Chân dung một quản đốc

[hoi_ls]

năm

Xe tôi xuống dốc. Đạp lên dốc rã đầu gối, nên khi từ đỉnh dốc thả xuống, xe chạy bon bon, gió thổi vù vù, khoái trời đất !

Dốc Bà Bành vừa cao vừa dài, tôi tì nhẹ ghi-đông, ưỡn ngực, tưởng tượng mình ngồi xe máy bịch, thiệt đã !

Bỗng trước mắt tôi, một cành cây chắn ngang. Tôi bóp thắng. Trớn xe quá mạnh, thắng đứt. Tôi vội vàng kê gót dép vào vành xe. Đế dép khuyết hẳn một vệt sâu mà xe cứ lao. Tôi đành quẹo vào một bụi mua um tùm. Tôi té giữa bụi mua, mặt mũi xây xát hết trơn.

“Ai chắn đường kỳ cục vậy?”. Tôi lầm bầm.

Hai người - nón rơm, quần sọt xanh, sơ-mi trắng ngắn tay - chĩa hai khẩu súng lửa vào tôi:

- Giơ tay lên !

Bây giờ tôi mới để ý một chòi canh dựng bên đường - sáng hôm qua không có chòi canh này.

- Đằng mình mà !

Tôi giả lả nói, vừa phủi lá mua trên người.

- Giơ tay lên! - Tiếng nói lớn lối của người thứ ba từ chòi canh bước xuống. Anh ta đeo kiếng cận thị, lung xề xệ bao súng ngắn. Khẩu súng nắm trong tay anh ta - một khẩu ru-lô.

- Biết đằng mình hay đằng nó? Biểu giơ tay lên mà còn chần chờ, muốn hy sinh vì Thống chế (1)  hả ? - Vẫn cái giọng khinh khỉnh đó. Một cuộc khám xét cực kỳ chi li. Tôi phải móc ra tất cả cái gì có trong người. Anh chàng đeo súng ngắn đưa cả chiếc khăn tay của tôi lên mặt trời, tháo cả cây bút máy soi mói tìm trong ruột nó.

Một gã - tay xăm một đạo bùa xanh dờn - sờ soạng khắp người tôi. Hắn cười nhăn nhở:

- Chưa “cắt chỉ”!

Tôi không hiểu hắn nói vậy nghĩa là gì, song tên kia, mặt giống khỉ đột, một nốt ruồi to hơn hạt đậu ở cằm, cười hô hố. Anh chàng đeo súng ngắn, trái lại, không nhếch mép.

Những trạm gác thế này chỗ nào không có. Phải dè chừng tụi do thám. Tôi coi cuộc khám xét là bình thường. Ở làng tôi, tôi cũng lập cả chục trạm. Cướp chánh quyền rồi, phải có trạm gác. Trạm gác là một biểu hiện của chính quyền - tôi từng nghĩ như vậy với tất cả tự hào.

Cho nên, tôi đưa anh chàng đeo súng ngắn - chắc anh ta là chỉ huy - tờ giấy đánh máy nhận mộc lớn bằng khu chén, đỏ lòm. Tờ giấy của Thanh niên Cứu quốc quân chứng nhận tôi là đoàn viên. Bàn tay trắng trẻo, ngón tay suôn dài cầm tờ giấy. Anh ta chăm chú đọc. Cổ tay anh ta đeo một đồng hồ Pranh-ta-nia mỏng dính.

Tôi chờ cái bắt tay vồn vã: xin lỗi đồng chí! Anh ta đọc xong. Tôi mỉm cười - hơi hãnh diện.

Anh ta không trả tờ giấy cho tôi - Hình như anh ta vò nó nữa - Mà nhìn tôi chằm chằm, từ đầu đến chân.

Thanh niên Cứu quốc thì có gì lạ mà anh la nhìn dữ vậy cà ? Tôi chột dạ.

- Thấy không? - Anh ta lùi xa khỏi tôi, giọng phấn khởi, chỉ vào tôi, bảo hai gã kia: - Anh này mang cờ tam sắc...xanh, trắng, đỏ...

- Ừa! Chánh hiệu Việt gian!

Gã có nốt ruồi ở cằm hưởng ứng, giọng mừng rỡ không kém.

Tôi cảm như đất sụp dưới chân mình.

Đâu phải... đôi vớ của tôi chỉ có hai viền đỏ - loại vớ của học sinh vẫn dùng trong các cuộc biểu diễn thể dục. Mà, dẫu là vớ đỏ, nó nào phải đồ quốc cấm ?

Anh ta nhún vai trước vẻ mặt rất thộn của tôi:

- Đóng kịch giỏi!... Đóng kịch lần nào chưa?

Tôi tưởng anh ta hỏi thật, dù chưa rõ anh hỏi để làm gì.

- Mới tập...

- Phải! mới tập... chưa thạo.

Giọng chế giễu của anh chẳng ăn nhập gì đến đoàn kịch chúng tôi vừa lập.

- Anh do thám cho Tây. Quần xanh, áo trắng, vớ đỏ...

Tôi tức muốn nghẹn thở. Cả bọn họ mặc khác gì tôi? Ngay anh chàng này, dây cột đôi giày bát-kết cũng màu đỏ... Tôi cự lại, anh ta trừng mắt:

- Ce là suffit, mon cher.  (Đủ rồi, anh bạn thân mến).

Anh ta nói tiếng Tây đúng giọng Tây con. Rồi, anh ta ra lịnh:

- Trói !

Gã có nốt ruồi khóa tay tôi. Tôi vùng vằng. Tay chỉ huy dí nòng ru-lô vào đầu tôi:

- Cục cựa “moa” bắn vỡ sọ !

Họ trói thúc ké tôi bằng sợi vàm trâu siết thật chặt. Tôi sắp đặt trong bụng sẽ trình bày rành rọt: Tôi vừa dự hội nghị thanh niên tỉnh. Tây chiếm Sài Gòn, nay mai lấn lên đây, tỉnh bảo tôi tổ chức một đội dân quân cách mạng trong làng, đưa xuống Chợ Đồn càng sớm càng tốt. Việc quân gấp lắm. Tôi sẽ phê bình họ một trận: làm ăn bừa bãi.

Có lẽ thấy tôi mím môi, anh chàng chỉ huy cười lạt:

- Bon! (Tốt). Mím môi lần đi thì vừa.

Tôi không còn mím môi được nữa. Họ tống vào miệng tôi một nùi giẻ rách. Họ bịt mắt tôi, cũng bằng một miếng giẻ rách.

- Mần theo điệu nào, anh thủ lãnh?

Gã có nốt ruồi ở cằm hỏi.

- Tùy bạn Trám chọn theo sở thích... Nhớ yết thị tội trạng cho dân chúng biết.

Anh chàng thủ lãnh trả lời hờ hững.

---------------------------------------------------------------------
(1) Thống chế Pêtanh

[hoi_ls]

Tới đây, tôi nhận ra tình cảnh của tôi không như tôi tưởng. “Mần theo điệu nào” tức là cho “mò tôm” (dìm xuống nước cho chết) hay “mổ bụng dồn trấu”. Nghĩa là họ sắp giết tôi. Tôi từng nghe các cách giết người run rợn - tôi không tin. Chắc thiên hạ thổi phồng hoặc tụi Việt gian phao phản cốt bôi xấu cách mạng.

Nhưng, làm sao cải chính được khi tôi đang là nạn nhân thực sự?

Chúng xô tôi lê trên đường quen thuộc Con đường dẫn đến ngã ba, chỗ tôi sẽ chết. Tôi nghe tên Trám gọi đồng bọn cho nó cây chĩa. Tôi nhớ rồi: người ta cho tử tội ăn cái bánh bao, bánh bao vừa chui khỏi mồm, người ta chọc, chĩa ngay cuống họng, bánh bao theo máu vọt ra. Tôi nghe thuật lại vụ hành hình ghê rợn đó. Bây giờ, không phải chỉ nghe...

