Những ngôi sao Eghe

[tieunamvu]

 Quân dân trong thành tíu tít đi lại, nét mặt mừng vui hớn hở. Cả gã xigan cũng đến chỗ thợ mài nhờ mài sáng một thanh gươm đã bén gỉ. Bên những lò nướng bánh, lời ca của các phụ nữ vang lên. Bọn trẻ đùa nghịch ở bãi cỏ trên gò cạnh lò bánh, bọn con trai chơi trò chơi trận giả, bọn con gái chơi rồng rắn:
Kotôko nhà Uivari
Váy lông vàng diện gớm còn chi
Ngựa cô đòi ăn ngô ăn thóc
Mẹ cô đòi cheo vàng cheo ngọc
Chuỗi hạt cho cô nữa rồi đi.
Người hầu của phu nhân Bolôc dẫn thằng bé Thổ đến đó. Nó ngây người nhìn trò chơi.
- Chúng mày cho thằng này vào chơi với! - Người hầu nài bọn con trai.
- Không được. - Các em trả lời.
Bọn con gái bèn nhận cho vào chơi. Thằng bé Thổ không hiểu các em hát gì nhưng cũng nghiêm chỉnh quay lộn với chúng.
Nhưng nguyên nhân của sự mừng rỡ, vui vẻ đó là gì vậy?
Kỵ binh Thổ đã biến đi. Chắc chắn đạo quân cứu viện đã tới gần. Đạo quân của nhà vua! Nếu kỵ binh Thổ không đi nghênh chiến với đạo quân đó thì còn đi đâu nữa?
Những người lính trống càng vui vẻ khua trống át những lời chiêu hàng gọi chõ vào thành. Người cầm dùi cái trống đại của thành chốc chốc lại nhảy lên mặt thành phía có quân địch léo nhéo mà nện thùng thùng át tất cả mọi tiếng kêu.
Những truyền đơn cũng rơi vào thành. Chúng nó gài theo mũi tên bắn vào. Không ai đọc cả. Ai nhặt được đều ném vào lửa, còn những mũi tên họ đem đến cho lão Xexey.
Ông lão ngồi tối ngày trên pháo đài nhà ngục, và mỗi khi quân Thổ lấp ló đến gần, ông lại giương cung bắn xuống.
Chỉ có nét mặt của Đôbô là vẫn nghiêm nghị không đổi.
Khi ông leo lên tháp canh này, khi ông leo lên tháp canh kia để dò xét quân địch. Đôi ghi ông nhìn rất lâu về phía núi Eghét, đôi khi ông lại lắc đầu. Có lần ông gọi Mectsei vào soái phủ.
- Chú ạ. - Ông vừa ngồi xuống vừa nói. - Cái tay Henghétđuy ấy không vừa ý ta chút nào cả. Chú hãy cho người theo dõi y.
- Tôi đã cho người theo dõi rồi.
- Y nói chuyện với ai, nhòm ngó những đâu, đặt chân đến chỗ nào, ta cần phải biết từng giờ từng phút.
- Vâng, chúng ta sẽ biết.
- Nhưng đừng để cho y đánh hơi thấy, nếu không y sẽ làm cho ta bị bất ngờ đấy.
- Y sẽ không biết được đâu.
- Nếu trong thành rối loạn thì chúng ta sẽ hết đường. Ta có thể làm cái việc sai bắt giam y lại, nhưng ta cần phải biết có những ai hùa theo y nữa. Ta cần phải cắt bỏ cái phần mục nát sao cho đừng sót lại một tí gì. Anh sai ai theo dõi đấy?
- Gã xigan.
- Đáng tin cậy không?
- Gã đáng tin cậy lắm. Hôm qua gã đã làm việc ở giữa đám lính Koso, hôm nay lại sẽ tìm được việc ở đó. Tôi đã bảo gã nếu có công trong việc này thì gã sẽ được thưởng một con ngựa tốt với toàn bộ yên cương lành lặn. Gã sẽ giả vờ về hùa với chúng nó. Nếu có chuyện gì xảy ra chúng ta sẽ biết ngay.
- Cậu không còn người nào khác đáng tin cậy hơn nữa hay sao?
 - Có thì còn có, nhưng đám lính, Koso sẽ không tin vào người đó. Với gã xigan, chúng nó sẽ coi thường và không thèm giữ gìn trước mặt gã.
- Gã chỉ cần dò biết những kẻ cầm đầu!
- Tôi cũng bảo gã như thế.
- Vậy thì được. Ta đi đi.
- Thưa đại úy tổng trấn, - Mectsei đổi giọng nói. - những dấu hiệu bên ngoài tỏ ra rằng quân đội nhà vua đã đến.

[tieunamvu]

