Lịch sử phát triển súng đạn - Buổi sớm mai

[huyphuc1981_nb]

Pháo pháo đài ở phương Tây vào Thế kỷ 18 có một số khẩu hơi khác Nga.  Thông thường, pháo pháo đài ở phương Tây thường ngắn và dầy hơn Nga, rất nặng. Cũng như Nga, phần lớn các pháo pháo đài thời này đều đặt trên xe gỗ 4 bánh, khi bắn xe lùi vào trong, pháo thủ nhồi xong đẩy xe lên bắn tiếp. Thế kỷ 18 xuất hiện nhiều xe đồng hay gang.
Lỗ châu mai loe ra để chỉnh hướng, chỉnh hướng rất phức tạp và mất thời gian, nhưng các pháo này bắn rất gần nên cũng ít phải chỉnh hướng. Cái này thì Nga cũng như thế, bốt lên một cảnh pháo đài không nóc để dễ hình dung.
Forte do Presépio de Belém, estado do Pará, Brasil

http://commons.wikimedia.org/wiki/Image:FortePresepio-CCBY.jpg

[huyphuc1981_nb]

Loại khác nhiều nhất là loại có nòng rất dầy ở buồng đốt, nhưng nòng ngắn và chiều dầy nòng giảm nhanh, nên đầu nòng rất nhỏ so với đuôi. Loại này nhồi rất nhiều thuốc, thuận lợi là dễ thao tác ở trong các pháo đài có mái che hay gặp ở phương Tây. Có nhiều khẩu không lùi về để nhồi (đặt trên xe 4 bánh), mà khi bắn pháo cố định, miệng nòng hơi thụt vào sau lỗ châu mai để nhồi. Loại này có thể có ray ngang để dễ chỉnh hướng xuất hiện trong Thế Kỷ 19, rồi sau đó là loại giá vừa xoay vừa lùi được như đã bốt.

Pháo đài mà ổ pháo có mái che dành cái nóc để bộ binh hay các súng khác mần ăn. Pháo để tầng dưới, bắn qua lỗ châu mai.

Kiểu nòng tũn này tuy nặng, thao tác lâu, nhưng đường đạn căng, bắn mục tiêu di động như tầu bè thuận lợi hơn. Người ta sử dụng chúng vừa bắn đạn đặc vừa bắn trái phá bằng cách làm trái phá dài, rất nặng. Trái phá kiểu này dài, kiểu đó đạn rất tản mát do đạn xoáy lộn trong không khí, bắn rất gần, nhưng công phá tầu bè mạnh, lý do thì như đã nói ở đây.
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=1307.msg21793#msg21793
Nhưng trái phá bắn gần thì không cần chính xác lắm.

Đạn nặng làm gia tốc thấp, tránh phát nổ. Kiểu đạn này được Phương Tây áp dụng nhiều trong lựu pháo, nó không chính xác nhưng nhồi nhanh vì không lo gẫy cái ngòi gỗ trong thời chưa có guốc. Khẩu này bắn rất xa, đến 3,5 dặm. Nhưng rõ ràng, nó chưa từng tham chiến nên khó đánh giã được kiểu súng đạn này.
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=1307.msg21792#msg21792

Phong cách nòng tũn này còn tồn tại ở Hải Pháo thời Nội Chiến Mỹ. Đây là một khẩu đặt trên xe 4 bánh ở Gibraltar. Pháo có cái lỗ đằng đuôi để mắc quai chống lùi quá đà, quai bẳng chão lớn hay xích.
http://commons.wikimedia.org/wiki/Image%3AGibraltar%2C_Southport_Gates%2C_Kanone.JPG?uselang=en

Còn đây là khẩu 1800 ở Hurst Castle, pháo đài bảo vệ quân cảng  Portsmouth.
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hurst_Castle
http://commons.wikimedia.org/wiki/Image:38_ton_gun_2_-_Hurst_Castle.jpg

Khẩu này nòng nặng 38 tấn, bắn trái phá 360kg.
http://commons.wikimedia.org/wiki/Image:38_ton_gun_1_-_Hurst_Castle.jpg


Đây là hình ảnh giá xoay mà không lùi, miệng pháo nằm trong lỗ châu mai.


