Pháo binh và Tên lửa (phần 3)

[daibangden]

Trên tên lửa lắp hệ thống điều khiển quán tính tự động việc điều khiển bay của tên lửa từ thời điểm phóng cho tới giai đoạn chuyển sang sự bay không điều khiển của đầu đạn. Trong hệ thống điều khiển, các thiết bị tính toán – giải quyết được tiếp nhận. Phần lớn các thiết bị của hệ thống điều khiển được bố trí trong thùng thiết bị.

Thiết bị phóng tự hành 15U59 được thiết kế trên cơ sở xe tăng hạng nặng T-10. Thiết bị phóng có đủ khả năng cơ động cao, tuy nhiên chỉ có thể khai thác sử dụng ngoài đường nhựa (đường có độ phủ rắn). Các nhược điểm của tổ hợp là tuổi thọ hoạt động không lớn – khoảng 3000 – 5000km và phức tạp trong khai thác sử dụng (khó khăn trong việc tiếp cận với nhiều phần tử của khung gầm, thay thế một hệ thống đặc biệt yêu cầu tháo dỡ các hệ thống liên quan…). Thùng vận tải – phóng bằng sợi thủy tinh, bảo đảm việc vận tải, bảo quản trong toàn bộ thời kỳ khai thác sử dụng, kiểm soát nhiệt độ và phóng tên lửa được thiết kế ở Phòng thiết kế trung ương số 34 với sự tham gia của phòng thiết kế công nghệ đặc biệt (thành phố Khotkovo, khu vực Moskva) trong bộ phận công nghệ sản xuất cấu trúc sợi thủy tinh.

Trang bị trên mặt đất, bao gồm trong thành phần trận địa kỹ thuật được thiết kế ở phòng thiết kế “Motor” (Tổng công trình sư V.A.Rozhov). Để vận chuyển thùng, Phòng Thiết kế của xưởng lắp ráp toa xe (Kalinigrad – Tổng công trình sư L.D.Novinkov) đã chế tạo to axe 15T83 và toa bảo dưỡng 15T89.

[daibangden]

Toàn bộ các công việc vận tải – lắp ráp – tháo dỡ được thực hiện không có sự có mặt của cần cẩu, mang lại sự thuận lợi và an toàn trong khai thác sử dụng.

Trên trận địa kỹ thuật có bãi phóng số 105 thuộc trường bắn trung tâm quốc gia số 4 (Kapustin Yar), được chế tạo trước đó cho các tên lửa 8K59 và 8K98, có trong thành phần nhà lắp ráp – thí nghiệm với toàn bộ các trang thiết bị cần thiết và nhà thí nghiệm. Trên bãi số 105 đã diễn ra toàn bộ các thí nghiệm và kiểm tra trước phóng của tên lửa trong thùng ở vị trí thẳng đứng, sau đó, thiết bị phóng trong trạng thái hành quân được bố trí trên bãi số 84 để thực hiện việc phóng. Trong trung tâm bãi phóng dưới mặt đất có trạm chỉ huy, được sử dụng để bố trí các thiết bị và quân nhân, những người thực hiện việc phóng tên lửa một cách trực tiếp.

Mùng 4 tháng 12 năm 1966, các thí nghiệm đẩy đầu tiên của tên lửa đã được tiến hành, khẳng định khả năng chuyển tới thí nghiệm thiết kế bay. Ngày 9 tháng 2 năm 1967, thí nghiệm bay đầu tiên của tên lửa trên các hệ thống chức năng đã diễn ra thành công và tiếp tục được đưa tới các thí nghiệm cấp quốc gia. Gia đoạn hoàn thiện được diễn ra trên bộ phận của ba thiết bị phóng 15U59, xe điều khiển chiến đấu 15N809, các xe chuẩn bị trận địa 15V51, thiết bị thông tin liên lạc trên thành phần của b axe, hai trạm điện – diezen và các xe vận tải – lắp và nối 15T79, 15T81, 15T84, 15T21P1, bằng những lần phóng đơn với việc xử lý chế độ trực chiến của tổ hợp cùng trong toàn bộ thành phần.

