Lính Trường Sơn

[SaoVang]

Đại đội trưởng Thông hét vào máy điện thoại:

- Đề nghị tiểu đoàn can thiệp với bộ phận tiểu tu cho tôi đổi một cái bình điện, vượt trọng điểm mà máy lịm phải xuống quay ma-ni-ven thì hao xương máu lắm!

Chính trị viên Hào đọc mệnh lệnh hành quân, tiếng hô "Quyết tâm? Quyết tâm!" được rừng già phản lại, ngân dài. Các chiến sĩ nổ máy ẩm ầm, nhiều tiếng đùa tếu như gào lên:

- Ai mua vé xe đi Đông Dương không!

- Xăng lẫn nước lã sợ pan bỏ mẹ!

- Thôi đi, giãn ra các bố

Đoàn xe chồm lên, máy móc, cánh cửa long xồng xộc, tôi ngồi giữa 2 lái xe: Quynh (quê Thủy Nguyên, Hải Phòng) và Quang (Nam Đàn, Nghệ An). Xe số 4918 bị bom đánh hỏng két nước, phải hàn tạm để đi. Xe không kính, nước chảy vào ca-bin rong róc làm ướt quần áo lạnh run người. Quynh hơi thấp nên phải đệm thêm cái chăn chiên để nhìn rõ mặt đường. Cứ vài kilômét xe lại lẹt bẹt pan xăng.

Trời tối nhanh, xe chạy qua những trọng điểm cây cối xác xơ. Vài công sự cao xạ bên đường đã kéo pháo vào phía trong, chỉ còn lại những đống vỏ đạn 37 ly lấp xấp nước. Quang bảo: "Nếu có máy bay thì bỏ mẹ, các bố cao xạ thả nổi đèo này để kéo vào tuyến trong cả rồi!". Rất nhiều xác xe cháy rải rác dọc đường. Cầu trời đừng sa lầy ngay trọng điểm! Gió lạnh rít lên như bão. Quynh châm cho tôi một điếu thuốc lá, rít lấy rít để cho đỡ lạnh.

Sương mù đặc đến nỗi đèn gầm không đủ rọi qua, xe phải bò rất chậm. Tôi có cảm tưởng là lái xe điều khiển bằng cảm giác, thói quen chứ không phải mắt nhìn ... 

Trạm chỉ huy giao thông T40 nằm dưới một khu rừng cây to, khói bằng phẳng. Trạm này trông như quán nước bởi cái mái nhô ra, bàn nửa đặt máy điện thoại màu đen giống như cái máy xay cà phê. Tiểu đoàn phó Chiến gọi điện cho BT9 xin chỗ tập kết: 

- Alô! Chúng tôi còn phải chờ cái "téc" đưa nước đến. Hai "téc" đến hôm qua một "téc” toàn nước lã thôi..

Anh em ngồi trong trạm cười ồ vì kiểm "mật ngữ" nửa nạc nửa mỡ của anh. Hai chiến sĩ gác ba-ri-e vẫn cãi nhàu là nếu đường dây chập mạch thì tổng đài biết được không.' Trời mưa sậm sụt. Mệt, lạnh, buồn và sốt ruột...

Hơn 10 giờ đêm đến nơi tập kết. Giấu xe xong các chiến sĩ bấm đèn pin như đàn đom đóm tìm nơi ngủ. Nơi này là khu kho đã bỏ đi, nhà sập, mái tranh sẽ xuống sặc mùi ẩm mốc, lũ vắt rừng ngủi thấy hơi người đồng loạt cất cổ lên để tìm, giống như hàng ngàn chiếc đinh biết đung đưa. Anh em lao xao trong đêm:

- Mẹ kiếp, cái này nó dỡ hết mái rồi!

- Cẩn thận, cái xà mọt gãy vỡ sọ?

- Nổi lửa lên em, đánh Mỹ đêm ngày.

- Ông nào rọi đèn lên trời đấy, muốn cắt hộ khẩu à?

- Thôi, ổn định rồi ngủ di các bố! Cay mắt quá.

Nhộn nhạo một lúc. Rồi im lặng. Tiếng gió thổi trên vòm cây cao và tiếng máy bay ì ầm như xay thóc. Ai đó lén bật lửa hút thuốc trong màn. Nằm không ngủ được nghĩ mà thương mình, thương nhau; không biết tất cả những cánh võng nằm ở đây có cùng về tới đích khi đất nước hòa bình?...

[SaoVang]

8-11-1972

Hôm nay là ngày bầu cử Tổng thống Mỹ. Trong khi đợi qua phà dã chiến anh em lái xe bình luận và có người phán đoán Ních-xơn sẽ thắng Mắc-ga-vơn.

Một cậu ngồi tựa vào cái bậc lên xuống của xe Rin 157 rít xong điếu thuốc lào, quay sang góp chuyện:

- Tớ bảo đảm là Ních-xơn có chồm hỗm ngồi trên ghế Tổng thống lần nữa cũng chẳng làm gì nên chuyện. Mỹ bết lắm rồi? Chắc thế nào hắn cũng phải ký kết thôi, cồ lẽ vì vậy mà trên yêu cầu ta phải vận chuyển cực nhanh, cực gấp thế này.

