Lịch sử phát triển và giới thiệu các dòng xe tăng chủ lực (MBT)

[daibangden]

Cơ số đạn pháo chính gồm các loại đạn xuyên giáp dưới cỡ nòng, đạn xuyên lõm và đạn nổ - nổ mảnh. Trong số đó: 22 viên được bố trí trên băng chuyền quay của hệ thống nạp đạn tự động trong tỷ lệ bất kỳ; 17 – trong giá đỡ đạn không cơ khí hóa trong thân xe và tháp pháo.

Phát bắn với đạn xuyên giáp dưới cỡ nòng 3BM9 cấu tạo từ viên đạn hình mũi tên với liều phóng bổ sung và vỏ đạn với liều phóng chính. Vỏ đạn gồm thân dễ cháy, được ép vào (bằng keo) đuôi đạn bằng thép khối lượng 3,4kg. Đạn dưới cỡ nòng có ống vạch sáng với thời gian cháy 2 – 3 giây. Sơ tốc của đạn dưới cỡ nòng – 1715m/s, độ xuyên giáp ở tầm xa 2000 mét – 140mm với góc giao điểm tiêu chuẩn 60 độ.

Sơ tốc đầu nòng của đạn xuyên lõm ZBK-14: 905m/s. Độ xuyên giáp – 200mm.

Khi bắn bằng toàn bộ các loại đạn, liều phóng duy nhất 4Zh40 được tiếp nhận trong vỏ đạn với thân dễ cháy. Đuôi đạn thép sau khi bắn được tách từ ngăn thuốc nổ của pháo.

Hệ thống nạp đạn tự động (AZ) được sử dụng trên xe tăng T-72 – đây là tổ hợp điện cơ được sử dụng cho việc nạp đạn tự động của pháo chính.

Hệ thống nạp đạn tự động bao gồm trong đó các bộ phận sau: băng chuyền quay; cơ cấu nâng các bộ phận của đạn; cơ cấu đẩy vỏ đạn; máy đẩy; bộ phận hãm bằng máy chạy điện của pháo chính; bảng điều khiển; bảng tải; đồng hồ số lượng phát bắn…

Băng truyền quay của hệ thống nạp đạn tự động phục vụ việc bố trí các phát bắn và đưa chúng tới cửa phân phối. Băng truyền quay được lắp trên thân xe và gồm có khung, bộ dẫn động điện cơ, mặt cầu, cơ cấu đóng cửa số phân phố với các cánh cửa, máy hãm, bộ phận dẫn động bằng tay, bộ phận nâng và các thành phần của viên đạn.

Khung phục vụ cho việc bố trí 22 bộ phận đạn và được giới thiệu là cấu trúc hàn, gồm có các vòng nhẫn bên ngoài và bên trong với các giá đỡ được kết nối với nhau bởi các ống nhỏ. Thùng được cố định bằng các bu long tới bộ phận nâng trên của bộ phận nâng và được tựa vào năm con lăn trục lắp trên đáy thân xe.

[daibangden]

Thiết bị súng máy phòng không

1 – Súng máy phòng không NSV-12,7; 2 – Cơ cấu cân bằng; 3 – Xà treo; 4 – Hộp đựng vỏ đạn; 5 – Hộp thước ngắm; 6 – Tay quay chốt súng máy phòng không; 7 – Trục chốt; 8 – Nạng kẹp; 9 – Lò xo dập giật; 10 – Quạt giá đỡ dạng bánh rang; 11 – Hộp tiếp đạn; 12 – Tay quay dẫn bắn góc tầm; 13 – Tay gạt cơ chế khởi động; 14 – Dây cáp; 15 – Nút bấm cơ cấu khởi động; 16 – Tay quay dẫn bắn góc hướng; 17 – Máy hãm bộ phận nâng giữa; 18 – Nút bấm máy hãm bánh đà

[daibangden]

Thiết bị nâng được sử dụng để đảm bảo sự quay của băng truyền xoay và là trụ chống chính của thiết bị nâng. Thiết bị nâng gồm có cốc với các quả cầu nhỏ lăm trên các rãnh, bộ phận nâng trên với các vành răng cưa và bộ phận nâng dưới. Trong cốc có một lỗ nhỏ, trong trên bộ phận nâng trên – 22 lỗ nhỏ để cố định băng truyền bằng bộ hãm. Bộ phận nâng dưới không di động được cố định trên đáy. Cốc của thiết bị xoắn được liên kết với tháp. Trong vị trí được hãm, tấm lát và cốc được khóa với thùng băng truyền và quay cùng với tháp bộ phận nâng dưới một cách tương đối, còn trong trạng thái mở - thùng băng truyền quay một cách tương đối trên các quả cầu nhỏ của cốc.