Chúng nó - trong đầu tôi trong khoảnh khắc hiện ra lằn ranh phân chia giữa tôi và chúng nó, những kẻ cách đây vài phút tôi đồng hoá là “đằng mình” - thuộc cánh nào? Đệ nhị, đệ tam hay đệ tứ sư đoàn? Nguyễn Hòa Hiệp hay Lý Hoa Vinh? Chẳng lẽ là Kiều Công Cung ?

Vô lý! Thật vô lý. Tiếc thay, điều vô lý không sao tưởng tượng nổi vẫn cứ đang xảy ra.

Gặp chuyện ức, má tôi thường kêu Trời. Gạt đi sự tranh chấp giữa má tôi và tôi chung quanh “ông Trời” - má tôi rằng có, tôi rằng không - má tôi kêu Trời cũng vơi đi ít nhiều nỗi đau. Tôi, dù muốn kêu Trời, cũng không được !

Từ dưới chân dốc vọng lên tiếng ô-tô. Trong vùng chỉ có mỗi chiếc ô-tô mui trần, chạy “ga-đô-dên Trịnh Hưng Ngẫu” (1) . Nó từng chở bọn tôi xuống chợ Biên Hòa biểu tình.

- Ông Hai đi đâu mà lính tráng theo đông dữ!

Tên xăm tay bảo đồng bọn. Tôi không còn tâm trí mà quan tâm đến “ông Hai” nào đó... Đến lưng chừng dốc rồi... Vài trăm thước nữa thôi... Như cuốn phim vụt nhanh trong trí nhớ kẻ sắp chết: má tôi ôm tôi khóc, bọn bạn tôi, trận đánh Tây đầu tiên ở Chợ Đồn nay mai - nếu chúng nó không rơi vào cái trạm gác này.

- Thưa ông Hai!

Tên xăm tay thét to. Ô-tô đang chạy ngang tôi. Lại một thằng nào trong phe cánh tụi nó... Tôi nghĩ thầm.

Bỗng, tôi nghe xe thắng gấp.

- Dẻo! - Ai đó gọi - Đợi tao một chút...

Tiếng giày nện rào rạo trên mặt đường đá.

- Ai vậy, Dẻo ? - Một người hỏi giọng quen.

- Dạ! - Tên xăm tay, hắn là Dẻo, trả lời - Dạ! Một thằng Việt gian... Đem ra ngã ba...

- Việt gian? - Giọng người hỏi hầm hừ. Tay người đó đặt lên miếng vải che mặt tôi, rồi giật mạnh.

Ánh sáng vụt lóa, tôi phải chớp mắt lia lịa.

Hai Cũ đứng cạnh tôi! Anh mặc bộ quân phục Nhật bằng nỉ xám, đội kê-pi, lưng đeo vừa gươm, vừa súng lục, vừa ống dòm, chân bốt da đen tay xỏ găng trắng... Hai Cũ còn để cả một đốm râu thò lò trên mũi, coi thiệt tức cười.

- Tụi bây điên sao? Chú nhỏ nầy mà Việt gian ! - Vừa nói, Hai Cũ vừa cởi trói cho tôi.

Dẻo, Trám co rúm. Toán lính của Hai Cũ vây bọn chúng. Tôi móc nùi giẻ khỏi miệng.

- Tội chú nhỏ quá! - Hai Cũ rờ rẫm tôi...

- Bộ tụi nó đánh chú hả? - Hai Cũ trỏ các vệt trầy trên mặt tôi.

- Bị mua cào - Tôi lắc đầu, trả lời.

Tôi chụp tay anh. Bàn tay mặt mất ngón cái...

- Thằng Mười Lụa đó đa? - Anh cười.

Tôi nói cho anh nghe chuyện tôi bị bắt. Tôi nói lộn xộn. Đi vào cái chết rồi từ cái chết trở về cõi sống, đối với tôi, hết sức đột ngột.

Hai Cũ trừng mắt, hỏi Dẻo, cộc lốc:

- Sao lạ vậy?

- Dạ! Em theo lịnh anh thủ lãnh... Ông Hai thương dùm em!

Dẻo, Trám và đồng bọn thiếu điều mọp lạy Hai Cũ.

- Thủ lãnh là đứa nào ?

- Dạ! Anh Lê Hoàng...

- Lê Hoàng... Lê Hoàng là đứa nào ?

- Dạ! Con thầy cai On... Cậu Sáu Xít đó mà!

Hai Cũ phun nước bọt:

- Tưởng ai, chớ thằng Sáu Xít... Sáu Xít thì Sáu Xít, bày đặt Lê Hoàng! Sáu Xít mà thủ lãnh ? Thủ lãnh cái con c...! Đồ con cai tổng! Còn mầy nữa, tao bắn bỏ...


----------------------------------------------------------------------
(1) Chạy than, do Trịnh Hưng Ngẫu thiết kế

[hoi_ls]

Hai Cũ đổ quạu. Chân mầy anh nhíu lại, giống trời chuyển mưa, tối sầm. Anh lượm sợi dây vàm trâu, nùi giẻ, đưa cho Dẻo.

- Đi! Kéo hết theo tao ! Nó ở đâu, thằng Sáu Xít trâu sanh chó đẻ đó? Tao moi gan nó, coi gan nó bao lớn...

Tôi hiểu rằng Hai Cũ hổi thầu lậu không chỉ vì Sáu Xít tính giết tôi. Tôi chú ý anh nghiến răng khi nhắc đến hai tiếng “cai tổng”.

- Nè! Cầm giây, nùi giẻ... Biểu thằng Sáu Xít trói tay, bịt mắt, nhét giẻ vô họng y như nó làm với chú nhỏ đây... Đợi tao.

Dẻo run lập cập, cùng mấy đứa, chạy lên dốc. Trám quăng cái chĩa đâu mất tiêu mắt lấm lét.

- Chú nhỏ lên xe với qua!

Hai Cũ lôi xểnh tôi, ấn vào ca-bin.

Ngồi lên xe rồi, tôi phát sợ. Lại bắn nhau sao ?

Nghe tôi nói, Hai Cũ cười...

- Khỉ khô, chớ bắn. Nó đang té đái, ở đó mà bắn...

Người lái xe quay ma-ni-ven cả chục bận, xe mói chịu nổ máy. Khói ở cái lò đun than củi phun đen như ống khói tàu.

- Nực nội quá trời!

Hai Cũ mở nút áo. Tôi hiểu anh ngượng với tôi về cách ăn mặc kỳ cục của anh. Tôi cười:

- Anh để râu cứt mũi, coi ngộ thiệt.

- Ngộ mẹ gì! Chơi thôi. Qua cạo bữa nay...

Tôi năn nỉ Hai Cũ đừng hành hạ Sáu Xít. Hai Cũ lạ lùng:

- Sao bậu thương nó vậy ?... A, học trò với nhau mà !

Tôi nói cho anh rõ: không phải học trò với nhau đâu, song hành hạ nguời khác không tốt.

- Chớ nó tính thọc huyết chú nhỏ, là tốt sao ?

Tuy găng, song giọng anh đã địu... Tôi biết anh sẽ chiều tôi.

- Chị Hai với cháu Mới mạnh chớ? - Tôi bả lả.

- Mạnh... mạnh...!. Thằng Mới nhắc chú hoài. Hồi thoát khỏi tụi nó, tui hỏi thăm chú, nghe chú xuống Sài Gòn học tiếp.

Rõ ràng, Hai Cũ khoái chí:

- Thằng Mới sáng dạ quá chừng... Nó ráp vần ngược, vần xuôi đều được ráo.

Tôi định hỏi anh bây giờ làm chức gì, đi đâu đây, từ khi thoát khỏi làng lính có đánh vố nào không.,. Nhưng, xe đã ngừng ngay chòi canh.

- Thằng Xít đâu? - Hai Cũ chưa đặt chân tới đất, đã hỏi Dẻo. Dẻo và mấy tay nữa đang đứng ngay chừ ven đường...