Hai chiến sĩ công binh đi kiểm tra đường về thấy hòm đạn B40 của một xe nào đổ bị cây đường kín gạt rơi. Họ vác bộ 3km đến bãi xe và nói: "Các bác cho em gửi hòm đạn này vào mặt trận!"... 

11-11-1972

Đoàn xe rẽ sang đường 25, nghỉ lại trên một đoạn đường rừng toàn tre. Đường thông thống đi dưới vòm tre giao nhau như một làng nào đó ở vùng Bắc Bộ. Tại đây có câu lạc bộ, nhà làm bên vệ đường, vách ghép cả thân tre, mái bằng rất đẹp. Bên cạnh đó có dãy bàn ăn, quầy hàng, và tấm biển "Phố Hàng Tre". Một lái xe nói: "ở đây không có nữ, toàn cánh đực rựa mà ăn ở cầu kỳ lãng mạn ghê?".

Trước nhà ban chỉ huy là panô tranh cổ động vẽ người lái xe tay cầm vô lăng, phía sau có nhiều nòng pháo, người vác hàng, máy bay rơi, đồn giặc cháy. Hàng chữ to chạy dài: "Chớp thời cơ?".

Đúng là người lính Trường Sơn đã chuẩn bị cho cuộc sống ở rừng lâu dài. Có lẽ sự "cầu kỳ" trong cuộc sống làm cho họ đỡ nhớ hậu phương chăng?

12-11-1972

Hôm nay mò sang đi cùng xe 5620 của Nhị (quê thị xã Hòn Gai). Xe chạy ban ngày qua những con đường trống trải và nhiều đèo dốc.
Rồi lại rừng. Các trạm ba-ri-e dọc đường nuôi rất nhiều gà. Gà tìm ăn lang thang trên đường rừng, vì vậy để phòng cánh lái xe "háu ăn và hiếu chiến" họ cắm biển ở hai đầu trạm khoảng cách mỗi bên chừng 1km, đề: "Chú ý? Trạm ba-ri-e có nuôi gà nhà. Đừng bắn!". 

Nhị bảo tôi: "Cái thằng Thăng đi trước kia kìa, một lần lùi xe vào cua bị lật nghiêng bánh lên trời ở đường 20. Các cô thanh niên xung phong kéo đến hỏi vì sao, hắn sĩ diện nói: Có gì đâu, anh lật ngược để tra dầu.

Qua các trọng điểm ác liệt vẫn còn đó những xác xe bị bắn cháy từ mùa khô trước. Nhị bảo đó là tội ác của AC.130 (máy bay có khí tài hồng ngoại). Đèo cao, trống trải, nếu có máy bay chắc ở độ cao nào lũ Pi-lôt cũng nhìn thấy xe đi. Cả đoạn đèo giờ đây là vệt bụi kéo dài tỏa lên nền trời. .

Gần tối cả đoàn xe tập kết ở Binh trạm 35 để chờ lệnh phân hàng cho từng hướng chiến trường. Cùng trung đội trưởng Tỉnh đi kiểm tra dọc hàng xe, nhìn lũ xe bẹp thêm dúm dó qua chặng đường mấy trăm cây số. Tỉnh chép miệng:

- Khốn nạn, bây giờ phải gọi là lũ "cộ" chứ xe pháo gì? Năm 68 tôi đưa một đoàn xe hỏng ra Hà Nội đại tu; lũ Zin 157, Hồng Hà, cái thì mất thùng, cái không tai không mui, gãy ba-dờ-xốc kéo nhau, chồng lên nhau như đực cái mà rông trên đường nhựa. Xe rão khuỷu, các bố tài lại phởn chạy tốc độ nhanh nên đầu ngúc ngoắc, bánh như múa võ trên đường làm dân dạt sang hai bên, ôm xe đạp nhảy nhào xuống ruộng vẫn chửa cảm thấy yên tâm! Về đến Hà Nội mà xe cũng chỉ có đèn gầm. Đèn gầm yếu hơn đèn đường nên bật hay chưa có ma nào biết. Công an thổi còi: "Đồng chí đi đêm không bật đèn người ta biết đâu để tránh?". Tôi cãi: "Vẫn có đèn đấy chứ?". Xuống kiểm tra mới biết cái liều!

[SaoVang]

17-11-1972

Một ngày có tới 2, 3 cái lệnh khác nhau về hướng trả hàng, cánh lái xe cực kỳ sốt ruột.

Cuối cùng thì nhóm chúng tôi trả hàng cho kho K7. Đường vào kho ngập bùn, xe chạy trên gỗ chống lầy kêu giòn giã như dàn nhạc gõ. Những kho gạo, muối, đỗ xanh đầy tận nóc lướt qua. Tiếng hòm xiểng va chạm. Nói cười, khói thuốc lào. Chiến sĩ kho tất tả viết thư gửi về hậu phương. Các sàn xe bây giờ trở nên trống trải đầy lá rụng. Một con chuột ở trên xe không biết lên từ chặng đường nào bị các chiến sĩ xô hòm đạn kêu choe chóe. Trên các hòm đạn hỏa tiễn ĐKB ghi bằng tiếng Việt "Vận chuyển, cấp phát, sử dụng phải cùng lô cùng số”.