[daibangden]

Tổ hợp tên lửa 15P696 với tên lửa 8K96:

Tên lửa 8K96 trong thùng phóng 15Ya25:

[daibangden]

Thông số kỹ thuật

Thông số chung

Tầm bay xa tối đa: 2500km

Sai số nghiêng vòng: 900 mét

Tên lửa 8K96

Khối lượng khởi động: 16ts

Khối lượng đầu đạn: 500kg lực

Đường kính tối đa của thân: 1,49 mét

Chiều dài: 11,93 mét

Chiều dài tầng một: 4,74 mét

Chiều dài tầng 2: 6,77 mét

Chiều dài thùng vận tải – phóng: 12,7 mét

Đường kính thùng vận tải – phóng: 2,1 mét

[daibangden]

Tên lửa đạn đạo tầm trung 8K98 trong thùng phóng

Tính năng của các thiết bị động cơ

Sức kéo (ts)

+ động cơ tầng 1: 42

+ động cơ tầng 2: 22

Xung động riêng (s)

+ động cơ tầng 1: 237/263
+ động cơ tầng 2: 271

Thời gian hoạt động (giây)

+ động cơ tầng 1: 60

+ động cơ tầng 2: 45.

[daibangden]

Tổ hợp tên lửa đạn đạo 9P699 với tên lửa đạn đạo liên lục địa RT-20P (8K99)

Việc thiết kế tổ hợp tên lửa di động trên bộ, trang bị tên lửa đạn đạo liên lục địa được bắt đầu ở Phòng thiết kế “Phương Nam” (thành phố Dnepropetrovsk) năm 1964. Phiên bản đầu tiên – tên lửa đạn đạo liên lục địa RT-20 (8K99) được giới thiệu là tên lửa ba tầng với nhiên liệu rắn. Khi tiến hành giai đoạn sau của các công việc thiết kế, để giảm khối lượng khởi động của tên lửa đã tiếp nhận giải pháp về thiết kế tên lửa hai tầng RT-20P với tầng thứ nhất trang bị động cơ tên lửa nhiên liệu rắn và tầng thứ hai với động cơ nhiên liệu lỏng. Giải pháp này đã được tiếp nhận bởi gì tên lửa bố trí trên gầm thiết bị phóng tự hành bánh xích trên cơ sở xe tăng T-10M (công trình – đồ án 821), không thể vận chuyển tên lửa với khối lượng trên 30 tấn.

Việc thiết kế tổ hợp được đưa ra một cách chính thức theo Mệnh lệnh của Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô từ 24 tháng 8 năm 1965. Năm 1966, bản thiết kế sơ bộ của tổ hợp cơ động 15P699 đã được thực hiện.

Nhà thiết kế của thiết bị phóng tự hành: Phòng thiết kế lắp ráp máy (Tổng công trình sư B.G.Bochkov), động cơ nhiên liệu rắn của tầng thứ nhất được thiết kế ở Phòng thiết kế lắp ráp máy (Tổng công trình sư M.Yu.Tsiryulnikov), nhà thiết kế đạn – Viện nghiên cứu khoa học số 130 (Tổng công trình sư L.N.Kozlov). Song song với phiên bản chính của tên lửa ở Phòng thiết kế lắp ráp máy, một số các phiên bản cơ sở khác của tên lửa liên lục địa RT-20P cũng được thiết kế.

Các thí nghiệm bay của tên lửa được bắt đầu vào tháng 10 năm 1967 ở Plesetsk (chỉ đạo kỹ thuật các thí nghiệm V.S.Budnik). Trong thí nghiệm đã có 12 lần phóng, sau đó, vào tháng 10 năm 1969, theo Mệnh lệnh của Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô, công việc đã chấm dứt. Nguyên nhân chấm dứt công việc là sự phức tạp trong khai thác sử dụng tổ hợp cơ động với động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng trong tầng thứ hai, đồng thời không có chương trình cấp quốc gia về sự bố trí các tổ hợp này trên lãnh thổ Liên Xô.

