Lính Trường Sơn

[SaoVang]

Tổng tư lệnh trẩm ngâm một chút rồi nói tiếp:

- Bác Hồ vĩ đại vô cùng kính yêu không còn nữa, nhưng Bác đã để lại lời tiên tri về những chặng đường tiến tới toàn thắng. Hôm nay toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đã làm đúng lời dạy của Bác - ông hơi ngẩng cao đầu, giọng sảng khoái - Chúng ta là những học trò của Hồ Chủ tịch, những người con trung thành của Tổ quốc hết sức tin tưởng thắng lợi rực rỡ ở chặng đường tiếp theo. Để đạt tới đỉnh cao đó, chúng ta hãy dũng cảm hơn, mưu trí sáng tạo hơn. Thay mặt Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương, tôi chúc tất cả cán bộ chiến sĩ bộ đội Trường Sơn mạnh khỏe, quyết tâm cao.

- Chúc Đại tướng khỏe! - Tiếng đáp đồng thanh bật lên.

Những tràng pháo rộn rã kéo dài. Tổng tư lệnh cười rất tươi, giơ hai tay vẫy vẫy.

- Chúng ta chỉ nói chuyện thân mật với nhau, sao cứ như mét tinh thế... Tôi muốn nói thêm một điều khá quan trọng trực tiếp với các đồng chí. Tuy mới thắng Mỹ hiệp đầu, cũng đủ cho ta kết luận vai trò con đường chiến lược Trường Sơn. Đó là một trong những thành công kiệt xuất của đường lối chiến tranh của Đảng ta, là kinh nghiệm quý báu làm phong phú thêm khoa học nghệ thuật quân sự của nước ta... Bộ đội Trường Sơn đã bằng xương máu, mồ hôi lao động của mình để minh chứng hùng hồn chủ trương vô cùng chính xác của Đảng và Bác Hồ. Rồi đây, các đồng chí phải tổng kết đầy đủ sâu sắc các mặt hoạt động trên tuyến chiến lược này...

Tiếng hô bật lên rộn ràng: 

- Báo cáo Đại tướng: Rõ!

Ông nở nụ cười hiền hậu phác họa tương lai của con đường Hồ Chí Minh rồi đây không dừng ở mức dộ hiện nay, sẽ mở rộng rải đá để xe có thể đi được hai chiều không giảm tốc độ, đi được cả những tháng đầu mùa mưa để tăng thời gian vận chuyển chi viện... Dọc đường sẽ xây dựng thành những điểm cư dân góp phần bảo đảm sự vững chắc cho địa bàn chiến lược... Tổ chức lực lượng của bộ đội Trường Sơn cũng sẽ phải đổi mới, sẵn sàng thích hợp quy mô tác chiến lớn hơn trong sự nghiệp giải phóng sắp tới gần rồi.

Tôi cảm thấy ngợp trước những lời đánh giá và phương hướng mới của tuyến chi viện. Trong con mắt Tổng tư lệnh, cũng việc làm đó, thông qua đó mà tiền đồ con đường Hồ Chí Minh bỗng trở nên kỳ vĩ vô chừng (!) !

Trại viết Trường Sơn
3-1999
KYP

[SaoVang]

SỞ CHỈ HUY MẶT TRẬN

PHẠM TIẾN DUẬT

Có lúc ngồi nhớ Trường Sơn, tôi lại lẩn mẩn tự hỏi: không biết mấy cái hầm chỉ huy, mấy cái địa đạo của Bộ tư lệnh 559 ở giữa vùng núi non trùng điệp phía tây Trường Sơn bây giờ ra sao? Đã hơn hai mươi năm trôi qua, đường phía tây thì đã biến dạng lâu rồi. Chỉ một mùa khô lá rụng, rồi một mùa mưa lá mục, loài giun đất làm tổ đùn lên như những cái mõ lớn cũng đủ xóa đi hình dáng các con đường.

Nhưng địa đạo trong lòng núi thì khác. Chẳng hạn như địa đạo chỉ huy của Bộ tư lệnh Trường Sơn bên đường Coong-le. Đó là một công trình ngầm trong lòng núi được những đơn vị công binh thiện chiến xây dựng, có giàn gỗ trần, gỗ trụ vững chắc. Hẳn giờ vẫn còn. Đã sắp vào đầu mùa mưa. Đêm tối thế này, giữa vùng hoang vu ấy chắc mấy căn hầm tối lắm. Tôi nghe thấy tiếng vỗ cánh của những con chim lạ. Tôi nghe thấy tiếng suối chảy miên man ở chỗ không người. 