18-1-1972

Trở ra mưa mỗi chặng lại lớn hơn. Giữa chặng nghỉ anh em phải thay nhau cầm ni lông mà che để nấu cơm ven suối.

Xe nhọc nhằn leo dốc. Lầy, phải tời, co kéo lẫn nhau mỗi giờ chỉ đi được chừng 1km. Xe xuống dốc không phanh nổi, trượt ào ào như đi máy bay. Một xe kéo pháo ngược chiều lao xuống vực thẳm, vỡ tan. Anh em đang kéo những người tử nạn từ vực lên mép đường, máu nhuộm đỏ các áo trấn thủ. Anh em lái xe tiểu đoàn định dừng xe trợ giúp thì cánh pháo binh nói: “Các anh cứ vượt đi, xe ùn ở đây càng thêm nguy hiểm”.

29-11-1972

Bị sốt rét nặng nên phải nằm lại trạm xá Tiểu đoàn 35 công binh. Cạnh giường mình là một bệnh nhân tâm thần. Cậu ta trạc 19 tuổi, gầy nhưng đẹp trai, bị sức ép nặng.

Cậu ta vốn là pháo thủ 130 ly (kế toán) nên suốt ngày lảm nhảm những "sin-cốt-tang-trục tung-trục hoành". Cậu ta nói về "kinh tế hậu phương", "kinh tế Nhật Bản", “lý tưởng và ước mơ"... Cậu ta xưng em ngọt xớt với tất cả những cô gái ở đây ...

Chính trị viên phó tiểu đoàn - anh Thái Sẩm đến thăm chúng tôi. Mới trông anh tôi cứ nghĩ người Lào (da ngăm đen). Anh gầy guộc vì sốt rét. Quân của tiểu đoàn Thái Sẩm (nhất là lính nữ) đều sốt rét nặng và do tiêm thuốc, rất nhiều người bị áp-xe mông. Từ phòng kín các y sĩ rửa khối áp-xe cho họ, tiếng các cô gái trẻ đau đớn hét lên nghe đến xé lòng. Hết người nọ làm thuốc tiếp đến người kia, gần như suốt ngày chúng tôi nghe tiếng hét. Nhìn cô y sĩ Hòa, thú thực, trông còn vêu vao hơn một số bệnh nhân...

Thái Sầm quyết định cho chuyển cậu bệnh nhân tâm thần về tuyến sau. Cô hộ lý Hà mặc áo blu dụi dôi mắt đỏ hoe nói với người y sĩ hộ tống bệnh nhân: “Anh ấy chuyển về viện nào chị nhớ ghi địa chỉ cho em nhé!". Và như không thể nào nén nổi, Hà bật khóc nức nở.

Ở trạm xá này nhiều chuyện hiện hữu mà như bịa. Cậu Xương y tá của đoàn xe sốt rét lâu ngày chân tay gầy đét như tượng Tuyết Sơn, đi không vững. Sốt trên 39 độ vậy mà vẫn nằm hát trên giường, hết "Đường Trường Sơn xe anh qua" đến "Những cánh chim Hồng Gấm"... Cậu ta hát say sưa cho đến khi mệt lả thở hổn hển, nằm ngây ra nhìn cái dây chuyền huyết thanh đang nhỏ giọt...

[SaoVang]

19-12-1972 

8 giờ tối mở đài Tiếng nói Việt Nam nghe tin máy bay đánh phá ác liệt thủ đô Hà Nội và Vĩnh Phú, Hải Phòng... Dã man nhất là địch dùng B52 ném bom rải thảm. Phố phường đông dân như vậy con người sẽ sao đây?

Hy vọng của việc ký kết ngừng bắn không còn nữa. Chúng ta chỉ còn đánh, đánh mạnh mẽ hơn! Nhưng nếu Hà Nội không trụ vững thì con đường Hồ Chí Minh sẽ ra sao? Bệnh nhân, nhân viên trạm xá lặng đi khi nghe đài. Mọi người ít nói với nhau hơn.

21-12-1972

Địch đánh mạnh ở Hà Nội, Vĩnh Phú, Hà Tây, Hải Phòng, Nghệ An, Thanh Hóa. Vụ Báo chí Bộ Ngoại giao ta họp báo, một số giặc lái B52 được đưa ra trước cuộc họp và chúng đã được phép phát biểu ý kiến. Tối ngày 21-12 đài Tiếng nói Việt Nam đưa tin Bộ chỉ huy các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam Việt Nam ra lệnh ngừng tiến công quân sự trong ngày lễ Nôen và Tết dương lịch năm 1973.

Anh Thái Sầm đến thăm tôi và nói: "Có lẽ đồng hương phải đi ra thôi, sốt rét ác tính kéo dài nguy hiểm mất. Tôi gửi anh theo xe văn công binh trạm, nếu chúng ta còn sống sẽ về Hà Nội tìm nhau!". 

Chia tay anh cảm thấy buồn, cảm thấy chiến tranh đang tới đỉnh điểm rồi... không biết Hoàng Tài Vị ra trước đang ở đâu?

29-12-1972

Chiều xuống nhá nhem, mưa lạnh.

