Những chuyện không thể quên - Cười ra nước mắt (Phần 2)

[qtdc]

Nói về mức độ ác liệt của chiến trận và tổn thất từ phía bên kia, một đại đội trưởng TQLC địch (đại đội 3/tiểu đoàn 3) nhớ lại:
"Cổ thành rêu phong chỉ còn cách xa có 400 mét, cở 2 tầm đạn M16. Chỉ 2 tầm đạn súng tay, 2 Tiểu đoàn 3 và 8 Thủy Quân Lục Chiến đã luân phiên đánh 48 ngày ròng rã, tiến lên từng thước một, có ngày bò xa được vài chục thước, tối lại phải lui về chỗ cũ. Đại đội quân số 140, chỉ 48 giờ sau còn lại 80, lại phải lui ra bổ sung và tiếp tế."

và:
"Bốn Tiểu đoàn Bộ binh xa luân chiến trong suốt 40 ngày mới xua được hết địch chui trong cái Cổ thành khốn nạn này. Trong suốt 40 ngày đó, Đại đội nào đi xa nhất chỉ được 500 thước, và cũng trong thời gian ấy có phía chỉ tiến lên được 200 thước, 200 thước bằng xương máu của binh sĩ.

Mặt trận phía Nam quận lÿ Triệu Phong cũng vậy. Hai Tiểu đoàn 1 và 2 của Thủy Quân Lục Chiến cũng thay nhau đánh cả tháng trời mà cũng không ai làm được Quận trưởng quận Triệu Phong."

tiếp:
"Kể từ ngày qua sông Thạch Hãn, chỉ 10 ngày sau mình đã tiến gần, đã thấy ngôi Cổ thành Đinh Công Tráng, Sư đoàn Nhảy Dù đã chiến đấu trong 20 ngày mà chỉ bám được vào mặt thành, dựng vội một lá cờ để rồi bị đánh bật trở lại. Sư đoàn Thủy Quân Lục Chiến lên thay thế đã chiến đấu ròng rã trong 80 ngày, chỉ đẩy được tất cả các chốt địch ngoài bờ thành vào trong, và điểm gần nhất cũng còn cách bờ thành 200 mét. Trận đánh thật kỳ cục, cả một Sư đoàn dồn vào một mục tiêu mỗi chiều có 500 mét, thượng cấp sốt ruột, người dân cũng nóng lòng chờ tin chiến thắng. Không thể chần chờ, Bộ tư lệnh Sư đoàn Thủy Quân Lục Chiến soạn thảo kế hoạch Phong Lôi, xử dụng tối đa hỏa lực trong 48 giờ liên tiếp, Không quân chiến lược B52 oanh tạc ngày đêm trải thảm bên kia sông Thạch Hãn tới Đông Hà, đập nát những dàn Pháo binh hỏa tiễn cùng những bộ chỉ huy, điểm tiếp vận của địch."

Về mức độ sử dụng pháo địch trong đợt cuối (Phóng Lôi 2), viên đại đội trưởng này nhớ lại:
"Hải pháo từ các chiến hạm ngoài khơi bắn vào các điểm tình nghi của địch suốt ngày đêm. Pháo binh 175 ly từ Phong Điền tăng cường quấy rối, đặc biệt ngôi Cổ thành được chiếu cố thật kỹ, 12 khẩu đại bác 155 ly, 54 khẩu đại bác 105 ly cơ hữu của Sư đoàn Thủy Quân Lục Chiến được lệnh tác xạ không ngừng một phút, pháo thủ chỉ được thay nhau ngủ vài giờ đồng hồ nửa đêm, từng khẩu pháo được điều chỉnh để không một trái nào lọt ra ngoài bờ thành. Đạn bắn không cần đếm, hàng trăm xe vận tải dài chở đạn suốt ngày đêm trên lộ trình Đà Nẵng - Quảng Trị; đạn pháo để dọc lề đường quốc lộ 1 hàng cây số. Các xe của Tiểu đoàn Pháo binh cứ chạy ra vác về, khỏi phải làm phiếu lãnh. Tại điểm tiếp liệu Mỹ Thủy, xà lan chở đạn cũng đổ đầy bờ biển. Chưa bao giờ các pháo thủ được bắn xả ga như vậy. Có người đã ôm viên đạn nhưng không đủ sức nạp vào nòng súng và ngã xuống. Trong 48 giờ đồng hồ 4 Tiểu đoàn Pháo binh đã bắn đi 60 ngàn trái đạn. Có thể nói không thước đất nào là không có đạn rơi. "

tiếp:
"Sau hết, phải nhờ đến một số bom “Mắt thần”, những trái bom nặng 500 lbs điều khiển bằng Radar, đánh trúng bờ thành đã làm nhiều chỗ mòn đi quá nửa."