Bộ phận dẫn động điện cơ dành cho việc quay của băng truyền được bố trí trên tấm lát của nó và cố định bằng bu long tới cốc của thiết bị nâng. Bộ phận dẫn động được giới thiệu là bộ giảm tốc bốn thì với các bánh răng bên ngoài hình trụ, với khớp bảo vệ lò xo và động cơ điện. Bánh răng cưa đầu ra của bộ giảm tốc nằm trong bánh răng với các vành răng cưa của bộ phận nâng trên, các bánh răng cưa khác cũng nằm trên trục này, truyền tải sự quay tới trục đầu ra của thiết bị được cố định trên thân của bộ phận giảm tốc.

Hộp giá đỡ phục vục cho việc bố trí các loại đạn bất kỳ và được cấu tạo từ hai ống được hàn với nhau, các móc lò xo và trục quay mở móc. Các ống cùng với rãnh được bố trí ở bộ phận sau pháo, là bộ phận dẫn hướng khi đẩy đạn và liều phóng. Liều phóng được bố trí trong ống trên, còn đạn - ống dưới.

Tấm lát đóng băng truyền và hoạt động bằng sàn của buồng chiến đấu. Nó được giới thiệu là cấu trúc hàn, gồm có vành và các tấm được rèn, với cửa sổ để phân phối các bộ phận của đạn.

Bộ hãm của băng truyền quay được sử dụng cho việc hãm tháp của nó một cách tương đối khi quay trên 1/22 bộ phận đường tròn (một bước), tương ứng với vị trí của các bộ phận đạn trong cửa số phân phố khi có sự ăn khớp của nó với sự kẹp của cơ cấu nâng bộ phận đạn. Bộ hãm đảm bảo sự hãm của thùng băng truyền sau sự quay của nó tới số bất kỳ của toàn bộ các bước. Nó được bố trí trong trung tâm của thiết bị nâng và cố định trong cốc.

Cơ chế đóng cửa số phân phối được giới thiệu để bảo vệ băng truyền khỏi sự rơi các bộ phận bên ngoài vào trong đó.

[daibangden]

Cơ cấu nâng bộ phận đạn phục vụ việc đẩy bộ phận của đạn đạn tới hướng đẩy và tải, sau đó thu lại chúng về vị trí ban đầu. Nó được cố định ở hai giá đỡ, hàn vào bộ phận sau tháp pháo và gồm có giá nâng các bộ phận của đạn, bộ phận kẹp, hai sợi xích, bộ giảm tốc, bộ phận dẫn động bằng tay, các thiết bị hãm và tiếp xúc.

Bộ phận đẩy vỏ đạn được sử dụng để thu hồi vỏ đạn đã qua sử dụng và đẩy nó ra khỏi xe tăng. Bộ phận đẩy gồm có bộ gom (thu hồi), bộ phận dẫn động tới máy thu, trụ chống vỏ đạn, cửa ném (đẩy) và bộ phận dẫn động tới cửa đẩy.

Máy đẩy được sử dụng để đẩy các phần tử đạn vào ngăn tiếp đạn của pháo. Máy đẩy được lắp trên tấm đáy ở bộ phận sau tháp pháo và gồm có bộ giảm tốc với động cơ điện đảo chiều dẫn động, các sợi xích, dây xích với các cửa và vỏ guồng xoắn ốc. Dây xích gồm có bản lề được cố định với nhau bằng các mắt xích trong, các trục và con lăn. Các mắt xích của dây xích được thiết kế quay một chiều trên các trục. Các mắt xích trước dạng khóa, vì thế khi từ đầu ra của hộp bánh răng, chúng hình thành trục cứng, đảm bảo cho việc đẩu các phần tử của đạn vào hộp tiếp đạn của pháo. Trên mắt xích bên phải của dây xích, trên bản lề được cố định trên trục là các van lò xo với sự lưu hóa trên phần mặt của cao su dạng răng cưa. Khi quay chiều ngược lại, nó được cuộn lại bằng ngôi sao nhỏ và hướng tới vỏ guồng xoắn ốc.