- Dạ... dạ!

- Mầy có phải là quân báo trong tưồng hát đâu mà “dạ... dạ...”. Tao hỏi: Thằng Xít đâu? Trốn rồi hả? Nó có lên trời, tao cũng lôi giò nó xuống!

- Dạ... - Dẻo, mặt xanh dờn, lắp bắp - Dạ...cậu Sáu thủ lãnh...

- Đ.m - Hai Cũ tạt ngang - Không có cậu cô dì mợ ở đây, không có thủ lãnh thủ lụa ở đày... Nghe chưa... Thằng Xít. Sáu Xít, con cai tổng On, em thằng bang biện Đơ, thằng thư ký tòa bố Troa, con đĩ lấy ráo tụi Tây là con Cách, thẳng quản thủ địa bộ Xanh, anh của con Xết ! Nó ở đâu ?

Hai Cũ lôi hết gia phả nhà Sáu Xít ra chửi:

- Dạ !... Thằng Xít biết mình có tội, sợ ông Hai phạt...

- Tao lột da nó !

- Dạ... nên nó xin thôi không làm thủ lãnh, giao cho ông Hai cái mộc..

Hai Cũ nhận cái mộc, song vẫn cự:

- Tao lấy cái mộc làm gì ! Muốn khắc, cứ biểu thợ khắc, trăm cái cũng được.

- Dạ! Nó trao lại ông Hai cái này...

Dẻo đua Hai Cũ khẩu ru-lô.

- Ừ! Thứ này thì tốt! - Hai Cũ đón khẩu súng.

- Dạ! Nó cũng xin chịu tội với ông đây... - Hắn hướng về tôi - Nó nhờ em dâng cho ông mấy thứ giấy tờ, cái xe máy... Dạ... Xó băng rừng về Tân Tập hồi nãy.

- Nó trốn đâu cho khỏi tao... Thôi, để đó!

Hai Cũ chìa khẩu ru-lô cho tôi:

- Chú nhỏ giữ xài... Bắn dễ lắm. Dễ bóp cò, cái trái khế nó quay...

Anh bật khẩu ru-lô ra:

- Vô đạn vầy nè... Nhắm vầy nè... Nút ruồi đây, thấy không? Để tui cho thêm đạn... Thử coi, đạn thúi không?

Anh chưa dứt lời, đã nổ một phát.

- Đạn còn tốt!

- Nè! Anh nói với bọn Dẻo - Chú nhỏ đây là em kết nghĩa của tao. Đứa nào cào trầy da đất nó, tao bằm như bằm mắm! Mầy là Dẻo, tao biết... Đã “chĩa” ai chưa ?

Dẻo líu lưỡi:

- Dạ... đâu có!

- Đứa nào “chĩa” ?

- Dạ! - Dẻo nhìn quanh, tên có nốt ruồi ở cằm đã lủi mất.

- Dạ! Thằng Trám... Nó chạy theo Sáu Xít, chắc...

Anh đưa cái mộc cho Dẻo:

- Tao phong mầy làm thủ lãnh ! Ai trành tròn, biểu kiếm tao hỏi... Mà, dời trạm gác chướng khí nầy xuống ngã ba...

*
*   *

... Trên yên xe thả hết tốc lực xuống dốc, tôi còn băn khoăn:

- Tại sao Hai Cũ “phong” cho thằng Dẻo làm thủ lãnh ?... - Nếu tôi không phải là người quen, liệu anh ta có cứu không ?

[hoi_ls]

sáu

Đêm xuống chiến khu Đ thường sớm. Rừng nhuộm sẫm ngay khi mặt trời chưa chìm hẳn.

Tại nhà anh Ba - nhà lợp tranh, cất khuất dưới tàn cây, ngảnh ra một trảng nhỏ - Ty Công an Biên Hòa đang họp. Cuộc họp kéo dài vì vấn đề đang bàn chưa thật sáng sủa.

Bảy Viễn vừa trở mặt. Hàng nghìn tên - Phòng Nhì Pháp, lưu manh phạm những tội nghịch thiên bội địa như cướp của, giết người, hiếp dâm, bấy lâu lẩn lút trong các chi đội, trung đoàn mang danh nghĩa Bình Xuvên, nay công nhiên cầm vũ khí bắn lại cách mạng, tự xưng là “quốc gia kháng chiến”. Chúng tàn sát cực kỳ man rợ số đảng viên cộng sản - trong đơn vị và ở địa phương. Nhiều cán hộ chỉ huy và chính trị viên bị hại.

Để đối phó lại, cuộc tảo thanh của ta bắt đầu. Ở Rừng Sát - sào huyệt của Bảy Viễn - và nơi nào có lực lượng Bình Xuyên hoặc tương tự.

Tình hình ấy động đến Biên Hòa. Một vài đơn vị kiểu Bình Xuyên đóng tả ngạn sông Soài Rạp.

Nói chung, ta kịp thời bắt số đầu sỏ. Ty Công an chịu trách nhiệm khai thác chúng. Tài liệu thu thập chưa đủ để lôi ra pháp luật bọn “Đơ B” (Phòng nhì Pháp) còn giấu mặt.

Các bản cung khai thường giống nhau: Bảy Viễn hoặc Tư Tị, hoặc Sáu Đối ra khẩu lịnh - diệt cơ sở Việt Minh, phối hợp với đồn bót bí mật đánh tỉa những đơn vị Vệ quốc đoàn và du kích đóng lẻ, ngày X, tháng X, tấn công thẳng cơ quan đầu não cộng sản, có lực lượng dù của Pháp hỗ trợ... Làm thế nào thẩm tra lời khai này ? Bảy Viễn đã chuồn về thành. Tư Tị, Sáu Đối đã đền tội.

Anh Ba - Trưởng Ty - tay nâng chiếc cằm lâu không cạo - lắng nghe đồng sự. Trán anh xếp nhiều lớp nhăn, hội nghị càng dài, lớp nhăn như càng hằn thêm.

Người cán bộ xin nói - khi mấy ngọn đèn bão soi căn nhà nhập choạng - là Phẩm. Phẩm, con hương hào Ngọ.

Tôi không rõ bằng con đường nào Phẩm trở thành nhân viên Ty Công an. Tôi vừa gặp nó tại hội nghị này, sáng nay, lúc sắp vào cổng nhà anh Ba.

Thật không ngờ tôi có thể gặp nó ở chiến khu. Từ sau Nam Bộ kháng chiến, tôi ít dịp về Tỉnh. Dường như tôi quên phứt nó. Vả lại, tôi đinh ninh Phẩm và gia đình khó lòng hòa vào cuộc sống mới, nếu không chống lại cuộc sống đó.

Cho nên, gặp nó, sau máy giây sững sờ, tôi mừng rỡ. Kháng chiến thêm một thằng cùng học, vui lắm. Nó cũng vậy. Nó ôm tôi, siết mạnh, rú lên. Tất nhiên, tôi hiểu rằng nó đang bị tình cảm kích động dữ dội:

- Tía tao hỏi thăm mầy luôn... Ổng bây giờ làm ở Ban Kinh tế Nam Bộ... Anh Lộ nữa.. Anh Lộ phụ trách một ban công tác thành...

Tôi thành thật chia vui với nó. Té ra, tôi đã nghĩ không đúng. Hương hào Ngọ, đội Lộ đều là người tốt cả. Tôi muốn hỏi hương quản Đực, song Phẩm đã không nhắc đến ông ta, có lẽ đừng hỏi, hay hơn.

- Anh Lộ phụ trách ban công tác thành, mà ban nào ?

- Ban nào, bí mật, ảnh đâu có nói... Anh mới vừa ra Quân khu Đông Thành hội nghị...

