CÔNG NGHIỆP HÀNG KHÔNG NGA TIẾN BƯỚC TẠI ĐÔNG NAM Á
(M.G. Mahmud, viết riêng cho Air Fleet Magazine số 3-4/2010)
Triumf lược dịchTheo thống kê, kim ngạch xuất khẩu vũ khí trang bị của Nga tiếp tục ổn định ở mức trên 6 tỷ USD mỗi năm, bên cạnh Trung Đông và Nam Mỹ, một lượng đơn hàng đáng kể đến từ khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Những kết quả này đang được tiếp tục củng cố bởi hàng loạt các thoả thuận như hợp tác quốc phòng và công nghệ với các nước trong khu vực như Việt Nam, Ấn Độ, Malaysia và Indonesia. Các công ty và tổ chức của Nga như Rosoboronexport thường xuyên hiện diện tại các triển lãm hàng không và quân sự lớn trong khu vực kể từ năm 1994 và thể hiện sự năng động cao trong việc xúc tiến quảng bá công nghệ và sản phẩm quốc phòng của Nga.Sự thâm nhập mạnh mẽ của Nga vào thị trường quốc phòng ở châu Á – Thái Bình Dương với các hợp đồng bán trang bị quốc phòng và hàng không đáng chú ý trong những năm gần đây càng được đẩy mạnh do các nước trong khu vực đang tìm kiếm những hợp đồng với chi phí hợp lý để nâng cấp và tái trang bị quân đội từ nhiều nguồn cung cấp khác nhau.
Máy bay và thiết bị hàng khôngHầu hết các hợp đồng xuất khẩu thiết bị hàng không tới khu vực này liên quan tới máy bay chiến đấu, trực thăng và tên lửa phòng không và phòng thủ tên lửa. Danh mục xuất khẩu gồm dòng máy bay chiến đấu thế hệ 4+ và 4++ của Sukhoi như Su-27SKM, Su-30MK, Su-35 và máy bay tiêm kích bom Su-32. Các biến thể nâng cấp của dòng máy bay MiG như MiG-29M, MiG-29M2, MiG-29SM và MiG-29SMT cũng nằm trong danh sách này. Các vũ khí hàng không xuất khẩu gồm tên lửa không đối không tầm gần R-73E, tên lửa không đối không tầm trung hiện đại RVV-AE. Các loại trực thăng gồm, trực thăng vận tải quân sự Mi-17V-5, trực thăng tiến công Mi-28NE, trực thăng vận tải và chiến đấu dòng Mi-35 và trực thăng tiến công Ka-50 cũng dành được sự quan tâm của rất nhiều quốc gia trong khu vực.
Các hệ thống phòng không gồm hệ thống tên lửa Tor-M1 cũng đang được xúc tiến. Hệ thống tên lửa phòng không tầm trung Buk-M2E cũng đang có nhiều cơ hội tốt ở thị trường Đông Nam Á. Đây là hệ thống tên lửa phòng không tầm trung duy nhất trên thế giới có khả năng hoạt động trong môi trường bị chế áp điện tử và đối kháng điện tử để tiêu diệt không chỉ máy bay chiến lược, chiến thuật, trực thăng và tên lửa hành trình mà còn diệt được cả tên lửa đường đạn chiến thuật cùng các loại vũ khí phóng từ trên không như tên lửa chống bức xạ diệt radar, vũ khí điều khiển chính xác cũng như các mục tiêu nổi trên mặt nước và mặt đất.
Ấn Độ là bạn hàng lớn, truyền thống nhập khẩu các sản phẩm quốc phòng của Nga với việc mua mới hàng loạt máy bay chiến đấu Sukhoi Su-30MKI, tàu khinh hạm tên lửa, tàu ngầm, các chương trình hợp tác công nghệ trong sản xuất xe tăng chiến đấu chủ lực và tên lửa như Brahmos. Đứng ngay sau Ấn Độ, Trung Quốc cũng là một nhà nhập khẩu lớn nhưng chủ yếu tập trung vào vũ khí và công nghệ hàng không như máy bay chiến đấu Su-27SK và Su-30MKK.
Ngoài những bạn hàng lớn và truyền thống kể trên, các loại vũ khí trang bị của Nga cũng nhận được sự quan tâm của các quốc gia khác thuộc khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Các hợp đồng chính có thể kể đến như máy bay chiến đấu – MiG-29 tới Malaysia và Myanmar, Su-27 tới Indonesia và Vietnam, cùng biến thể mới nhất Sukhoi Su-30MKM tới Malaysia. Các nhà sản xuất máy bay Nga hiện nay cũng đang nỗ lực xúc tiến hợp đồng bán lượng đáng kể máy bay trực thăng đa dụng Mi-17 cho một quốc gia trong khu vực. Ngoài ra, một lượng không nhỏ tên lửa phòng không vác vai đã được chuyển giao cho hầu hết các quốc gia trong khu vực như Singapore, Malaysia và Việt Nam.