Tại sao ở sở chỉ huy phải xây dựng công trình hầm hào công phu như vậy? Bom? Một trong những công việc khó nhọc của tình báo quân đội Mỹ những ngày tháng ấy là tìm cho được cơ quan chỉ huy của "đường mòn” Hồ Chí Minh. Bom đã rơi xuống nơi trú đóng của Bộ tư lệnh 559 không phải một lần. Nhưng đều là vô tình chứ Mỹ không biết. Sau này, khi hết chiến tranh, các bản đồ tác chiến của Mỹ mà ta có được thấy rằng họ vẽ được nhiều tuyến đường, kể cả các con đường bí mật của ta. Nhưng sở chỉ huy đầu não của Trường Sơn đặt ở đâu thì Mỹ không biết. 

Chặng đường các năm từ Sáu mươi lăm đến Sáu bảy là chặng đường nhọc nhằn. Bom đạn dày đặc do các vụ không kích của địch tăng cường. Một số sở chỉ huy của cấp tiểu đoàn, cấp binh trạm tách xa các trục đường, ẩn sâu vào trong rừng. Hồi ấy chiến sĩ lái xe đã từng riễu một ông chỉ huy: "Hoan hô ông X. nhà ta, ngồi trong hang đá lệnh ra: chạy ngày!". Sự hoảng sợ địch ở chỗ này, chỗ kia, người này và người kia là có thật.

- Tại sao các anh lại chịu đựng cái cảnh ăn ở bệ rạc như vậy? Đây là sở chỉ huy của một đơn vị quân đội ở giữa mặt trận chứ không phải của ngành lâm nghiệp, không hà cớ gì lại rúc vào rừng sâu mà ở!

Câu nói nghiêm khắc và cương nghị ấy nghe đồn là của vị tư lệnh huyền thoại Đồng Sĩ Nguyên. Hồi ấy tôi chưa gặp anh, phải một năm sau đó, 1969 tôi mới nhìn rõ mặt, nhận ở anh một cái bắt tay ấm áp. Nhưng tôi đã nghe nói về anh, kể chuyện về anh thật nhiều từ miệng cán bộ, chiến sĩ Trường Sơn, nhiều người cũng chưa từng được gặp anh lần nào. Sau này có nhiều năm tháng tôi được ở gần anh thì ghi nhận rằng sự khâm phục và tin tưởng của cán bộ, chiến sĩ trên toàn tuyến đối với anh là dễ hiểu.

Nếu cần tìm một câu nào đó về phong cách chỉ huy của tư lệnh thì tôi nói thế này: Anh là một người thận trọng không sa vào chậm chạp, một người quyết đoán nhanh chóng mà không sa vào phiêu lưu, một người nhìn một việc mà thấy được nhiều việc, một người có khả năng nhìn thấy sự chuyển động của những việc chưa tới và những vật vô thanh, vô hình. Tôi có nói quá về anh không? Không quá?

Đối với sở chỉ huy đầu não của Trường Sơn và đối với các sở chỉ huy khu vực, ít ra tư lệnh Đồng Sĩ Nguyên đã có 5 công lao xây dựng: một là, đặt vị trí trú đóng các sở chỉ huy ấy đúng chỗ cần phải trú đóng, thỏa mãn các yêu cầu chiến lược, chiến thuật hay chiến dịch; hai là, thổi vào các sở chỉ huy ấy một quyết tâm, một ý chí, một nghị lực mới; ba là, tạo một nề nếp, một phong cách làm việc trong đó có việc đào tạo cung cách của người chỉ huy; bốn là, sẵn sàng cơ động, thay đổi vị trí; và năm là, bằng hệ thống thông tin hữu hiệu làm cho tất cả các sở chỉ huy của toàn bộ các binh chủng trên Trường Sơn thành một guồng máy thống nhất, tác chiến nhanh nhạy và hữu hiệu.

[SaoVang]

Một buổi sáng mùa khô của năm 1970 tôi và nhà thơ Trọng Khoát lên dự giao ban hàng ngày của Bộ tư lệnh. Con người cười to, nói to ấy hơn tôi gần chục tuổi mà anh trẻ trung một cách ký lạ. Những bài thơ Trọng Khoát đem đăng trên báo thường không thú vị bằng những bài thơ anh viết để truyền khẩu, rất độc miệng nhưng rất buồn cười.