 Đôbô nhún vai, buồn bã đáp:
- Có thể là có đạo quân đến. Nhưng những dấu hiệu được tất cả các anh giải thích bằng việc đó, với ta chúng không có nghĩa là đạo quân nhà vua đã đến.
Mectsei ngớ người nhìn Đôbô.
Đôbô dang rộng hai cánh tay:
- Bọn giám trận đều đang ở đây cả. Ta đã trông thấy cả hai tên thống tướng cùng cưỡi ngựa ở mạn Onmodo. Chúng chưa điều đi một khẩu đại bác nào. Hai cánh quân của chúng cũng còn ở đây cả.
- Vậy có chuyện gì nhỉ? - Mectsei ngượng ngùng hỏi.
Đôbô lại nhún vai!
- Không thể có việc gì khác hơn, cậu em ạ, chỉ có thể là chúng nó đi vào rừng.
- Vào rừng?
- Vào rừng, với lại vào các ruộng nho. Ta nghĩ rằng hai tên thống tướng muốn tìm cách hạ bớt chiều cao tường thành. Chúng sai quân đi chở cành cây và lấy đất. Chúng sẽ lấp cái hào của ta và đắp gò lên ở những chỗ tường sạt lở. Có điều Pisơto thân mến này, điều này ta chỉ nói với cậu thôi. Hãy cứ để cho quân dân trong thành mừng rỡ vì việc có quân cứu viện đến.
Ông chìa tay ra cho người bạn đồng nhiệm và trìu mến nhìn anh ta. Sau đó ông quay vào cái phòng chỗ Petơ nằm.
Trời vừa xẩm tối, các toán kỵ binh Thổ lại lúc nhúc bò ra.
Dưới ánh một quả pháo sáng có thể trông thấy tất cả bọn kỵ binh đều cầm cương dắt ngựa, và mỗi một con ngựa đều tải nặng cành cây. Đàn lạc đà dài dằng dặc thì chở những bao tải đầy ắp. Khi chúng đi từ trên núi Boiut rẽ xuống, đàn lạc đà đi hàng một, con này nối con kia.
Đôbô chĩa nòng những tu pháo và những khẩu cối xuống, bắn vào giữa đội hình quân địch.
Nhưng đêm tới mỗi lúc một dày đặc và số kỵ binh địch không hề giảm bớt. Đôbô ngừng nã đại bác, chỉ ra lệnh cho những tay súng trường thỉnh thoảng bắn vào bọn chúng.
Quân Thổ rộn rịp làm việc dưới chân thành. Cành cây và dây nho ném lên nhau gẫy răng rắc. Xen vào giữa là tiếng hò của bọn quan giám trận đang cắt đặt.
Đôbô sai đem phần lớn đèn trong thành đến những chỗ tường vỡ. Người ta để đèn ở những chỗ có thể soi sáng ra ngoài tường thành, nhưng từ phía dưới không thể dùng tên hoặc dùng đạn mà bắn trúng được.
Bên trong thành tối đen, chỉ rải rác đây đó mới có một ngọn đèn. Ánh sáng hắt ra từ lò bánh chiếu sáng vùng Cổng Cũ. Đám phụ nữ lúc này cũng vẫn vừa làm vừa hát.
- Họ cứ hát nữa đi, - Đôbô nói. - May mắn không bao giờ lìa bỏ những nơi có tiếng hát. Quãng nửa đêm, Mectsei đứng trên tháp canh pháo đài Bôiki theo dõi xem quân Thổ có rục rịch chuyển sang công kích ban đêm hay không. Các võ quan khác cũng thay nhau đi khắp nơi trực đêm.
Mectsei khum hai bàn tay lại đặt sau tai và cúi xuống, tia mắt anh cố sức xuyên qua màn đêm.
Có ai từ phía sau giật giật áo đônman của anh.
Gã xigan.
Gã đi dép ionisa đến đây, trên đầu gã đội một cái mũ sắt cắm đầy lông gà. Một bên sườn đeo gươm, sườn bên kia đeo gươm cong kiểu Thổ có cán màu trắng.
- Suỵt … - gã nói vẻ bí ẩn. - suỵt!...
- Cần gì đấy?
- Con đã cảm thấy dây cương con ngựa tốt nằm trong tay con rồi.
- Mày biết được chuyện gì rồi ư?
- Ôi ôi!
- Mày có cả chứng cớ nữa chứ?
- Có ạ, chỉ cần bắt lấy nữa thôi.
- Thế thì bắt đi, đồ chó đẻ.
- Con bắt ư? Xin mời ngài đi theo con, rồi sẽ thấy. Nhưng phải quàng lên.
- Đi đâu?
- Đến chỗ bể nước. Heghétduy đã xuống dưới ấy. Giời ơi là giời!
- Một mình à?
- Ba tên lính của ông ta đứng canh bên cửa bể nước.
Mectsei hộc tốc lao xuống cầu thang.
Đến dưới chân tháp, anh gọi sáu chiến sĩ lại bên mình và bảo:
- Đi theo ta, không mang binh khí gì cả! Bỏ ủng ra! Đem theo dây da hoặc dây thừng!
Sáu chiến sĩ lặng lẽ tuân lệnh.

[tieunamvu]

 Khi họ đã xuống khỏi pháo đài, Mectsei nói tiếp mệnh lệnh:
- Chúng ta đi đến chỗ bể nước. Ba người lính đang ngồi ở đó hoặc có thể đứng, hoặc có thể nằm. Các ngươi hãy từ đằng sau xông lên bắt lấy chúng và trói cổ lại. Sau đó dẫn chúng vào ngục giao cho người cai ngục, bảo anh ta giam chúng lại. Không một tiếng kêu, một tiếng động nào đấy nhé!
Khu vực bể nước tối đen, ánh sáng chỉ chiếu tới đỉnh một cái cột cà khổ. Bắt đầu từ chỗ đó sáu chiến sĩ đi bằng bốn chân tay. Gã xigan làm dấu thánh giá lên mình.
Vài phút sau có tiếng lách cách, huỳnh huỵch, tiếng chửi rủa vẳng lên ở khu vực bể nước. Mectsei liền chạy đến.
Ba tên lính kia đã bị trói nằm dưới đất. Cả hai cánh cửa bể nước mở toang. Mectsei cúi nhìn vào. Dưới ấy là bóng tối lặng lẽ.
Anh quay lại khe khẽ hỏi gã xigan:
- Ở đây à?
- Chính con đã trông thấy lúc ông ấy đi xuống.
- Trung úy Heghétduy à? Mày không nhầm chứ?
- Ông ấy đấy ạ!
- Chạy mau vào chỗ ngài đại úy trấn thủ. Tìm ở chỗ pháo đài mới ấy. Bảo là ta mời ngài đến đây! Dọc đường nhớ nói với thượng úy Gergey phái ngay năm tay súng đến.
Gã xigan co giò chạy. Mectsei tuốt gươm cầm tay, ngồi xuống bậc cầu thang dẫn xuống bể nước. Lúc đó ở dưới kia tựa hồ có những tiếng động văng vẳng. Mectsei đứng dậy, đóng một bên cánh cửa che cầu thang.
Ở phía trên nghe rõ tiếng bước chân đi đến của năm tay súng và gần như cùng một lúc với họ, của Đôbô cùng với đồng Karixtôp. Người võ đồng xách một cái đèn soi đường cho Đôbô.
Mectsei ra hiệu cho họ nhanh nhanh lên. Những tiếng động dưới bể nước lúc đó đã to dần.
- Đằng này, đằng này! - Một giọng trầm vang lên dưới sâu.
Đôbô ra lệnh cho năm tay súng lên cò, họ phải kê súng lên mép hầm cầu thang bể nước, chĩa nòng xuống. Sau đó ông nói:
- Kơrixtôp, đến chỗ ngài Gergey lấy thêm hai chục người nữa lại đây.
Ông cầm lấy cây đèn trong tay chú, đặt xuống bên chân cột để ánh sáng khỏi chiếu vào hầm.
Dưới sâu có tiếng lách cách của binh khí, tiếng bước chân lạo xạo.
- Đằng này, đằng này! - Tiếng nói nghe đã rõ hơn.
Một tiếng bõm mạnh vào nước, liền đó một tiếng bõm khác…
Tiếng kêu eiva (úi chà),  međêt! (ối). Lại những tiếng lõm bõm…
Cánh cửa che cầu thang kêu đánh cộp. Rồi một người nhô đầu lên. Đôbô vớ cái đèn lên, soi vào mặt y.
Đó là trung úy Heghétđuy, mặt y xám ngắt như chì.
Mectsei thộp lấy cổ áo y.
- Bắt nó lại! - Đô bô quát.
Những bàn tay mạnh mẽ vồ lấy viên trung úy, lôi y ra khỏi hầm.
- Tước vũ khí!
Dưới kia tiếng lõm bõm vẫn mỗi lúc một vẳng lên nhiều hơn, rồi tiếng kêu bối rối loạn xạ:
- Jetisin! Jetisin! (Cứu với! Cứu với!).
Đôbô rọi đèn xuống một thoáng. Thì ra dưới đó rất đông bọn Thổ đội tuyban, binh khí tua tủa, đang dò dẫm trong bể nước rộng, tối thăm thẳm, và ở một đường hầm bên cạnh những tên khác vẫn đẩy nhau ùa vào.
- Bắn! - Đôbô thét.
Năm tay súng nhả đạn vào hầm.
Cái hầm nước ầm vang như một khẩu đại bác. Tiếng la hét tức tối đáp lại.
- Cậu ở lại đây nhé. - Đôbô bảo Mectsei. - Cần phải đi vào trong đường hầm, đi đến tận cùng. Nếu nó xuyên quá ra ngoài thành, chúng ta sẽ lấp lại, trát kín lại. Lúc nào cũng phải cử một người lính gác đứng bên tường.
Rồi quay sang đám chiến sĩ, ông trỏ Heghétđuy và các đồng lõa của y:
- Lấy gông sắt gông chúng nó lại! Nhốt riêng chúng nó ra từng đứa!
Và ông lại quay về pháo đài.
Từ dưới hầm sâu, Mectsei nghe một tiếng Hung vọng lên:
- Cứu với!
Anh soi đèn xuống. Một tên Thổ đội mũ da đang quằn quại trên xác những tên chết đuối: hắn đã kêu cứu.
- Các ngươi hãy dòng một cái dây xuống. - Mectsei bảo. - nhỡ tên này cũng là người trong thành.
Cạnh đó có một sợi dây kéo nước, người ta thả cả gầu xuống. Tên sắp chết ngạt bíu vào gầu, ba chiến sĩ kéo hắn lên.
Lúc lên đến nơi, hắn há hốc miệng ra thở như một con cá bị kéo lên bờ.

