Bằng C ngoại ngữ của lính - Phần 2.

[Kon tiahien]

The Cambodia Daily WEEKEND, Saturday and Sunday, April 8-9, 2000
The Final Chapter
The Veil of Secrecy is Lifting On the Last Days of the Khmer Rouge

By Thet Sambath and Adam Piore
The Cambodia Daily

Anlong Veng Town, Oddar Meanchey province -- In the end, the fierce one-legged warrior who presided over so many battles, who ordered so many attacks, who oversaw so much terror in the name of Khmer nationalism, was captured unarmed, outside his own country in the jungles of Thailand.
Ta Mok, the last defiant Khmer Rouge leader, placed himself voluntarily in government custody about one year ago not far from here.
Those who remained loyal to the notorious rebel virtually to the end claim he knew he faced prison, yet wanted to bring peace to his followers.
-----------------

The Cambodia Daily WEEKEND, Saturday and Sunday, April 8-9, 2000
Chương cuối cùng Vén lên tấm màn bí mật vào ngày cáo chung của Khmer đỏ
Bởi Thet Sambath và Adam Piore
Campuchia Daily

Anlong Veng Town, tỉnh Oddar Meanchey--Cuối cùng, thủ-lĩnh-một-chân khét tiếng, người chủ trì rất nhiều trận đánh, người đã ra lệnh rất nhiều cuộc tấn công, người cai quản rất nhiều kẻ khủng bố dưới danh xưng chủ nghĩa dân tộc Khmer bản vị, đã bị bắt giữ tay không, bên ngoài lãnh địa của ông ta,  trong khu rừng rậm thuộcThái Lan.
Ta Mok,  lãnh đạo Khmer đỏ cứng đầu cuối cùng, tự nguyện đặt mình vào sự giam giữ của chính quyền khoảng một năm trước đây.
Những người trung thành với phiến quân nổi tiếng - dường như cuối cùng đã thông tin cho ông ta biết: ông phải đối mặt với nhà tù, dù chưa mang lại hòa bình cho những người theo ông như mong muốn.

[Kon tiahien]

(continue)
...........
Some of his own former soldiers who helped capture him believe he hoped, almost to the last moment, that he would not go to jail. Ta Mok, they say, was lured by a false offer of amnesty.
Whatever the truth, the veil of secrecy that has long enshrouded this last Khmer Rouge stronghold is lifting, one year after the end of the decades-old movement that almost destroyed Khmer culture, killing more than 1 million people and helping make Cambodia one of the world’s poorest nations.
Today those who helped lure Ta Mok into government hands, those close to the 1997 murder of movement co-founder Son Sen and the ensuing Ta Mok-ordered arrest of Pol Pot, ordinary villagers, and commanders who led the crippling final mass defection here, are retelling their version of events.
And in those accounts, new details are emerging about the final days of the Khmer Rouge.
Mass Defection Splits Leaders The beginning of the end, say those living here at Pol Pot’s last headquarters, was the defection of the northwestern towns of Pailin and
Phnom Malai to the government in 1996. It was immediately apparent that the loss of the gem-and-timber-rich territory would cripple the Khmer Rouge financially. The psychological blow of losing some 15,000 loyal soldiers and Khmer Rouge civilians, as well as former deputy premier Ieng Sary, was also significant.
----------------------
(tiếp theo)
............