Tôi cố nhớ các đội trưởng ban công tác thành thuộc Khu 7 hay Đặc khu Sài Gòn, ai tên là Lộ? Không có! Bộ phận anh Từ Văn Ri, bộ phận anh Xuân Diệu...? Không có! Công việc của tôi gắn với các ban công tác thành, cỡ đội trưởng, người nào tôi cũng biết. Hơn nữa, tôi vừa rời Quân khu Đông Thành, chẳng có cuộc họp ban công tác thành nào cả...

- À ! Mắc mừng mầy, tao quên hỏi... Coi vó của mầy tao đoán mầy ở quân đội. Huvện đội Vĩnh Cửu hay lính ông Nghệ (1)?   - Phẩm hỏi tôi.

Tôi nói cho nó biết: Tôi công tác lại Khu 7.

- Vậy sao ?... Thôi, tao nhớ rồi... có phải mầy xuống Ty Công an bàn việc tụi Bảy Viễn không ?

Tôi gật đầu.

- Tao nghe nói một cán bộ quân sự tới mấy bữa, mà tao không dè mầy.ế. Hay lắm ! Tao cũng lo vụ đó... - Giọng Phẫm vồn vã song tôi linh cảm nó không thật.

Thằng này chẳng ưa người khác xọc vô công việc của nó...

- Hồi nãy, tao nói lộn. Anh Lộ không phải ở ban công tác thành mà ở Tiểu đoàn Quyết Tử của ông Ngọc Lộc...

- Cái thằng! - Tôi nghĩ - chuyện có bấy nhiêu mà nhớ lộn.. - Nhớ lộn rất xa...

- Mầy bắt tay nghiên cứu hồ sơ chưa ? Đã hỏi cung đứa nào chưa ? - Phẩm hỏi.

- Mới đọc sơ sơ... Hồ sơ tản mát quá. Chưa hỏi cung... Thế nào cũng nhờ mầy giúp.

Lời nói lấy lòng nó của tôi không khiến nó vui. Da “gà mái” của nó lại như tái thêm...

Cả ngày, Phẩm bô lô bô la trước mọi người. Nó cho biết tôi với nó là bạn chí thân. Nào tôi học làm sao, chơi làm sao... Nói chung, nó thêm thắt hơi nhiều, tôi phát ngượng.


---------------------------------------------------------------------
(1) Chi đội 10 của đồng chí Huỳnh Văn Nghệ

[hoi_ls]

- Theo tôi, ta không nên để mất thì giờ - Phẩm nói giữa hội nghị - một số tên ngoan cố, ta có thể khử được rồi. Chúng nhứt quyết không khai thêm, hỏi mãi chỉ tốn công vô ích... Cơm gạo tải lên chiến khu đâu phải dễ... Số hối cải thành thật, ta nên khoan hồng. Tất nhiên. Ty sẽ đề nghị bên quân sự cách đối xử với từng người... Tôi xin nói lại: “Cho đi” sớm một số tên đặc biệt nguy hiểm. Tôi không hiểu vì sao phải đưa ra tòa ? Vì sao cứ phải hình thức?

Phẩm, nói câu sau cùng, hơi mỉm cười. Tôi không tài nào chịu nổi cái mỉm cười có thể gọi là quái đản của nó. Tôi có cảm giác Phẩm vẫn là Phẩm - Phẩm con hương hào Ngọ và Phẩm cán bộ Ty Công an chưa có đường ranh, dù Phẩm thay bộ tuýt-xo bằng bộ vải ka-ki, may đúng quy cách Vệ quốc đoàn.

- X U. (1)  chỉ thị cho chúng ta phải thận trọng trong việc này - anh Ba điềm tĩnh phát biểu - chớ xử trí oan. Phương châm của X. U. là “thà thả lầm chớ không được kết án lầm”. Chỉ thị do chính đồng chí Bí thư ký. SCANBÔ (2)  hướng dẫn ta cụ thể: Theo tin trinh sát, khu vực Biên Hòa có một đầu mối tình báo Pháp, đầu mối này cấy vào nội bộ ta và nó xâu các tên phản cách mạng trong lực lượng quân sự. Ta phải phanh phui ổ gián điệp nói trên. Đồng chí Phẩm nói hơi lạ. Trừ một vài trường hợp cần đánh lừa địch, ta phải chuyển hồ sơ qua tòa án và để tòa án xét xử. Sao kêu cái đó là hình thức ? Rất tiếc, Phòng Chấp pháp, cho đến bữa nay, chưa hoàn thành hồ sơ một bị cáo nào cả...

Phẩm ngồi xuống, lầm lì.

- Cái thằng sao tự ái như cái đình! - Tôi tự giải thích thái độ của Phẩm.

- Bữa nay, có đồng chí Thắng trên B. T. L. (3) xuống, tôi đề nghị ta nghe ý kiến của đồng chí ấy...

- Thưa các anh - Tôi nói - hồ sơ hỏi cung quả chưa cho phép chúng ta kết luận... Tôi chỉ xin có một đề nghị nhỏ: Bởi tính cách của vấn đề quá lớn, các anh lãnh đạo Ty nên trực tiếp hỏi cung đương sự. Bằng kinh nghiệm của các anh, các anh dễ tìm manh mối, số đang giam ở Ty cũng chẳng phải nhiều gì...

Tôi chưa dứt lời, Phẩm đã chận tôi, gay gắt:

- Đề nghị của đồng chí Thắng có nghĩa là Ty không tin tôi!...

Tôi hơi bối rối. Tôi chỉ nói theo suy nghĩ, nào có ý gì khích bác nó đâu ?

- Thôi được rồi! - Anh Ba nói - Đồng chí Thắng nhắc Ty như vậy là trúng... Chúng tôi mắc lu bu quá...

Giọng anh Ba rất từ tốn. Thú thật, hồi mới làm việc với anh, tôi hơi ớn bộ râu quai nón của anh. Tỏi từng nghĩ xấu: Ông này làm công an thì phải biết ! Nhưng, chỉ cần tiếp xúc một lần ngắn ngủi, tôi hiểu rằng hì hợm chỉ là cái vỏ bề ngoài, anh hiền đến mức đôi lúc tôi nghĩ ngược lại: ông này làm công an là lộn địa chỉ.

- Còn đồng chí Phẩm cũng không nên nóng nảy. Chuyện nó khó, nó rối, mình phải chịu cực, ở đây không có vấn đề tin hay không tin...

Phẩm đứng lên. Có lẽ nó suy tính rất kỹ nên tôi thấy nó nhiều lần đưa tay xin nói, rồi lại im. Giọng nó rõ ràng không được tự nhiên lắm.

- Các đồng chí đều biết, tôi và đồng chí Thắng là bạn chí thân, học cùng lớp cùng trường suốt 6 năm... Do là bạn chí thân, tôi đắn đo mãi: nên nói hay không? Sau cùng, trước lợi ích của cách mạng, tôi quyết định nói, theo phương ngôn của ông bà ta: thà mất lòng trước mà đặng lòng sau...

Phẩm “đề-pa” giống Tây nhảy dù chiến khu D - bất thần từ trên cao chụp xuống. Tôi xao xuyến. Nó nói cái gì dính với mình mà nghiêm trọng dữ vậy ? Tôi cố đoán. Song, mặt của Phẩm tựa đeo mặt nạ, nó trơ trơ, lành lạnh, cười không ra cười, giận không ra giận. Đôi mắt nó quá nhỏ khó mà bắt gặp cái gì ẩn bên trong hai mí lim dim. Đôi môi nó mỏng, đễn nỗi lời như bị ém khít kẽ răng. Còn da nó - da lúc nào cũng tái...

- Trong số chỉ huy phản loạn đang bị thẩm vấn, có một tên chí thiết với đồng chí Thắng...

Tôi giật nẩy người. Ai đây ? Nhất thời tôi chưa thể nhớ... Cũng có thể một người quen. Chí thiết thì chắc không... Cả hội nghị nhìn tôi. Im phăng phắc. Ngay con bọ hung đánh vèo vào ngọn đèn bão mà tiếng vỗ cánh của nó đã vang lên như tiếng đâm bổ của máy bay Xít-phít-phay.