Chiếc xe "Vọt tiến" của Ban vận chuyển chở tiếp đội Tuyên truyền văn hóa về Binh trạm bộ. Mấy hôm nay đường 20 bị đánh phá dữ dội vì địch muốn cấp thời chịt cổ con đường quan trọng miền Bắc tiếp tế cho miền Nam trong giai đoạn cuộc chiến đầy kịch tính.

Trời mùa Đông mù mịt trong mưa lạnh. Bom B52 rùng rùng, phản lực rít như xé vải. Đạn cao xạ vút lên rạch trời đêm ở phía trước phía sau. Xe liên tục đi qua những điểm máy bay vừa đánh phá, mùi bom khét lẹt.

Tới ki-lô-mét 47 thanh niên xung phong ra hiệu dừng lại vì B52 vừa rải thảm ki-lô-mét 44. Tắc đường! Trời càng khuya càng rét dữ, xe ùn lại dài dằng dặc... Có tiếng súng báo hiệu thông đường. Từ đỉnh đèo nhìn xuống con đường vòng vèo gấp khúc, đèn xe như sao sa. Cánh lái xe bất chấp cái chết, bật pha chạy hối hả cho kịp cung chuyến theo mệnh lệnh đặc biệt. Đèn xe kéo thành chuỗi dài ven sườn núi đá. Hai bên đường mưa thế mà lửa vẫn cháy, những thân cây to lem lém biến thành cột lửa. Các cô thanh niên xung phong và bộ đội công binh thấp thoáng san lấp hố bom trong ánh lửa bom, ánh đèn xe. Liệu có ai dựng nổi trường đoạn phim này không - về một đêm ác liệt mà kỳ vĩ trên con đường 20 quyết thắng?

Xe đang xuống dốc đá ki-lô-mét 32 (nơi địch luôn ném bom B52 dữ dội nhất) thì đột nhiên chớp lửa bùng lên lóa mắt. B52 rồi! Tiếng nổ váng óc, chớp nhoáng nhoáng, đá chụp xuống như mưa. Hồng Liên hét vào tai tôi: "Anh ơi nhảy xuống đi?". Tôi văng người ra khỏi xe, ngã sấp xuống mặt đường. Đợt bom thứ 2 lại nhoáng lửa đỏ bừng, tai ù đặc. Mọi người cố trườn vào gầm xe. Hơi bom nóng rát như ai phun lửa vào mặt, không kêu được vì cổ họng đầy bụi đá...

Đợt bom thứ 3 lướt qua xe, nổ tiếp về phía trước. Những quầng lửa đỏ và nóng quá. Dứt tiếng bom đợt 3 nghe đá rơi biết là mình còn sống nhưng không dám tin là sự thật. Thử cựa quậy hai chân và hai tay: được. Tôi quờ tay ra sau: lưng áo trấn thủ bị xé làm đôi như cắt kéo song không thấy máu. May rồi? Tôi hét: "Có ai việc gì không?"

- Có người bị thương rồi!!!

[SaoVang]

Trên xe có người không xuống kịp. Tai ù đặc, choáng váng nhưng vẫn nhận ra diễn viên Kim Định đang quằn quại giữa đống hòm xiểng, ba lô trong ánh đèn pin xuyên qua bụi khói. Người Định không có máu, có thể đá đã rơi vào sống lưng. Lao xao tiếng hỏi nhau. Máy bay phản lực lại ào qua, ai đó kêu thất thanh: "Tắt đèn đi!” Tiếng lái xe:

- Tất cả lên xe! Chạy gấp thôi!

Trên thùng xe diễn viên Thúy Vinh ôm lấy tay tôi run rẩy:

- Vinh làm sao không?

- Đá rơi vào người. Đau quá?

- Thôi được rồi, yên trí qua trọng điểm đã.

Lái xe thay bóng đèn bị vỡ. Két nước hỏng chảy róc rách. Xe nổ được máy, mọi người bừng lên hy vọng khi đèn pha sáng chiếu rõ khói bom và bụi đá. Xe lộc cộc lao đi như cái diều đứt dây. Nhưng đường tắc cả trước lẫn sau vì những thân cây, những tảng đá to choán hết mặt đường. Chỉnh hét: "Chạy bộ qua vùng bom!".

Tôi và Hồng Liên dìu Vũ Bảo (bị thương vào chân). Lái xe bắn súng gọi cấp cứu nhưng súng tắc, đạn nổ rời rạc. Một sức mạnh ký lạ khiến chúng tôi bìu díu nhau, cõng nhau vượt qua trọng điểm. Cảm thấy gan bàn chân đau nhói, bây giờ mình mới nhận ra mất một chiếc dép cao su, còn chiếc kia đang bám trên... đầu gối. Phía sau súng vẫn nổ. Hai thanh niên xung phong chạy tới ném cho Bảo một cuộn băng, bắn 4 phát súng rồi chạy vụt đi... .

Trong hầm trạm ba-ri-e, Kim Định đau quằn quại. Hai người bị sức ép nặng ngất đi giờ đã cựa quậy chân tay. Tai trái mình rỉ máu, không nghe rõ... Đại đội trưởng thanh niên xung phong nói:

- Chúng tôi sẽ điều xe chở các anh chị về Binh trạm. Chiếc xe hỏng và tư trang chúng tôi sẽ tìm cách cứu ra khỏi vùng bom.