Một số cựu binh sĩ của riêng ông đã giúp bắt giữ ông ta, vẫn nuôi hy vọng cho ông, cho tới khoảnh khắc cuối cùng, rằng ông sẽ không phải đi tù. Ta Mok, họ nói, bị phỉnh gạt bởi một giao dịch giả của tổ chức Ân xá.
Dù sự thật, những tấm màn từ lâu che phủ bí mật của Khmer đỏ cuối cùng đựơc vén lên , một năm sau khi sự kết thúc của giai đoạn"thập kỷ cũ"(75-85?) gần như phá hủy hoàn toàn nền văn hóa Khmer, giết hơn 1 triệu người và làm cho Campuchia thành một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới.
Hôm nay những người giúp thu phục Ta Mok về tay chính phủ, cũng chính họ từng dính líu tới vụ mưu sát đồng sáng lập Son Sen năm 1997 và phục tùng lệnh của Ta Mok nhằm bắt giữ Pol Pot, số dân theo chủ nghĩa bản vị, và một số chỉ huy - những kẻ từng đưa cuộc "Đại giải giáp" nơi đây tới kết thúc thê thảm, đang hồi ức phiên bản của họ về các diễn biến.
Và thể hiện trên các tường thuật, các chi tiết mới đang hiện ra về những ngày cuối cùng của Khmer đỏ.
Giới lãnh đạo bất đồng từ cuộc "Đại giải giáp" trong bước đầu tiên của thời suy tàn, nói rằng những người sống ở đây tại Chỉ huy sở cuối cùng của Pol Pot, đã rút bỏ khỏi vùng Tây Bắc Pailin và Phnom Malai về với chính phủ năm 1996. Ngay lập tức sự mất mát rõ ràng của vùng đất giàu-gỗ-và-đá-quý này sẽ làm kiệt quệ Khmer đỏ về tài chính. Đòn cân não bùng lên làm mất đi khoảng 15.000 chiến sĩ trung thành cùng thường dân Khmer đỏ, với cả cựu phó thủ tướng Ieng Sary, âý là điều đáng kể.

[Kon tiahien]

Chương cuối cùng Vén lên tấm màn bí mật vào ngày cáo chung của Khmer đỏ
Bởi Thet Sambath và Adam Piore
(continue)
...........
But many here now say it was the political consequences inside the Khmer Rouge power structure that were the most devastating.
It had been almost 20 years since the Cambodian communist movement had experienced such a traumatic split. This rupture, like the purges in 1978 that resulted in mass desertions to Vietnam, would alter the course of Khmer Rouge history.
The trouble started with an order that came down to the border trading towns in 1996, residents of the two towns and officials here say.
Longtime defense minister Son Sen ordered Pailin and Malai to relinquish control of all private property, including motorbikes, cows, trucks, and saw mills, to the Khmer Rouge organization, they say.
The directive caused an uproar and escalated tensions between the movement’s headquarters in Anlong Veng and Pailin, its most important strategic stronghold to the west.

....................

Nhưng ở đây, hiện người ta cho rằng đó là những hệ quả chính trị tiềm ẩn trong cấu trúc quyền lực Khmer đỏ đã bị tàn phá hầu hết.
Gần suốt 20 năm kể từ khi phong trào Cộng sản Campuchia đã trải nghiệm sự bất đồng sau chấn thương. Sự tan vỡ này, giống như những cuộc thanh trừng năm 1978 dẫn tới việc đảo ngũ hàng loạt đến Việt Nam, điều này sẽ làm thay đổi quá trình lịch sử của Khmer đỏ.
Những rắc rối phát sinh từ một sắc lệnh ban xuống cửa ngõ thông thương tại biên giới vào năm 1996-cư dân của hai thị trấn và các quan chức ở đây nói.
Bộ trưởng quốc phòng lâu năm Son Sen đã ra lệnh Pailin và Malai từ bỏ quyền kiểm soát tất cả các tài sản tư nhân, bao gồm cả xe máy, bò, xe tải, và nhà máy cơ bản  cho tổ chức Khmer đỏ, họ nói.
Chỉ thị gây ra sự náo động và mức căng thẳng leo thang bởi sự chuyển đổi quyền lực  tại Anlong Veng và Pailin, nơi là thành lũy chiến lược quan trọng nhất ở phía tây.
....................
còn tiếp

[Kon tiahien]