- Tên đó, một tướng cướp khét tiếng giết người không gớm tay, mắc vô số nợ máu vói nhân dân trước và sau cách mạng. Mặc dù chánh phủ rộng lượng quên quá khứ của nó, cho nó làm đại đội trưởng, nó vẫn chứng nào tật nấy. Nó ngầm theo Bảy Viễn, mưu đánh úp một huvện. Bị bắt nó chống cự kịch liệt. Vào trại giam, nó một mực không cung, dù một lời. Nó mạt sát chính quyền, Ty ta và - xin lỗi đồng chí Ba - nó văng tục mỗi khi gọi tên đồng chí...

- Đồng chí Phẩm nói gọn gọn... Người đó là ai? - Anh Ba sốt ruột, hỏi Phẩm.

- Dạ... Tôi nói đến đó, lẽ ra đồng chí Thắng đã có thể gọi tên hắn ta ra rồi...

Tôi vẫn ngớ người. Làm gì tôi “chí thiết” với một kẻ như vậy.

- Đồng chí Thắng không muốn tự mình nêu tên, tôi xin làm giúp: cây ru-lô đồng chí Thắng đeo là của hắn tặng...


----------------------------------------------------------------------
(1) Xứ ủy Nam bộ
(2) Sở Công an Nam bộ
 (3) Bộ Tư lệnh

[hoi_ls]

Tôi rú lên, bàng hoàng:

- Hai Cũ! Hai Cũ bị bắt !...

- Đúng ! Hai Cũ... Đại đội trưỏng Đại đội 3.. - Phẩm đệm, giọng đắc thắng.

- Hai Cũ theo Tây ? Phi lý quá! - Tôi buột mồm, nói to.

- Đồng chí Thắng quen Hai Cũ ? - Anh Ra hỏi.

- Thưa quen.

- Chính mắt các đồng chí thấy - Phẩm tiếp - đồng chí Thắng không kiềm chế xúc động trước tin này... Tôi cho rằng đồng chí Thắng thành thật... Đồng chí không hay Hai Cũ bị bắt. Trước đây một phút, tôi nghĩ hơi khác, tôi nghĩ rằng chuyến đi công tác Biên Hòa của đồng chí Thắng liên quan đến Hai Cũ. Bây giờ, tôi xin lỗi đồng chí Thắng. Tôi tin đồng chí...

Nó nói không hoàn toàn sai. Giả sử, tôi nghe Hai Cũ bị bắt, chắc chắn tôi sẽ xin phép cơ quan đến gặp anh. Nếu buộc Hai Cũ phạm lỗi lầm gì đó - thả lỏng cho lính tráng dưới quyền làm bậy, tự chuyên bất chấp cấp trên, thô bạo với cấp dưới, nhẹ dạ mà bị bọn xấu cài vào thế đối đầu với cách mạng... - tôi không mảy may ngờ vực. Song buộc Hai Cũ cố ý bán nước, tôi nhấl định không nghe. Tôi chưa có một tí lý lẽ nào để bào chữa cho anh, nhưng, tôi có một lý lẽ mà sức thuyết phục, theo tôi, là tuyệt đối; Hai Cũ không thể nào đi vào con đường nhơ nhớp ấy. Chẳng lẽ Việt gian là một loại bịnh không hề có triệu chứng? Tai tôi còn vang lời anh với Mười Lụa và về Mười Lụa như dao chém đá: Tao đã nói không là không ! Anh-đi-ca-tơ của Ty lính kín... Đồ chó đẻ! Qua mà thèm rình rập... Công bằng mà xét. Nghe Hai Cũ gọi Mười Lụa là “anh-đi-ca-tơ”, tôi còn chưa có một động tâm - Tôi chẳng để ý gì đến cái nghề điểm chỉ nầy. Về mặt đó, Hai Cũ đã giác ngộ hơn tôi, bất kề vì sao anh giác ngộ. Một người như Hai Cũ - trong nghề trộm cướp - vẫn cân nhắc: đánh ai, giật của ai.. Anh coi trọng mấy cắc bạc tình nghĩa hơn vàng bạc...

- Tình cảm của đồng chí Thắng với Hai Cũ sâu nặng, cho nên, tốt nhứt đừng để đồng chí Thắng thẩm vấn Hai Cũ.

Phẩm nói xong, ngồi xuống thật chững chạc.

Phẩm ăn nói lưu loát. Chỗ ăn nói, Phẩm bây giờ khác Phẩm trước kia. Song càng nghe nó nói, tôi càng bâng khuâng. Cũng thời gọi tôi là đồng chí, tiếng “đồng chí” của anh Ba - và đa số người tôi gặp - sao nó đậm đà, ấm áp thế. Còn Phẩm “đồng chí” nó thốt ra có vẻ vì trơn miệng, là một món trang sức đua đòi, lý như cai đồng hồ Wyler nó đang đeo và cây bút Parker nó đang giắt túi. Tiếng “đồng chí” của Phẩm tựa tô canh nấu toàn nước lã, không nêm một hột muối. Hai Cũ gọi tôi là “chú nhỏ”. Nếu ai hỏi tôi chọn cái nào - “đồng chí” của Phẩm hay “chú nhỏ” của Hai Cũ - tôi không ngần ngại mà chọn cái sau.

Không khí cuộc họp trầm lặng. Phẩm bỗng cười:

- Tánh tao hay thẳng ruột ngựa, mầy đừng giận nghe Thắng!

Không rõ tại sao, tôi nghe Phẩm “mầy tao” với tôi mà giống nghe nó chửi thề theo cấp số nhân!

Anh Bảy, Trưởng ban Chính trị của Ty, hỏi tôi:

- Đồng chí Thắng thấy thế nào về ý của đồng chí Phẩm ?

Tôi trả lời, không hề đắn đo:

- Tôi muốn gặp Hai Cũ !

Anh Ba xếp giấy tờ vào cặp.

- Ta ăn cơm... - Anh chỉ mâm cơm đã dọn - Đói bụng rồi.

Anh Ba đứng lên:

- Bây giờ, ta ăn cơm... Tôi định vầy, để coi mấy anh trong Ty chịu không... Cơm xong, ta xuống trại. Tôi, anh Chín phó ty, anh Bảy Ban Chánh trị. Ít người cho nó gọn.

Tôi thở dài.

- Đó là trong Ty - anh Ba hườn đãi - Tất nhiên, đồng chí Thắng cũng phải đi với anh em tụi này.

   Phẩm khoác xắc-cốt. Da mặt nó tái đến nỗi không còn phân biệt đâu là da nó, đâu là tấm khăn lụa xanh mà nó quàng cổ. Nó không nói thêm lời nào, trừ lời cáo lỗi vì bận không ăn cơm với chúng tôi. Tôi xót xa. Chắc nó giận mình... Thế nào cũng phải nói cho nó hiểu Hai Cũ...

Tôi bắt tay nó. Bàn tay nó lạnh như thây ma.

Chưa nói hết với các anh trong Ty, tôi không tài nào nuốt nổi cơm.

Mọi người dừng đũa nghe tôi.

Nghe xong, anh Ba cầm chén:

- Đồng chí Thắng ăn đi... Canh chua xương khô nấu với lá giang nêm mắm ruốc, ngon kỳ cục...

Khi uống nước, anh Ba bảo tôi:

- Đồng chí nói rành rọt, tôi hiểu thêm. Hiểu thêm là hiểu thêm Hai Cũ. Tôi có khuyết điểm chưa biết trong trại giam có một người như anh này... Còn đồng chí, đồng chí đừng ngại gì cả. Chúng tôi tin đồng chí một phần nhờ... đồng chí Phẩm !

[hoi_ls]

bảy

Anh Ba thay đổi quyết định: anh mời Hai Cũ lên nhà anh. Anh thay đổi quyết định vì một sự cố - anh không nói với tôi là sự cố gì.