Bề ngoài pháo đài

[huyphuc1981_nb]

http://www.quansuvn.net/index.php?topic=1307.msg22071#msg22071

Ở đây, chúng ta đã nói qua về pháo Nội Chiến Mỹ. Dần dần chúng ra nói rõ hơn về pháo lục quân ở đây.
Như đã nói, ở Phương Tây, Lựu Pháo lục quân, nhất là các loại pháo dã chiến không phát triển như Nga. Anh, Pháp, Tây Bán Nhà đều đầu tư phát triển nhiều các loại pháo tầu và pháo cho pháo đài ven biển. Đây là các loại Thần Cơ bắn đạn động năng, chẳng nhẹ nhàng gì lắm để lục quân dùng. Sau 1805, Pháp mới phát triển nhiều loại pháo Lục Quân, đồng thời học kiếm chác được khá nhiều pháo phiếc của Ba Lan, Phổ, Áo... khi tụ tập "đại quân"  đánh Nga năm 1812. Tuy thất bại, nhưng Pháp học được khối điều từ pháo Nga. Yêu cầu cơ bản là bắn trái phá to đi xa xa mà pháo lại nhẹ.

Thật ra, vào đầu Thế Kỷ 19, lựu pháo phương Tây chỉ có Pháp là phát triển tương đối mạnh. Tuy vậy, những khẩu lựu pháo của họ sử dụng 1812 vẫn không có cấu tạo nòng hợp lỹ như Nga và nặng so với khả năng. Các nòng pháo này thiếu đoạn mỏng kéo dài phía trước cái bầu bầu buồng đốt. Lúc đó, toán và vật lý đã phát triển để chứng minh cái đoạn đó tăng sơ tốc đạn mà nhẹ. Nhưng thiếu những thử nghiệm để tìm ra hình dáng hợp lý mà không vỡ nòng. Cần biết là lúc đó chưa có máy tính để thử nghiệm ảo  , mà mỗi năm chỉ sản xuất ra vài chục khẩu, không có đâu mà ném đi vài chục khẩu để đúc... thử. Trừ cái đuôi nòng bóp lại cho nhẹ bớt thì các khẩu lựu pháo này không khác gì thần cơ nặng uỵch cả.
Cái phần kéo dài mỏng phía trước nòng của pháo Nga là giải pháp hợp lý nhất thời đó để bắn trái phá. Nó ngược lại hoàn toàn với pháo tũn trên kia, pháo tũn phải nhồi nhiều, nòng ngắn, chỉ dùng vùng đồ thị áp cao của khí thuốc, gia tốc đạn lớn. Còn những khẩu lựu pháo nòng khum dài nhồi ít, nòng kép dài tận dụng vùng đồ thị áp thấp của khí thuốc, gia tốc chậm và nhờ đó, bắn sơ tốc cao, trái phá đi xa mà không phát nổ trong nòng.
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=1307.msg21492#msg21492
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=1307.msg21427#msg21427

Vào thời điểm 1812, Lựu Pháo Dã Chiến Anh rất tồi. Do không xử lý được vấn đề gia tốc nên vẫn phải dùng phương pháp "đập đất" để bắn lựu pháo howitzer. Tức là bắn sơ tốc thấp, đạn đập đất nẩy lên tăng tầm.

Hồi nội chiến Mỹ, các khẩu pháo dã chiến của Lục Quân Anh, Mỹ được gọi là các khẩu Napoleon, do sử dụng thiết kế Pháp. Pháo Nã Phá Luân ở Mỹ có hai dạng. "Gun" là Thần Cơ bắn đạn đặc và đạn ria. Đạn đặc dùng để diệt xe cộ, công sự, pháo ... đối phương. Đạn ria là đạn bi thép hay sỏi cứng đặt trong hộp thép, khi bắn hộp vỡ, sát thương cỡ vài trăm mét. "Howitzer" là lựu pháo, nó đã hơn lựu pháo Anh ở chỗ có buồng đốt thu bé như lựu pháo Nga.

Tuy vậy, trình độ sử dụng lựu pháo bắn góc cao của quân Mỹ chưa đủ. Họ chưa thể kiếm đủ số pháo thủ biết cữ, biết tính... để sduwr dụng hệ thống hiệu lệnh, mệnh lệnh và tính toán đường đạn cầu vồng. Do đó, Nội CHiến Mỹ sử dụng phần lớn các pháo nhẹ tầm ngắn, kéo đến sát địch mà bắn, bắn trực tiếp hầu như không phải tính tầm hướng. Loại đạn ria ở Nga thường được dùng bảo vệ các trận địa pháo thì ở Mỹ đắc dụng khi khối bộ binh di chuyển, chúng chống xung phong và bắn phủ đầu khi xung phong.