Chương cuối cùng Vén lên tấm màn bí mật vào ngày cáo chung của Khmer đỏ
Bởi Thet Sambath và Adam Piore
(continue)
...........
Former Khmer Rouge general Ke Pauk, a senior subordinate of Son Sen and once ranked sixth in the movement’s hierarchy, claimed in two interviews in mid-February that Son Sen acted on his own without Pol Pot’s approval, but most other Anlong Veng officials and genocide researchers say Son Sen was acting on behalf of Pol Pot.
At first, most believed the problem could be resolved, said Ke Pauk who was in Anlong Veng at the time. Pol Pot ordered his most prominent followers—Ta Mok, Son Sen and Nuon Chea—to go to Pailin and Malai and negotiate a compromise.
The three failed in their mission.
“Ta Mok did not solve the problem. On the contrary, he made a small problem a big problem,” Ke Pauk said, sitting outside his Siem Reap home.
Suong Sikoeun, an official at the foreign affairs ministry during the Democratic Kampuchea regime, agreed, saying Ta Mok did not negotiate when he visited Malai. “He only said he supported Son Sen and was stubborn,” Suong Sikoeun recalled in an interview in March at his Malai home.
......................

Cựu Tướng lĩnh Khmer đỏ Ke Pauk, một thành viên cao cấp dưới thời Son Sen và bậc xếp hạng thứ 6 trong hệ thống phân cấp hành chính, tuyên bố trong hai cuộc phỏng vấn vào giữa tháng hai rằng Son Sen tự mình hoạt động ngoài sự chấp thuận của Pol Pot, nhưng hầu hết các quan chức và các nhà nghiên cứu diệt chủng khác tại Anlong Veng nói Son Sen đã hành động trên uỷ nhiệm của Pol Pot.
Ban đầu, hầu hết tin vấn đề có thể được giải quyết- lời của Ke Pauk người có mặt tại Anlong Veng vào lúc đó. Pol Pot ra lệnh cho những thân cận cấp cao  nhất — Ta Mok, Son Sen và Nuon Chea — đến Pailin và Malai nhằm thương lượng một thỏa hiệp.
Cả ba đã thất bại trong nhiệm vụ của họ.
"Ta Mok không giải quyết đuợc vấn đề. Ngược lại, ông đã làm chuyện bé xé to", ngồi bên hiên nhà ông tại Siem Reap, Ke Pauk nói.
Sương Sikoeun, một quan chức bộ ngoại giao trong chế độ thời Camphucia Dân chủ, cùng ý kiến, nói Ta Mok đã không thương lượng khi ông viếng thăm Malai. "Ông chỉ nói ông ta ủng hộ Son Sen và tỏ ra bướng bỉnh" Sương Sikoeun nhớ lại trong một cuộc phỏng vấn hôm Tháng ba tại nhà ở Malai.

...................
còn tiếp

[Kon tiahien]