Bảo nói: "Chắc là đàn nhị vỡ hết rồi, đau hơn là mất cái ác-coóc, gia tài chính!".

Người lái xe cấp cứu đến đón chúng tôi ôm lấy Kim Định: "Thôi chết, chị này hay hát Người ơi người ở đừng về!

Một tốp người từng được gọi là văn công Binh trạm, một gã phóng viên sốt rét trông thảm hại, tất cả như vừa được moi lên từ vũng bùn. Xe chạy một đoạn đã lại vang lên đùa tếu. Ai cũng thấy mình may mắn nhất đời Ai cũng nói lúc ấy mình chẳng nghĩ gì, chỉ ôm đầu chờ đợi... .

1-1-1973 

Vẫn sốt, nằm trong hang đá của Binh trạm 14. Chợt nhớ hôm nay là Tết dương lịch.

Lần đầu tiên tôi gặp Phạm Lê, người có nhiều bài thơ xúc động về đường 20 gửi đăng báo Trường Sơn. Trông anh gầy và loắt choắt, toàn bộ sinh khí dường như tập trung nuôi dưỡng mỗi nụ cười. 

Cố uống nết mấy viên B1, mong chóng khỏi sốt để trở về với Tòa soạn báo. Trưởng ban Biên tập Lục Văn Thao chắc đang nóng lòng chở bài viết về chuyến vận chuyển đột xuất và lớn chưa từng có trên đường Hồ Chí Minh lịch sử.

P.M.L

[SaoVang]

THANH SƠN NGỌC

VĂN THAO

Trước mặt tôi là ba cô gái mười tám đôi mươi và một đứa nhỏ chưa đầy một tuổi. Phía xa, nằm trên võng, một cô gái đẹp đang đọc sách, người đứng tuổi hơn.

Đứa bé khóc nhè. Cô đang bế nó nựng:  

- À ngoan chứ, Ngọc của mẹ sao nhè thế, xấu lắm?

- Ra mẹ bế nào, con ngoan của mẹ? Ngọc phải ngoan chứ!

Cô thứ hai âu yếm. Cô khác vỗ vỗ rồi chìa tay ra bế nó. Nó không theo mà cũng không ngẩy đi. Cô đang bế nó chạy tới phía trước bứt cho nó một bông hoa. Đứa trẻ bũm bĩm cầm hoa, nhìn hoa. Ánh nắng hồng thêm bông hoa, hồng nét mặt đứa trẻ. Cô gái thứ ba đã thổi nguội cốc sữa cất tiếng gọi:

- Ra đây với mẹ? Ngọc ăn sữa, ngoan ngoan nào?

Thì ra nó nhè vì đói. Được ăn nó húp hết thìa này thìa khác. Nó giằng lấy cốc và giữ rất vững. Cô gái cho ăn khéo tay giữ cho sữa khỏi bắn ra ngoài.

Ăn xong, nó ngước nhìn về phía chiếc võng và nhoài người muốn bò tới. Cô gái nằm trên võng lúc này mới cất tiếng:

- Nào ra đây với mẹ!

Nó được bế tới. Một đứa trẻ mà bốn cô gái đều nhận là mẹ.

- Ai là mẹ nó? Mẹ của bé là ai? Bố của bé là ai? Tôi lựa lời tìm hiểu.

Mỗi cô nói một cách.

- Bố cháu là cán bộ phụ trách trạm giao liên ạ!

- Bố cháu là chiến sĩ lái xe đấy ạ!  

- Bố cháu là xạ thủ pháo cao xạ bắn máy bay Mỹ.

- Không, bố cháu là chiến sĩ công binh chứ

Các cô vừa ỡm ở vừa tinh nghịch trêu lại tôi.

"Ừ mà có lẽ đây là con nuôi chung của các cô". Con nuôi thì nó cũng phải có mẹ chứ! Nhưng rồi tôi cũng dễ dàng nhận ra ai là mẹ nó. Đôi mắt của bé hao hao nh đôi mắt của cô gái đã cho nó ăn sữa. Nhưng đôi môi nụ cười của bé lại thoáng nét của cô gái nằm võng. Tôi không được gần gũi con tôi lúc chúng chưa đẩy một tuổi. Nhưng tôi đã cảm nhận được tiếng nựng và cách bồng bế của chính người mẹ có cái dịu dàng rất dễ nhận ra. Cô gái nằm trên võng ru nó không à ơi, hình như cô không biết hát ru, lúc thì nửa ngâm thơ, nửa giọng hát. Không hát con cò... mà lại hát "con cọp trong hang chạy ra"... Tuy vậy tôi vẫn cho rằng đó mới chính là mẹ của bé.

Nó đã soài tay sờ vú. Đôi vú của người đã trở thành mẹ tất nhiên khác đôi vú của cô gái chưa từng là mẹ. Cô kéo chăn đắp lên ngực mình, đắp kín ngực cho bé, chảy xòa xuống mép võng. Cô gái đứng bên võng nhắc hẳn chiếc chăn giũ giũ đắp lại cho hai mẹ con.

