Những chuyện không thể quên - Cười ra nước mắt (Phần 3)

[sauchinbaymot]

... Cho đến nay ông đồn trưởng xưa kia vẫn sống bình thường như bao người dân khác ...

Hồi nhỏ, cách nhà 6971 không xa là một ngôi nhà ngói thấp ngang cây rơm, chìm trong tán tre bao bọc bốn phía, cổng lúc nào cũng khép. Đấy là nhà "Kí Lan", học lớp 1B. Men men ngoài rào tre đã nghe mấy con chó dữ như giặc sủa nhặng sỵ, chẳng thể nhòm vào. Thi thoảng nhằm lúc mấy con chó tranh ăn cám lợn phía bờ ao, 6971 tò mò nhìn lách qua lũy tre thì thấy trong sân có một ông già, gầy gò, quần áo nâu, chống batoong, đi lại trong khoảng sân nửa đất, nửa gạch. Hỏi thì Mợ tôi bảo: "Cụ Chánh đấy con ạ", còn Thầy tôi lại bảo: "Đấy là Lão Chánh Táo".

Chánh, là chánh Tổng, đứng đầu Tổng, tổng là vài làng, gần như xã bây giờ. Mặc dù Thầy Mợ tôi gọi cụ già khép kín ấy với thái độ khác nhau, nhưng lại kể như nhau những chiến tích thời "thét ra lửa" của ông già bây giờ nom rất tội nghiệp ấy. Cũng còn may là Cụ Chánh có 1 người con theo Kháng chiến, làm quân y.  

Còn ngay kề tường nhà 6971 là nhà bác Hảo (toàn những người đã sang bên kia, nên lạy giời, lạy phật, xin phép kể tên thật), vẫn ăn nhờ giếng nước nhà tôi. Bác ấy hiền đến khó tả, lại rất khỏe. Đi dân công, bác ấy toàn gánh nặng gấp đôi, gấp ba người khác. Nghe đồn bác ấy thích rượu lắm, nhưng thời ấy rượu là đồ cấm, nên chẳng biết thực hư. Chỉ biết bác ấy có 3 người con, đều là con trai, thì đặt tên theo thứ tự là Rượu - Chè - Be. Rồi bất ngờ, một buổi sáng mùa thu, khoảng năm 63-64, thấy du kích đến đưa bác Hảo đi. Người ta bảo bác Hảo và 3 người nữa trong làng phải đi Cải tạo (chứ không phải tù tội gì). Lên đâu đó trên Phú Thọ hay yên Bái. Thì ra ngày xưa bác Hảo là lính Commangdo (chả biết là lính gì). Bác gái cứ vài tháng lại gác việc Hợp tác xã, bảo với mọi người "Đi lấy giống, kiếm thằng Bét". Hóa ra trên trại cũng cày, cấy, làm ruộng, làm nương như ở nhà thôi. Trên trại, bác Hảo cũng vẫn gánh bằng hai, bằng ba người khác.

Ngày tôi ở Quảng Trị về, thấy bác Hảo ở bên sân. Bác chuyển gọi tôi là Chú chứ không gọi thằng như trước. Hai bác đã già, vẫn chỉ 3 thằng con trai. Chắc biết chẳng thế có thằng Bét như kế hoạch nữa nên 2 bác đổi tên thằng Be thành thằng Ngọt. Bây giờ, Rượu theo 2 bác sang bên kia rồi, còn Chè Ngọt đều đã lên Ông.  
  
Bây giờ nghe các bạn trên VMH kể về những chuyện hậu chiến tương tự, nhưng thời đánh Mỹ, thấy nao nao. Ở ngoài Bắc chẳng có điều kiện chứng kiến những tình cảnh như HaiRuong hay Lamson kể một cách tự nhiên, thấy tò mò và thích thú lắm. Chuyện TTNL kể thì thật rồi, "tay" này cũng sống ở HN thôi, nhưng không phải nhà văn, chẳng ràng buộc gì nên đọc cũng sướng. Cám ơn lắm.      

[TichTuongNhuLe]

.
     Hai bác lexuantuong1972, nguyenhuuluanc17 !

 Dân làng hầu như đi hết để tránh bom đạn, chỉ lác đác bóng áo xanh bộ đội và mấy cô du kích bám trụ.

     Thời điểm bác LXT qua Làng Quất Xá thì đúng là làng chưa bị đánh bom và hầu như còn nguyên vẹn. Dân làng lúc đó đang sơ tán ở Quảng Bình. Chỉ có du kích ở lại.

