh thủ ghé lên Định Hóa thì cũng chỉ còn những gia đình thân thiết nhất còn nhớ, còn nhận ra - gần 30 năm rồi còn gì nữa, cái thế hệ trẻ sau này hầu như chẳng biết gì- Có 2 chị em người chợ Chu, ngày xưa quen lắm, hiện giờ chuyển về Hà Nội bác Thủy ghé một hồi lâu mới nhớ ra.
      Những ngày ở Định Hóa, thực tình ít để ý tới các phong tục, nghi lễ của người dân tộc như các bác. Nghĩ lại bây giờ thấy tiếc, trong  nhóm bây giờ chỉ còn bác Thủy nhớ được một số tiếng Tày.
       Buổi gặp ngày 26/9/2012, mới nhắc, nhớ lại ngày xuôi Nam năm 1983.
       Tháng 6/1983, sư đoàn tập trung lính  các tỉnh An Giang, Cứu Long, Kiên Giang về tại sư đoàn chuẩn bị xuất ngũ- Quyết định xuất ngũ ký ngày 15/6/1983, có lẽ là chậm nhất so với các sư đoàn khác. Sau đó đưa về tập trung tại trung đoàn 66, rồi không biết vì sao sư đoàn lại chuyển ngược số anh em An Giang, Cứu Long, Kiên Giang về tiểu đoàn 28.
       Ngày 13/7/1983, mới lên đường về Nam, chính thức chia tay huyện Định Hóa với gần 4 năm gắn bó. Sáng 13/8 xe đưa toàn bộ anh em về thủ đô Hà Nội ghé viếng lăng Bác- Riêng tôi và Lễ tách đoàn ghé nhà dì Lễ tạm biệt, ghé chợ Đông Xuân...Sau đó về ga Thường Tín, chờ tàu từ trưa cho tới 10 giờ đêm mới lên tàu. Tại đây bán rẻ hết  tem, phiếu gạo được phát, vì có ông nói đem về trong Nam đâu sử dụng được.
       Khởi hành từ ngày 13/8, đến ngày 22/8 mới về tới TP. HCM lý do phải nằm  lại dọc đường gần một tuần lễ, tới Bình Định phía trước có  đoàn tàu bị trật bánh.
       Tới đây còn gì bán được là bán hết. Tới TP. HCM xuống tàu lên xe đò, khoảng 10 giờ đêm xe đưa về tới tỉnh Vĩnh Long, An Giang đã gần lắm rồi, lúc này ai cũng rất bồi hồi, nôn nóng... nhưng lúc đó xe đâu có thuận tiện như bây giờ, muốn về trước cũng không được. Sáng hôm sau mới lên đường về An Giang, khoảng 11 giờ xe tới Vàn Cống, tới thời gian đó có thể nói chính thức ‘Lính hồi cố hương”.
      “Sợi tóc bạc trên đầu trôi dạt mãi
       Cội nguồn ơi chiếc lá lại rơi về.” 

[thanhh63]

Ôi cám ơn các bác "vẫn" ghé " nhà"  , thật tình mấy hôm rồi toan lông nhông ngoài đường là chính nên cũng chỉ "tạt" qua "nhà", thấy các bác ghé thăm, nhưng cũng không thể nói lời cám ơn, nên nay xin 2 chữ "đại xá"  ...

Thật lòng thì em cũng muốn gôm gôm nó lại trong topic này để anh em tiện "tám" bất kể là ký ức lẫn hiện tại, nhưng lại sợ "vi phạm nội quy" nên đành dứt ruột chia lìa ký ức thành 2 mảnh tách bạch theo tiêu chí của diễn đàn, lắm "con" thì còng hơn nên dẫu gì cũng xin các bác thông cổm, em vẫn đồng hành cùng các bác mà  

Chuyện cưới xin ngày này đúng là họ đánh giá theo mâm cao cỗ đầy, theo xe hơi xịn đi đưa rước dâu thành từng đoàn như bác tuanb5 tâm sự, nhưng ngày ấy các bác nhớ không: để đánh giá đám to, hay nhỏ, đồng bào dân tộc dùng chuẩn lợn tạ và lít rượu, nhà nào cỗ cưới có lợn tạ là to rồi, còn to đùng vật vã đãi vài ngày trời ít nhất cũng vài chú ỉn tạ  , nói vậy không có nghĩa đám cưới chỉ có thịt lợn, cũng có gà, rất nhiều là đằng khác nhưng không hiểu họ chỉ dùng đầu lợn tạ để đo  .