Tôi trông thấy Hai Cũ từ xa, dưới ánh trăng mờ mờ. Tôi mừng thầm. Hai Cũ đi còn vững vàng. Thú thật, tôi sợ Hai Cũ bị trói thúc ké, bịt mắt, nhét giẻ vào miệng... Hai Cũ đi gần tới, anh không bị còng. Tôi muốn cám ơn các anh trong Ty quá.

Hai Cũ đã vào sân. Tôi không cầm nổi nước mắt: anh tiều tụy, lưỡng quyền nhô cao, tóc bù xù, tay chân gầy rộc, râu mọc loạn xạ. Đồng thời, Hai Cũ lại có vẻ vừa hoàn thành một công việc gì đó, thần sắc thoải mái, đôi chân mầy giảng rộng.

Hai Cũ sững lại khi tôi đón anh ngoài sân.

Anh Ba mời ngồi. Hai Cũ ngồi đường hoàng. Anh bảo tôi:

- Chú khóc à? Việc gì khóc? Nếu chú tính tui là Việt gian thì Vệ quốc đoàn ai đời khóc Việt gian!

Giọng Hai Cũ trâm trầm. Tôi phân biệt trong câu nói của anh phần cảm động vì tôi với phần trách móc Ty Công an.

Theo chúng tôi hội ý trước, tôi đóng vai hỏi cung chính, các anh khác chỉ quan sát. Tôi giới thiệu anh Ba, anh Chín, anh Bảy với Hai Cũ. Tôi cũng tự giới thiệu. Hai Cũ nghe lơ đãng.

- Đâu, anh Hai nói cho nghe chuyện của anh... - Tôi mở đầu.

- Tui nói hết trong “tờ cớ” rồi đó!

Mọi người chưng hửng. Anh Ba ngó hai anh Chín, Bảy. Hai anh đáp lại bằng cái lắc đầu.

- Bây giờ, anh nói miệng đi !

- Muốn đọ coi trong “tờ cớ” với nói miệng có chỗ nào sai chạy không, chớ gì? Được, được! Còn cái thơ này nữa - Hai Cũ đưa mảnh giấy, chữ ngoằn nghèo. Tôi nhận, liếc qua, trao cho anh Ba.

Hai Cũ kể:

Khi Tây chiếm Biên Hòa, Hai Cũ dẫn dám cướp của anh chận đánh chúng dọc theo đường lên thác Trị An. Cũng đánh ào ào vậy, bởi súng đạn kém một phần, lính lác toàn tay dao búa, đâu chịu học bắn, nhắm mắt bóp cò, trúng trật thây kệ - là phần khác. Đã thế, quy củ trước sau vẫn là của đám cướp, muốn đánh thì đánh, buồn tình không thèm đánh, có trời mà ra lịnh cho họ cục cựa ! Tây đóng đồn Cây Đào, Rạch Đông, Trị An. Tề mọc khắp vùng. Hai Cũ rút vô rừng, trở về gốc mấy cây cầy. Hồi Việt Minh chưa dậy, một đùm một túm vần theo gốc cầy, mã tà, sơn đá thụt trái phá tùm lum, không ai sợ. Bây giờ, bắt bén đóng quân ở nhà ngói, ăn có phụ nữ Tiền phong lo, đi có xe đò chở... nên dạt vô rừng mấy bữa, lính lác nghển ngãng ráo. Một số ra rìa làng, gầy sòng. Một số bắt gà bắt vịt của dân. Một số lân la ăn nhậu, mua bán, đĩ điếm với lính đồn. Có số toan trở lại nghề cũ, dọ đường đi nước bước mấy tiệm buôn... Tình trạng tác tệ này bị dân quân và quốc gia tự vệ cuộc ¹  sửa cho nhiều trận, có trận đổ máu. Hai Cũ nổi nóng, bao dân quân, quốc gia tự vệ cuộc tước sung. Cả mấy tháng ròng, lính Hai Cũ lo ruồng bố quân kháng chiến chớ không đánh Tây. Cho đến Tết. Vợ Hai Cũ lên thăm, chị khóc lóc cả đêm: nhà Hai Cũ bị đốt, con bò mà thằng Mới cỡi cho ăn bị bắn mần thịt, thằng Mới khóc la, thiếu chút nữa là Tây bắn luôn thằng nhỏ. Tụi tề biết Hai Cũ vô rừng nên dẫn Tây làm chuyện đó. Không ở được làng cũ, vợ Hai Cũ cõng thằng Mới qua làng kế cận. Ủy ban làng giúp hai mẹ con che mái chòi đỡ nắng mưa, cho gạo muối, cho đất...

Hai Cũ tức tốc kéo binh về làng. Anh ví bọn “pạt-ti-san” ²  chạy vắt giò lên cổ, đốt nhà làng, lôi tên hương cả ra bắn, giải tán ban tề. Địa phương liên lạc với anh, anh qua lại cho có chừng. Ý anh là không chơi với mấy cha chánh trị, anh có súng, có lính, cần chi nghe diễn thuyết? Anh tính hễ dọn được cái đồn Gò Xoài thì oai phong của anh lên tới chín từng mây. Mấy tay địa phương ngán cai đồn, chờ Hai Cũ lẫm liệt vầy, đồn khác nào cái gò mối.

Trận đánh thật tai hại. Cái đồn mới xây bằng đá tảng vuông vức bốn góc, góc nào cũng bố trí lô-cốt, giữa đồn thượng lên một mia-ra-đo cao nghệu, trong chứa cả đại đội Âu - Phi, ngoài ba bốn lớp rào, hào nước rộng... Hai Cũ nã các cỡ súng mà anh có: súng lửa, mút “Anh-đô-si-noa” ³ , mút Nhựt... Đồn không tróc lấy một hột đá! “Pháo kích” đã đời rồi, binh Hai Cũ kéo vô đình, huênh hoang về “sự thiệt hại nặng nề” của Tây, thui chó nhậu một trận “mừng công” tưng bừng, đến nỗi sáng sớm, Tây bao chữ “O”, không người nào biết súng mình quăng ở đâu, cầm súng cả buổi mà mò chưa ra chỗ lên cò ! Hai Cũ chỉ còn kịp vớ khẩu súng ngắn, mặc mỗi cái quần xà lỏn, cùng vài vệ sĩ chạy trối chết. Quân mã của anh tan rã, lớp bị giết tại trận, lớp đầu hàng, lớp lạc bầy. Hai Cũ rầu thúi ruột, bó gối giữa đám mía, nhịn đói nhịn khát suốt tuần lễ.

Chuyện công đã vậy, chuyện tư ảo não không kém. Tây bắt vợ Hai Cũ với thằng Mới, giam ở đồn Gò Xoài hẹn Hai Cũ ra đầu thú thì cho vợ con bình yên, bằng không sẽ bắn. Anh biết thời buổi này vượt ngục không dễ, nên đau thì đau chớ không chịu.

May sao Việt Minh địa phương lần hồi gom số “bò lạc” của quân Hai Cũ, góp nhóp được vài chục, họ lại giúp Hai Cũ đưa số quân chưa lợi nghĩnh ấy về đóng ở vùng an toàn, thuộc quận Long Thành. Hai Cũ theo “sách” sở trường của anh: rình lính Tâv, lính ngụy đi mồ côi, đập đầu cướp súng; dụ tụi đồn nhậu say hốt mớ súng khác... Cứ vậy “vệ binh Hai Cũ” nới nang lần, sau Thỏa hiệp án 14-9, lên đến vài trăm.



-----------------------------------------------------
1. Công an ta hồi đầu kháng chiến Nam Bộ.
2.Thân binh (ngụy)
3. Súng trường sản xuất ở Đông dương.