nhưng:
"Cái tường thành ngạo nghễ rêu phong chỉ còn thấp chừng vài ba thước, gạch đất ngỗn ngang. Nhưng giữa đống gạch vụn cao thấp đó vẫn còn địch quân chui rúc trong những căn hầm chữ A, loại hầm cứng chắc có khả năng chịu đựng được các loại pháo của ta. Cứ dứt pháo là địch lại nhô đầu ra bắn điên cuồng về phía trước mặt."

[qtdc]

Về chuyện rút khỏi thành cổ, trong hồi ức của đại tá Nguyễn Việt thì đó là quyết định của ban chỉ huy thành, chắc là do tình thế, chứ không phải đã có lệnh của f325 hoặc B5. Nhận xét của bác Việt khi vào thành chỉ huy thay bác Thúy e trưởng 48 vào ngày 20/8/72 là hầm chốt khá vững chắc, nhưng nhược điểm cơ bản là không có hệ thống giao thông hào nối liền.  

"Hai giờ sáng ngày 16 tháng 9 năm 1972, tôi đang chập chờn ngủ ở Nhan Biều thì đồng chí Thả vào báo cáo đã cho quân trong Thành rút ra an toàn. Bàng hoàng vì quá bất ngờ, nhưng rồi cũng thấy ngay là thực tế phải xảy ra!
Chúng tôi vội báo cáo tình hình đó về Bộ Tư lệnh B5 và sư đoàn 325. Sáng 16 tháng 9, Bộ Tư lệnh B5 lệnh chúng tôi tiếp tục sử dụng trung đoàn bộ binh 18 vượt sông đêm 16 tháng 9 để chiếm lại Thành cổ. Nhưng đến chiều ngày 16 tháng 9, trong lúc chúng tôi đang lo chuẩn bị phương tiện và hỏa lực chi viện cho trung đoàn bộ binh 18 vượt sông thì nhận được lệnh B5 cho trung đoàn bộ binh 18 dừng lại không vượt sông nữa, chuyển gấp vào phòng ngự Nhan Biều Ai Tử, lấy tiền duyên phòng ngự từ mép bờ tả ngạn sông Thạch Hãn, lệnh trung đoàn 95, trung đoàn 48 và các lực lượng khác từ trong thành rút ra về củng cố nghỉ ngơi ở hậu cứ từng đơn vị.
Chấp hành lệnh B5, chúng tôi dừng việc vượt sông, chuyển sang tập trung trước mắt đón số quân còn lại bên Thành cổ đang lẻ tẻ rút nốt về (chủ yếu là quân trinh sát, đặc công, vệ binh.)
Chúng tôi cho kiểm tra lại quân số các đơn vị xem còn sót lại ai bên thành cổ. Hỏi về Ban 2 chiến dịch qua kỹ thuật thu tin địch có bắt được chiến sĩ nào của ta không? Anh Kim Hùng trưởng ban 2 chiến dịch trả lời có xảy ra một vài vụ ta địch bắn súng lẻ tẻ bên Thành cổ vào đêm 16 và hiện địch chưa bắt được người nào của ta cả.
Thế là tạm yên tâm về việc rút khỏi thành cổ, không xảy ra sự cố phức tạp. Quân ta đã rút an toàn, không một ai bị bắt, không một trường hợp đào ngũ chạy sang hàng giặc."

Nói vậy, nhưng ở những chốt xa, chắc không rút kịp hoặc không được báo kịp thời, vì vậy sau khi chiếm thành, tài liệu địch nói còn phải bung rộng càn quét và vẫn chạm súng với quân ta.

Trong đoạn hồi ức trên, khi đó bác Việt đã được B5 gọi ra Nhan Biều, để tổ chức cho e18 vượt sông vào thành và lập trận địa hỏa lực chi viện bằng pháo tăng từ bên tả ngạn.