[tieunamvu]

 Mectsei soi đèn vào mặt hắn. Đó là một tên akinji ria mép rất rậm. Nước từ ria mép và quần áo hắn nhỏ ròng ròng.
- Mày là người Hung à? - Mectsei hỏi.
Tên kia vội quỳ thụp xuống:
- Thưa quan, mày tha cho tao!
Bằng cách gọi Mectsei là mày như thế, gốc tích Thổ của hắn lòi ra.
Xuýt nữa Mectsei xô hắn trở lại xuống hầm sâu, nhưng anh đã kịp nghĩ đến việc để hắn lại làm chứng thì tốt hơn. Anh bảo các chiến sĩ:
- Tước vũ khí của hắn đi và giam hắn vào chỗ mấy gã nông dân chuyển thư ấy.
-------------
Chú thích:
[71] Khoảng 15-16km, Giơđơblơ là huyện lỵ của huyện Gơđơnlơ, ngoại thành Budapest về phía đông bắc, Isosơxee là một xã trong huyện Gơđơnlơ, tại đây ngày 6 - 1- 1819 quân đội Hung đã thắng quân đội của đế quốc Áo, một trong những trận thắng oanh liệt nhất trong chiến dịch mùa xuân của cuộc Cách mạng dân tộc dân chủ hồi đó. Siôphôôc và Phuyrét là hai thị trấn nghỉ mát đối diện nhau hai bên bờ hồ Balatông.
[72] Theo kinh thánh là ông tổ của dân Do Thái.
[73] Một loại lính tình nguyện trong quân đội Thổ.
[74] Hai địa điểm ở Buđapest, cách nhau khoảng 8km.
[75] Tiếng Latinh trong nguyên bản: Bài kinh lễ mồ.
[76] Pônxius Herenuius, tướng của dân tộc Xamnit, chết năm 291 trước CN. Ông đã bắt được một đạo quân La Mã trong thung lũng Phuốcsê Côđin khiến người La Mã phải chịu thua và chấp nhận điều ước hòa binh (321 trước CN). Nhưng về sau Viện Nguyên lão của La Mã bội ước và chiến tranh lại tiếp diễn. Tuy vậy Pônxius đã tha mạng cho 600 tù binh La Mã mà không đòi điều kiện gì. Cuối cùng Pônxius bị thua, bị bắt và bị người La Mã giết hại trong ngục. Sau chiến bại này dân tộc Xamnit ở bán đảo Itali cũng mất luôn cả nền độc lập. Ở đây ý nói đến chủ nghĩa nhân đạo chung chung.
[77] Một nhân vật thần thoại Hy-lạp có sức mạnh vô địch, trong đời đã lập được 12 kỳ công, do đó được các thần đưa lên núi Olympia và cũng trở thành thần.
[78] Khi được các thiên thần báo tin Chúa Trời sẽ phá hủy thành Sôđôma, thoạt đầu Abraham xin phép được báo cho dân trong thành biết để cứu họ, bị từ chối, Abraham lại xin phép chỉ báo riêng cho gia đình ông Lôt (Loth), là một gia đình lương thiện, biết để cứu người lành.
[79] Laokon, tác phẩm nổi tiếng nhất của nghệ thuật tạo hình hậu kỳ Cổ Hy Lạp (thời kỳ đế quốc Henlen). Quần tượng này do ba nghệ sĩ bậc thầy: Hagêxandrôax, Pôluyđôrôx và Alenôđôrôx điêu khắc, mô tả giáo chủ thành Tơroa và các con trai trong cuộc chiến đấu sống mái chống lại một bầy rắn. Bầy rắn do nữ thần thành Aten (là thành phố cừu địch với thành Tơroa) phái đến giết họ vì họ đã tiên cảm thấy con ngựa gỗ mà quân Aten để lại trước thành sẽ gây nên tai họa cho thành Tơroa và do đó họ đã phản đối việc đưa con ngựa gỗ vào thành. Động tác Laokon ở đây có nghĩa là động tác cố gắng hết sức.
[80] Tháp Pisa (đọc là Piza) : một cái tháp ở thành phố Pisa (Trung Ý), nổi tiếng vì sau khi xây dựng xong, một bên nền bị lún và mỗi năm một nghiêng dần mà vẫn chưa đổ. Đứng như cái tháp Piza là đứng xiêu xiêu vẹo vẹo.
[81] Các loại lính trong quân đội Thổ hồi đó.

