chuongxedap
Đại tá
Bài viết: 13633
|
 |
« Trả lời #302 vào lúc: 01 Tháng Sáu, 2010, 11:37:47 pm » |
|
Em theo bác vụ này một cái.... Những đoạn "nho nhe", "vẽ mây tả trăng" vốn gần đây trở thành văn phong chủ đạo của VNN em không bình luận vì ...chán rồi. Em xin bình luận về cái bài ca dao kia và cái cách triển khai của họ. Điểm thứ nhất là khi giáo sư Trí Việt nói "Người Việt chúng tôi thường tiếp nhận các hiên tượng sự việc dễ dãi theo cảm tính, ít khi lật ngược lại vấn đề. Đáng buồn là phải để một người nước ngoài như ông đặt vấn đề giúp." Câu thứ nhất đúng, có lẽ là vì tư duy bọn Tây duy lý hơn, muốn chẻ nhỏ các thứ ra thành các loại A,B,C mà bọn họ biết để lý giải rõ ràng các sự việc, còn người Việt mình thường không bắt ép nó phải 100% logic, mà hiểu cái ý, cái tinh thần của nó. Song không vì thế mà dẫn đến câu thứ 2 được. Như đã nói, dân ta chỉ không liệt kê các thứ rõ ràng ra thôi, chứ sao có thể bảo là không có ai đặt vấn đề về cách tư duy của Bờm, rằng ông Tây kia là người đầu tiên "giúp" đặt ra vấn đề mà vị giáo sư nọ phải cảm thấy "đáng buồn"? Người Việt còn "đẻ" ra thằng Bờm kia mà. Hoặc chăng là vị Giáo sư chỉ nói ngoại giao thế mà vỗ về một anh Tây đã cất công nghiên cứu văn hóa Việt chăng? Điểm thứ hai là bốn cái giả thiết vị giáo sư đưa ra về tư duy của Bờm: - Giả thiết 1: Bờm bản năng gốc - Giả thiết 2 : Bờm "tồn tại hay không tồn tại " - Giả thiết 3 : Bờm phận nghèo tự ti - Gỉả thiết 4 : Bờm sống gấp, vô trách nhiệm với hiện tại và tương lai. Em thì nêu ra một quan điểm của cô giáo cấp 2 dạy em, có thể là cô dẫn lại từ một nguồn nào khác, lâu rồi không còn nhớ rõ. Nhưng cô có hỏi học sinh xem kiến giải thế nào về Bờm. Và em thấy như thế hợp lý hơn cả 4 điều đã nêu ở trên, đó là HIỂU NHAU QUÁ RÕ. Bờm đại diện cho tầng lớp dân đen. Dân đen với địa chủ, phú ông sống với nhau đời đời kiếp kiếp, mấy nghìn năm như thế sao không hiểu nhau chân tơ kẽ tóc. Có điều bên mạnh bên yếu, bên yếu không nói thẳng được nên cứ vui vẻ, cứ tự trào lộng bản thân mình. Bởi thế Bờm hiện ra có vẻ ngu dốt, "bờm", nhưng thực chất Bờm là người hiểu chuyện. Bờm biết cái quạt mo chừng đấy, cái nắm xôi chừng đó, cái bụng người có quyền nó thế, cái bụng mình nó cần cái gì nên mới đổi như thế mà thôi. Còn cái anh kia, là nó đang giễu cợt mình, nó mà thích thì đổi "3 bò 9 trâu" mình không chịu thì nó phải tăng lên "5 bò 10 trâu", chứ ai đời lại cứ giảm mãi xuống còn đôi chim đồi mồi với lại nắm xôi bao giờ. Đổi lấy món to, nó lấy quạt rồi, cười khẩy một cái, đòi nó đạp cho, lối xóm đến ai cũng thấy thằng này đã tham còn điên, thế thêm ê mặt. Nắm xôi là lựa chọn tối ưu rồi. Trước giờ em vẫn kính yêu cô giáo, giờ thấy cô còn giỏi hơn nhiều người. Còn đây là cách giải thích khác có dính một chút tới tí sửu dần mùi của Đỗ Trọng Khơi, trong các lí giải bài thằng Bờm theo hướng âm dương ngũ hành thì bài này dễ đọc hơn cả, giới thiệu để các bác Tây vào tham khảo tìm mà hiểu cái văn hóa Việt Nam nó chẳng sổ toẹt A, B, C như các bác thấy, nghe và đọc trước mắt đâu!
Bờm là một anh nông dân, cái “quạt mo” là vật chứng chỉ rõ điều đó. Người miền núi có thể dùng quạt tết bằng lá cọ, người phố thị có thể dùng quạt lông, quạt giấy... Do vậy khi phú ông đem trâu, bò (con trâu là đầu cơ nghiệp), ao sâu (ruộng cả, ao sâu), gỗ lim (vật liệu quý để làm nhà)... ra đổi chác là ông ta biết đem cái cần lớn trao đổi rất đúng đối tượng. Vì vậy, điều khó hiểu lớn được đặt ra: Phú ông hơn ai hết hiểu rõ giá trị hàng hoá trong trao đổi và là loại người thường chỉ trao đổi khi có lợi; vậy cái quạt mo của Bờm là cái gì, một vật thực (hiểu theo nghĩa đen) hay chỉ là một vật biểu tượng.