Ngay cả các lựu pháo tầm xa cỡ 3km, ở Nga là pháo đứng, pháo trận địa, ở Mỹ cũng rất thiếu, cả hai miền đều dùng cối thay cho vai trò này. Họ dùng loại cối cải tiến Paixhans, Cối lai Hải Pháo, cối mà không cối. Không những khó bắn chính xác, chúng rất nặng và chỉ đạt mức cơ động cỡ pháo pháo đài.
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=1307.msg21630#msg21630

Cả hai miền Mỹ trình độ lục quân cũng thấp. Nước Anh

[huyphuc1981_nb]

Ơ, nó đã đông không sửa được rồi à. Thế thì viết thêm nữa vậy.


Không chỉ trình độ văn hóa chung của người dân và lính tráng, trình độ tướng lĩnh hai miền cũng còn xa so với Nga Pháp đầu Thế Kỷ 19 về lục quân, Mỹ và Anh chả mấy khi được đánh bộ. Toàn bộ nội chiến Mỹ hai miền không khi nào dồn được những trận đánh lớn, mà chiến tranh dàn trải ở nhiều nơi, nhiều thời điểm. Chúng ta nhớ lại là chiến trang Pháp-Nga 1812 cách đó 50 năm đã có những trận đại chiến lớn nhất lịch sử châu Âu. Bản chất của mọi loại chiến thuật chiến lược đều nhằm mục đích tập trung lực lượng mạnh trong những hành động theo ý mình. Kiểu chiến tranh dàn trải của Anh, Mỹ thì đến nay vưỡn vậy và có lẽ 1 ngàn năm nữa vưỡn thế. Những trận đại chiến lớn là nơi phát triển mãnh liệt trình độ sử dụng pháo và nguồn kinh nghiệm quý nhất để cải tiến pháo.

Ban đầu, kiểu pháo Anh được cả hai miền dùng nhiều với tên M1841, sau đó, kiểu pháo Pháp Napoleon được dùng với tên M1857. Cuối chiến tranh, rất nhiều pháo thương hiệu Mỹ xuất hiện, đều là những cải tiến trung gian giữa cổ và kim.


Thương Hiệu và không Hội Đồng
Tuy không có Hội Đồng hay Viện vào đưa ra những mẫu pháo tiêu chuẩn bắt buộc, nhưng các nhà sản xuất súng pháo cũng theo nhau sản xuất những loại súng pháo thống nhất, dĩ nhiên là như vậy, để dễ hậu cần. Chuyện này là "thương hiệu". một thương hiệu phổ biên sẽ được coi là một phong tục kinh doanh và được bắt chước theo. Đây là hình thức thống nhất tự phát cổ điển, từ lâu đã được Nga và quãng thời điểm Nội Chiến Mỹ có Đức, Pháp thay thế bằng hình thức hội đồng.
Ở Mỹ, sự phát triển ngược lại. Đầu chiến tranh, hình thức hội đồng sơ khai còn tồn tại. Đó là các kiểu 1841 và 1857. Kiểu 1841 là pháo lục quân Anh, nhanh chóng được thay bằng kiểu Pháp 1857, còn gọi là Napoleon, sau được cải tiến chút. Đến cuối cuộc chiến, khi nguồn lợi thầu quân sự đã tập trung và phát triển, hàng loạt thương hiệu ra đời, thường mang tên một nhà kỹ thuật hay hãng nào đó đứng ra đại diện. Không ít các thương hiệu nổi nhất tồn tại song song. Chính vì vậy, trong thời đại chiến tranh cấp bách là cơ hội để phát triển kỹ thuật, nhưng nước Mỹ không thoát ra khỏi cái vòng kim cô pháo cổ, mỗi thương hiệu có một cách cải tiến khác nhau theo xu thế hiện đại, và đều không là xu thế quyết định mà sau này kỹ thuật thế giới sẽ dùng.
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=1307.msg21385#msg21385
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=1307.msg21926#msg21926