Từ Cục Chính trị đến sở chỉ huy của Bộ tư lệnh phải đi vòng vèo qua một con suối và một cánh rừng mới tới. Giao ban hàng ngày của Bộ tư lệnh là việc nghiêm cẩn, toàn chuyện cơ mật mà chỉ có các sĩ quan cao cấp mới được tham dự. Nhưng riêng tôi và Trọng Khoát thì được biệt đãi, tham dự như những nhân chứng, như những nhà chép sử được tin cậy.

Trời còn sớm, chúng tôi ghé qua nhà Tư lệnh trước. Sở chỉ huy thì đặt trong địa đạo còn căn nhà anh Đồng Sĩ Nguyên ở thì ở ngoài. Nếu căn phòng có độ âm nửa mét (bộ đội gọi là nhà thùng). Cả bốn bức tưởng đều có rèm trắng bằng vải dù. Anh Đồng Sĩ Nguyên luôn muốn có sự đĩnh đạc, khang trang bất kỳ trong hoàn cảnh nào. Anh đã từng có một câu ngạn ngôn do anh nghĩ ra: “Phong cảnh hữu tình tái sinh trí tuệ". Hôm nay anh Nguyên vận bộ quân phục mùa hê nhìn rất trẻ trung. Anh chỉ cái bàn ở giữa căn phòng và nói: 

- Tôi vừa mới lắp điện thoại mới, cho Phạm Tiến Quật khai trương thử?

Tôi nhìn mãi mà không thấy điện thoại đâu. Thì ra chỉ cần bật công tắc là đã có thể nói, máy móc gắn ở đâu đó bên cạnh bàn, không cần ống nghe. Loa thì ăn ở trên tường. Lúc ấy thì tôi hiểu. Anh Đồng Sĩ Nguyên bị dị ứng nhựa, trước đây tôi cứ thấy anh phải dùng khăn tay cuốn vào ống nghe rồi mới gọi máy. Tôi gọi thử máy mới của anh. Từ giữa tỉnh Xa-va-na-khét ở Trung Lào mà gọi về Hà Nội nghe rõ mồn một. Tôi hiểu cử chỉ vừa rồi của vị tư lệnh. Anh cho tôi thấy anh quan tâm thế nào đến hệ thống thông tin. Sau khi hỏi Trọng Khoát mấy câu, ông quay sang tôi: 

- Chuyện quân sự là chuyện hàng ngày, hàng giờ, thậm chí hàng phút, nhưng thơ văn lại khác. Đây là chuyện rất khó nên không thể câu thúc về thời gian. Tôi đã nói với Cục Chính trị không kiểm điểm công việc hàng tuần của Phạm Tiến Quật, mà là hàng tháng. Riêng tôi vài năm nữa tôi mới hỏi tác phẩm của chú - Dừng một lát, anh hỏi - Tôi nghe nói chú đã trở thành hội viên Hội Nhà văn. Vậy hội viên thì được những quyền lợi gì?

Tôi trả lời anh rằng, ngoài vấn đề nghiệp vụ thì hình như hội viên còn được phiếu cung cấp chè và thuốc

- Ở đây sẽ thực hiện những tiêu chuẩn ấy. Từ tháng này, tôi sẽ nói với bên hậu cần cung cấp những thứ cần thiết cho chú và cho cả các phóng viên của báo Trường Sơn nữa. .

Đã đến giờ giao ban, chúng tôi vào địa đạo để tới hội trưởng. Một buổi giao ban thường chỉ diễn ra khoảng một giờ và trình tự thông thường như sau:

1- Trực ban Cục Tham mưu tác chiến (cả phòng không và mặt đất) báo cáo chiến sự trong 24 giờ qua; tin tức tình báo mà trinh sát kỹ thuật nắm được; tình hình chuẩn bị tác chiến của không quân Mỹ, dự báo tình hình địch trong 24 giờ tới; công tác triển khai chiến đấu của bộ đội phòng không và bộ binh; thông tin về các mặt trận; dự báo thời tiết các khu vực trên Trường Sơn 24 giờ tới.

2- Trực ban Cục Công binh báo cáo về tình hình cầu đường. 