Lần đầu tiên tổ hợp được giới thiệu trong cuộc duyệt binh trên Quảng trường Đỏ ở Moskva mùng 7 tháng 11 năm 1965.

Theo NATO, tổ hợp này mang tên gọi SS-X-15 “Scrooge”.

[daibangden]

Trong thành phần tổ hợp 15P699 bao gồm:

+ sáu thiết bị phóng tự hành SM-SP-21 với các tên lửa RT-20P (8K99)

+ xe điều khiển tác chiến 15N809

+ hai xe chuẩn bị trận địa 15P694

+ thiết bị liên lạc “Relef” (“Địa hình”)

Tên lửa 8K99 được giới thiệu sử dụng trong hai phiên bản với các đầu đạn “nhẹ” và “nặng”. Các đầu đạn: đơn khối, nhiệt hạch. Đầu đạn “nhẹ” có thân, được thiết kế trong dạng tổ hợp ba hình nón cụt với sự làm tù (cùn) hình cầu. Để giảm lực cản khí động học, trên đầu đạn “nhẹ” lắp mũ chụp hình nóng, tới thời điểm động cơ của tầng thứ hai hoạt động sẽ được tháo (ném) đi khi tên lửa đạt tới khí quyển loãng. Đầu đạn được cố định với khung lắp ghép phía trên của thùng thiết bị với sự hỗ trợ của ba bu-lông nổ (khóa thuốc nổ). Để tách đàu đạn khỏi tầng thứ hai của tên lửa, ba động cơ đối lực đã được sử dụng.

Thùng thiết bị trong trường hợp sử dụng đầu đạn “nhẹ” dạng nón cụt, đầu đạn “nặng” – hình trụ. Trong thùng thiết bị bố trí bộ phận cơ sở (chính) của hệ thống điều khiển tên lửa. Hệ thống điều khiển tên lửa 8K99 – quán tính, tự động với các thiết bị con quay trên hệ thống treo không khí (khối lượng hệ thống điều khiển – 250kg) và máy tính kỹ thuật số tốc độ cao. Sự liên kết của thiết bị mang theo với thiết bị phóng được thực hiện với sự hỗ trợ của hai khối liên kết, một trong số đó được bố trí trên bề mặt bên của thân thùng thiết bị, khối khác – trong thùng. Trước khi tên lửa rời khởi thùng bằng sự hỗ trợ của khóa thuốc nổ và được đẩy bằng lò xo diễn ra sự tách khối liên kết của thùng. Sau khi tên lửa rời khởi thùng, khối liên kết tương tự của tên lửa được tách. Bộ phận khối còn lại trên tên lửa được đóng bằng nắp. Thùng thiết bị được cố định bằng bu-lông với khung đầu mút trên của thùng nhiên liệu.

[daibangden]

Các bản vẽ thiết kế tên lửa 8K99:

+ với đầu đạn "nhẹ":

+ với đầu đạn "nặng":

+ bản vẽ thiết kế tổ hợp 15P699:

[daibangden]

Thùng nhiên liệu dược giới thiệu là một bể chứa được phân chia bởi đáy trung gian trên hai bề mặt: phía trên dành cho chất ô xy hóa và phía dưới cho chất đốt. Trong chất ô xy hóa sử dụng nitơ tetraoxit, chất đố - dimetilgidrazin không đối xứng. Gần đầu mút phía dưới của khung thùng nhiên liệu với sự hỗ trợ của khung cơ sở cố định động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng 15D12 của tầng thứ 2. Sự điều khiển tầng thứ hai theo các góc nghiêng và sự đảo lái được thực hiện bằng sự thổi khí tới bộ phận vòi phun của động cơ. Để điều khiển theo độ nghiêng, hai cặp vòi phun điều khiển dạng tiếp tuyến đã được lắp, đồng thời sử dụng tuabin khí.