Thoả thuận Moscow-JakartaVào ngày 6 tháng 9 năm 2007, Indonesia đã ký thoả thuận trị giá 1 tỷ USD để mua xe tăng, trực thăng và tàu ngầm từ Nga nhân chuyến thăm của Tổng thống Vladimir Putin, là một tín hiệu của Moscow trong việc tái mở rộng thị trường khu vực này. Chuyến công du của Putin, là chuyến thăm cấp nguyên thủ đầu tiên của Nga hay Liên Xô (cũ) tới Indonesia trong vòng 5 thập kỷ để chứng kiến các thoả thuận nhiều tỷ đô la về lĩnh vực khai khoáng và năng lượng trị giá tới 8 tỷ USD.
“Chúng tôi đã thoả thuận mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực hết sức quan trọng như năng lượng, khai khoáng, hàng không, viễn thông và các lĩnh vực khác”, Tổng thống Putin đã phát biểu sau các buổi hội đàm với Tổng thống Susilo Bambang Yudhoyono. Indonesia đã đặt mua 10 trực thăng vận tải đa dụng Mi-17V-5, 5 trực thăng tiến công Mi-35PN, 20 xe chiến đấu bộ binh lội nước BMP-3 và 2 tàu ngầm diesel-điện lớp Kilo Type 636 từ Nga theo khoản tín dụng quốc gia của Nga dành cho Indonesia. Trước đó, Indonesia cũng đã đặt mua 6 máy bay chiến đấu Sukhoi trị giá 335 triệu USD gồm 3 chiếc Su-27SM và 3 chiếc Su-30MK (sản xuất bởi Komsomolsk-on-Amur Aircraft Production Association – KnAAPO).
Trước đó, trong nỗ lực hiện đại hoá lực lượng không quân, Indonesia đã ký hợp đồng trị giá 500 triệu USD với Rosoboronexport đặt mua 12 chiếc Su-30K và 8 Mi-171-V vào tháng 8 năm 1997. Vài tháng sau đó, các kỹ thuật viên và phi công đã lên đường sang Nga huấn luyện chuyển loại máy bay mới nhưng do cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ châu Á xảy ra trong năm đó khiến hợp đồng bị đổ vỡ.
Mãi tới năm 2003, khi Nga và Indonesia ký thoả thuận hợp tác kỹ thuật quốc phòng, mở đường cho đơn hàng mua 2 chiếc Su-27SK và 2 chiếc Su-30MK cùng các vũ khí đi kèm trị giá 171 triệu USD cùng 2 chiếc Mi-35PN trị 21,9 triệu USD. Đầu 2004, Indonesia muốn mua 6 chiếc Su-27SK và 2 Su-30MK nhưng không cân đối được tài chính.
Thêm nhiều máy bay dòng Sukhoi ồ ạt đổ vào khu vựcTrong khi đo, Tập đoàn Irkutsk Corporation của Nga đã hoàn thành chuyển giao các máy bay Su-30MKM cho Không lực Hoàng gia Malaysian (RMAF). Lô cuối cùng gồm 6 chiếc đã được các máy bay vận tải Ruslan (Condor) An-124 chuyển đến một căn cứ không quân ở phía bắc Malaysia vào ngày 17 tháng 9 năm 2009. Hợp đồng mua 18 Su-30MKM đã được ký nhân chuyến thăm của Tổng thống Nga Putin tới Malaysia tháng 8/2003.
Cùng thời gian, Nga sẽ hoàn thành việc chuyển giao 8 máy bay Su-30MK2 cho Việt Nam trong năm 2010, theo tin từ Rosoboronexport. Nga và Việt Nam đã ký hợp đồng trị giá 500 triệu USD này hồi tháng 1 năm 2009. “Hợp đồng đã được ký hồi tháng 1 và chúng tôi sẽ hoàn tất chuyển giao trong 2 năm 2009-2010”, ông Alexander Mikheyev, Phó tổng giám đốc Rosoboronexport cho biết tại Triển lãm Hàng không MAKS-2009. Ông Mikheyev cho biết Việt Nam đã tiến hành vài lần chuyển tiền trước theo hợp đồng và việc chuyển giao sẽ được chia làm 2 lần, mỗi lần 4 chiếc. Su-30MK2 là biến thể 2 chỗ ngồi tiên tiến, phát triển từ các máy bay tiêm kích Su-27 Flanker, được nâng cấp thiết bị điện tử và khả năng mang phóng tên lửa không đối hạm. Uỷ ban Hợp tác quốc phòng Liên Bang Nga tiết lộ Việt Nam đang bay tỏ mong muốn mua thêm một số lô Su-30MK2 và việc đàm phán các hợp đồng mới sẽ sớm được tiến hành.
Tiềm năng xuất khẩu máy bay thế hệ mớiMáy bay chiến đấu tàng hình đầu tiên của Nga - vốn biết đến dưới tên gọi PAK/FA- được cho là theo kịp nếu không nói là vượt trội so với các thiết kế máy bay tương tự của Hoa Kỳ gần đây đã cất cánh bay thử lần đầu thành công. Máy bay mới sẽ đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu vũ khí của Nga trong tương lai. Việt Nam có thể là quốc gia đầu tiên trong khu vực được trang bị loại máy bay chiến đấu thế hệ 5 này sau Nga, tiếp theo có thể là Malaysia và Indonesia.