Kỹ thuật pháo.
Nội chiến Mỹ xảy ra khi cuộc cách mạng thép đã đến đà vọt lên. Cuộc cách mạng thép xuất hiện đầu Thế Kỷ 19 khi nười Anh tìm ra loại lò thổi để sản xuất nhiều thép. Trước đó, thép chỉ có được ít ỏi khi dùng những quặng quý hoặc công nghệ rèn dập cực kỳ tốn công. Mà, cuộc cách mạng thép là một phần lớn trong những nguyên nhân phát trinh Nội Chiến Mỹ. Thép nhiểu, thay dần gang trong hợp kim sắt. Ban đầu, nhười ta cũng dùng thép chủ yếu bằng đúc như gang, nhưng rồi công nghệ cắt gọt càng ngày càng phát triển. Trong thời điểm này, trên thế giới nòng xoắn đang phát triển, do chuyển được sang dùng đạn nạp đuôi, dùng nòng xoắn thuận tiện. Tuy nhiên, ở Mỹ phát triển loại pháo nòng xoắn nhưng nạp đạn miệng nòng. Robert Parker Parrott là một nhà thiết kế pháo nòng xoắn như vậy và chúng được gọi là pháo Parrott .

Đến cuối cuộc chiến thì nhiều nhà sản xuất vũ khí đầu tư vào nòng xoắn. Tuy vậy, ở cuộc chiến tranh này, khóa nòng và nạp đạn sau, đạn có vỏ...vẫn rất ít. Vì vậy, pháo của cuộc chiến này vẫn là loại pháo cổ.

Vật liệu sản xuất súng pháo vẫn phần lớn là đồng pháo, một loại đồng điếu. Công nghệ làm nòng vẫn chủ yếu là đúc. Vật liệu sắt và công nghệ cắt gọt tuy được áp dụng ít chậm nhưng vẫn tạo ra một số thay đổi. Ví dụ, hãm tầm bằng cọc vít me lớn và lỗ mồi có khóa. Lỗ mồi khóa cho phép thao tác nhanh, điểm hỏa đúng. Vật liệu hợp kim sắt vẫn chủ yếu là gang đúc, nhưng đã pha một chút gia công cắt gọt. Pháo vẫn nạp đạn miệng nòng, kể cả có xoắn, đây là một điểm phát triển ngược đặc biệt mà ta sẽ nói sau, nó thể hiện trình độ sử dụng pháo tồi của lính tráng, và họ chấp nhận kết quả chất lượng tồi, phát triển ngược do diều này mang lại, thực chất đây là cải lui.
So sánh, lúc này pháo thép đã xuất hiện trong quân đội nhiều nước, kể cả những loại pháo được cắt gọt khá nhiều.

Bắn góc thấp, súng nặng đường kính nhỏ
Đầu chiến tranh, hai miền phổ biến sử dụng loại lựu pháo lai thần cơ nhỏ, Nga gọi là kiểu Pháp còn Mỹ gọi là Nã Phá Luân. Loại này bắn đạn nhỏ, tầm gần và người Mỹ thường dùng bắn góc rất thấp (do thiếu nhân viên được huấn luyện chu đáo để bắn góc cao). Sau Parrott, loại nòng xoắn được đưa lên làm tiêu chuẩn cho quân miền Bắc, gọi là súng hậu cần (ordnance).

Vào đầu chiến tranh, phổ biến vẫn dùng đạn cầu nên việc quy đổi đường kính-khối lượng đạn vẫn như thời cổ. Sau đó, việc dùng đạn dài phổ biến nên đơn vị đường kính nòng không còn tương quan chặt chẽ với khối lượng đạn nữa. Pháo Mỹ cũng như các nước khác, khối lượng nhổi và đạn được ghi trên nòng khi đúc.
Dưới Đây là bảng các pháo Mỹ. Có thể thấy, do thiếu khả năng bắn góc cao nên người Mỹ thường dùng ở góc bắn thấp, tầm gần trong khi súng nặng. Vì vậy, đạn nhẹ so với khối klượng súng và dùng các cỡ nòng nhỏ. Như ta đã thấy, Kiểu 1905 Nga phổ biến dùng cỡ nòng 120mm-125mm, còn kiểu 1938 lựu pháo hội đồng dùng các cỡ nòng 152mm thậm chí 192mm. Chỉ có loại pháo tầm ngắn "sơn pháo", dễ bắn thì có tương quan chỉ nhỏ nhỏ hơn người Nga chút.

Đây là điều giải thích việc người Mỹ buộc phải dùng đạn dài quá sớm, "Cao Biền dậy non", để tăng khối lượng trái phá.