3- Trực ban Tham mưu vận chuyển báo cáo về kết quả công tác vận chuyển cơ giới đường bộ, cơ giới đường sông, đường ống dẫn xăng; tình hình tổn thất trong chiến đấu; tình hình giao liên chuyển quân; tình hình chân hàng và kế hoạch 24 giờ tới; thông báo thư, điện và nhu cầu của các hướng chiến trường.

4- Phân tích, đánh giá, kết luận của tư lệnh. Các chỉ thị trong ngày.

Như vậy, các công việc của Cục Chính trị, Cục Hậu cần và các cơ quan khác trực thuộc Bộ tư lệnh chỉ khi cần kíp mới có trong nội dụng giao ban.

[SaoVang]

Bây giờ thì bên tấm bản đồ lớn là một sĩ quan công binh chừng hơn ba mươi tuổi, đồng chí Đỗ Xuân Diễn, thay mặt Cục Công binh báo cáo về một việc hệ trọng: chuẩn bị cầu đường để đưa xe tăng vào Trường Sơn. 

Tôi nhìn thấy gương mặt anh Đồng Sĩ Nguyên rất vui nhưng tiếng hen thanh đới của anh lại không nói được. Bình thường thì không, nhưng mỗi khi phải suy nghĩ thì tiếng khịt vọng lên vùng xoang của trán anh lại vang lên như tiếng của một cái dây cót đồng hồ lớn đang cuốn lại, cuốn lại, cùng các ý nghĩ đang lần lượt xuất hiện trong anh. Có lẽ anh sắp sửa có hàng loạt quyết định. Tôi nghĩ rằng, các quyết định của anh lúc nào cũng chuẩn xác, thiết thực và kịp thời. Hình như anh không bao giờ sai? Không, có đấy. Chỉ có điều mỗi khi Đồng Sĩ Nguyên phạm một cái lỗi nào đấy thì chính anh là người nhận ra đầu tiên và tự anh công bố cái lỗi ấy trước các đồng sự của mình.

Tôi nhớ có một buổi giao ban, khi trực ban Cục Vận chuyển báo cáo về tình hình lái xe bỏ xe mà chạy khi máy bay AC.130 bắn phá thì anh Đồng Sĩ Nguyên có tình cảm hiếm thấy ở anh là sự mất bình tĩnh. Anh không khi nào đập bàn, đập ghế vì anh là người tôn trọng tất cả mọi người. Anh đã từng nói với các đồng chí lãnh đạo cấp sư đoàn: "Hãy đề vào cánh cửa phòng mình câu này: Tiếp bất kỳ ai, tiếp bất kỳ lúc nào!". Ấy thế mà hôm ấy anh đặt tay lên bàn mạnh đến thành tiếng:

- Không thể chịu đựng sự thật này được. Lái xe có hy sinh thì hy sinh trên vành tay lái. Chỉ vì một cái máy bay bà già mà quân cán chạy tán loạn là sự xỉ nhục tri thức và trí tuệ! Ngay đêm nay, các anh cho một đội hình 50 xe của Tiểu đoàn 102, chạy đúng cung đường hôm qua. Tôi sẽ ngồi chung với lái xe và trực tiếp chỉ huy.

Anh nói thế và anh làm thế. Kết quả là cả 50 xe mà anh Đồng Sĩ Nguyên chỉ huy hành tiến không một chiến sĩ nào bỏ xe. Nhưng kết quả thì bi đát: tất cả các xe đều trúng đạn; hai lái xe bị thương nặng.

Tại sở chỉ huy ngày hôm sau, trong buổi giao ban, anh Đồng Sĩ Nguyên đứng dậy nói:

- Khuyết điểm là của tôi không phải của các chiến sĩ lái xe. Anh em dũng cảm, kiên cường lắm nhưng chỉ dũng cảm kiên cường thôi không thắng được địch. Tôi đã đánh giá thấp nước Mỹ. Họ đã lên được mặt trăng thì các việc khác về kỹ thuật họ cũng làm được. Quả là AC.130 có được trang bị các thiết bị trinh sát tinh xảo. Quả thật nó thấy xe, dù xe đi không đèn. Vấn đề là ở chỗ, ngay bây giờ phải có các phương án mới, cung cách mới. Phải bố trí lại lực lượng cao xạ.