 Để bảo vệ Dân,  từ  đầu tháng 7  dân được lệnh di tản ra Vĩnh linh -  Chỉ còn Một số  du kích ở lại  các thôn.

     Bác NHL à ! Để bảo vệ dân, ngay tháng 4/1972, dân đã được cho đi sơ tán chứ không phải tháng 7 mới sơ tán.

     Tuy nhiên dân làng Quất Xá, sau ba tháng ở Quảng Bình lại tự động lục tục kéo về làng gần hết. Cuối tháng 7, đầu tháng 8 Mỹ mới thả bom vào làng, làm chết nhiều người.

     Sau đó, chỉ rất ít người đi sơ tán lại, còn lại phần lớn dân bám trụ tại Quất Xá. Rất may, sau đợt bom đó, Quất Xá không bị đánh bom một lần nào nữa.

[Hai Ruộng]

 Chủ yếu là mình đợi bài của đàng anh TTNL , nhưng vì đàng cứ cho mình uống cà phê phin hoài nên khát nước đành tự pha thêm trà đá uống vậy thôi !
 Mình nói tay đồn trưởng nông dân quê mình đánh trận giỏi cũng không đúng nghĩa lắm , ông ta hạ nhiều bộ đội du kích là vì ông ta cũng chính là nông dân , đi chân đất , cũng như du kích của mình . Trình độ học vấn chỉ có biết đọc biết viết , không hề biết cách hành quân , hay binh pháp gì hết . Chỉ vì tay nầy là nông dân địa phương nên ông ta thuộc làu từng ngọn rạch , từng cụm rừng , từng bờ mương , từng cây cầu khỉ . Vì vậy mà khi hắn mang mìn clây mo đi gài là du kích ta dính , hoặc là mỗi lần hắn đi ruộng phát hiện dấu hiệu nghi nghờ , hay nghe ngóng tin tức từ dân , hắn dẩn lính đi phục là du kích ta dính . Tức là hắn đánh theo kiểu du kích của ta mà thôi . Có lần có tay sĩ quan VNCH tốt nghiệp từ trường sĩ quan võ bị Thủ Đức ra trường về vùng quê mình làm thiếu úy đồn trưởng , dân Sài Gòn trắng trẻo đẹp trai , tuy trong bụng đầy binh pháp , chiến lược , chiến thuật đầy mình , nhưng vì không quen vùng sông nước , muỗi mòng , lại không biết bơi (ở vùng sông nước mà không biết bơi là khó sống rồi chứ đừng nói gì đến đánh đấm ) . Tay thiếu úy nầy nhận nhiệm vụ vài tháng thì bị du kích - bộ đội ta đánh bể đồn , số lính còn sống sót bỏ chạy trong đó có thiếu úy , nhưng vì không biết bơi nên khi qua sông trong lúc bị du kích đuổi theo sát , không kịp mượn xuồng của dân , hơn nữa ông ta cũng sợ biết đâu dân cũng là du kích , nên ông ta cho lính lấy cái thùng phuy chứa nước của nhà dân nào đó canh bờ sông , đổ hết nước rồi thiếu úy nhảy vào thùng phuy , cho lính bơi theo kèm thùng phuy đẩy thiếu úy qua sông , ra đến giữa sông nước chảy mạnh , lính kềm không nổi thùng phuy bị lật úp , ông thiếu úy đành bị trôi vào miệng đáy ( dụng cụ dùng để bắt cá dưới sông ) , mà miệng đáy thì các Bác biết rồi bơi khỏe như con trâu mà mà bơi ngang miệng đáy còn bị miệng đáy nhận chết , huống chi là thiêu úy đồn trưởng .
 Lúc đó mình còn đang đi học lớp 8 hay lớp 9 gì đó . Nghe cô bác trong xóm họ đồn rùm , nói thiếu úy đẹp trai lắm , có lẽ con nhà giàu có ăn học .

[TichTuongNhuLe]

.
Chuyện XXVIII     VỢ CHỒNG DU KÍCH – BIỆT KÍCH (tiếp 13)

     Xã và du kích hết sức động viên các gia đình đi sơ tán lại. Lại nói, trước đó, dân Quất xá đã được đưa đi sơ tán ở Quảng Bình từ đầu tháng 4/1972. Ở Quảng bình, họ nghe ngóng tình hình chiến sự Quảng Trị, thấy quân Giải Phóng đã tiến rất xa xuống tận Mỹ Chánh. Thế là lần lần, sau 3 tháng, hầu hết mọi người đã trở về Quất Xá. Bây giờ, sau trận bom, mặc dù du kích hứa sẽ canh gác bảo vệ nhà và tài sản cho dân nhưng rất ít người chịu đi sơ tán, phần lớn bà con ở lại làng, sửa lại hầm và nhà cửa và tiếp tục sống, chấp nhận nguy cơ có thể bị đánh bom. Họ không muốn rời bỏ làng và ngôi nhà thân yêu đã gắn bó nhiều đời nay một lần nữa.

