http://www.tuanvietnam.net/2010-03-30-trang-page-2
...
Tại sao tác giả Phan Ngọc, lại viết trong cuốn Bản sắc văn hóa Việt Nam đang được giảng dạy ở các trường Cao đẳng và Đại học lại viết: "không nên quá lo sợ về tình trạng thanh thiếu niên hiện nay"? Điều đó không hẳn là vô lý.
Theo Tác giả Phan Ngọc, cái đáng lo lắng lại thuộc về lớp người "làm cha, làm bác, làm anh". Con trẻ vẫn trông vào người lớn mà học tập. Vậy nên những người "làm cha, làm bác, làm anh... họ phải biết tự kiềm chế". Một ông bố nghiện rượu không thể răn đe cậu con trai: "Mày không được hút thuốc phiện". Một người bác đáng kính không thể dạy cháu: "mày phải hiếu thuận, nghe lời bố mẹ" khi bản thân người bác không chăm lo cho bố mẹ mình. Một người anh không thể bảo em chăm học, không đi chơi khi bản thân anh ta chẳng mấy khi ở nhà. Khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" đang có nguy cơ chỉ là bảng vẽ ở các trường phổ thôn. Trước khi bắt trẻ con "học lễ", sao người lớn không nêu lễ trước tiên?
Nhà kia hai bố mẹ không ngày nào là không đánh chửi nhau. Có cậu con trai, bỏ đi lang thang nay ở nhà này, mai ở nhà kia. Ông bố lôi cậu con về, mắng chửi té tát: "thằng mất dạy. Nhà này có ma hay sao mà mày ở không yên thân. Đi bụi đời ở ngoài cho người ta cười cái mặt tao à?... Cậu con quay cổ lại: "Ở nhà mà nhìn nhau à. Ông xấu hổ thì ông từ mặt đi, coi như không là con ông nữa. Ra ngoài nhìn bố mẹ chúng nó mà thèm. Lúc nào cũng nhẹ nhàng với nhau, nhẹ nhàng với con cái. Đằng này bố mẹ mình suốt ngày chửi nhau, mò mặt về là chửi, không biết giữ sĩ diễn cho con cái".
Ông bố im lặng. Bà mẹ tru lên: "Thằng mất dạy. Chúng tao chửi nhau cũng vì mày. Đi làm về mệt, ở nhà thì con lêu lổng học cái hay không học học toàn học cái mất dạy. Mày không mở mắt ra, không chịu khó mà học thì sau này chỉ có nước bốc... mà ăn". Nhà ấy ngày nào cũng om sòm lên như thế. Chuyện không cười được mà cũng không phải cá biệt là chuyện một nhà nào...
Lần nào đi qua hiệu sách, tôi cũng nhớ lại câu nói truyền khẩu của người Dao ở Hòa Bình mà tôi đọc được trong bút ký của Lê Va: "Có sách mà không dạy thì con hư. Có ruộng mà không cầy thì bồ không có thóc". Chân lý giản dị ấy là thế mà không dễ biến thành sự thật chút nào. Vậy nhưng bao đời nay, lặng lẽ, âm thầm trong mầu xanh của núi rừng Tây Bắc, người Dao gìn sách, giữ sách để truyền dạy nhau. Bản người Dao không mất trộm, bản người Dao không có người nghiện thuốc phiện. Đấy là thành công lớn trong sự nghiệp trồng người. Những hiệu sách, siêu thị mọc lên như nấm sao trẻ con vẫn hư? Chúng cãi lại cha mẹ. Chúng bỏ nhà đi lang thang. Bĩ cực hơn, chúng tìm đến cái chết vô nghĩa khi tuổi đời còn thật trẻ. Lỗi ấy có hoàn toàn do chúng không? Do xã hội? Xin đừng vội đổ tiếng oan cho xã hội. Mà nên đồng ý với ý kiến của tác giả Phan Ngọc: Lỗi ấy thuộc về những người đi trước khi họ không "nêu rõ kho tàng văn hóa của mình", họ không biết "tự kiềm chế".
Thế nào là tự kiềm chế? Nhà ấy cả hai bố mẹ đều xúm vào chửi con: "thằng mất dạy". Khi họ - bậc cha mẹ ấy còn sống cả đấy thôi, sao họ không dạy nó?
...