Ở chặng đường sau, sáng kiến tổ chức tuyến đường kín (gọi tắt là đường K) mà anh Đồng Sĩ Nguyên là nhà kiến trúc có lẽ cũng đã manh nha từ buổi giao ban này.

Lại một lần khác, tôi thấy anh tự nhận khuyết điểm. Ấy là một việc có tính chiến lược: "Lật cánh sang đông" đúng hay sai? Trước hết, phải nói ngay rằng, tuyến đường phía đông là hoài bão, là lý tưởng của tất cả các chiến sĩ Trường Sơn chứ không riêng gì anh Đồng Sĩ Nguyên. Phía đông là đất Việt Nam.

"Lật cánh sang đông" là không phải đi nhờ đất bạn, dù bạn tốt với ta đến mấy đi nữa. Trước 1971 chúng ta vẫn tận dụng các đoạn đường phía đông dọc A Lưới - A Sầu, các đoạn đường 14 của mấy tỉnh miền Trung và Tây Nguyên, nhưng còn có căn cứ địch, chỉ chạy từng đoạn ngắn. "Lật cánh sang đông" là kết quả chiến đấu của tất cả các hướng chiến trường. "Lật cánh sang đông" lợi cả về cung đường, lợi cả về thời gian.

[SaoVang]

Vậy chủ trương "Lật cánh sang đông" của tư lệnh là đúng chứ, sao lại sai? Hoàn toàn đúng? Vấn đề là các giải pháp. Để tăng cường tính tập trung và tính cơ động, Bộ tư lệnh 559 giải tán các binh trạm và lập các sư đoàn cơ động. Chuyển toàn bộ các đơn vị và phương tiện trên đường 12 (con đường từ phía tây Quảng Bình qua Y Leeng - Cha Lo sang tỉnh Khăm Muộn) sang phía đông. Anh Đồng Sĩ Nguyên nhận khuyết điểm ở công việc sau vừa nói.

Anh nói:

- Tôi đã tính đến mọi điều, nhưng có một điều không đưa vào bàn tính là thời tiết.

Mọi người trong sở chỉ huy ngơ ngác chưa hiểu. Anh Đồng Sĩ Nguyên nói tiếp:

- Thời tiết Trường Sơn là khô dần từ Bắc vào Nam. Vào tháng mười hai, trong khi ở phía nam vẫn mưa thì trên tuyến đường 12 đã khô. Bỏ tuyến đường 12 là không tận dụng được ưu thế ấy về thời tiết. Tôi xin nhận khuyết điểm và sẽ lập tức sửa chữa.

Chính vì tác phong vừa quyết đoán vừa cầu thị, dám làm dám chịu ấy của tư lệnh mà cả Bộ tư lệnh quý mến và trân trọng anh. Đồng chí Chính ủy Hoàng Thế Thiện, Chính ủy Đặng Tính, các đồng chí khác như Lê Xy, Phạm Khắc Hy và tập thể các đồng chí trong Đảng ủy 559 là một khối đoàn kết thống nhất, thực hiện một cách xuất sắc mọi sự lãnh đạo và chỉ đạo của Quân ủy Trung ương và Bộ Tổng tư lệnh, đoàn kết hiệp đồng có hiệu quả với các quân khu, quân chúng, binh chủng và các hướng chiến trường.

Tháng Ba 1999
PTD

[SaoVang]

THĂM TUYẾN

NGUYỄN VIỆT PHƯƠNG

Bức điện của Bộ Tham mưu 559... "Chuẩn bị đón Chính ủy Đặng Tính..." khiến buổi giao ban của Sư đoàn 472 phải kéo dài ba mươi hai phút. Các phòng ban xoay quanh việc tổ chức bảo đảm nắm địch, rà lại mìn, hộ tống xe Chính ủy qua những đoạn đường xung yếu: Riêng hai đầu ngầm suối Na Lai, Phòng Công binh bố trí "Zin" đầu tời đề phòng bất trắc, chúng tôi sang phía bắc ngầm chờ đón Chính ủy vượt suối.

Chiếc U-oát vấy đầy bùn từ chân đèo Nhôn Nhang chạy tới, cánh cửa bật mở, tôi bước nhanh đến chào. Chính ủy đáp lễ, nắm tay từng người rung mạnh, cười:

- Đã lâu mới gặp nhau đấy nhỉ. Hà, hà... chẳng nhẽ lại ôm hôn nhau như Tây.