Ôi chao! Tôi đã nhìn thấy gì?

Cô gái nằm trên võng cụt cả hai chân. Vậy mà cô là một người mẹ trong hoàn cảnh nào đã sinh ra bé. Cô đang nuôi con giữa tuyến đường Trường Sơn khét mùi bom đạn. Nỗi gian khổ của người mẹ trước mặt tôi đáng thương biết bao.

Cô gái ấy có đôi mắt vừa hiền dịu vừa mơ màng. Đôi mắt như thế tôi đã từng bắt gặp ở các cô gái đẹp nông thôn vùng đồng bào theo đạo Thiên chúa. Đôi mắt con gái đồng trinh. Đôi mắt trong tranh Đức Mẹ, có cái nhìn rất gần gũi mà cũng rất xa xăm. Người mẹ đó chuyển giọng như lời hò:

Trường Sơn núi đứng núi ngồi
Đỉnh cao mù lại mây trời đang bay
Mây bay ôm giấc ngủ say
Dẫu trong bom đạn nắng ngày đẹp sao...

Tiếng bom nổ ngắt tiếng ru của chị. Tiếng nổ ở phía xa xa. Hai cô gái vội vã chuẩn bị tới chỗ có bom nổ. Một cô ở lại với chị ...

[SaoVang]

*
*    *

Nghề làm báo của tôi, có điều kiện đi qua nhiều trạm giao liên trên tuyến đường Trường Sơn. Đến đâu, ngoài những việc thâm nhập thực tế tôi có đem chuyện gặp người thương binh cụt hai chân có đứa con kháu khỉnh và anh em ở các trạm giao liên đều nói:

- Vâng biết chứ! Chính chúng tôi cáng chị đó theo đường giao liên mà!

- Tôi là người chuyển tiếp chiếc cáng đó. Chị cụt cả hai chân phải không? 

- Chị đó là một chiến sĩ giao liên xuất sắc đấy. Thế nhưng...

Tôi đã tìm gặp các chiến sĩ ở trạm giao liên khác nhau nghe kể về chị. Người nói chuyện với tôi nói đến câu "thế nhưng"... bỗng dưng lại có nét mặt vừa buồn buồn, vừa trầm ngâm, tư lự...

Do vốn tính nghề nghiệp lại vừa có sự đồng cảm với hoàn cảnh của chị, tôi quyết tìm hiểu như tìm ẩn số trong bài toán khó. Lần lượt chắp nối những thông tin có được vào hồi tháng 3 năm l975:

Tôi có dịp tới Buôn Ma Thuột mới được giải phóng chưa quá một tuần lễ. May mắn, tôi gặp Lục Văn Chiến, một đại đội trưởng. Anh tâm sự với tôi gần như hết đêm giữa doanh trại Sư đoàn 3 quân đội ngụy. Nâng cốc cà phê ngon, anh nhấp từng ngụm rất nhỏ và trầm ngâm đáp lời tôi: .

- Có phải tên cháu là bé Ngọc, chị ấy tên là Thanh?

- Tôi chỉ thấy người ta gọi cháu là Ngọc và gọi chị là chị Ngọc. Anh đã gặp cháu và chị đó rồi sao?

- Không, tôi không hề biết mặt.

- Vậy sao anh biết tên mẹ, tên con rõ ràng như thế?

- Vì tôi là bạn rất thân của Sơn. Sơn đã kể, đã tâm sự đã gửi gắm lòng mình cho tôi.

Ngoài trời, từng cơn gió cuối mùa khô ào ạt thổi như có sự thôi thúc câu chuyện mà Chiến sắp kể. Nhấp thêm ngụm cà phê, Chiến nói tiếp:

- Sơn là đại đội trưởng cùng tiểu đoàn, quen biết tôi qua những lần cùng họp hành, cùng nhận lệnh chiến đấu. Anh có khuôn mặt vuông chữ điền, da sạm nâu như dân Tây Nguyên, đôi mắt hơi to, lanh lợi khi nhìn, luôn nhìn thẳng. Anh ít nói: Khi nói chuyện thường chăm chú nhận xét người nói, đáp và hỏi những câu cần thiết. Khi đã tin ai thì dốc cả tấm lòng mình. Vâng, anh Sơn đã thổ lộ với tôi tất cả
Hình như Sơn muốn gửi gắm cho tôi nỗi lòng, để nhỡ có gặp không may trong cuộc đời chiến đấu, tôi sẽ là người giúp anh gặp lại chị Thanh, gặp lại bé Ngọc.

Đại đội trưởng ngừng lại khá lâu và đứng lên đi tới chỗ giường nằm định lục tìm một thứ gì đó. Một kỷ niệm của Sơn cho tôi xem chăng? Anh đã quay lại ngồi vào chỗ cũ và trầm giọng: 

- Tôi còn giữ một thư của anh ấy gửi cho tôi cách đây khá lâu, thư ấy đã thành vật kỷ niệm. Tôi định lấy đưa anh xem, chợt nhớ ra là tôi đã gửi ở nhà dân cùng mấy quyển sổ quý của tôi.

Anh bảo tôi cùng đi nằm sẽ tâm sự.