    Mấy hôm sau, khi việc chôn cất những người đã bị bom Mỹ giết hại vừa mới xong, một số bà con chuẩn bị đi sơ tán ra Quảng Bình.
    Sáng hôm đó, ai đi sơ tán thì chuẩn bị đồ đạc để chiều tối sẽ lên đường. Những người ở lại thì bắt tay vào việc sửa hầm, . . . Bất ngờ một ánh chớp sáng chói, một tiếng nổ lớn, vang dậy đất trời, sau đó liên tiếp là những tiếng nổ lớn khác. Bấy giờ mọi người mới ngơ ngác nhận ra là đang bị máy bay cường kích bổ nhào thả bom vào làng. Những tiếng kêu thất thanh, tiếng chân chạy hỗn loạn lao về các hầm trú ẩn, . . .

     Khi cả nhà đã ở trong hầm, chị vẫn nghe những tiếng nổ lớn khác. Sau khi ngừng tiếng bom, chừng vài chục giây gì đó, lại nghe thấy những tiếng nổ nhỏ lụp bụp kèm theo là “tóe lọe” tiếng  như bắp rang trên các mái nhà.

     Trời ạ ! Chúng dùng bom tấn để đánh vào làng rồi lại rải bom bi kèm theo. Đây là một chiến thuật giết người “hiệu quả cao” và “hoàn hảo”. Vậy mà nó được sử dụng để tấn công một ngôi làng trù phú và đông dân cư. Thật là táng đởm – kinh hoàng, . . . !

     Khi chị lên khỏi hầm và chạy ra phía sau nhà để sang hàng xóm thì chị thấy cả một khoảng trống rất xa. Hai ngôi nhà phía sau đã bay mất, ở giữa hai ngôi nhà là cái hố bom, trông như một cái ao cạn, hình phễu, to và sâu hoắm. Nhìn cảnh tượng đó, chị bỗng bủn rủn hết người và khuỵu xuống. Chị cảm thấy mắt hoa lên, trời đất chao đảo, . . . . Chị run quá, không thở được nữa, . . .  Không ý thức được thời gian đã trôi đi bao nhiêu lâu nữa, chị cứ rũ ra như vậy cho đến khi cha chồng đỡ chị để đưa vào nhà thì chị chợt bừng tỉnh. Chị thở hắt ra một tiếng rất mạnh rồi hồng hộc thở như người vừa chạy maratông về đích. Chị nói: “Cha để con đi cứu người !” mà không nói được thành lời, chỉ là những tiếng lập bập của môi và răng.

     Tiên sư bố chúng nó ! Tổ cha cái chiến thuật hiệu quả cao và hoàn hảo – một chiến thuật mất hết nhân tính !

. . . (còn nữa)

[TichTuongNhuLe]

.
Chuyện XXVIII     VỢ CHỒNG DU KÍCH – BIỆT KÍCH (tiếp 14)

     Tên tuổi những người dân bị chết thảm không phải ai cũng nhớ hết, nhất là trẻ con vì chúng còn quá nhỏ. Có gia đình, bom đánh trúng hầm, chết cả mẹ và ba đứa con nhỏ. Có người bị chết vì bom bi ngay lúc đó, có người chết vì bom bi nổ sau đó nhiều ngày. Mãi tận tháng 11/1972, thằng Thìn tiểu đội tôi còn bị thương vì bom bi ở Quất xá. Tôi chỉ hỏi được tên một số bà con bị chết vì bom:

          1. Phạm Công Xê            
          2. Lê Thị Đỉu               
          3. Lê Thị Liên                
          4. Nguyễn Khung           
          5. Lê Thị Giao               
          6. Phạm Thị Con   
          7. Nguyễn Thị Xoa            
          8. Hoàng Vấn              
          9. Nguyễn Thị Hương            
        10. Trần Bối            
        11. Nguyễn Thị Chậm            
        12. Nguyễn Thị Mang
        13. Phạm Văn Phóng
        14. Trần Xuân Trường (Cán bộ xã)      
        15. Trần Xuân Thạc (Du kích xã)
        16. Nguyễn Thị Thược + 3 con nhỏ  
             . . . . . .