[sauchinbaymot]

Trích từ port #223 của Tralientay ở topic Ký ức một thời hoa lửa:

Cuối tháng 8, thủ trưởng Luyến phó ban trinh sát sư đoàn xuống chỉ huy nhóm trinh sát gồm tiểu đội tiểu đội tôi của c20 sư đoàn và nhóm c20 trung đoàn (e95). Tối 13/9, có lệnh trinh sát sang thị xã lấy tin. Tôi và một người của trung đoàn đi.

Mấy hôm đó nước sông đã lớn. Thành đã bị vây ba mặt, và mặt còn lại quay ra bờ sông cũng bị thu hẹp dần, chỉ còn quãng trên dưới 200 mét. Hai chúng tôi với trang bị nhẹ, ngụy trang bơi qua không bị lộ và không gặp pháo dù mặt sông bị pháo sáng soi khá rõ.

Hầm của Ban chỉ huy bảo vệ thị xã nằm dưới tầng hầm nhà tỉnh trưởng, được đào sâu và kiên cố. Có nhiều hầm nhỏ nối vào hầm chính (bọn tôi chỉ ở đó). Hầm khá ngột ngạt và chật vì nhiều thuơng binh chưa đưa được qua sông. Tôi nhớ, sau khi nhận tin và trước khi về, một anh trung đội trưởng trong số thương binh đó kể là bị thương cách hầm có mấy chục mét mà bò hai ngày đêm mới về tới đó.

Có lẽ Dinh tỉnh trưởng là một trong những "nốt nhấn" của 81 ngày đêm Thành Cổ. Tôi không có "may mắn" vào đấy như TLT. Và đáng tiếc, nó không được lưu giữ lại như một chứng tích như Trường Bồ Đề hay một đoạn đường băng sân bay Ái Tử để bây giờ có thể ít nhiều hình dung được. Đâu đó trong QSVN đã có đưa ảnh Dinh TT, nhưng vào khoảng 6-7/72, tức là vẫn còn "nguyên vẹn".

Không biết bức ảnh dưới đây do phía VNCH chụp sau 16/9/72 có phải là phần hầm của Dinh TT không?

 

So với bây giờ, không biết Dinh TT ở quãng nào nhỉ, bác nào biết chỉ giáo giúp.

[SaigonGuider]

... bức ảnh tuyệt vời. Thời điểm chụp bức ảnh trông thanh bình quá...

SGG em đang chìm đắm trong xúc động vì bài viết của một đứa em nhỏ hậu sinh lần lượt nhận ngay phản hồi của các Bác tralientay, sauchinbaymot, TichTuongNhuLe... là chính những đồng đội đàn anh đã trải trong những tháng ngày ấy...

Những dòng hồi ức của các anh đã gây ấn tượng với em biết nhường nào!
Không thể tả được cảm xúc của em khi đọc những dòng chữ rất... bình thản của Bác TichTuongNhuLe với hai chữ "tuyệt vời, trông thanh bình quá..." 

Năm ấy - khi các anh đang đi giữa lằn ranh của cái chết và sự sống - thì ở cách đó một nghìn cây số về phía Nam, một thằng nhóc 10 tuổi ngày ngày đọc nghiến ngấu một loạt các tờ báo, phần tin chiến sự: Chính luận, Trắng đen, Chuông vàng, Điện Tín, Tin Sáng... và cả những tờ báo cáo nội bộ chiến sự hàng ngày của... lực lượng TQLC (!)

Số là, năm ấy, ông ngoại của em - nghe đâu là đang "làm rừng" ở "cây số 125", bị tai nạn làm hỏng mắt (!)... nên quay về SG, đầu cổ băng trắng xóa...
Thế là, hàng ngày, ông mua đủ các tờ báo ấy và em có nhiệm vụ đọc hết cho ông nghe, không bỏ sót một góc nào! riêng các tờ báo cáo chiến sự của TQLC thì... em không biết tại sao mà có "một chú lính... TQLC" mang về cho ông... hai ba ngày còn có xe jeep TQLC đến chở ông đi "khám bệnh' nữa chứ (!)
...tầm vài tháng sau đó - đến ngày ông ngoại "tháo băng" thì tình cờ em biết một số chuyện... - mà nhiều năm sau này mới "giải mã" được...

@tralientay: Trong bài post trên - em nói "chỗ bến vượt theo sơ đồ tác chiến", ý là em căn cứ theo đồ hình "diễn biến chiến đấu" mà Bác TichTuongNhuLe đã đưa ra trong bài post #100 đó mà
Bởi cái hình ấy là chỗ dinh tỉnh trưởng - nơi đặt BCH chiến đấu bảo vệ thị xã đó - lúc ấy có lính gác nghiêm chỉnh hen!