Cuộc trao đổi diễn ra năm lần. Tuần tự các lần được cài đặt đan xen giữa thực và ảo, âm dương, ngũ hành.
Nếu thấy lần đầu phú ông đặt giá ba bò chín trâu là số hàng hoá thực và lớn thì đến lần thứ hai, thứ hàng hoá đưa ra là ảo, khó định lượng: ao sâu cá mè. Mè là loại cá ăn ở tầng nổi nên cái “ao sâu” ở đây không có giá trị nhiều. Vả lại, cá còn ở dưới ao thì biết nhiều ít ra sao. Tiếp tới lần trao đổi thứ ba lại thấy xuất hiện con số hàng hoá thực: ba bè gỗ lim. Và sang lần thứ tư lại là thứ hàng ảo: con chim đồi mồi. Thật là chim trời cá nước!
Về tính âm - dương, trong cuộc trao đổi này, phú ông không chỉ đưa ra một cách chơi “thực ảo” mà ông ta còn đưa ra những con số lẻ - số thuần dương: 3 bò, 9 trâu, ao sâu cá mè (cách nói này cũng tương ứng với số 1) đến 3 bè gỗ lim và con chim đồi mồi (lại là số 1). Cuối cùng, lần thứ năm, con số đưa ra vẫn chỉ tương ứng với số 1: hòn xôi. Vậy quá trình trao đổi cho thấy toàn các số dương: 3, 9, 1, 1 và “năm lần” là số 5 (chỉ thiếu số 7. Rất có thể câu "ba bè gỗ lim" đúng ra phải là "bẩy bè gỗ lim"? Lẽ thường trong một bài thơ không dễ gì một từ "ba" viết trùng tới hai lần, trong khi hoàn toàn có thể thay thế). Theo sách Dịch, nhất âm nhất dương thành đạo, âm - dương giao hoà vạn vật mới sinh sôi nẩy nở. Từ cổ xưa, con người đã hiểu điều này. Ngay đến vật dụng như đồng tiền cổ cũng có hai mặt âm - dương. Vậy sao trước đối tác trong cuộc trao đổi hàng hoá, phú ông chỉ đưa ra trao đổi các con số một bề - thuần dương? Những con số đơn độc này không thể tạo nên sự sinh trưởng, những con số của sự chết. Do đó, phải chăng đây chính là chính sách “ác hiểm” của tầng lớp địa chủ thống trị, qua bài thơ đã được nhân dân lao động thể hiện tinh vi nhằm diễu cợt và vạch trần?
Về số ngũ hành. Ngay từ câu mở đầu - vật chủ của cuộc trao đổi, cái “quạt mo” (lấy từ cây cau) đã đưa hành Mộc xuất hiện. Sau đó, “ba bò chín trâu” chỉ về hành Thổ (trâu, bò được nhà nông gọi là ông Địa - Thổ), “ao sâu cá mè” (không phải một xâucá mè như một số bản vẫn chép) chỉ hành Thuỷ, “ba bè gỗ lim” - loại gỗ trong nhóm “tứ thiết” mà “thiết” là sắt - chỉ hành Kim. “Con chim đồi mồi” có thể xem như tượng trưng cho hành Hoả vì chim đồi mồi có hình dạng giống rùa, ba ba, có màu huyết dụ hoặc vàng - đen. Trong Kinh Dịch, trong tám đơn quái (còn gọi là bát quái) chỉ có quái Ly có tượng động vật là rùa, ba ba, mà Ly chính là Hoả vậy. Thứ hàng hoá cuối cùng được phú ông đưa ra là “hòn xôi” - thứ cơm ăn có nguồn gốc từ cây lúa nếp mà cây thuộc Mộc. Và khi lúa đã ra thóc, rồi nấu thành xôi thì thành phẩm "xôi" đã chuyển sang hành Thổ. Trong bản ca dao này chép "hòn" - hòn xôi (như cách gọi hòn đất) chăng?
Điều cần bàn thêm, ngoài các yếu tố âm - dương, ngũ hành đã trình bày thì cuộc trao đổi giữa phú ông và Bờm còn có phương thức ít nhiều mang yếu tố tâm lý. Lúc đầu, giá hàng hoá lớn đi kèm giá trị nhỏ. Nhưng cho tới lần trao đổi thứ tư và thứ năm thì giá trị của hàng hoá đã được đặt tương đồng lại, không còn sự quá chênh lệch giữa “con chim đồi mồi” với “hòn xôi”. Có câu: lời to tát, hoa mĩ quá thường ít chân thật. Sự nhận thức nào đã xuất hiện trong phú ông - kẻ trả giá...? Việc phú ông đưa giá trị mua và bán xích lại gần nhau cùng với cái cười bí ẩn của Bờm chứng tỏ cuộc chơi thực - ảo, âm - dương, ngũ hành của phú ông đã bị phát giác. Sự phát giác không chỉ mang ý nghĩa triết học mà về phương diện xã hội còn có sức tố cáo! Đây là cách hạ màn ác liệt cho cuộc chơi đầy trí tuệ giữa phú ông - đại diện cho tầng lớp địa chủ, thống trị với thằng Bờm - đại diện cho những người nông dân, quần chúng lao động từng làm nên nền văn minh lúa nước rực rỡ Văn Lang - Việt Nam! |
Dilber MC Theme by HarzeM