Nói gì thì nói, đám cưới người kinh mình vẫn có chuẩn mực từ xa xưa, đám phải giã dò, có ném dán... em nhớ đám cưới con bà Lạc, vì được coi là con cái trong nhà, nên em phải vào phụ, ngoài việc cắt dán đôi chim câu và vài thứ lằng nhằng để trang trí, cái mà em tởn nhất là khoản giã dò. Thịt lợn nạc từng tảng to mới xả còn nóng hổi được thảy vào cối để em và chú Dân cùng dã, mới đầu thịt chưa nhuyễn nên còn ổn, sau tay chày nặng dần do thịt nát, nhuyễn và dẻo dính chặt chày với cối, giã xong 1 cối giò đúng là toát mồ hôi, may mà đám cưới ngoài Bắc đa phần tổ chức vào mùa đông hay mùa xuân, giã vài chục chày là áo lạnh cởi hết, trần trùng trục mà giã, chính vì vậy mà giò mới dai, không như bây giờ toàn xay máy.

Nhìn mấy tấm hình tuan_qd3 up lên, mình nhớ và gắn bó với cái cầu treo nhất, nhớ mỗi lần qua cầu mà thấy có em nào trên cầu là các chú lính dở trò ngay, cứ đông 1 bước, tây một bước cho cầu đong đưa như võng là khối em chỉ còn cách ngội phịch xuống cầu mà la mà hét, các chú nhà ta được thể cũng giả vờ thanh minh: vì cái bộ đội người kinh chưa quen đi cầu treo vớ! rồi lò mò đến chỗ các cô cũng ngồi thụp xuống cho đến khi cầu hết lắc lư mới ... "bám nhờ" vào các em mà "qua cầu" ...          

[quangninh]

Chào cả nhà
Ngày hôm qua, do ở khách sạn không có wifi nên không ghé thăm nhà được.
Bữa nay có thông tin nóng hổi đây, mình đã ghé Khe lang, có chụp được một số hình ảnh (nhưng phải xử lý cho độ phân giải thấp xuống mới đưa lên được) hẹn vài bữa nữa nhé

[tuan_qd3]

Nhìn mấy tấm hình tuan_qd3 up lên, mình nhớ và gắn bó với cái cầu treo nhất, nhớ mỗi lần qua cầu mà thấy có em nào trên cầu là các chú lính dở trò ngay, cứ đông 1 bước, tây một bước cho cầu đong đưa như võng là khối em chỉ còn cách ngội phịch xuống cầu mà la mà hét, các chú nhà ta được thể cũng giả vờ thanh minh: vì cái bộ đội người kinh chưa quen đi cầu treo vớ! rồi lò mò đến chỗ các cô cũng ngồi thụp xuống cho đến khi cầu hết lắc lư mới ... "bám nhờ" vào các em mà "qua cầu" ...          

Úi chà mấy bác giả vờ .. khôn thế ! Còn tụi em hồi đó khờ dại và sợ lắm. Cách đ/v khoảng 3km là Đội tu bổ trồng rừng, thuộc Lâm trường Huyện Võ Nhai, cái đội này toàn là CN nữ .. dữ tợn, vác dao quắm to tổ chảng như là đại đao, bước chân vững chắc nện ầm ầm làm cho những tấm ván của cây cầu treo cứ nảy lên bần bật theo từng.. bước chân tha thướt, uyển chuyển thướt tha như.. phong ba bão táp , tụi em đành phải “..thôi anh đứng lại... nhường đường em qua..”