Bộ hãm máy điện của pháo được sử dụng để hãm pháo ở góc nạp đạn. Nó được cố định trên giá đỡ ở bộ phận trước nóc tháp pháo với mặt bên phải pháo.

Thiết bị ghi nhớ đảm bảo thông tin về tình trạng vận chuyển các bộ phận đạn của băng truyền quay; sự phát tín hiệu điện về đường vào tới cửa số phân phối các bộ phận đạn với sự lựa chọn loại đạn bắn (hoặc là các bộ phận trống); dấu hiệu của các bộ phận đạn rỗng khi nạp đạn và dỡ đạn.

Bảng điều khiển được sử dụng để điều khiển hệ thống nạp đạn tự động. Bảng điều khiển được bố trí trên bảng mặt của thước ngắm – máy đo xa.

[daibangden]

Sơ đồ bố trí cơ số đạn

1 – Liều phóng; 2 – Đạn; 3 – Đạn súng máy PKT; 4 – Đạn súng tiểu liên AKMS; 5 – Lựu đạn cầm tay F-1; 6 – Bộ hãm; 7 – Bảng con; 8 – Đinh vít tai hồng; 9 -  Chốt định vị; 10 – Cơ cấu hãm; 11 – Các hộp với băng đạn súng máy NSV-12,7; 12 – Thùng với băng đạn súng máy NSV-12,7; 13 – Đạn súng lục tín hiệu

[daibangden]

Các phần tử đạn 125mm (huấn luyện): đạn xuyên giáp - dưới cỡ nòng (không có liều phóng bổ sung); Đạn xuyên giáp dưới cỡ nòng trong huấn luyện; Đạn xuyên lõm; Đạn nổ - nổ mảnh; Liều phóng duy nhất dành cho mọi loại đạn

[daibangden]

Phát bắn với đạn xuyên giáp dưới cỡ nòng pháo

1 – Nắp chụp đạn đạo; 2 – Thân đạn; 3 – Vành dẫn động; 4 – Gờ chắn; 5 – Trục (thân) dễ cháy với với liều phóng bổ sung; 6 – Các cánh ổn định; 7 – Chốt; 8 – Vỏ đạn với thân dễ cháy và liều phóng chính; 9 – Vỏ đạn

[daibangden]

Đồng hồ báo số lượng phát bắn phục vụ việc xác định số lượng các phát bắn ở mỗi loại đạn, được vận tải trên băng truyền quay, đồng thời số lượng bộ phận đạn trống trên đó. Nó được cố định trên giá đỡ bên trái tháp pháo trên cơ cấu quay. Trong vai trò đồng hồ báo số lượng phát bắn sử dụng miliampe kế với thang chia độ đặc biệt.

Bảng tải được sử dụng để điều hành hệ thống nạp đạn tự động trong chế độ tải – dỡ tải và nạp đạn bằng tay. Nó được lắp ở bên phải tháp pháo.

Chu kỳ hoạt động của hệ thống nạp đạn tự động trong chế độ nạp đạn tự đọng trong khi mở hệ thống cân bằng pháo tăng được bắt đầu với sự ấn nút “AZ VKL” (АЗ ВКЛ) trên bảng điều khiển của hệ thống nạp đạn tự động khi các phát bắn được xếp lên băng truyền quay. Khi đó, băng truyền bắt đầu quay. Khi có sự di chuyển của các bộ phận đạn tới loại phát bắn được lựa chọn gần cửa số phân phố, băng truyền quay bị hãm và dừng lại. Đồng thời, với sự quay của băng truyền, pháo chính được đưa tới góc nạp đạn và hãm bằng bộ hãm máy chạy điện. Trong quá trình hãm của băng truyền, khi pháo bị hãm, khung nâng lên. Sau sự dừng băng truyền, khi khung nâng (hoặc di chuyển lên trên) các bộ phận đạn với phát bắn được nâng lên tuyến của máy đẩy đạn và hãm ở vị trí đó. Sau đó, với sự hỗ trợ của máy đẩy, đạn được đẩy vào buồng tiếp đạn của pháo, còn dây xích của máy đẩy quay lại vị trí lúc đầu. Sau đó, các bộ phận đạn được đẩy lên và hãm trên tuyến đẩy của liều phóng. Đồng thời, vào cuối giai đoạn đẩy đạn, nắp của đẩy đạn mở, vỏ đạn qua sử dụng bị đẩy ra và cửa đóng lại. Sau khi hãm các bộ phận đạn, liều phóng được đẩy tới buồng tiếp đạn pháo, dây xích quay lại vị trí ban đầu. Bộ phận đạn trống và khung quay trở lại tới vị trí ở dưới, còn pháo được tháo hãm, quay trở lại vị trí phù hợp với tuyến ngắm. Chu kỳ nạp đạn kết thúc, loạt bắn của pháo đã sẵn sàng.