@sauchinbaymot: Em cũng vừa trình với Bác tấm ảnh "Vài phút trước dinh tỉnh trưởng QT" mà từng được đánh giá là có tí "tạch-tạch-xòe" nên không được ta dùng nhiều vào việc tuyên truyền (riêng em thì lại tâm đắc ở khía cạnh nhân văn của nó - có thằng lính nào mà không háo hức với ống kính chứ!)

Được biết, lẽ ra Dinh tỉnh trưởng cũng có thể coi là một "điểm còn cao" của thị xã nếu như sau đó không vì một lý do gì đó sau thời điểm đó ít lâu thì cả cái mái bị đổ sập ầm xuống - người ta đã đổ bằng cái nóc rồi chất một mớ bao cát lên đó làm giống như một cứ điểm hỏa lực (ấy là em được nghe kể lại từ một người quen lúc đó làm quan sát viên trong cuộc "trao đổi tù binh... 1973")

Riêng việc trường Bồ Đề được duy trì mà không bị san phẳng xây dựng lại - để tới nay trở thành chứng tích chiến tranh - đó là do chính quyền miền nam lúc đó đã cố ý duy trì lại để làm "tuyên truyền tâm lý chiến" nhân dịp một thời gian sau đó có sự kiện "hai quả 105ly rơi vào trường tiểu học cộng đồng Song Phú - ở Cai Lậy" (Tiền giang bây giờ)
Thì tức nhiên cũng là luận điệu vu cho CS "sát hại trẻ thơ trên toàn cõi VNCH" từ tổng hành dinh bọn "Phượng Hoàng"

À! còn tấm ảnh cánh cổng - đó là cổng phía đông của thành cổ đó Bác ạ! Năm ngoái, em có "nghe đồ" là người ta đòi tháo ra để "tôn tạo" (chuyện tôn tạo, duy trì và trùng tu các chứng tích chiến tranh ở QT là một chuyện dài nhiều tập - có thể nói, tỉnh này là tỉnh đầu tiên trong cả nước có hẳn một "BQL các di tích lịch sử - văn hóa" với những tiêu chí... khó hiểu!?!?)

[nguyenquochung]

     Xem cái ảnh chứng tích trường Bồ Đề thấy buồn quá. Cây cối, cảnh vật xung quanh thay đổi thì còn có thể hiểu được, chứ cái cổng với hàng rào sơn phết linh tinh thì chán hẳn. Bên trong có khi lại thêm vài hộ "nhảy dù" vào ở chưa biết chừng?

     Khái niệm "trùng tu di tích" của mình phải nên hiểu là "tân trang di tích" thì mới đúng.

     Cái ảnh panorama đẹp thật, lại có người lính ôm súng đứng ở góc dưới bên phải làm bức ảnh giá trị hẳn lên.

[lexuantuong1972]

Trích từ port #223 của Tralientay ở topic Ký ức một thời hoa lửa:

Cuối tháng 8, thủ trưởng Luyến phó ban trinh sát sư đoàn xuống chỉ huy nhóm trinh sát gồm tiểu đội tiểu đội tôi của c20 sư đoàn và nhóm c20 trung đoàn (e95). Tối 13/9, có lệnh trinh sát sang thị xã lấy tin. Tôi và một người của trung đoàn đi.

Mấy hôm đó nước sông đã lớn. Thành đã bị vây ba mặt, và mặt còn lại quay ra bờ sông cũng bị thu hẹp dần, chỉ còn quãng trên dưới 200 mét. Hai chúng tôi với trang bị nhẹ, ngụy trang bơi qua không bị lộ và không gặp pháo dù mặt sông bị pháo sáng soi khá rõ.

Hầm của Ban chỉ huy bảo vệ thị xã nằm dưới tầng hầm nhà tỉnh trưởng, được đào sâu và kiên cố. Có nhiều hầm nhỏ nối vào hầm chính (bọn tôi chỉ ở đó). Hầm khá ngột ngạt và chật vì nhiều thuơng binh chưa đưa được qua sông. Tôi nhớ, sau khi nhận tin và trước khi về, một anh trung đội trưởng trong số thương binh đó kể là bị thương cách hầm có mấy chục mét mà bò hai ngày đêm mới về tới đó.