[tieunamvu]

7

Ngày hôm sau, mồng bốn tháng mười, mặt trời mọc chiếu sáng một dải đất cao mới đắp xung quanh thành. Con hào sâu bao quanh thành về phía bắc giờ đây đã bị lấp từng quãng. Nơi trước kia là hào giờ đây đã thành gò.
Những gò đất mới đắp nhô lên đối diện với những chỗ tường vỡ. Bên dưới là bổi, cành cây khô, dây nho khô buộc thành bó, bên trên là đất. Chắc chắn quân Thổ sẽ tiếp tục công việc đó cho đến khi một vài gò đất đã cao đến mức có thể đặt pháo bắn thẳng vào trong thành và có thể xung phong vào thành không cần thang.
Đôbô quan sát công việc của chúng. Ông lặng lẽ, nét mặt bình tĩnh quan sát tất cả mọi hướng. Sau đó ông cho mời các sĩ quan. Ông mời vào phòng hiệp sĩ bốn viên thượng úy, một trung úy, một viên quản, một thập trưởng và một binh nhất. Cả viên thư lại Mihai, người phát bánh, cũng được mời vào.
Cái bàn đã được phủ một tấm dạ xanh lá cây. Trên bàn đặt một cái tượng chịu nạn và hai cây nến cháy hai bên. Trong góc phòng là người đao phủ mặc quần áo dạ màu đỏ. Than đỏ hồng trong cái lồng ấp bên cạnh. Tay gã cầm một cái quạt gió. Bên cạnh cái lồng ấp còn có những thỏi chì và những cái kìm.
Đôbô mặc quần áo dạ đen. Cái lông đại bàng của hàm đại úy cắm trên chỏm mũ sắt. Một tờ giấy trắng đặt trước mặt ông.
- Các chiến hữu, - ông nói, nét mặt nghiêm nghị gần như cau lại. - sở dĩ chúng ta hội họp lại đây là để xét xử trường hợp của trung úy Heghétđuy và các đồng lõa của y. Hành động của chúng chứng tỏ chúng là những tên phản bội. Chúng ta sẽ xét xử chúng một cách phù hợp với lương tâm.
Rồi ông ra hiệu dẫn các tội nhân ra.
Gergey đứng lên nói:
- Thưa các ngài, trong việc này tôi không thể làm quan tòa được. Tôi đang có điều bất hòa với bị cáo. Xin các ngài hãy cho tôi rút khỏi ghế buộc tội.
Mectsei cũng đứng dậy nói:
- Tôi chỉ có thể làm chứng mà thôi. Không ai có thể vừa làm quan tòa lại vừa làm chứng được.
- Vậy ông hãy làm chứng. - Những người ngồi quanh bàn trả lời.
Gergey rời khỏi soái phủ, Mectsei đi ra tiền sảnh.
Lính gác dẫn Heghétđuy cùng ba đồng lõa của y vào, và cả tên Thổ nữa.
Heghétđuy tái mét mặt. Những quầng thâm viền quanh mắt y. Y không dám ngửng nhìn lên. Đôbô chỉ để y lại, những tên kia ông bảo dẫn ra ngoài.
- Ngươi hãy nói cho chúng ta hay. - Ông nói. - Việc đưa đường cho quân Thổ là việc gì thế? Heghétđuy thu hết can đảm, ấp úng thanh minh:
- Tôi chỉ muốn lừa quân Thổ vào bể nước. Tôi không muốn nộp thành cho giặc. Bể nước thì rộng. Chúng tôi tìm thấy một lối hẹp đi vào qua bể nước. Tôi nghĩ nếu chính tôi tiêu diệt được hàng nghìn tên Thổ, công đầu sẽ thuộc về tôi.
Đôbô bình tĩnh nghe từ đầu đến cuối. Các sĩ quan cũng chẳng hỏi han gì y cả. Khi y không còn gì nói nữa. Đôbô sai dẫn y đứng sang một bên rồi lần lượt gọi từng tên lính vào.
- Chúng con, - tên đầu tiên nói. - chúng con không thể làm gì khác ngoài lệnh của ngài trung úy. Chúng con phải vâng lời khi cấp trên ra lệnh.
- Nó ra lệnh như thế nào?
- Ngài trung úy ra lệnh cho chúng con đứng trên miệng bể nước để ngài đưa một vài tên Thổ vào.
- Nó nói sao, để làm gì?
- Để bàn việc nộp thành.
Đôbô nhìn viên trung úy, Heghétđuy lắc đầu:
- Không đúng! Nó nói dối!
- Con mà nói dối à? - Gã lính tức giận nói. - Thế ngài trung úy đã chẳng bảo là quân Thổ hứa đủ mọi điều tốt đẹp, còn chủ tướng Đôbô chẳng hứa điều gì tốt cả, đến như tiền công cố thủ cũng không muốn trả.