[huyphuc1981_nb]

Danh sách pháo Mỹ.
Có thể thấy, Lục Quân Mỹ đều sử dụng pháo nhỏ nhẹ, "Pháo Dã Chiến" ruộng, "field gun". Những pháo này dễ dàng kéo theo và hỗ trợ bám sát trận đánh, nhỏ hơn loại pháo đứng, loại pháo dã chiến chiến đấu trong trận địa pháo, pháo trận địa.

Ngày nay, trong tiếng Anh-Mỹ, từ "Field Gun" dùng để chỉ các lựu pháo trận địa điển hỉnh như M107 175mm vua chiến trường. Điều ngược đời này xuất phát từ cuộc nội chiến này. Người Mỹ không sử dụng lựu pháo trận địa trong Nội Chiến, nhưng loại pháo này phát triển trở thành lực lượng pháo hỗ trợ bộ binh chủ yếu sau này. Vậy là người Mỹ dùng cái tên thứ pháo hỗ trợ bộ binh điển hình trong nội chiến để gọi tất cả những loịa pháo hỗ trợ bộ binh.  Trong khi đó, "Field Gun"  là loại pháo nhẹ cơ động hơn pháo trận địa nhiều. Trong ngôn ngữ của họ còn thêm nhiều kỳ quặc nữa, ví dụ, khẩu 105mm pack gun ngày này là dã pháo, "Field Gun"  điển hình, kéo sát đội hình chiến đấu, nhưng vẫn thích được gọi là Howitzer.

Phong cách pháo nòng dầy kiểu Pháp còn được phát triển mạnh sau này. Cho đến tận ngày nay, nó vẫn ảnh hưởng trong phong cách thiết kế Nga-phương Tây. Loại pháo phổ biến của người Nga vẫn được gọi là "nòng mỏng", kể các những loịa pháo bắn đạn xuyên cực mạnh như của T-90 hay Thần Cơ Lai Lựu Pháo Nga Thế Kỷ 19 vẫn mỏng. Trong khi đó, hậu duệ của Thần Cơ Lai Lựu Pháo phương Tây nay vẫn còn "nòng dầy".

[huyphuc1981_nb]

Nó sớm được quân miền Bắc thay thế, nhưng vẫn được quân miền Nam sử dụng nhiều. Miền Bắc thay bỏi kiểu nã Phá Luân (M1857). Miền Bắc nhiều công nghiệp thép nhanh chóng vượt trình vũ khí lên trên miền Nam vốn nô lệ và trồng trọt.

M1841 là loại Thần Cơ cổ lỗ, thường được tầu chiến Anh Mỹ đời Ship Of The Line sử dụng làm vũ khí chính. Tuy nhiên, nó là loại nhỏ và cũng cổ so với súng Anh rồi. Nó dùng bắn trái phá cũng được nhưng đạn bằng nắm tay nổ cỡ quả pháo đùng  . M1841 còn có kiểu 12 cân Anh, nhưng tính năng cũng chả hơn gì.

Nã Phá Luân (Pháo Thần Cơ Lai Lựu Pháo kiểu Pháp) Mỹ qua nhiều cải tiến, keó dài nòng  ra chút và cải tiến buồng đốt để dễ bắn trái phá (dễ dùng liều bé bằng buồng đốt bé). Kiểu buồng đốt Mỹ khác hẳn kiểu Nga-Pháp, nó có dạng hình trụ bé hơn nòng, có bậc ngăn rõ ràng với nòng.  Kiểu Nã Phá Luân cỡ to Mỹ gọi là  "false Napoleons" thực hiện bởi "National Park Service". Kéo dài nòng làm lính kêu khó khăn khi điều khiển pháo thủ công ngoài ruộng.

Mỹ cố gắng nỗ lực khoan rãnh xoắn cho Nã Phá Luân. Kiểu công nghệ James bao gồm giá, thiết bị và cách soi xọc, tăng dần kích thước rãnh. Tuy nhiên, kết quả không hay ho lắm. Nguyên nhân thì dễ hiểu, nguyên liệu đồng pháo không thích hợp cả với cắt gọt và rãnh xoắn.

[huyphuc1981_nb]

Ít bạn hình dung được bắn trực tiếp bà bắn cầu vồng góc cao !!!!!! Xem hình dựng lại vậy.