[SaoVang]

Đêm tháng ba về khuya, Tây Nguyên lành lạnh. Đâu đây gió đập mái tôn, tiếng động như nhịp gõ giữa khu doanh trại rộng. Cây me cao vờn lá trước cửa sổ càn phòng gác hai chúng tôi đang ở. Anh kéo chăn đắp ngực và nói:

- Sơn kể với tôi bằng giọng Quảng Trị - Vĩnh Linh, nơi có con sông Bến Hải. Còn tôi người Bình Thuận, một tỉnh cực Nam Trung Bộ. Giọng nói của tôi khác giọng của Sơn nhưng tôi có thể nói lại với anh gần như nguyên văn những gì Sơn đã kể. Anh em coi như Sơn đang tâm sự với anh, thế nhé. Đây là lời kể của Sơn với tôi; "Tôi vừa tới trạm giao liên lúc ban chiều thì khoảng 9 giờ tối địch trút bom. Bom không rơi vào chỗ chúng tôi mà vào gần lán thương binh cách chỗ tôi khá xa. Trưởng trạm giao liên hạ lệnh cho chúng tôi sơ tán vào khu dự bị và kêu gọi một số anh em cùng đi cứu lửa.

- Hãy ôm vào cổ, để tôi cõng. 

Tiếng máy bay đợt thứ hai xẹt trên đầu. Tôi bò, tôi chạy từ lán có hầm chìm, cuối cùng đưa được một thương binh tới chỗ an toàn. Đặt vội thương binh đó cho anh em khác săn sóc đi cứu thương binh khác. Nhưng thương binh vừa được tôi cứu đã là một trong số những người cuối cùng. Tôi trở về chỗ ngủ đặt mình ngủ lại với giấc ngủ chập chờn. .

Sáng hôm sau tôi tới chỗ thương binh mà đêm qua tôi đã cõng đưa tới. Một em gái đắp chiếc chăn mỏng tới ngực thiêm thiếp giấc ngủ cựa mình tỉnh giấc. Đôi mắt hiền từ bừng tỉnh nhìn tôi. Cô bật người dậy nhưng lại nằm xuống với hai tay vẫy tôi lại. 

- Trời ơi! Thanh, em Thanh!

- Anh Sơn, anh là anh Sơn thật ư?.

Hai đứa cùng một lúc kêu lên: Vui tận đáy lòng. Tôi chạy vồ tới với đôi bàn tay vẫy vẫy thân yêu.

- Đêm qua em đã được một đồng chí cứu sống thoát trận bom thứ ba, nếu không đã không được gặp anh,

Thanh nói trong nức nở rồi òa khóc. Tỏi gục đầu vào đôi cánh tay Thanh và hỏi: 

- Có phải là người đó đã gọi: "Hãy ôm vào cổ, để tôi cõng" đúng không,

Thanh càng nức nở:
- Thì ra người cứu em lại chính là anh.

Y tá của trạm lúc nấy có mặt thấy chúng tôi thân quen nhau cảm động nói: "Cô là người cuối cùng được anh ấy kịp đến cứu”. Đúng là sau đó loạt bom bi cùng bom phá làm sập hầm bay lán rồi. 

Thanh bảo tôi đỡ ngồi lên, dựa lưng vào ngực tôi càng thổn thức nức nở nhắc lại:

- Thế là chính anh đã cứu sống em.

Chiếc chăn đắp ngực cuốn gấp lại đắp chân, Thanh ngồi như người quỳ. Tôi mừng là Thanh không bị thương. Nhưng lúc kéo lại chiếc chăn đã nhận ra, chao ôi, Thanh cụt cả hai chân. Thấy vậy Thanh càng òa khóc ôm lấy tôi “Anh thấy đấy, em đã là thương binh không đi được nữa rồi" .

[SaoVang]

Tôi đã nói chuyện vui, chuyện buồn với Thanh, an ủi Thanh. Thanh kể lại với tôi kỹ hơn về nỗi buồn mà lúc còn đi học ở trường Hồ Xá, Vĩnh Linh tôi đã biết do người bạn của Thanh kể. Bố Thanh tập kết ra Bắc năm 1954, lúc ấy Thanh mới lên tám, ở lại với mẹ và bà ngoại nơi gần thành phố Huế. Mẹ Thanh bị cưỡng ép lấy một sĩ quan ngụy. Địch đã phát hiện mẹ Thanh hoạt động cho Cộng sản, mẹ bị bắt đi tù và chết trong tù. Thanh trốn theo một cán bộ ra Vĩnh Linh được học tiếp ở Hồ Xá và được biết tin cha là cán bộ quân đội đã hy sinh ở chiến trường nước bạn Lào.

Tôi an ủi Thanh, nhắc lại những câu Thanh đã ghi vào sổ lưu niệm của tôi khi tiễn tôi lên đường đi bộ đội. Tôi nói: "Những dòng chữ kỷ niệm ấy, càng đi xa anh càng thấy như chính là lời của người yêu hứa giữ trọn niềm chung thủy". Tôi nói với Thanh những lởi thành thật của trái tim.

- Anh càng yêu em hơn bao giờ hết tuy hôm nay anh mới ngỏ lởi. Hãy nhận lời yêu của anh em nhé.