[hoi_ls]

*
*   *

Rồi đại diện của Trung tướng ¹ tìm gặp. Nghe danh Trung tướng, anh “khiếp kỳ oai, hoài kỳ ngỡ”, nên chịu phục. Vả lại, chỉ đổi tên thôi - “vệ binh Hai Cũ” thành “Đại đội 3 thuộc phân khu Duyên Hải”. Phân khu Duyên Hải là cái “sự” gì, Hai Cũ bất biết ! Chỉ đổi có cái tên mà được coi là lính chính quy, được quân nhu cấp gạo, thịt, được phát cho đạn, nhất là được Trung tướng tặng một khẩu Tôm-xông, một khẩu Côn 12 - quà dành riêng cho Hai Cũ - một khẩu đại liên Mắc-xim và hai khẩu FM “đầu bạc” ! Lại lãnh tiền hằng tháng, toàn hạc xanh   không. Lính của Hai Cũ thì vẫn do Hai Cũ chỉ huy. Sướng cha đời, sao lại từ chối?

Chị Hai dẫn thằng Mới thăm anh. Anh mừng quýnh. Tưởng vợ con “tiệu dên” rồi chớ! Chị Hai cho biết nhờ anh gì đó - hồi trước là đội mã tà, có dẫn chị đi dụ hàng anh, bây giờ làm quan một - chạy chọt khắp chỗ, tốn kém bạc ngàn. Tây mới thả mẹ con chị. Chị Hai quên tên viên đội mã tà. Hai Cũ không bao giờ quên: Đội Lộ. Lộ hẹn gặp Hai Cũ. Ừ, thì gặp. Nó ra ơn, mình không một lời phải quấy với nó, coi sao tiện.. Chuyện cũ hơi sức đâu mà nhớ. Thằng coi vậy không đễn đỗi thù vặt cú đấm sặc mùi năm xưa... Nó làm đội làm ách hay quan một, quan hại, kệ mồ tổ nó!

Lộ và anh nói chuyện trong một cái quán dựa đường 15. Nhậu lai rai, Lộ trao cho anh thơ của Bảy Viễn. Ông Bảy này mới dị. Đường đường là Khu bộ phó   mà gởi thơ cho một đại đội trưởng lại qua tay một thiếu úy trong quân đội Tây ! Anh mau lẹ gạt bỏ thắc mắc của mình: Ối! mấy cha lớn này “mưu kế” hơn Khổng Minh, mình xía vô chi cho mệt óc! Cũng như anh nghĩ về Lộ: va nhảy một cái rẹt từ đội lên quan một chẳng khác chi mình - mình nhảy còn lẹ hơn va, - từ chúa đảng lên đại đội trưởng! Thời thế mà! Còn tại sao va vừa là quan một Tây, vừa là bộ hạ ông Khu bộ phó, cái đó rối như mớ bòng bong. Hai Cũ tự giải đáp: Ôi! “ăn nhậu” gì tới mình...

Trong thơ, Bảy Viễn kêu anh bằng “chiến hữu quốc gia” - anh nghĩ: chắc đây là tiếng lóng “tân thời” của cánh ăn cướp. Bảy Viễn mời anh “hợp tác” với ông ta. Thì, anh đã là đại đội trưởng, dưới quyền của ông - ông ta vừa Khu bộ phó vừa kiêm chỉ huy trưởng Phân khu Duyên Hải - còn hợp tác hợp tung gì nữa? Nếu định lập gánh lục lâm bề thế, anh xin thôi... Vả lại, anh đã hứa với Trung tưởng rồi, sớm đầu tối đánh, đâu phải cách của Hai Cũ!

Lộ ép anh nhận số tiền của Bảy Viễn. Anh nhứt định lắc đầu. Gì chớ nhần tiền bạc, nhẹ thể lắm!

Chia tay Lộ, anh thoáng thấy trên xe Lộ, một đứa giống y Sáu Xít...

Tin Bảy Viễn làm phản khiến anh buồn. Anh buồn ở chỗ giới giang hồ mang tai tiếng. Đã theo thì theo tới cùng, không theo thì ngay ngày đầu đừng theo. Có ai ép ? Anh cũng không màng chuyện quan một Lộ gặp anh. Anh chỉ bận tâm trong đại đội anh vài người vượt sông Soài Rạp theo Bảy Viễn.

Đùng một cái, anh bị bắt. Nghe đọc lịnh bắt anh, anh nổi sùng, toan đánh trả, ra sao thì ra ! Hai Cũ chớ phải con gà, con heo đâu mà ai muốn bắt, viết giấy tới bắt? Nhưng, người ta không bao vây, không nổ súng. Người ta đọc lịnh thôi... Ai ký tên trong lịnh, anh không biết. Ngặt người đọc lịnh thì lại là ông Việt Minh quận - ông này nghe nói làm quốc sự hồi anh chưa đẻ, tù Côn Lòn năm lần bảy lượt, thường lui tới với anh, giúp anh lúc anh “thất máy binh”. Anh vẫn ngưỡng mộ ông, coi như là bực “chánh vi quân tử”.

Thôi thì tuân lịnh. Mình vô can vô cớ, sợ gì. Ngại là ngại quân tướng của anh làm hỗn. Anh dặn tới dặn lui ở nhà “án binh bất động” đợi anh. Đừng nghe tin đồn bậy, nóng mũi sanh sự mà khó cho anh. “Cấp trên xử ức, lao kiện ra Cụ Hồ, chớ có lo!”.

Từ Long Thành lên Ty, đi ba bữa. Chẳng ai còng trói anh. Áp giải là hai anh công an huyện, đeo khẩu súng lục nội hóa, bắn phát thứ nhứt đạn văng được chục thước, phát thứ hai, đạn rớt tại chỗ, còn phát thứ ba thì nòng phình như đàn bà chửa !

Đến trại giam, anh định chắc hôm sau, người ta hỏi cung. Thì biết gì khai nấy. Lẹ lẹ còn về đại đội chớ!

Chỗ giam anh là một căn nhà lợp lá trung quân, nằm giữa rừng. Chỉ giam mỗi mình anh.


------------------------------------------------------
1. Trung tướng Nguyễn Bình

[hoi_ls]

Sáng hôm sau, anh chờ. Một người đến. Đó là người mang cơm. Chắc cơm nước xong, người ta mới làm việc. Lại có người đến: người dẹp chén bát. Lát sau, lại có người đến: cũng anh đó đem ấm nước... Trưa: cơm rồi nước. Xế: nước tắm. Chiều: cơm rồi nước... Hết một ngày. Đêm trước, anh ngủ ngon. Đêm sau, anh thức.

Ngày thứ hai: như cũ.

Ngày thứ ba: vẫn như cũ.

Ngày thứ tư, anh xộc ra ngoài. Trạm gác mời anh vô nhà...

Ngày thứ năm, anh làm rầm!

- Tui mọc rêu rồi ! Hỏi cung đi chớ!

Mấy trái cây rụng lộp độp trên nóc trả lời anh.

Ngày thứ sáu, anh nhịn cơm. Nhịn ngày thứ bẩy, thứ tám. Người mang cơm năn nỉ anh, anh ăn trở lại.

Ngày thứ mười, anh thộp ngực người mang cơm.

- Nè ! Nếu tui có tội thì đem bắn, còn không, thì thả... bỏ xó tui ở đây, tui chửi đa !

Và, anh chửi thiệt.

Bầy khỉ nhe răng đáp lại anh.

Anh tính kế khác, xin giấy viết. Chữ nghĩa không bao nhiêu, anh cũng gò lưng viết, viết cả nửa tháng. Anh viết “tờ cớ” gởi Cụ Hồ.

- Cụ Hồ mà đọc tờ cớ này thì tụi bây bị cạo đầu khó tô dầu ráy hết trơn!

Trong “tờ cớ”, Hai Cũ thuật từ đầu chí cuối chuyện của anh.

Gởi “tờ cớ” đi rồi, anh thắc thỏm chờ, chắc mẻm thế nào cũng “thấu tới thiên đình”.