Khẩu pháo dã chiến được kéo lê trên bãi chiến trường theo đội hình bộ binh. Nó bắn góc rất thấp, gần như ngang, vào thằng đội hình địch ở khoảng cách chỉ vào trăm mét. Vì vậy, yêu cầu của pháo ruộng "field gun" là nhẹ, ngắn, thấp, bắn gần...  khác xa "pháo trận địa". Tuy nhiên, từ Pháo dã chiến ruộng "field gun" này lại được người Mỹ dùng cho pháo trận địa.

Chúng ta sẽ xem lại cách chiến đấu của khẩu đội và ổ đội sau



Pháo Nã Phá Luân có tên như thế vì được quân đội của Na Phã Luân III chấp nhận trang bị. Nó là một trong những loại pháo cuối cùng của thời đại đồ đồng. Nó hơn đứt các loại pháo Anh vì nhẹ, tin cậy và mạnh. Đây là loại pháo vừa bắn đạn động năng vừa bắn đạn trái phá. Mỹ cải tiến chút buồng đốt nhỏ và tăng chiều dài nòng, giảm khả năng bắn đạn động năng và tăng khả năng bắn trái phá.
Pháo được thiết kế để làm "field gun", pháo dã chiến nhẹ được người đẩy đi trong trận đánh. Đây là loịa pháo của lực của quân miền Bắc. Sau này, các thứ pháo hỗ trợ bộ binh dược Mỹ gọi là "field gun" mặc dù chúng chẳng nhẹ và ruộng chút nào.
Ở Mỹ, pháo cũng bộc lộ nhiều nhược điểm, nhưng quân Mỹ đang thiếu công nghệ khó khắc phục. Còn ở chính quốc thì nó chìm đắm dưới súng pháo Phổ 1870-1871.


http://en.wikipedia.org/wiki/Image:CW_Arty_Confederate_Napoleon.jpg
M1857 12-Pounder "Napoleon"





a - knob
b - neck
c - vent
d - trunnion
e - muzzle swell
f - muzzle face g - muzzle
h - rimbase
i - cascable
j - breech
k - chamber
l - bore

[huyphuc1981_nb]

http://www.civilwarartillery.com/basicfacts.htm

Pháo đài kiểu cổ hết thời.


Giao thời. "Công sự di động", kiểu hầm hào bán kiên cố của Thế Kỷ 20 chưa đến, nhưng các kiểu công sự dã chiến xuất hiện.
http://www.civilwarartillery.com/cwimages/FortSumter.jpg


Một đơn vị pháo

[huyphuc1981_nb]

http://www.civilwarartillery.com/cannon/chickamaugua/10pdparrottrifle.htm

Mấy thằng cà thộn trên wiki thường tranh cãi ỏn tỏi xem ai là người phát minh ra nòng xoắn. Đó là điều ngu si nhất quả đất, nòng xoắn được phát minh thừ cổ Hy La và có thể còn xa nữa. Các lực sỹ ném đĩa đều xoáy tít đĩa và điều đó trở thành một môn thể thao kinh điển. Súng từ Thế Kỷ 16 đã có nòng xoắn, nhưng về sau phổ biến súng nạp đạn miệng nòng, thuốc nổ rời, thật khó mà dùng rãnh xoắn.

Ta cũng đã biết rằng người ta từ lâu bắn đạn dài hòng trơn và dĩ nhiên không cánh đuôi, điều này làmg đạn tản mát rất lớn, nó ngoáy tít trong không khí. Tuy nhiên, đạn dài thỏa mãn nhiều thứ. Từ trước đến giờ, khối lượng đạn tuân theo đường kính nòng theo công thức thể tích hình cầu, điều đó bó buộc các nhà thiết kế. Ví dụ, các loại đạn tỷ khối nhẹ như đạn có bi sát thương. Hay vĩ dụ nữa, trường hợp dùng khẩu pháo bắn đạn thần cơ chịu được áp lực cao đi bắn đạn trái phá, không cần sơ tốc mạnh mà cần nặng-trong khi tỷ khối  trái phá lại nhẹ.

Đến đầu Nội Chiến Mỹ thì người ta đã phổ biến dùng đạn có guốc gỗ, Guốc gỗ cho thấy một ưu thế nữa của đạn dài, nó chuyển động trơn tru khi nạp đạn. Tuy nhiên, người ta làm bằng gỗ vì để gỗ vỡ ra khi bắn, không ảnh hưởng đến độ chính xác.
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=1307.msg21792#msg21792

Người ta nỗ lực làm nòng xoắn để bắn đạn dài mà vẫn giữ hướng trục. Hiện tại (150 năm sau Nội CHiến Mỹ), có hai phương pháp xoắn. Một là tốc độ quay của đầu đạn cao như súng trường, nó giữ nguyên trục đầu đạn. Một là quay ít thôi để đầu đạn tương tác với không khí, uốn trục đầu đạn theo đường đạn cong, thường dùng cho trái phá.