Câu nói vui xuề xòa thân tình làm tan biến ngay cái không khí nghi lễ trang trọng chờ đón vị chỉ huy chiến trường, người lãnh đạo cao nhất của Đảng bộ "Trường Sơn".

Chính ủy Tính đưa cặp mắt trong trẻo nhìn dòng suối xô như ngựa lồng, nhìn sự chuẩn bị vượt ngầm khá chu đáo, ông lúc lắc chiếc đầu tròn to cười khà khà:

- Vậy mà mình đã tính giở miếng võ “truổng cời", lội qua đấy. 

Anh em cười ồ. Câu nói mộc mạc hồn hậu của Chính ủy đã gây ấn tượng mạnh với họ. Vì không phải cán bộ to nào cũng dễ dãi trong quan hệ đâu. Làm việc lâu ngày trên đoạn đường này, phải đón khá nhiều cán bộ cao cấp của Đảng và Nhà nước, nên chúng tôi đã thuộc tính cách chung của mấy vị, nhất là các ông "bí thư". Thiếu một chút hình thức lễ nghi cẩn trọng, thế nào cũng có "cú” tê-lê-phôn... Hôm sau anh em liền được lời "nhắc nhở".

Trong chiến tranh chẳng ai sợ bị cách cái chức gác trọng điểm, nhưng cũng gây phiền lòng... Vậy mà ông Chính ủy chiến trường này lại chẳng câu nệ nghi thức gì! 

Chính ủy Tính ngoảnh nhìn tôi:

- Đi cách nào đây? ông bạn già.

- Mời Chính ủy và các đồng chí lên xe to để vượt ngầm cho an toàn. 

[SaoVang]

Người bí thư vội chạy đến chiếc "Zin", mở cửa ca bin, cười đon đả: 

- Dạ, dạ... mời anh lên đây ạ.

Chính ủy Tính lắc đầu: .

- Chỗ này của phụ lái. Ta ngồi trên thùng - Chính ủy đưa tay vịn thành xe. 

Người bí thư quýnh quýnh giữ tay Chính ủy. 

- Anh ngồi thế sao tiện...

- Ngồi chỗ nào mà chẳng được - Chính úy Tính gạt tay người bí thư - Thế nhỡ qua ngầm xảy ra chuyện gì phụ xe cần giúp lái, đồng chí ấy phải từ thùng xe nhảy xuống thì tiện sao? Thôi anh lên tìm chỗ ngồi đi.

Tôi lặng im nhìn Chính ủy Tính vịn vào thành xe vọt lên nhẹ nhàng. Còn anh bí thư vốn không quen đi thế này, lại bị "chỉnh" nhẹ, tấm thân nặng nề cứ ậm ạch mãi.

Chiếc "Zin" thận trọng bò cắt ngang dòng nước tới bờ. Mọi người tụt xuống, chuyển ba lô chất lên mấy chiếc xe con sang trước, trực sẵn.

Chính ủy Tính xoay chiếc túi vải đeo ngang hông ra trước, mở khuy, rút gói Điện Biên bao bạc đặt vào tay chiến sĩ lái xe Zin giọng ân cần:

- Đề nghị đồng chí giúp tôi mời anh em hút cho vui

- Thay mặt anh em, xin cảm ơn Chính ủy.

Chính ủy Tính cười hồn nhiên.

- Chúng ta cùng cảm ơn nhau. Các đồng chí vừa cho chúng tôi qua suối rất an toàn. Thôi, tạm biệt nhé.

Chiều hôm đó, tôi với anh Hoàng Cam đến làm việc. Chính ủy Tính liếc nhìn đống hồ, đứng dậy bắt tay, hồ hởi:

- Chính quy nhỉ. Xin mời ngồi. 

Chính ủy mở gói trà, khẽ trút vào chiếc ấm đã tráng sạch sẽ, chế nước sôi, dậy nắp, rối tráng chén...

Nhìn từng cử chỉ của người Chính ủy, tôi chợt nghĩ phải có tấm lòng trân trọng tình đồng đội lắm, ít mặc cảm tự tin mới đón tiếp cấp dưới mình như thế...

[SaoVang]

Chính ủy từ tốn rót chất nước vàng óng ra bốn chén nhỏ, đưa tay:

- Xin mời Trà ngon mà nguội thì mất cả hương vị! 

- Ta vừa uống nước vừa bàn việc nhé? 