IndonesiaIndonesia trong quá khứ đã sử dụng máy bay Nga như MiG-17F/PF Fresco và MiG-21. Các máy bay khác sản xuất từ thời Liên Xô từng phục vụ trong biên chế của Không quân Indonesia gồm máy bay ném bom Tu-16KS Badger, Il-và máy bay vận tải An-12, trực thăng Mi-4 và Mi-6.
Sau chiến tranh lạnh, Indonesia tiếp tục mong muốn sử dụng máy bay của Nga. Indonesia đã đặt mua một số máy bay Mi-17 để đáp ứng yêu cầu về vận tải trực thăng, cũng như một cặp Mi-35 Hind cho Không quân Lục quân. Sau đó có thêm 6 chiếc Mi-35 đã được đặt mua. Không quân nước này hiện cũng đang vận hành các máy bay chiến đấu hiện đại của Nga như Su-27SK/SKM và Su-30MK/MK2, cùng các vũ khí đi kèm như tên lửa R-73 và RVV-AE.
LàoLào là một khách hàng truyền thống sử dụng vũ khí Nga. Trong 10 năm qua, Lào đã đặt mua một số máy bay trực thăng Nga như Ka-32 Helix và Mi-8/Mi-17 Hip. Các máy bay Nga đã đưa vào sử dụng trong biên chế Không quân Lào gồm An-2 Colt, An-24 Coke và Yak-40 Codling.
MalaysiaMalaysia từng là khách hàng trung thành với vũ khí phương Tây, nhưng đây là một trong những quốc gia đầu tiên trong khu vực chuyển sang sử dụng số lượng lớn máy bay của Nga kể từ sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc. Năm 1994, Malaysia đã đặt mua 18 MiG-29 cùng lượng đáng kể tên lửa không đối không tầm gần R-73. Theo hợp đồng, ngay sau đó các máy bay này đã được nâng cấp với radar tốt hơn cùng khả ănng tiếp dầu trên không. Không lâu sau, nước này cũng mua một số trực thăng Mi-17 cho lực lượng tìm kiếm cứu nạn và phòng chữa cháy. Năm 2003, Malaysia đã tiếp tục đặt mua các máy bay Su-30MKM cùng các vũ khí đi kèm trị giá tới 900 triệu USD. Tháng 6 năm 2010, một công ty Malaysian tên là Crecom Burj Resources đã tuyên bố sẽ đầu tư 5 tỷ USD để mua 50 chiếc máy bay dân dụng MC-21 của Nga, và được chuyển giao bắt đầu từ 2014.
MyanmarMyanmar dựa chủ yếu vào vũ khí Nga và của các nước không phải phương Tây như Trung Quốc. Quốc gia này đã mua một số trực thăng Mi-17 vào giữa thập niên 1990 và 10 máy bay tiêm kích MiG-29 Fulcrum vào năm 2001. Thêm 20 chiếc MiG-29 khác đã được đặt mua cuối năm 2009 là một phần của hợp đồng trị giá 570 triệu USD. Hợp đồng này còn gồm 10 chiếc trực thăng tiến công Mi-35.
ThailandThailand dựa chủ yếu vào nguồn cung cấp vũ khí từ Hoa Kỳ, nhưng gần đây cũng mua 3 trực thăng Mi-17 trị giá 27 triệu USD, và có thể lựa chọn mua thêm 3 chiếc nữa.
Việt NamViệt Nam đã có kinh nghiệm sử dụng máy bay Nga và Liên Xô từ nhiều thập kỷ qua và các hợp đồng gần đây đặt mua máy bay chiến đấu Su-27SK và Su-30MK2V chỉ là những máy bay mới trong lịch sử phục vụ của các máy bay Nga/Xô Viết trong Không quân nhân dân Việt Nam.
Các máy bay chiến đấu có trong biên chế gồm MiG-21Bis Fishbed và Su-22 Fitter, thậm chí có thể còn có cả Mig-23ML. Ngoài ra Không quân Việt Nam cũng vận hành một số máy bay huấn luyện cánh quạt Yak-52 và đã đặt mua 8 chiếc máy bay huấn luyện phản lực tiên tiến Yak-130.
Việt Nam cũng đã đặt mua các trực thăng vận Mi-17 để tăng cường cho các đơn vị sử dụng các trực thăng Mi-8 Hip, Mi-6 Hook, Ka-25 Hormone, Ka-27 và Ka-32 Helix cũng như các loại trực thăng khác của Pháp, Ba Lan và Hoa Kỳ. Việt Nam cũng có khoảng 3 tá trực thăng tiến công Mi-24.
Ngoài ra còn có một lượng đáng kể các máy bay của Nga/Liên Xô như An-2 Colt, An-26 Curl và An-38. Đồi với nhiệm vụ trinh sát, Không quân Việt Nam được trang bị một lượng nhỏ các máy bay An-30 Clank.
Dilber MC Theme by HarzeM