Nhưng ngày ấy, người ta cần làm một loại nòng xoắn nhưng lại nhồi thuốc nổ miệng nòng. Đấy mới là điểm khó, trước đây tớ nghĩ bạc mặt.  . Kể ra kỳ công thì cũng làm được mộ cái máy xọc, rồi cũng kỳ công nữa đi xọc gang và đồng điếu !!!!!!!!,  rồi lại lỳ công nữa trộn một mài vào gẻ ròi mất hàng năm trời đánh bóng...cái nòng không còn kích thước chuẩn. Nhưng các cụ thông minh hơn, Parrott Rifle dùng nòng gang, đúc, và.... đúc luôn rãnh. Đạn vành có khớp có khuyết ăn luôn vào rãnh đúc, đạn cũng đúc bằng gang. Chắc mọi người nhìn ảnh sẽ hình dung ra cách lắp đạn miệng nòng.

Phát minh vĩ đại, ngay lập tức cải thiện những khẩu lựu pháo dã chiến tồi tệ của nguân Mỹ. Giờ đây họ đã có thể dùng những khẩu nòng dầy, nhồi nhiều, ngắn và vẫn bắn đạn trái phá rất nặng. Một ưu thế nữa là bắn những loại đạn có tỷ khối rất thấp như đạn sát thương nhồi bi.
Parrott cũng là loại súng tiên tiến. Nó bỏ cái trò cổ lỗ đóng ngòi gỗ vào đạn, mà tiện ren bắt ngòi đàng hoàng. Parrott cũng bỏ cái ngòi châm bằng chính liều nhồi để bắn trong nòng. Ngòi quán tính mới đập hạt nổ  đốt dây cháy chậm khi súng bắn.

Chắc nhiều bạn đã thắc mắc về thứ trái phá cầu nặng 4,5 kg, 9kg... Thế Kỷ 18 và đầu Thế Kỷ 19. Nó chỉ nổ ra được cỡ chục  hai chục mảnh, mỗi mảnh nặng đến 300-500kg (gần nửa kg), đã thế một nửa số các mảnh cắm xuống đất. Sức sát thương không bằng quả lựu đạn gang "trái na" hồi đãnh Mỹ. Chả thế mà Nã Phá Luân đã có lần chán đời, ngó trân trân trái phá đang cháy ngòi, nhưng lại không chết. Parrott  10 cân Anh chấm dứt đêm trường trung cổ này bằng đạn sát thương có bi. Henry Shrapnel là một sĩ quan Anh đã đề xuất sử dụng loại đạn này từ đầu Thế Kỷ 19, nhưng như ta đã nói trên, chỉ có nòng xoắn mới đưa được nó vào thực tế. Loại đạn này vẫn còn giữ tên là Shrapnel. Thật ra thì từ lâu, nhiều nơi đã dùng bi trong trái phá, nhưng mà bọn Anh Mỹ cứ gào thét tên người nhà chúng, ta cứ gọi là đạn bi cũng được.




Đai đạn ở bên dưới. Ngay nay dùng đai mềm để gờ rãnh xẻ làm đạn quay. Nhưng ngày đấy dùng đai gang cứng lắp vào rãnh.


Đây là bi và ngòi

[huyphuc1981_nb]

Parrott có hình dáng cái đuôi nòng đặc trưng.
Ngoài điều đó ra, pháo được thiết kế rất hiện đại lúc đó. Cái dáng pháo vẫn như cũ, nhưng cấu tạp càng giá đã khác hẳn. Hai tấm gỗ hai bên của càng tồn tại hơn 100 năm đã bỏ đi. Dĩ nhiên, tiến bộ lớn nhất là tỷ lệ khối lượng pháo so với đạn, tầm bắn, có thể thấy qua bảng so 10 cân Parrott và 12 cân Nã Phá Luân trên khia.

Parrott dã chiến ruộng, "fileld gun" 10 cân Anh có hai cỡ, 2,9in và 3 in. Không hiểu sao lại như thế.
http://en.wikipedia.org/wiki/Image:CW_Arty_10lb_Parrott_rear.jpg