Thanh đã từ chối, nức nở khóc.

- Đừng thế anh ạ! Em chỉ xin nhận là em gái của anh.

- Vậy là Thanh đã có người yêu không phải là anh?

- Vâng, em đã có một người yêu. Vâng, người đó là anh. Em vẫn thầm yêu anh, đã ghi những dòng lưu niệm cho anh với tình yêu thầm kín, nhưng... 

- Vậy thì lỗi tại thời gian, 5 năm rồi còn gì, em có quyền yêu người khác vì em đã hứa gì với anh đâu.

- Không phải thế, người mà em yêu vẫn chỉ là anh. Bây giờ... anh thấy đấy em đã là người tàn tật. Anh cần phải có tương lai. Còn em, em sẽ sống trong niềm vui với người anh trai là anh. Nên như vậy anh ạ.

Lòng tôi tê tái vì câu nói của Thanh và cũng thật sự sung sướng vì những câu nói của Thanh. Thanh không bàn cãi một lời nào, chỉ lắng nghe. Cuối cùng Thanh nói:

- Anh nói gần giống những điều em đã nghĩ, nhưng... anh ạ em là người tàn tật, anh cần có hạnh phúc, điều em mong muốn thật lòng chỉ vì quá yêu anh. Hãy hiểu cho lòng em".

Hôm sau tôi tới với Thanh. Tôi không dám nói gì nhiều. Thanh cũng chỉ nhìn tôi im lặng. Tôi nhớ lại hôm tôi mới được nhận tin ở nhà, cũng khung cảnh ngồi đây, tôi đã kể cho Thanh nghe: trong chuyến đi chở nước ngọt tiếp tế cho chiến sĩ Cồn Cỏ, anh của tôi bị trúng đạn trên đường về đã hy sinh lúc thuyền cập bến đất liền. Mẹ và em gái bị sập hầm địa đạo trong trận bom. Em gái được cứu sống. Nghe chuyện buồn của tôi, Thanh ứa nước mắt. Có những người con gái lúc tư lự thì mọi vẻ đẹp hiền hậu hiện rõ hơn, đẹp hơn lên. Thanh là người như thế.

- Em Thanh! - Tôi bỗng gọi to như lúc mới gặp lại.

- Anh bảo gì em? 

- Anh bảo là em hãy nghe lởi anh.

- Anh... Vâng anh... - Thanh nấc lên tiếng khóc. - Vâng, anh đã là người em yêu, em quý suốt đời, anh của em..

[SaoVang]

Sau đó chúng tôi tổ chức một lễ cưới mà chỉ riêng hai chúng tôi biết. Hoa phong lan màu vàng, màu đỏ treo cành cây trước lán. Một gói trà hương và bao thuốc lá Điện Biên bao bạc. Có cả ít kẹo bọc giấy bóng kính nữa. Mấy bạn cùng lán tới dự, có thêm cả cán bộ trưởng trạm nữa. Tôi định tuyên bố lễ cưới, sau thấy có lẽ như vậy chưa hợp lẽ thông thường của lễ cưới. Tôi tuyên bố là ngày sinh nhật của Thanh, còn tôi là người yêu nay gặp lại. Mọi người chúc mừng chúng tôi khá vui.

Chúng tôi đã sống bên nhau khoảng hai tuần lễ trong mái lán, trên cánh võng. Có những đêm trăng thật là đẹp, đôi cánh võng của chúng tôi đung đưa, ánh trăng xuyên kẽ lá, dòng suối chảy reo tiếng sóng. Ngọt lịm chuyện tâm tình.

Rối chúng tôi đã chia tay nhau. Con đường giao liên phía trước, phía sau mới mở thêm đã khai thông. Thanh được đưa về trạm chuyển tiếp để ra miền Bắc. Còn tôi đi về đơn vị phía Nam.

Kể đến đây, đại đội trưởng lật chăn vùng dậy. Anh lại bàn trà rót một cốc nước rồi để đấy chưa uống. Tôi dậy theo, bật lửa châm một điếu thuốc lá:

- Anh có biết tại sao tôi lại biết tên cháu bé là Ngọc? Sơn còn kể rằng trước khi chia tay, Sơn nói với Thanh: “Nếu có con, là con trai hay con gái cũng cứ đặt tên là Ngọc. Con trai là Anh Ngọc, con gái là Bích Ngọc, em đồng ý chứ". 

Ngồi vào ghế đối diện với tôi, đại đội trưởng Chiến cứ trầm ngâm mãi rồi nói: 

- Mới ngày nào Sơn nằm với tôi cùng mái lán, trải đệm lá rừng, kể lại chuyện tâm tình... Nay chúng ta nằm trên đệm êm nhà gác cao kể lại câu chuyện của Sơn. Anh nghẹn lời:

- Sơn đã hy sinh ở chiến trường Tây Nguyên này, ở sân bay Hòa Bình cách đây không xa cả về thời gian và không gian anh ạ!

Chúng tôi cùng uống chén trà nóng có mùi thơm nhưng chẳng ai nghĩ đến thưởng thức hương vi của trà, trở lại nằm trên đệm ấm mà chúng tôi cứ thao thức cho đến lúc gần sáng mới cùng thiếp giấc...