Có lẽ Dinh tỉnh trưởng là một trong những "nốt nhấn" của 81 ngày đêm Thành Cổ. Tôi không có "may mắn" vào đấy như TLT. Và đáng tiếc, nó không được lưu giữ lại như một chứng tích như Trường Bồ Đề hay một đoạn đường băng sân bay Ái Tử để bây giờ có thể ít nhiều hình dung được. Đâu đó trong QSVN đã có đưa ảnh Dinh TT, nhưng vào khoảng 6-7/72, tức là vẫn còn "nguyên vẹn".

Không biết bức ảnh dưới đây do phía VNCH chụp sau 16/9/72 có phải là phần hầm của Dinh TT không?

 

So với bây giờ, không biết Dinh TT ở quãng nào nhỉ, bác nào biết chỉ giáo giúp.

Mình đã hỏi anh em địa phương thì dinh tỉnh trưởng sau khi địch chiếm chúng dùng thuốc nổ đánh sập hầm. Bây giờ tòa nhà BCHQS TX Quảng Trị được xây dựng trên nền dinh tỉnh trưởng cũ, năm 1989 mình lần đầu quay lại đây chẳng còn vết tích gì của tòa nhà nữa.

Còn cái cổng vòm có lẽ chính là cổng hậu còn sót lại của Thành cổ.

[nguyenquochung]

     Trên trang youtube.vn có nhiều videoclip chiến tranh Việt Nam, một số trong đó nói về trận Quảng Trị 1972 do bên VNCH thực hiện, tất nhiên cũng chỉ loanh quanh bên ngoài thôi, các bác vào xem xem có mấy % sự thật trong đó.

     Em không đưa đường link, nhưng tựa đề của nó là: "1 of 4 mua he do lua 1972".

[fanlong74]

Không biết bức ảnh dưới đây do phía VNCH chụp sau 16/9/72 có phải là phần hầm của Dinh TT không?

 

Chính là cổng phía đông của Thành đây bác (@saigonguide, em chụp 25/6/2010, trông có vẻ chưa được tôn tạo) :

[SaigonGuider]

@fanlong74: Ồ ồ... cảm ơn Bác quá!
Nhìn tấm hình của Bác mà mừng vì như vậy là có... "tôn tạo, bảo tồn" rồi đó Bác!
Hình của Bác chụp từ hướng trong thành ra ngoài  - đã thấy bên ngoài có phát quang dọn dẹp mần đường rồi!
Còn tấm hình cũ thì chụp từ phía ngoài vào! - Khi đó, sau những ngày ác liệt, các thứ ngổn ngang đổ vỡ chắc là được công binh xe ủi dồn tọng vào phần sau cửa như là để lấp cửa thành này rồi!

Cho đến giữa năm 2006, ở phía trong cửa vẫn còn một bờ đất vắt ngang, phần song sắt trên cửa vẫn còn - bên ngoài thì đất cỏ mọc đầy...
Còn nhớ - từ sau sự kiện bị dư luận phản đối ầm ĩ về chuyện không cho "dỡ cầu" Hiền Lương (cũ), phải phục hồi lại... thì những cánh cổng lỗ chỗ vết đạn này không còn được coi như... sắt vụn nữa, mà cũng được... "giữ gìn kỷ lưỡng" và được mi một lớp sơn tạm màu xanh...
Đến nay thì không biết dự án "Khu ghi dấu ấn về cuộc chiến đấu 81 ngày đêm ở góc Đông Nam" (bên tay phải) - tái tạo lại chiến trường năm 1972 với hầm hào, công sự, hố bom… Rồi có đặt 81 khối đá tự nhiên tạc văn bia mô tả cuộc chiến đấu phi thường của quân và dân ta.
Khu phục dựng Thành cổ nguyên sinh: ở phía Đông Bắc (phía tay trái hình) - thu nhỏ kiến trúc các công trình cổ, trồng một rừng mai vàng để gợi biểu tượng "non Mai sông Hãn"...

Mọi chuyện đã đến đâu rồi...

[sauchinbaymot]

Hai bức ảnh cách nhau 38 năm. Nếu căn cứ theo 2 cảnh cổng, và nếu 2 cánh cổng trên ảnh mới đúng là 2 cánh cổng trên ảnh cũ (xem kỹ từng chi tiết) thì hình như ảnh mới chụp ngược hướng với ảnh cũ? Một bên cánh cổng bị một vết khoét như hình bia tập bắn, tệ quá nhỉ