Không biết từ bao giờ và khi nào mà trong đ/v lính có câu “..Tu bổ làm khổ bộ đội “ rồi thì “sỹ quan không bằng Sỹ Téo “ nữa cái vụ này chắc là bác tai_lienson rành nhất.

[tuanb5]

Thấy bác tuan-qd3 nhắc đến ông mối trong đám cưới khiến tôi cứ ngờ ngợ. Nghĩ rằng có 1 từ khác  cơ, mà ngay từ hồi ấy rất có ấn tượng, bởi ông mối nghe ...miền xuôi quá. May sao Nhớ ra là đồng bào gọi là quan lang đúng không hả bác tuan_qd3?
Cám ơn bác cho xem loạt ảnh cưới của bà con vùng núi phía bắc, nơi chúng ta đóng quân những năm xưa. Giá mà bác bổ xung được mấy kiểu ảnh hôm dẫn cưới thì tuyệt.
Tôi nhớ hình ảnh cánh trai làng khiêng lợn, khiêng gà tới nhà gái. Lễ vật được bao kín bằng vải đỏ (Nếu nhà gái ở xa, thì được hỗ trợ bằng xe đạp, đòn khiêng sẽ chuyển sang 2 chiếc xe và dĩ nhiên phải dắt bộ). Thành phần tháp tùng cũng hoành tráng lắm. Chú rể xăng xái chạy lên chạy xuống như...B trưởng đốc thúc chiến sĩ khi hành quân dã ngoại vậy 

[tai_lienson]

       

Úi chà mấy bác giả vờ .. khôn thế ! Còn tụi em hồi đó khờ dại và sợ lắm. Cách đ/v khoảng 3km là Đội tu bổ trồng rừng, thuộc Lâm trường Huyện Võ Nhai, cái đội này toàn là CN nữ .. dữ tợn, vác dao quắm to tổ chảng như là đại đao, bước chân vững chắc nện ầm ầm làm cho những tấm ván của cây cầu treo cứ nảy lên bần bật theo từng.. bước chân tha thướt, uyển chuyển thướt tha như.. phong ba bão táp , tụi em đành phải “..thôi anh đứng lại... nhường đường em qua..”

Không biết từ bao giờ và khi nào mà trong đ/v lính có câu “..Tu bổ làm khổ bộ đội “ rồi thì “sỹ quan không bằng Sỹ Téo “ nữa cái vụ này chắc là bác tai_lienson rành nhất.

Tuânqđ 3 chắc nặng nợ với đội " Tu bổ " ?? Đội tu bổ gần 100% là nữ chỉ duy nhất 1 ông đội trưởng và ông ta tha hồ vùng vẫy giữa đám cung tần mỹ nữ . Từ ngày bộ đội về ông mất phần nên rất ghét bộ đội
  Tràng xá là vùng sâu của Võ nhai là chiến khu xưa .Năm 79 lữ 7 công binh về đó , xe pháo rầm trời bà con tưởng là giặc Tàu, nhiều người bỏ chạy vào núi . Lúc đó thanh niên còn nhiều người   chưa sõi tiếng Kinh . Năm 82 E 866 vào thay thì nhiều em đã cưa tán bộ đội như xiệc , và khối chàng mắc bẫy không về quê được .
Riêng đội tu bổ có đến 3 em lấy sỹ quan mình đấy .Ở đó  rất nhiều chị em  sẵn  sàng dâng hiến mà không đòi hỏi gì ...chỉ cho vui nơi rừng sâu núi thẳm thôi mà
 Ở Võ nhai ấn tượng nhất của các đám cưới là thanh niên ngồi vòng tròn hát : Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng , giải phóng miền nam v..v nghĩa là bất cứ bài gì mà hồi đó ta hay hát tập thể, không chỉ đồng bào dân tộc bản xứ mà dân Hải hưng lên khai hoang cũng vậy