- Vâng! Thủ trưởng cho biết dự kiến để kịp chuẩn bị!. 

- Cũng phải biết mục đích chứ nhỉ - Chính ủy cười mỉm - Tư lệnh Nguyên đến Sư 473, tôi đến sư đoàn các đồng chí, có hai việc chủ yếu là: Tìm hiểu sự triển khai nhiệm vụ mới và trao đổi cụ thể về kế hoạch xây dựng địa bàn Trường Sơn ở khu vực sư đoàn các đồng chí phụ trách. 

- Đề nghị nên đi một vòng tới những điểm trọng yếu. Sau đó tôi sẽ báo cáo trên cơ sở đã quan sát thực tế

Chính ủy Tính hơi nghiêng đầu có vẻ cần nhắc.

- Đồng chí nói tiếp đi. 

- Vâng. Khi đến từng khu vực, sau khi xem xét sự cần thiết, Chính ủy chỉ thị việc phải kiểm tra và nội dung cần chấn chỉnh rồi chúng tôi sẽ từ thực tế đã quan sát mà báo cáo tổng hợp với Chính ủy.

- Cách làm được đấy! - Chính ủy Tính gật gật - Thích hợp với người mới tiếp xúc Trường Sơn, vừa chính xác lại đỡ chán. Hà, hà... Ông cũng khôn lắm, khỏi phải nói dài.

- Báo cáo đó là cách tôi học được của cán bộ cơ sở

- Thì có bao giờ chỉ dưới học trên đâu.

- Không nhiều người nghĩ thế thưa Chính ủy. Tôi biết có những cán bộ cao cấp chỉ thoáng qua hiện tượng, hoặc chỉ nghe phản ánh đã nảy ra được những chủ trương.

- Nếu thế thật ... - Chính ủy Tính nhìn tôi ý nhị ... người ấy dễ thành cái thùng rỗng, nhất là trong cuộc vận động cách mạng, trong chiến tranh cái gì cũng mới. Ai đó nghĩ rằng mọi chuyện chỉ thoáng qua đã rõ cả là ảo tưởng, dễ sinh võ đoán lắm... - ông nhấn từng lời ở cương vị càng cao, mắc tâm lý tự tôn quá lớn thì càng tự bịt mắt bưng tai mình, sẽ gây tai hoạ lớn cho mọi người. 

Tôi nhận ra cách nghĩ và lời nói thẳng bộc lộ một cá tính đẹp của người Chính ủy. Nét trội của ông so với nhiều nhân vật đồng cấp có lẽ là ở chỗ ấy... Tôi đứng dậy.

- Chính ủy cho phép tôi chuẩn bị. Mười lăm phút nữa mời Chính ủy lên đường.

[SaoVang]

*
*   *

Địa bàn Sư 472 phụ trách nằm ở trung tâm tuyến hành lang chiến lược bao gồm đường 9, tiếp giáp Sư 473 ở hướng đông, giáp Sư 571 hậu cứ ở Quảng Bình - Vĩnh Linh, và kế tiếp Sư 471 phía tây - nam nối vào Sư 470 đóng tại vùng Ba Biên Giới. Gọn lại, Sư đoàn 472 chiếm lĩnh vùng đất mà các con đường đi trên Tây Trường Sơn vào miền Nam đều phải qua nó.

Chính ủy Tính đi liền hai tuần xem xét các căn cứ binh trạm, các khu kho cơ bản và dã ngoại, các trạm sửa chữa, các trận địa cao xạ, các đơn vị xe tải, bốn tiểu đoàn đường ống, trạm giao liên và mấy cơ sở sản xuất, đội điều trị cùng những tổ phẫu thuật cấp cứu cơ động... Đến đâu Chính ủy cũng lắng nghe cán bộ chiến sĩ nói khi làm việc, nói lúc điếu thuốc chén trà, lúc hội họp tranh cãi nhau... Hình như ông có nhiều suy nghĩ, nhưng còn đợi "chín" mới phát biểu.

Hôm chúng tôi đến khu vực đông Sa-ra-van khi Binh trạm 45 đang làm nhiệm vụ xuất lô hàng "đặc biệt" cho "B2", Chính ủy Tính ra hiệu dừng lại ở trạm điều chỉnh giao thông đỉnh dốc để quan sát đoàn xe chạy đường "kín" đang vượt đèo Phu-tha-bé. 