[tieunamvu]

 - Nói láo. - Heghétđuy nhắc lại.
Người ta dẫn tên lính thứ hai vào.
- Tại sao chúng mày lại ở bên giếng?
- Chúng con chờ quân Thổ ạ. - Gã buồn rầu đáp. - Ngài trung úy bảo rằng trước sau rồi thành cũng lọt vào tay quân Thổ, vậy chẳng thà được tiền còn hơn là đổ máu. Nếu chúng ta không nộp thành, chắc chắn chúng ta sẽ chết.
Đôbô sai dẫn cả gã thứ ba vào.
- Con không biết gì cả ạ. - gã ấp úng. - con được phái đến bên giếng thôi ạ, chứ còn tại sao, con không biết ạ.
- Trung úy Heghétđuy không bảo mày rằng điều đình với quân Thổ thì tốt hơn hay sao?
- Cái ấy thì có đấy ạ.
- Lần đầu tiên trung úy nói vào lúc nào?
- Vào buổi tối sau đợt đại công kích ạ.
- Trung úy nói thế nào?
- Trung úy nói là ấy… rằng trung úy bảo là: chúng ta ít người, quân giặc thì đông, rằng là đấy, những thành khác cũng có giữ được đâu, vậy mà lúc đó quân Thổ còn đi riêng làm hai đạo.
- Trung úy Heghétđuy có nói gì về khoản tiền cố thủ không?
- Có ạ. Trung úy nói đáng lẽ chúng con phải được lĩnh gấp đôi tiền.
- Còn về việc nộp thành thì trung úy nói sao?
- Nói rằng là ấy… trung úy bảo rằng, thì quân Thổ thể nào rồi cũng lấy được thành, vậy thà để chúng nó trả tiền cho, còn hơn là để đầu cũng mất.
- Thế quân lính nói lại thế nào?
- Dạ, không nói gì cả. Khi quân Thổ gọi vào, chúng con chỉ nói chuyện bên cạnh đống lửa thôi ạ.
- Các ngươi không đối đáp với chúng ư?
- Không ạ. Chỉ có ngài trung úy nói chuyện với chúng vào lúc khuya mà thôi.
- Nói bằng cách nào?
- Nói qua một kẽ nứt ổ chỗ Cổng Cũ ấy ạ. Trung úy đi đến chỗ ấy và nói chuyện đến ba lần cơ ạ.
- Với quân Thổ à?
- Với quân Thổ ạ.
- Và khi quay về, trung úy nói gì?
- Trung úy nói là quân Thổ để cho tất cả mọi người rút đi không động chạm gì đến, không chém ai cả. Ngoài ra còn trả cho toàn lính Koso mỗi người mười đồng vàng, với lại hai pasa gửi thư có tướng ấn đến để bảo đảm lời hứa.
- Trong số lính ở đấy, mấy người nghe nói về chuyện đó?
- Độ mươi người.
- Thế tại sao các người không báo cho ta biết? Các ngươi đã chẳng thề không nói chuyện về việc nộp thành hay sao?
Gã lính im bặt. Đôbô tiếp:
- Đáng lẽ bổn phận của các ngươi là phải báo cáo ngay về câu chuyện của ngài trung úy!
- Chúng con không dám ạ.
- Tóm lại các ngươi đã rắp tâm trao thành vào tay giặc Thổ. Những ai đồng tình vào việc này?
Gã lính kể ra bảy tên nữa, sau đó gã phân trần:
- Chúng con, thưa ngài đại úy, chúng con không đồng tình đâu ạ. Chúng con chỉ tuân theo mệnh lệnh. Chỉ có ngài trung úy nói thôi, ông ta đã ra lệnh cho chúng con ạ.
Bức tường bị viên đạn bắn vào kêu lên một tiếng. Những bộ giáp treo trên dãy cọc rung lên lách cách. Một mớ vôi vữa trên tường rơi xuống sàn nhà.
Đôbô nhìn các quan tòa:
- Ai còn gì hỏi nữa không?
Các quan tòa ngồi bên bàn hầu như cứng đờ cả người. Cuối cùng viên quan tòa binh nhất lên tiếng hỏi:
- Mười người lính đã đồng tình với việc giao thành cho quân Thổ à?
Gã lính tái mặt, nhún vai:
- Người lính không thể muốn gì khác ngoài điều mà sĩ quan của mình muốn.
Không còn câu hỏi gì khác.
- Đang còn tên Thổ nữa. - Đôbô nói. - Dẫn nó vào đây.
Tên Thổ cúi vái ba lần rồi mới đi tới trước cái bàn. Tới đó hắn đứng khom lưng xuống, tay vòng lại trước ngực.
- Tên mi là gì? - Đôbô hỏi.
- Iuxup.
- Iuxup, tiếng Hung nghĩa là Jôjép. Đứng thẳng người lên!

[tieunamvu]