Sự tách tầng “nóng”, tức là tháo (ném) khóa thuốc nổ diễn ra sau khi khởi động động cơ tầng thứ hai. Trong vỏ của thùng nố tiếp có cửa sổ (khoảng trống) bảo đảm sự phụt khí trong giai đoạn đầu của quá trình tách. Sự va chạm của thân thùng nối tiếp với động cơ tầng thứ hai khi tách được loại trừ bằng cách tiếp nhận các biện pháp thiết kế hiệu quả.

Việc khởi động tên lửa được thực hiện khi thùng ở vị trí thẳng đứng. Trước khi phóng, việc định hướng (ngắm) góc phương vị của tên lửa được thực hiện bao gồm sự kết hợp trục X của nền thiết bị con quay ổn định với mặt phẳng bắn. Sự phối hợp (chỉnh) thô của trục X với mặt phẳng bắn (-10… 10 độ) được thực hiện theo hướng quay thiết bị khởi động, chính xác là quay nền của thiết bị con quay ổn định. Lập (nạp) nhiệm vụ bay cho hệ thống điều khiển – từ xa.

[daibangden]

Theo lệnh “Phóng”, các thao tác được bắt đầu, trước tiên là sự khởi động tên lửa: kiểm tra các hệ thống mang theo, kết nối tên lửa với nguồn nhiên liệu mang theo… Khoảng 3 phút sau lệnh “Phóng”, đạn trên nóc thùng vận tải – phóng được kích nổ, động cơ thuốc nổ khởi động, đẩy nắp ra và cuối cùng được tách khỏi thùng. Sau khi tách khối liên kết của thùng và khóa thuốc nổ của sự cố định tên lửa trong thùng vận tải – phóng, khối áp suất thuốc nổ bố trí trong thùng và khi đạt đến áp suất dưới tên lửa là 6x105N/m2, được khởi động, tên lửa bắt đầu hoạt động. Công thức của khối thuốc nổ áp suất: tạo ra áp suất chỉ định trong khối dưới tên lửa trong quá trình hoạt động của tên lửa trong thùng được duy trì thường xuyên. Tới thời điểm rời khỏi thùng vận tải – phóng, tên lửa đạt tốc độ 30m/s. Trên độ cao 10 – 20 mét so với mặt cắt của thùng diễn ra việc khởi động động cơ tên lửa nhiên liệu rắn của tầng thứ nhất. Việc tách các vòng trụ và tách các khối liên kết của tên lửa được thực hiện đồng thời. Động cơ tầng thứ nhất hoạt động khoảng 58 giây. Khi áp suất trong thùng giảm tới 5x105N/m2, động cơ thuốc nổ tầng hình nón được khởi động, hoạt động tới khi đốt cháy hoàn toàn nhiên liệu. Khoảng 11 giâu sau khi động cơ tầng hình nón khởi động, động cơ tầng thứ hai được khởi động, khi chế độ lực kéo đạt tới 90% trên lý thuyết, sự tác tầng tên lửa được tiến hành. Trong trường hợp sử dụng đầu đạn nhẹ, ở giây thứ hoạt động thứ 56 của động cơ tầng thứ hai, sự tác mũ chụp chính được tiến hành. Khi đạn đến sự kết hợp theo yêu cầu của các tham số hoạt động trên tên lửa (tốc độ, tọa độ…), bảo dảm tầm bay xa theo nhiệm vụ, hệ thống điều khiển đưa ra mệnh lệnh tắt động cơ. Khi đó, diễn ra sự tách đầu đạn một cách đồng thời.

Trước khi tên lửa rời khỏi thùng phóng, trong trường hợp cần thiết, có thể thực hiện việc tắt lệnh phóng khẩn cấp (lệnh cấm phóng). Khả năng nổ khẩn cấp (bất thường) của tên lửa trong khi bay cũng đã được tính toán.