     Khi kể lại chuyện này, nhiều người dân vẫn cảm thấy sợ hãi và không cầm được nước mắt. Danh sách bà con bị chết sau mấy trận bom đó tôi cũng đã đưa vào “Chuyện XXIII Làng Quất Xá” trong topic này. Chuyện “Làng Quất xá” là nén tâm nhang thành kính, không nói thành lời. Xin kính cẩn nghiêng mình trước nỗi đau thương này!

    Tôi đã trở lại thăm Quất Xá, sau 39 năm kể từ ngày đó.

. . . (còn nữa)

[TichTuongNhuLe]

.
     Tình cờ, tôi tìm được ảnh cầu Quảng Trị năm 1970


     Đông Hà 1969, phía nam ngã ba đường 9 khoảng 250 mét

[sauchinbaymot]

TTNL kiếm được cái ảnh 2 cây cầu của TX Quảng Trị, giỏi quá. Tôi tìm mãi không có cái nào "ra hồn". Chỉ tiếc là bức ảnh chụp từ phía thị xã. Tôi muốn tìm bức ảnh nhìn theo hướng ngược lại. Mà sao hồi ấy (1970) có con đường trên bờ đê chạy lên phía Thượng Phước nom "ngon lành" thế nhỉ?

[TichTuongNhuLe]

TTNL kiếm được cái ảnh 2 cây cầu của TX Quảng Trị, giỏi quá. Tôi tìm mãi không có cái nào "ra hồn". Chỉ tiếc là bức ảnh chụp từ phía thị xã. Tôi muốn tìm bức ảnh nhìn theo hướng ngược lại. Mà sao hồi ấy (1970) có con đường trên bờ đê chạy lên phía Thượng Phước nom "ngon lành" thế nhỉ?

     Cầu đường bộ Quảng Trị được quân đội Mỹ đang xây dựng năm 1970. Ảnh nhìn từ bờ bắc (đúng hơn là bờ tây) sang thị xã




     Trước đó, đường bộ đi chung với cầu đường sắt cho nên mới thấy con đường bộ còn bắt vào cầu đường sắt ở bờ bắc. Cầu đường sắt có hai nhịp phía bắc là giàn thép thẳng, hai nhịp phía nam dạng cầu vồng. Vì cầu hẹp, nên bên này đi thì bên kia nghỉ giống như cầu Đuống trước kia.

[sauchinbaymot]

TTNL kiếm được cái ảnh 2 cây cầu của TX Quảng Trị, giỏi quá. Tôi tìm mãi không có cái nào "ra hồn". Chỉ tiếc là bức ảnh chụp từ phía thị xã. Tôi muốn tìm bức ảnh nhìn theo hướng ngược lại. Mà sao hồi ấy (1970) có con đường trên bờ đê chạy lên phía Thượng Phước nom "ngon lành" thế nhỉ?

     Cầu đường bộ Quảng Trị được quân đội Mỹ đang xây dựng năm 1970. Ảnh nhìn từ bở bắc sang thị xã. Trước đó, đường bộ đi chung với cầu đường sắt cho nên mới thấy con đường bộ còn bắt vào cầu đường sắt ở bờ bắc. Cầu đường sắt có hai nhịp phía bắc là giàn thép thẳng, hai nhịp phía nam dạng cầu vồng. Vì cầu hẹp, nên bên này đi thì bên kia nghỉ giống như cầu Đuống trước kia.

Cực kỳ đấy. Xung quanh 2 cây cầu, 6971 cứ tò mò dò hỏi mãi mà chưa rõ. Cảnh đồ 2 cây cầu vẽ 11/1972 là "tác phẩm đầu tay" của 6971 ở Chiến trường mà. Bây giờ thấy chuẩn rồi. Sống 40 năm bên cạnh cái thư viện miễn phí mà không biết, cứ phải đi thuê truyện.

[TichTuongNhuLe]

.
     Cầu Quảng Trị năm 1968. Thấy trong lòng cầu, đường sắt đã được bóc đi. Cầu chỉ còn tính năng là cầu đường bộ.







Cầu Quảng Trị năm 1969



Lô cốt đầu cầu Quảng Trị 1968



Ảnh chụp cầu Quảng Trị  năm 1968 từ máy bay. Chỗ này gần với góc nhìn của bác 6971 khi vẽ cầu Quảng Trị năm 1972. Bác có nhớ có một cái hói chỗ thôn Nhan Biều (3) và An Đôn không. Trong ảnh này có đấy.





     Rất tiếc, không tìm thấy ảnh nào đúng góc nhìn của 6971 khi vẽ hai cái cầu Quảng Trị.