 Tên Thổ đứng thẳng dậy. Hắn là một tên akinji khoảng chừng ba chục tuổi, người chắc nịch, bắp thịt nổi cuồn cuộn. Cái mũi bị tẹt và vết sẹo đỏ trên đầu chứng tỏ hắn đã từng xông pha nhiều trận mạc. Trả lời cho các câu hỏi, hắn nói hắn đã ở nước Hung mười năm nay, hắn đã đứng bên tường thành khi Heghétđuy hỏi qua kẽ nứt: “Ê, bọn Thổ, đứa nào biết tiếng Hung?”
- Nó nói láo. - Heghétđuy lầm bầm. - Zôntôi cũng luôn luôn nói chuyện với quân Thổ đấy thôi.
- Tôi? - Zôntôi hỏi như quát lên.
- Đúng cậu nói. Mỗi lần có đợt công kích cậu đều luôn luôn kêu to lên với chúng nó.
Zôntôi tái người đi vì giận, nhảy dậy khỏi ghế ngồi.
- Tôi đề nghị điều tra về bản thân tôi. Tôi không thể tiếp tục ngồi trên ghế quan tòa nữa. Còn mỗi khi tôi đánh tôi lại kêu lên một tiếng, cái đó có thể. Nhưng đó chỉ là tiếng chửi. Đó không phải là lầm lỗi! Nói như vậy là nghĩa lý gì?
Đôbô nói để anh bớt giận:
- Tất cả chúng ta đây đều biết cái thói quen đó của anh, và chẳng ai vì thế mà nói anh. Nhưng vì anh đã nổi giận đối với kẻ bị cáo, chúng ta miễn cho anh khỏi việc xét xử.
Zôntôi cúi chào và đi ra. Đôbô lại nhìn tên Thổ.
Bằng một thứ tiếng Hung cà khổ, hắn kể rằng Heghétđuy đã nói chuyện với một tên aga, sau đó với bêi Orơxơlan ở chỗ Cổng Cũ. Heghétđuy đã đề nghị tên bêi hứa lời hứa danh dự làm chứng và đưa một trăm đồng vàng. Heghétđuy đã nói đến đêm sẽ đưa đường cho tất cả đạo quân vào thành, chỉ cần đào hầm bên cạnh cổng chỗ vẫn thường đặt cái trống đồng lớn. Y (hắn chỉ Heghétđuy) nói là một đêm y đã đi trong bể nước và tìm thấy một đường hầm, nhưng đường hầm đó đã bị lấp ở chỗ Cổng Cũ. Ở chỗ lấp y nghe tiếng trống đồng đánh ngay trên đầu và nghe cả tiếng bước chân của bọn lính, như vậy không cần phải đào nhiều lắm. Đến mười hai giờ đêm, y sẽ chờ bọn kia. Nhưng bọn kia cũng cần phải đảm bảo sẽ không phạm đến những người lính Koso đứng ở chỗ Cổng Cũ. Chúng nó thỏa thuận. Nửa đêm Heghétđuy xách đèn dẫn đường cho chúng. Bọn ionisa, axap và piát lẫn lộn cùng vào. Ba nghìn tên đi vào đường hầm. Những bộ phận khác của đạo quân, có trời biết bao nhiêu nghìn tên, chờ hai cửa thành sẽ mở. Nhưng một sự cố đã xảy ra là cái đèn của Heghétđuy bị va vào tường ở chỗ góc bể nước và tắt ngầm. Y tiếp tục dẫn tiền đội đi trong bóng tối. Y biết đường đi nhưng thành bể nước hẹp, trong bóng tối y có thể đi được nhưng đám lính tiền đội chen chúc nhau nên ngã xuống nước.
- Mi có biết về chuyện bêi Đạo sĩ cướp mất đứa con trai của một thượng úy bên chúng ta không? - Đôbô hỏi.
- Có ạ. Đã hai tuần nay người ta tìm đứa bé ấy khắp trong các trại. Ngài bêi sai tìm. Người ta đã ăn cắp mất của ông ta, hoặc giả đứa bé đã trốn mất vào ngày thứ ba sau khi đến đây. Đôbô nhìn Heghétđuy và nói:
- Đồ khốn kiếp!
Heghétđuy quỳ sụp xuống:
- Xin các ngài khoan thứ, xin các ngài đoái thương đến thân tôi: Tôi đã lầm lạc, đầu óc tôi đã lú lẫn.
- Mi có thú nhận là mi đã muốn trao thành vào tay quân địch hay không?
- Tôi xin nhận.
Cuộc thảo luận không kéo dài quá một tiềng đồng hồ.
Sau đó, trung úy Heghétđuy đã lủng lẳng giữa bãi chợ, trên cái giá treo cổ đóng vội bằng một thanh xà.
Phuyghet loa to với dân thành:
- Tất cả những kẻ phản bội lời thề, bất kể lính thường hay sĩ quan mà muốn trao thành vào tay giặc Thổ đều chết như thế này cả!
Ba gã lính trơn bị xẻo tai dưới giá treo cổ. Bảy tên nữa bị xiềng chân và sai đi phục dịch ở trong thành.
Còn tên Thổ, người ta ném nó ra ngoài thành qua bức tường cao ở phía tây cho nó rơi xuống gãy cổ giữa đồng bọn.
Dân thành có thể thấy rằng Đôbô không đùa.

[tieunamvu]

8

Tình mẹ. Người mạnh hơn tất cả mọi sức mạnh trên đời! Người là ánh dương náu trong cơ thể con người! Người là ngọn lửa thiêng từ trái tim Thượng đế giáng trần, là sự dịu dàng mà vô địch, không sợ cả cái chết!
Người, kẻ đã từ bỏ mái nhà yên ổn, gối êm đệm ấm, tất cả gia tài châu báu để cải hình đổi dạng vượt qua cái chết trùng trùng điệp điệp mà đến với những người thân yêu đang bị hiểm nguy đe dọa của Người! Người, kẻ chui xuống lòng sâu quả đất, với thanh gươm mỏng mảnh mà muốn vượt qua tường thành, bức tường thành mà hàng trăm ngàn con dã thú vũ khí tua tủa lúc nhúc phía trước mặt đang phải gào thét một cách bất lực! Người, kẻ không biết đến những việc gọi là không thể được mỗi khi nói về người mà Người yêu, dù có phải đồng nguy cộng khổ, cùng chịu chết với họ chăng nữa. - Ôi trái tim phụ nữ, ta xin bái phục Người!
Suốt hai đêm, hai ngày họ đào cật lực qua những chỗ sụt của đường hầm, trong cái lạnh lẽo ẩm ướt dưới những vòm trần lúc nào cũng chỉ chực đổ. Đôi chỗ đường chỉ bị lấp có vài bước, sau một giờ lao động họ đã có thể chui qua. Nhưng đôi chỗ họ phải trầy trật với cả những tảng đá, mà cánh tay phụ nữ yếu đuối cũng như cánh tay của người thiếu niên mười lăm tuổi chẳng lấy gì làm mạnh khỏe cho lắm đều không quen với loại công việc như vậy.
Đêm mồng ba tháng mười, khi trại giặc vừa yên ngủ, họ mang theo tất cả số lương thực. Theo tính toán của họ thì tòa thành chỉ còn cách họ chừng trăm bước. Họ hy vọng sẽ không phải quay trở lại nữa.
Và họ làm việc suốt đêm.
Ở dưới đất họ không thể biết được khi nào trời hửng, khi nào mặt trời lên. Suốt đêm họ nghe tiếng vó ngựa chở đất và chở cành cây, họ nghe cả tiếng nổ của tu pháo và các cỡ đại bác trong thành. Ở dưới đó họ cứ ngỡ là có tấn công ban đêm và họ làm việc càng hăng hái hơn để có thể lọt vào thành được.
Nhưng ngoài kia trời đã hửng, bình minh đến, rồi mặt trời nhô lên sau những dải núi xứ Bôrơsốt. Gia nhân của tên lái ngựa Thổ trông thấy cảnh hoang vắng của cái lều bèn nhòm vào. Hòn đá bị vần sang một bên và cái miệng hầm rộng làm chúng vô cùng kinh ngạc. Vì bọn kỵ binh đã lại tản đi khắp nơi để thu nhặt cành cây, tên lái ngựa đích thân chạy bổ đến chỗ một tên võ quan đeli và hầu như run lên vì mừng rỡ, báo cáo:
- Thưa quan, con xin trao thành vào tay quân đội. Đêm qua con vừa phát hiện ra một đường hầm!
Đông đảo bọn đeli, bọn akinji, bọn bêli, và gureba lập tức bỏ cành cây, bỏ ngựa giữa đồng.
Tiếng kèn tập hợp vang động. Lính của tất cả các cơ ngũ chen chúc xáo trộn vào nhau, binh khí va chạm lách cách, reo hò xô nhau qua miệng hầm xuống lòng đất. Tên lái ngựa cầm đuốc dẫn đường.
Trong lúc đó, hai linh hồn đáng thương đang trườn, bò, bì bõm, dọn dất vần đá, cố gắng tiến lên phía trước. Đến một chỗ con đường lại trở nên dốc và mở rộng ra có những hòn đá khô ráo. Họ đi vào một cái phòng ngầm rộng hình tam giác và ẩm ướt.