Chương cuối cùng Vén lên tấm màn bí mật vào ngày cáo chung của Khmer đỏ
Bởi Thet Sambath và Adam Piore
(continue)
...........
Furthermore, some ex-Khmer Rouge who stayed with the movement until the last waves of defections in late 1998 and 1999, said in recent weeks that Son Sen’s directive was a justified response to Ieng Sary’s inability to account for up to $10 million in rebel funds, allegedly swindled by Thai businessmen.
However, others who defected in 1996 said the order was a strong-arm attempt by Pol Pot’s clique, isolated in Anlong Veng, to reestablish authority over rebel settlements near trading routes to Thailand, where the quality of life was better compared to jungle bases.
Whatever the differences, they were intractable.
The final split occurred at a July 1996 meeting in Phnom Malai, 80 km north of Pailin on the Thai border, military analysts say. Present were Ta Mok; Ieng Sary; Y Chhien, the former commander of guerrilla division 415 and now Pailin governor; and others.
Ieng Sary and Y Chhien, joined by division 450 commander Sok Pheap, led Pailin and Malai away from the rest of the movement in August. Three months later, they went over to their long-time foes, officially joining the government in Phnom Penh.
At the time of the August rupture, clandestine Khmer Rouge radio denounced Pailin chief Ieng Sary as a traitor and accused him of losing millions of the movement’s dollars that had been provided by the Chinese government between 1985-91
........................
Hơn nữa, một số nhân vật "Khmer đỏ mở rộng"đã tồn tại với *Khối phong trào suốt tiến trình cho tới cuối đợt giải giáp vào cuối năm 1998 và 1999, cho biết trong tuần gần đây chỉ thị Son Sen là một quy chụp trách nhiệm cho sự bất lực của Ieng Sary nhằm thanh khoản trên $ 10.000.000 trong quỹ phiến quân, cáo buộc bị lừa bởi doanh nhânThái.
Tuy nhiên, một nhân vật khác đã đào thoát năm 1996 nói rằng đơn đặt hàng là một nỗ lực tăng viện vũ khí của tập đoàn Pol Pot, tập trung tại Anlong Veng, để tái thiết lập chính quyền phiến quân ở khu định cư gần đường bay thương mãi đến Thái Lan, nơi chất lượng cuộc sống tốt hơn so với các căn cứ trong rừng già.
Có khác biệt, tất có bất đồng.
Theo các nhà phân tích quân sự, chia rẽ cuối cùng đã xảy ra tại một cuộc họp vào tháng 7 năm 1996 tại Phnom Malai, cách bắc Pailin 80 km tới biên giới Thái. Hiện diện có Ta Mok; Ieng Sary; Y Chhien, cựu tư lệnh của sư đoàn du kích 415 và hiện là Bí thư Pailin; và những người khác.
Vào tháng Tám, Ieng Sary và Y Chhien, sát nhập cùng Sok Pheap tư lệnh sư đoàn 450 , đưa Pailin và Malai tách khỏi phần còn lại của Khối phong trào. Ba tháng sau đó, họ qua mặt đối thủ truyền kiếp, chính thức gia nhập chính phủ tại Phnom Penh.
Tiến trình Tháng Tám tan vỡ, đài phát bí mật của Khmer đỏ lên án Ieng Sary-chủ tịch Pailin- là một kẻ phản bội và buộc tội ông  làm mất hàng triệu đô la của Khối phong trào, số tiền đã được chính phủ Trung Quốc cung cấp vào giữa 1985-91
------------

*Khối phong trào: The movement(the Cambodian communist movement )
Tiahien tam dịch ý của tác giả theo cụm từ trên.
.........
còn tiếp

[Hai Ruộng]

 Được đấy KONTAHIEN ơi ! Ráng lên đồng đội E 747 .

[Kon tiahien]

Một số nhân vật quan trọng ở đây ngày đó không hề thấy nhắc tới. He he... họ vô danh hay vì Tiahien cấp lớn quá nên chẳng màng để ý.
Khmer đỏ trong thế bị tiêu diệt nên bắt buộc tìm đến sự liên hiệp các phái khác vốn là cựu thù của nhau. Chưa cất được tiếng nói chung đã thấy triệu chứng tan rã vì ai cũng muốn tranh quyền đoạt vị.
Riêng Tamok hầu như không qua đào tạo nước ngoài, chẳng có học vị gì đáng nói nhưng kể ra cũng là một chỉ huy đáng nể vì không ít gây khó khăn cho các đơn vị của ta sau những năm 1980, chỉ trưởng thành lên trong môi trường chiến đấu nhưng ông ta lại có tầm ảnh hưởng quan trọng với ban lãnh đạo của Pốt cho đến giai đoạn cuối.



He died on Friday in the Cambodian capital at the age of 80, after being in government custody since 1999.
@Hairuong: Chắc Bác Hai cũng biết Tamok sau đó được đem về Anlong veng hỏa táng?

[Kon tiahien]

Chương cuối cùng Vén lên tấm màn bí mật vào ngày cáo chung của Khmer đỏ
Bởi Thet Sambath và Adam Piore
(continue)
...........