Người trạm trưởng giao thông bước đến: 

- Báo cáo Chính ủy! Chiếc xe đốc chiến đã vượt qua Phu-đơ-tuya.

- Ai chỉ huy sau đội bình? Đồng chí biết không?

- Dạ! Tui đã được thông báo là phó trung đoàn Linh Đức Đại 

- Chiếc dẫn đầu tới đâu rồi? 

- Báo cáo! Đến T75 lúc 9 giờ 20. 

- Số xe đã qua trạm cuối đèo lúc mấy giờ?

Người trạm trưởng lật sổ đăng ký báo cáo. Chinh ủy ghi nhanh vào sổ tay, hí hoáy lập phương trình giải bài toán tốc độ. Chặp sau ông ngửng lên hoan hỉ:

- Trong khoảng thời gian ba mươi phút, xe đầu vượt đèo dài mười sáu cây số, chiếc thứ tám tư vượt sau chiếc đầu hăm lăm phút. Như vậy là tốc độ hành quân khoảng 32km/giờ, mỗi xe bám nhau ở khoảng cách trung bình mười tám giây. Khá lắm!

Ông nhường cặp lông mày thưa mảnh, ngước lên trần lá xum xuê phủ kín lòng đường rải cấp phối phẳng lì trầm giọng: .

- Nếu chặng đường phía trước cũng được thế này, thì độ hai ngày nữa đoàn xe tới đích... Đúng? Chỉ ba bốn hôm thôi, chiến dịch "Bê hai" sẽ tiếp nhận đủ hàng chi viện... - Hai mắt Chính ủy rực sáng nhìn tôi, giọng sôi nổi - Bốn ngàn tám trăm tấn hỏa lực mạnh sẽ nói lên cái gì chứ? 

Ông ngoảnh sang tôi nói: 

- Về Binh trạm 45 thôi. 

[SaoVang]

Đúng hẹn, tôi đến buồng Chính ủy Tính, 

- Xin mời! - Tiếng nói vọng ra. 

Tôi bước vào. Chính ủy Tính kéo ghế, giọng thân mật

- Ông ngồi đi. Bây giờ ta chỉ bàn một việc thôi 

- Hôm trước Chính ủy dự định đến đây sẽ họp đánh giá việc triển khai nhiệm vụ của sư đoàn và xác định nội dung cụ thể xây dựng thế trận Trường Sơn ở khu trung tâm. Nay Chính ủy định bàn một vấn đề nào xin cho biết để tôi triệu tập đúng thành phần. 

- Đó là dự kiến - Chính ủy cười tươi - Nhưng thực tế đã mách tôi việc triển khai nghị quyết khá tốt, không có gì cần uốn nắn gấp. Còn việc xây dựng thế trận, ta sẽ bàn kỹ trong cuộc họp Đảng ủy mở rộng ở sư đoàn. Bây giờ chúng ta về, tôi muốn kết hợp thăm một vài đơn vị lẻ trên đường.

Tôi chưng hửng vì quyết định bất ngờ, nghĩ bụng có lẽ ông này cũng "nhóm máu” với Tư lệnh Nguyên nhất dạ bá kế. Tôi điềm nhiên: 

- Vâng! Chính ủy định đi vào lúc nào? 

- Sáng nay càng tốt. Có gì trở ngại không? 

- Lúc nào cũng được ạ. Ta về theo đường "kín" 24B ít dốc, quá trưa một chút sẽ tới.

Chính ủy Tính nhìn tôi một chút rồi nói như đề nghị chứ không phải chỉ thị.

- Ta đi đường 128 qua đèo Tha Mé ... vòng đường 9 tới Binh trạm 32, rồi về sư bộ. Ông thấy thế nào?

Tôi cười: 

- Chính ủy thấp thỏm về cái sân bay Sê-pôn đã tiến hành theo lệnh chưa chứ gì. Báo cáo? Chúng tôi thực hiện rất nghiêm túc, lập dự án thi công gửi lên Cục Công binh rồi. 

Chính ủy cười xòa. 

- Ông đoán không trúng rồi. Tôi muốn đi đường 128 để thực mắt thấy hình thế cả vùng thung lũng Mường Noọng đến Bản Đông, cấu trúc hệ thống đường ở đây nên thế nào... Nó liên quan đến dự kiến mới của Bộ Tư lệnh.