[tieunamvu]

 - Chúng ta đang ở bên dưới con hào ngoài thành thì phải. - Mikơlốt nói.
Nhưng hai góc kia của cái phòng ngầm đều bị đất sụt lấp kín. Trong hai góc đó, góc nào có lối đi?
Ở một góc, đất sụt võng xuống hình yên ngựa. Trên đỉnh có một lỗ hổng nhỏ, may lắm cũng chỉ đút lọt nắm tay. Ở góc kia, bên cạnh lớp đất sụt có một kẽ nứt nhỏ.
- Ở đây con đường chia hai ngả, - Mikơlốt nói. - vấn đề bây giờ là chúng ta phá lối nào?
Cậu đứng lên mấy hòn đá, giơ cây nến vào chỗ lỗ hồng. Ngọn lửa lay động. Cậu lại thử ở chỗ kẽ nứt phía bên trái. Ở đó ngọn lửa cứ đứng yên.
Cậu cắm cây nến lên vành mũ rồi bíu vào hòn đá ở trên cùng. Êvo đến giúp sức. Hòn đá lộc cộc lăn qua những hòn khác.
- Một hòn nữa! - Mikơlốt nói.
Cả hai lại cố sức kéo. Hòn đá này không chịu nhượng bộ.
- Ta phải đào những hòn đá nhỏ xung quanh nó ra.
Mikơlốt nói rồi cầm lấy xẻng hớt lớp đất sỏi xung quanh hòn đá. Sau đó họ lại bíu vào nó. Hòn đá lung lay. Mikơlốt thở phào một cái, đưa tay lên lau mặt.
- Mệt quá. - Cậu mỏi mệt nói.
- Nghỉ một tí. - Êvô đáp.
Họ ngồi xuống một hòn đá. Mikơlốt ngã lăn ra và ngủ thiếp đi luôn.
Êvo cũng choáng váng, mệt tưởng chết được. Quần áo nàng ướt sũng đến ngang đầu gối, bùn lấm be bét, tay nàng rơm rớm máu. Vì cứ phải cúi lên cúi xuống nhiều, tóc nàng xổ tung ra, một nửa lấp trong áo đônman, một nửa xõa ra ngoài áo, phất phơ vờn quanh cổ.
Nàng cầm cây nến soi vào cả hai lỗ hổng. Cà hai đều chỉ con đường tự do.
- Ta nghỉ một tí. - Nàng vừa gắn cây nến xuống mặt hòn đá vừa nói. - Nhưng ta không ngủ đâu, không, ta chỉ nghỉ thôi.
Vừa ngả lưng ra phía sau, nàng đã nghe tiếng vang khe khẽ ở đằng trước. Nàng nhíu lông mày nhìn vào bóng tối phía trước mặt: tiếng ồ ạt ở trên kia hay ở dưới này?
Từ đằng kia đường hầm, một tia sáng đỏ vụt hiện ra.
- Mikơlốt! - Êvo rú lên, lay cậu thiếu niên. - Chúng nó đến đấy!
Người thiếu niên mệt mỏi giương mi mắt lên.
- Chúng nó đến đấy!
Êvo tuyệt vọng nhắc lại và đưa tay lên đốc gươm.
Thanh gươm chỉ còn lại cái vỏ. Nó đã nằm lại ở một chỗ hầm sụt nào đó, nơi họ bẩy đá. Những thanh gươm cong cái quanh thắt lưng nàng cũng đã bị gãy hết trong lúc làm việc, cả con dao găm cũng vậy. Trong tay họ không có gì nữa.
Ánh sáng càng đến gần càng rõ dần.
Êvo thu hết sức lực bíu vào tảng đá. Mikơlốt cũng vậy. Cây nến của họ tắt phụt. Tảng đá nhúc nhích nhưng vẫn không chịu nhường bước.
Họ rụng rời nhìn tên lái ngựa cầm đuốc từ trong bóng tối nhô ra, và cạnh hắn tên aga hộ pháp, ria dài lòng thòng, quanh thắt lưng lấp lánh những thanh gươm cong.
Sau đó là những bàn tay vồ xuống người họ.
Tên aga đưa mắt nhìn cái công việc đang làm dở và nhanh chóng quyết định.
- Nhãi con, cầm lấy cây đuốc! Ở đây mày đã biết đường rồi. - Hắn bảo Mikơlốt.
Mikơlốt không hiểu lời nói, cậu chỉ biết chúng nó ấn cây đuốc vào tay cậu. Chỉ một loáng bọn lính giặc đã dỡ hết những tảng đá nặng. Con đường rộng bằng hai tầm người đã mở thông. Căn phòng ngầm chật ních lính địch.
- Mày sẽ dẫn chúng tao đi. - tên aga bảo Mikơlốt. - Còn tên kia, - hắn nhìn sang Êvô nói tiếp. - ở lại đây. Nếu mày dẫn chúng tao đi lạc hướng tao sẽ quẳng con đàn bà này vào giữa đám lính.
Một tên ionisa dịch lời hắn nói.
Êvo nhắm mắt lại.
Tên aga ngoái nhìn ra sau ra lệnh:
- Một đeli giữ lấy nó!
Rồi hắn xô Mikơlốt đi lên trước.
Một tên đeli đến đứng bên cạnh Êvo, những đứa khác tiếp tục đi. Nhưng vì tên aga không nói đích đứa nào phải giữ tù binh nên tên đeli liền chuyển ngay sang cho một tên đeli khác.
- Mày giữ lấy nó!
Tên này cũng đứng canh một lát, nhưng rồi hắn sực nhớ ra rằng những kẻ nào vào được thành trước tiên sẽ được phong quan to đến mãn kiếp, hắn liền định chuyển tù binh cho một tên mưxenlem.
- Tao không giữ đâu. - Tên mưxenlem trả lởi và tiếp tục bước đi.
Tên đeli cáu tiết uất người.
- Được, để tao giữ cho, mày cứ đi đi. - lúc đó một tên axap nhỏ bé đội mũ lông bảo tên đeli như vậy rồi tuốt gươm cong đến đứng bên người thiếu phụ.