“He has been cutting down trees and selling logs to make big profits for himself....He has helped the two-headed government with strategy and brought them to attack our bases in Pailin and Malai,” said a female announcer, refering to Phnom Penh authorities led by first prime minister Prince Norodom Ranariddh and second prime minister Hun Sen.
The extraordinary rebel radio broadcast attacking one of the movement’s highest leaders signaled to the world that Ieng Sary had fallen out of favor with the Khmer Rouge nerve center.
Indeed, Ieng Sary and Pol Pot—brothers-in-law who studied Marxist-Leninist theory together in Paris in the 1950s, helped bring order to the Cambodian communist movement in Phnom Penh beginning in 1956, and spearheaded the 1975-79 Democratic Kampuchea regime—had parted ways.
The fighting began almost immediately.
In interviews last year in Ieng Sary’s stronghold of Pailin, former Khmer Rouge fighters recalled being summoned to a cave by their commanders during the standoff that summer in 1996 and told that Ta Mok planned to kill their leader Y Chhien.

..............
"Ông ta cắt giảm cây rừng và bán các chứng từ để hưởng lợi lớn riêng mình....Ông đã giúp chính phủ liên hiệp hai phái bằng chiến lược quân sự và dẫn họ tấn công các mật cứ của chúng tôi ở Pailin và Malai"lời của một nữ phát thanh viên, đề cập đến  chính quyền Phnom Penh do thủ tướng đầu tiên Hoàng thân Norodom Ranariddh và thủ tướng thứ hai Hun Sen lãnh đạo.
Đài phát thanh phiến quân phát sóng nhằm tấn công một trong những nhà lãnh đạo cao nhất của Khối phong trào một cách bất thường báo hiệu với thế giới rằng Ieng Sary đã rơi khỏi quỹ đạo thần kinh trung ương của Khmer đỏ.
Thật vậy, Ieng Sary và Pol Pot — anh em dâu rể- từng nghiên cứu lý thuyết Marxist-Leninist với nhau ở Paris trong thập niên 1950, từng hổ tương mang lại trật tự cho phong trào Cộng sản Campuchia ở Phnom Penh khởi nguồn đầu năm 1956, và đỉnh điểm là chế độ Camphucia Dân chủ năm 1975-79 — đã đường ai nấy đi.
Chiến sự nổ ra gần như ngay lập tức.
Trong cuộc phỏng vấn năm ngoái tại thành lũy Pailin của Ieng Sary, cựu chiến binh Khmer đỏ được các chỉ huy gọi triệu tập đến một hang động trong thời gian mùa hè năm 1996 đầy căng thẳng và được báo rằng Ta Mok đã lên kế hoạch giết Y Chhien lãnh đạo của họ.
..............
còn tiếp

[Kon tiahien]

Chương cuối cùng Vén lên tấm màn bí mật vào ngày cáo chung của Khmer đỏ
Bởi Thet Sambath và Adam Piore
(continue)
...........
“Ta Mok came here and tried to destroy us,” Ieng Vuth, Ieng Sary’s son and Pailin’s first deputy governor, said in March 1999.
According to Huth Bo, 35, who was a company commander based in Pailin, Ta Mok began to move units from other regions, bringing in artillery and laying mines in an area near Pailin known as Zone 250. Y Chhien convened a meeting of local commanders and asked them: “Do you want to follow Ta Mok, or do we find our own way and survive?” Huth Bo recalled.
The commanders took a vote and decided to fight, Pailin residents said last year. Y Chhien came to the front lines and took half his troops to fight Ta Mok, leaving the rest in defensive positions to oppose government forces, Huth Bo said. “Everybody agreed we should fight Ta Mok,” he said.
Others had to choose sides. Troops loyal to Son Sen’s brother Ny Khorn, based between Malai and Pailin at Phnom Dei at Sampov Loun district, supported Ta Mok and Son Sen.
While Ke Pauk claimed he had 1,000 fighters, Tep Kunnal, a member of the Khmer Rouge’s foreign ministry and associate of Pol Pot in recent years, said 250 was closer to the truth.

....................................................