Thân đạn xuyên giáp dưới cỡ nòng với vành dẫn động bị tháo

[daibangden]

Sự bố trí các bộ phận của hệ thống nạp đạn tự động

1 - Cơ cấu đẩy; 2 – Cơ cấu nâng các bộ phận đạn; 3 – Cửa cơ cấu đẩy vỏ đạn; 4 – Cơ cấu đẩy vỏ đạn; 5 – Bộ dẫn động của khung; 6 – Bộ dẫn động bằng tay tới bộ hãm của băng truyền quay; 7 – Bộ hãm băng truyền quay; 8 – Tấm lát băng truyền quay; 9 – Con lăn; 10 – Khung; 11 – Con lăn trụ chống; 12 – Bộ phận nâng trên; 13 – Bộ phận nâng dưới; 14 – Cốc; 15 – Hộp chứa; 16 – Giá kẹp

[daibangden]

Động cơ

Trên xe tăng T-72 lắp động cơ diezen bốn thì 12 xilanh hình chữ V đa nhiên liệu V-46 công suất 780 sức ngựa với 2000 vòng quay/phút được làm mát bằng chất lỏng và máy tăng áp ly tâm dẫn động. Động cơ V-46 là biến thể của động cơ V-55V và khác với động cơ trước chủ yếu ở sự lắp đặt máy tăng áp ly tâm và khả năng làm việc đa nhiên liệu. Khối lượng động cơ – 980kg. Động cơ được lắp trong buồng động lực của xe vuông góc tới trục dọc trên bệ hàn vào đáy.

Động cơ đa nhiên liệu V-46 có thể được khai thách sử dụng trên nhiên liệu diesel số hiệu DL, DZ và DA, xăng A-66 và A-72 và dầu hỏa T-1, TC-1 và T-2. Nhiên liệu chủ yếu của động cơ là diesel. Sự chuyển đổi hoạt động từ động cơ với nhiên liệu diesel sang dầu hỏa hoặc xăng được thực hiện bởi vô lăng điều chỉnh ba trục của thước bơm nhiên liệu NK-12 trong vị trí thích hợp.

Trong hệ thống nguồn năng lượng của động cơ V-46 gồm có bốn thùng nhiên liệu trong và năm thùng nhiên liệu ngoài với tổng thể tích 705 và 495 tương ứng. Toàn bộ các thùng được liên kết một cách lần lượt với nhau bằng các ống dẫn. Các thùng trong được hàn từ các tấm rèn bằng thép và để bảo vệ khỏi sự ăn mòn bên trong và ngoài được phủ véc ni. Các thùng ngoài được hàn từ các tấm dập bằng nhôm và sơn bên ngoài. Với sự hỗ trợ của thiết bị đặc biệt của hệ thống nguồn bằng nhiên liệu có thể lắp được thêm hai thùng bổ nhiên liệu bổ sung có thể tích 390 lít.

Để làm sạch không khí bơm vào các xilanh của động cơ, trên xe tăng T-72 lắp máy làm sạch không khí hai tầng với sự thổi bụi từ buồng tích bụi. Tầng đầu là thùng xoáy khử bụi gồm có 96 máy hút bụi. Thùng xoáy khử bụi đảm bảo làm sạch sơ bộ bụi trong không khí tới 99,4%. Sau khi không khí lọt qua lần lượt các buồng dưới, buồng giữa và buồng trên là tầng làm sạch thứ hai, làm sạch tới 99,8% không khí từ đầu của máy làm sạch không khí qua ống vào máy quạt gió và sau đó theo các ống góp tới các xilanh của động cơ.

Hệ thống bôi trơn – hình trụ, phức hợp. Bơm dầu MZN-2 – dạng bánh răng, ba khối (một khối thổi và hai khối xả). Dung tích tiếp dầu của hệ thống – 65 lít.