Chẳng biết đại đội ra sao ? “Mấy ông non” của mình chịu nằm yêu không? Người ta đã làm gì họ rồi? Ở đây, y như trong ve chai nhét nút, bít bùng tin tức.

Hai hôm sau, lính mời anh xuống cái hầm gần đó, thưa với anh là từ nay không nên lên khỏi hầm nếu không có lính cho phép. Tối, người ta còng tay anh - một sợi dây lòi tói nối còng với khúc gỗ súc, chục người khiêng chưa chắc nổi.

A, ra vậy! Họ nhứt quyết giết anh. Anh đổ lì. Mồ tổ cha nó, giết thì giết... Thân anh như cá trên thớt, thở than, năn nỉ làm mẹ gì... Đôi khi anh hối nhẹ dạ tin ông Việt Minh quận. Đôi khi anh tính vượt ngục. Kể ra anh dư sức làm việc đó. Ngay cả bây giờ... Song, cái giằng giữ anh lại chính là anh: Nên trốn không ?

- Tụi bây sợ “tờ cớ” của tao... Ty Công an có lính kín Tây ! Định thuốc tao, định thủ tiêu tao thì mần lẹ đi, còng trói chi cho mệt. Tao mà muốn trốn một trăm cái hầm, một ngàn cái còng tao cũng thị như đồ bỏ. Nói thiệt, tao có chết cũng hiện hồn về vặn họng bây... Ba Râu là thằng Việt gian !

Thay vì tính vượt ngục, Hai Cũ chửi. Chửi, thét, anh mệt. Anh xin giấy viết. Lần này anh đòi xử anh ngay, bắn hay chém chật đều được. Anh chỉ mong đừng làm khó dễ lính tráng của anh. Nếu có lỗi, lỗi ở anh, họ vì nghe anh mà đi kháng chiến... Tội nghiệp họ. Họ cùng anh sanh tử, có nhau đã nhiều năm. Trong họ, người tốt người xấu lẫn lộn. Chánh phủ coi ai xài được thì xài, ai không xài được cho về nhà mần ăn. Có anh câu thúc, họ không quá trớn, ở với người khác, họ dở chứng, khó trị lắm...

[hoi_ls]

*
*   *

Thơ chưa gởi thì chiều tối hôm nay, một người xuống hầm gặp anh. Làm sao Hai Cũ tưởng tượng nổi người gặp anh là Sáu Xít. Y tự giới thiệu: cán bộ Phòng Chấp pháp. Ôi thôi! Ty công an rặt ròng loại Sáu Xít. Hèn chi. Ngoài cái chức “cán bộ”, Sáu Xít nguyên vẹn là thằng con của cai tổng On: cặp kiếng cận - người ta nói nó chẳng “cận” quái gì cả - cái đồng hồ Pranh-ta-nia, da mặt nó hồng hào, mùi dầu thơm và bao thuốc lá đít vàng ló trong túi áo. À, nó có một cái khác: khẩu Vic-ke bên hông.

Sáu Xít gọi rằng đến hỏi cung mà đi mình ên, không mang theo sổ sách gì hết. Y ngồi ví đóc trên chõng.
Hai Cũ hết chịu đựng nổi. Đổi đời đến mức Sáu Xít hỏi cung Hai Cũ, còn có tuồng diễn nào chọc cười hơn ? Hai Cũ, dầu hèn cũng thể, Sáu Xít là thứ cứt trôi sông bày đặt hỏi cung anh. Thời nay đâu phải thời xưa; Tía Sáu Xít là cai tổng On từng hỏi cung Hai Cũ. Nhớ tới lần hỏi cung đó, Hai Cũ nghiến răng trèo trẹo. Mỗi câu hỏi của cai tổng On đệm bằng vài chục tiếng trót trót của roi cật bò bóc thịt da Hai Cũ. Mỗi câu trả lời của anh đệm ngần ấy âm thanh.

... Hai Cũ vừa mới cưới vợ. Khách khứa đến nhà anh nườm nượp, đủ hạng người. Số cùng anh chăn bò, mót củi lúc anh còn mũi dãi lòng thòng. Số cu-li sở cao-su. Số sốp-phơ, lơ xe.

Cuộc vui đang nửa chừng, trên đường cát băng qua nhà Hai Cũ, một đám trẻ nít chạy theo một người, quần áo rách te tua, mình mẩy trầy trụa, mí mắt tím bầm. Hai Cũ thấy lạ, mời người đó vô nhà. Anh ta tên là Út Giảng, thợ đục đá, chưa từng quen Hai Cũ.

Thường thường, Út Giảng đi làm về tránh ngõ nhà cai tổng On, bởi anh ta sợ bày chó Tây, con nào con nấy lớn gần bằng con nghé. Hôm nay cũng vậy, anh vác đục men theo lối mòn. Bỗng, một con chó sút xiềng, không sủa mà từ trong bụi rậm bất thần lao ra chồm hai chân lên cào ngực anh, còn hàm răng chơm chởm thì ngoạm cổ anh. Út Giảng buộc phải chống đỡ. Anh vung cây đục đập vào chân chó, bị đau, chó kêu “ẳng ẳng” không dám xáp gần anh. Tưởng là yên, Út Giảng vuốt máu, đi thụt lùi từng bước. Nhưng, cai tổng On đã sừng sững ở đó, hắn “suỵt”, con chó lại xông lên. Út Giảng tuy sợ cai tổng On song biết rằng anh mà chậm tay thì bị chó xé xác ngay nên nện thẳng cánh. Chó thấm đòn, chỉ gầm gừ xa xa. Thế là cai tổng On nắm đầu anh, tát mấy tát liền. Hắn chửi Út Giảng, đòi tiền “cơm thuốc” cho chó và dọa xua con chó khác trị tội Út Giảng, Út Giảng chỉ còn nước gạt nước mắt, lủi thủi về.

Nghe xong, Hai Cũ gầm như cọp, chạy vụt đi. Lát sau, anh lôi về xác con chó bị anh đập bể đầu. Kẻ mua dừa khô, kẻ mua ngũ vị hương, kẻ bắc nước cạo lông... Chó Tây của nhà giàu thịt đầy một sàng, mặc tình luộc, xào lăn, khìa, nấu cháo đậu xanh... Út Giảng cũng dự bữa nhậu linh đình đó.

Chuyện không chấm dứt mà mới bắt đầu. Hôm sau, làng đòi Hai Cũ ra nhà việc. Cai tổng On cầm sẵn roi cật bò đón anh.

- Ai bắt con Mi-nô của tao ?

- Tui?

- Tại sao mầy bắt?

- Nó cắn người ta!

- Nó có cắn mầy không ?

- Không!

- Vậy thì ăn thua gì tới mầy mà mầy bắt ?

- Thấy gai con mắt, nên bắt !

- Con chó đâu rồi ?

- Mần thịt!

- Mầy biết giá con chó là bao nhiêu không?

- Ông có biết giá mạng người là bao nhiêu không ?

- Tụi bây tùng tam tụ ngũ, ngày nhậu thị chó, đêm cạy cửa...

- Mấy ông còn tệ lậu hơn, đêm nhậu thịt bò, thịt gà bắt của thiên hạ, ngày cạy tủ của thiên hạ!

- Mầy dám trả treo với tao hả ?

Hai Cũ bị mấy chục roi, rồi bị trói ba ngày đêm. Sau đó, bầy chó của cai tổng On rủ nhau chết sạch - con bị thuốc. Con mất tích. Hai Cũ dọn nhà. Anh bỏ nghề lơ, qua nghe giật giọc và “thân chủ” đầu tiên của anh là cai tổng On. Anh cảnh cáo hắn bằng cách xách nguyên cái cặp của hắn trên xe lửa. Cai tổng On truy nã anh. Anh lập đảng cướp.

Khi anh có thể lột da cai tổng On, hắn có lẽ sợ quá nên chết trước. Đáng lý nhà cai tổng On phải bị gánh của anh “mần thịt” khi “Đảng Hai Cũ” tế cờ!