"Ta Mok đến đây và tìm cách tiêu diệt chúng tôi" Ieng Vuth, con của Ieng Sary và Phó Bí thư đầu tiên của Pailin, cho biết trong tháng 3, 1999.
Theo Huth Bo,35 tuổi, một trung tá chỉ huy có trụ sở tại Pailin, Ta Mok bắt đầu di chuyển đơn vị từ các vùng khác, mang theo trọng pháo và rải mìn ở một khu vực gần Pailin được gọi là khu 250. Y Chhien được triệu đến gặp gỡ các chỉ huy địa phương và đã hỏi họ: "Các bạn muốn làm theo Ta Mok, hoặc chúng tôi phải tự tìm đường riêng và sống sót?" Huth Bo nhớ lại.
Các chỉ huy đã bỏ phiếu và quyết định chiến đấu, cư dân Pailin đã thuật lại từ một năm trước. Y Chhien đem nửa quân số đến biên giới để chống lại Ta Mok, để phần còn lại ở vị trí phòng thủ chống lại các lực lượng chính phủ, Huth Bo cho biết. "Tất cả mọi người đã đồng ý chúng tôi nên đánh Ta Mok".
Những người khác đã phải chọn bên. Quân đội trung thành với Ny Khorn, anh em của Son Sen, cứ lõm giữa Malai và Pailin thuộc núi Phnom Dei, quận Sampov Loun, hỗ trợ cho Ta Mok và Son Sen.
Trong khi Ke Pauk tuyên bố ông đã có 1.000 chiến sĩ, theo Tep Kunnal, một thành viên bộ ngoại giao Khmer đỏ và là trợ lý của Pol Pot trong những năm gần đây, cho rằng con số 250 là sát hơn với sự thật.

..............
còn tiếp

[Kon tiahien]

Chương cuối cùng Vén lên tấm màn bí mật vào ngày cáo chung của Khmer đỏ
Bởi Thet Sambath và Adam Piore
(continue)
...........
Whatever the force, it was outnumbered and out-gunned by the Pailin units supporting Ieng Sary and Y Chhien and defending their home terrain. Ny Khorn’s troops were subdued.
Pailin officially joined the government Nov 6. It was hailed as a milestone by Phnom Penh in its taxing 20-year fight against the Khmer Rouge. Hun Sen visited Pailin under heavy security and celebrations lasted for several days.
Ny Khorn finally joined the government, along with brother Son Chhum and Ta Mok son-in-law Meas “Ta” Muth, in December 1996. The three had been captured in October and held captive in Pailin by Y Chhien for several months until they agreed to pledge loyalty to the King and the Constitution.
Meanwhile, Ta Mok, Son Sen and Nuon Chea had remained out of the fray, fleeing to their home territory through Thailand, said Khem Them. He was one of Ta Mok’s most loyal lieutenants before defecting to the government in December 1998.

....................

Lực lượng gì cơ chứ, quân số chẳng đủ vũ khí chẳng còn, đơn vị tại Pailin hỗ trợ Ieng Sary và Y Chhien và bảo vệ địa phận của họ. Binh lính của Ny Khorn xuống tinh thần.

Pailin chính thức gia nhập chính phủ ngày 6 tháng mười một. Đây được coi như một cột mốc quan trọng với Phnom Penh trong sự trả giá suốt 20 năm chống Khmer đỏ. Hun Sen viếng thăm Pailin dưới sự bảo vệ chặt chẽ và lễ hội kéo dài suốt vài ngày.
Ny Khorn cuối cùng cũng gia nhập chính phủ, cùng với người em trai Son Chhum và Meas "Ta" Muth, con rể của Ta Mok  tháng 12 năm 1996. Cả ba đã bị Y Chhien bắt vào tháng mười và giam ở Pailin một vài tháng cho đến khi họ đồng ý để minh chứng lòng trung thành trước nhà vua và hiến pháp.
Trong khi đó, Ta Mok, Son Sen và Nuon Chea vẫn ở ngoài cuộc xung đột, chạy trốn về lãnh địa thông qua Thái Lan,  Khem Them cho biết. Ông từng là một SQ  trung thành nhất trong quân Ta Mok trước khi tan rã về với phe chính phủ tháng 12 năm 1998.
.........
còn tiếp