[tieunamvu]

 Êvô dở sống dở chết tựa người vào vách. Những tên lính ăn mặc đủ các loại trang phục khác nhau, bẩn thỉu, nồng nặc mùi thuốc súng và mùi hành, hấp tấp bước qua bên cạnh nàng. Đứa nào đứa nấy gươm đều đã tuốt trần lăm lăm trong tay, mắt tất cả chúng nó đều đã cháy rực niềm hy vọng chiến thắng.
Thỉnh thoảng một tên lính cầm đuốc soi đường trước một tốp lính mới lại đi đến. Cũng có một đôi tốp chỉ dò dẫm trong bóng tối mà đi vào. Binh khí lách cách loảng xoảng trên mình chúng. Một tên địch vác trên vai một lá cờ lớn màu đỏ.
Chợt một tiếng rầm rầm xa xăm bỗng vẳng lên tựa hồ như sấm ran trong lòng đất. Con đường hầm, từ chỗ đổ vào phòng ngầm lui về phía sau một quãng dài đổ sập xuống. Tiếng rầm rầm kéo dài đến mấy phút. Đá lở, đá lăn phát ra tiếng động trầm trầm. Sau đó không một kẻ nào còn có thể vào thêm được nữa.
Từ hướng hầm sập có tiếng rên la và tiếng thở dốc vẳng đến. Về phía ngược chiều lại là tiếng lách cách khe khẽ của khối binh khí đang đi xa dần.
Tên lính canh người thiếu phụ bỗng nói bằng tiếng Hung:
- Cô đừng sợ!
Và y cầm lấy tay người thiếu phụ hỏi:
- Cô là ai?
Người thiếu phụ không thốt nổi nên lời.
- Cô là người Hung chứ?
Người thiếu phụ gật đầu.
- Cô hãy đi theo tôi. - Tên axap nói. - Ở đây con đường rẽ hai ngả. Nếu tôi mở được lối kia chúng ta sẽ thoát. Nhưng nếu chỗ này cũng bị sập nữa...
Êvo lại cảm thấy cái dòng sự sống luân chuyển trong mạch máu của mình.
- Bác là ai? - Nàng tỉnh người lại, hỏi.
- Tên tôi là Vosanhi. Tôi muốn làm điều tốt cho cô.
Anh ta lấy từ trong thắt lưng một thỏi thép và đá lửa rồi đánh lửa lên. Cái bùi nhùi mau chóng bắt lửa. Làn khói thơm hòa lẫn vào không khí ngột ngạt của đường hầm. Anh ta giơ bùi nhùi lại chỗ cây nến và thổi. Cây nến cháy bừng lên. Căn phòng lại tràn đầy ánh sáng.
- Cô hãy cầm lấy cây nến này.
Anh ta bước đến chỗ đất sụt phía bên trái và chỉ lắc một cái đã làm lung lay những hòn đá. Anh nhỏ người nhưng khỏe sức. Những hòn đá vuông to lần lượt lăn đi, hòn lăn ra ngoài, hòn lăn vào trong. Chẳng bao lâu đã có một lỗ hổng vừa đủ cho một người có thể chui qua. Anh cầm lấy cây nến trong tay người thiếu phụ và đi lên trước. Một bàn tay anh xòe ra che trước ngọn nến. Anh đi vội đến nỗi Êvo phải khó khăn lắm mới theo kịp.
Con đường chỗ đó đã quang hơn nhưng họ vẫn cứ còn phải đổ dốc.
Voxanhi bỗng nhiên quay người lại hỏi:
- Cô là ai? Có lẽ cô từ chỗ hoàng thượng đến chăng?
- Từ đấy đến. - Êvo trả lời, cứ như thể đang nói mê.
- Chúng tôi có nhận được viện binh không?
- Tôi không biết.
- Thôi, đằng nào cũng thế. Phải chi tôi biết được chúng ta đang ở đâu. Chúng ta phải đi gấp lên để vào trước bọn Thổ.
Con đường đã dốc lên. Ở hai bên đường đôi khi đã thấy một vài phòng ngách. Còn những hòn đá thì lại màu nâu và hơi ẩm lấp lánh như sương trên vách đá.
- Chúng ta vào đến trong thành rồi. - Voxanhi nói. - Chúng ta sẽ chui ra ở chỗ bể nước chứ không sai.
Một đống vữa trắng ngăn con đường lại, mùi vôi nồng nực phả đến chỗ họ.
Voxanhi chửi:
- Cha chả, purgatorium [Tiếng latinh: nơi rửa tội; nơi hóa kiếp].
- Cái ấy nghĩa là gì?
- Không có gì cả, nào. Tôi sẽ trèo lên trước. Cô cầm lấy cây nến này.
Anh nẳm áp bụng lên đống vữa, bò qua. Êvo thò tay đưa cây nến sang. Vosanhi đã đứng ở phía trong, anh cầm lấy cây nến và lầu bầu cái gì không rõ. Rồi anh giúp Êvo bò qua đống vữa.
Họ đứng trong một căn hầm rộng và trắng lóa. Từ phía trên, tiếng kinh cầu siêu vẳng xuống: Bai Inparadisum deducant te angeli[83] và từ cao hơn nữa, ánh sáng ban ngày le lói chiếu xuống.
Căn hầm đầy những quan tài trắng để chồng chất lên nhau, và khắp xung quanh là vôi pha loãng. Trên mép các quan tài, vôi khô đi thành những viền tua tua. Một bên vách căn hầm, cạnh đống quan tài, một xác chết mặt gầy gầy có ria mép, mặc áo, nhô ra khỏi bể nước vôi trong tư thế nghiêng nghiêng. Ánh sáng phía trên lọt xuống chiếu sáng khuôn mặt xác chết, một sợi dây lủng lẳng trên cổ.
Vosanhi kinh ngạc nhìn cái xác đó. Rồi anh ngoái nhìn lại.
Êvo ngã lăn trên mặt đất sau lưng anh, bất tỉnh nhân sự.