Đội thiếu niên tình báo bát sắt

[TuongLinh]

V

Trên khoảng đất bằng phẳng bên hồ Gươm, đối diện Toà thị chính thành phố, có hai chú bé mải mê đánh bi. Người đi đường chẳng ai chú ý tới hai chú bé và chúng hình như cũng không biết gì đến cảnh vật xung quanh, ngoài sự được thua cay cú của từng ván bi.

Mỗi lần có tiếng còi ô-tô, chúng lại đảo mắt sang phía Toà thị chính.

Một chiếc xe hòm sơn đen bóng loáng phóng đến. Xe chưa đỗ hẳn, cánh cửa đã bật mở. Một tên lính bảo vệ cầm súng tiểu liên “xì ten” nhảy xuống. Tiếp theo là một lão mặt mày phốp pháp, tóc chải mượt, cắp cặp da bước xuống xe. Tên lính bảo vệ thứ hai chui khỏi ô-tô đứng ngay cạnh chiếc xe, tay lăm lăm khẩu súng, mắt nhâng nháo nhìn quanh. Lão phốp pháp bệ vệ bước vào cổng Toà thị chính; tên lính cầm khẩu “xì ten” liền bám gót theo sau.

Hai chú bé chụm đầu đếm bi, khẽ trao đổi:

- KBC-25. Nó đấy! Muộn hơn hôm qua.

- Tên bảo vệ còn đứng trực lại ở xe, chắc thằng cha sẽ ra ngay.

- Chiều qua đuổi đến đâu rồi?

- Chợ Hàng Da!

- Lão sụ khôn thật, mỗi ngày lủi một đường.

- Lủi đâu thì rồi nó cũng phải về ổ chứ.

- Chơi tiếp đi. Thấy hắn ra xe, ta sẽ báo hiệu cho nhóm trên.

Vào lúc đó, trên các ngả đường Bờ Hồ - Hàng Gai, Hàng Bông - chợ Hàng Da, Đồng Xuân - Hàng Mã, đều có rải rác từng tốp trẻ bán báo, đánh giày, bán lạc rang quanh quẩn đi lại. Hôm trước, chiếc xe hòm sơn đen mất hút ở quãng nào, thì hôm sau chúng lại có mặt ở quãng đó. Như một vết dầu loang, từ khoảng đất đánh bi bên hồ Gươm, lũ trẻ cứ chuyển dịch dần qua các đường phố, bám riết lấy lối đi thay đổi từng ngày của chiếc xe KBC-25.

Sau năm ngày, các chiến sĩ đội Z Công an quận 6 đã nhận được bàn giao tỉ mỉ của đội thiếu niên tình báo Bát Sắt địa điểm nhà riêng của tên Trương Đình Tri.

Việc thi hành án tử hình tên bán nước được chuẩn bị như một chiến dịch. Những người lãnh đạo Công an Hà Nội nhìn thấy trước sự lồng lộn trả thù điên cuồng của kẻ địch sau cái chết của tên Việt gian lợi hại này.
Kế hoạch hành động được xúc tiến khẩn trương nhưng thận trọng, tỉ mỉ, mở đầu bằng việc thực hiện chỉ thị mới của anh Cả: rút bớt những đội viên Bát Sắt làm nghề lang thang trên đường phố. Cơ sở tiệm Li-đô, hiệu Quốc Việt tạm ngừng hoạt động. Kho Y trong nhà đại uý Lăm-be thôi không nhập hàng. Phát triển thêm cơ sở ở phía nam, cách xa trung tâm thành phố.

Bên dãy nhà lẻ phố Bạch Mai, nhìn chếch sang ngõ chùa Liên Phái mới mở một quầy hàng thuốc lá. Chủ nhân quầy hàng là một chú bé mười ba tuổi, suốt ngày đội sùm sụp trên đầu chiếc mũ nồi tím. Chú vừa “hồi cư” với người chị dâu. Hai chị em được ông bác họ chị dâu chú bé giúp đỡ, nhường cho ở một góc nhà, đủ kê chiếc giường nằm.

Hai chị em chú bé thường được bà con dân phố xem là tấm gương về sự đùm bọc giữa chị dâu với em chồng. Họ bảo con cái mình nhìn gương chị Cúc mà bắt chước: sớm khuya không một điều to tiếng, thương em chồng như em ruột. Chị Cúc tần tảo buôn bán, ngày nào cũng vậy, sáng ra, khi chưa rõ mặt người, chị đã quang gánh lên vai. Người ta chạy chợ ngày một chuyến, chị Cúc ruổi rong đôi ba chuyến một ngày. Chị đón mua rau từ chợ Mơ, gánh bộ lên tận chợ Hôm bán lẻ. Nhiều lần ông bác họ phải kêu lên:

- Cháu làm lấy sống hay lấy chết mà ham thế? Vừa sức thôi cháu ạ. Thời buổi này dễ “kí ca kí cóp cho cọp nó xơi” lắm đấy. Có ai thương người nghèo đâu, một hào giấu cạp quần chúng cũng chẳng tha.

[TuongLinh]

Chị Cúc buồn rầu nói:

- Cháu vẫn biết thế... nhưng phải lo vun đắp thêm cho chú em. Tội nó quá!

Chưa đầy tháng, chị Cúc đã dành dụm sắm cho em một quầy hàng thuốc lá làm vốn.

Trong chiếc tủ kính xinh xắn sơn xanh kê ngoài hiên nhà, các loại thuốc lá, diêm, xà phòng xếp thành hình tháp, sát mặt kính là tấm lưới đan bằng chỉ ngũ sắc sặc sỡ. Trên mặt tủ bày vài lọ kẹo, ô mai mơ, sấu, cam thảo. Một sợi dây gai ròng từ hiên xuống, buộc đung đưa chùm bóng cao su nhiều màu. Chùm bóng này làm chú bé chủ hàng mất khá nhiều thì giờ trả lời lũ trẻ đến hỏi giá. Chúng chỉ hỏi giá thôi, chứ không có tiền mua.

Chú bé không tỏ ra khó chịu về chuyện đó. Trái lại, chú rất thích được trò chuyện với chúng. Chú có tài kể chuyện. Chuyện cổ tích “Thánh Gióng”, chuyện “Em bé quàng khăn đỏ và con chó sói”, chuyện “Tấm Cám”. Chuyện nào chú bé kể cũng dí dỏm, hấp dẫn. Những ngày mưa gió, trẻ con đến chật ních nhà. Chú bé đội cái mũ nồi tím, ngồi giữa phản, bọn trẻ quây quần xung quanh. Những hôm đó chú kể chuyện tự vệ đánh Tây hồi đầu kháng chiến, chuyện lính Tây mổ bụng người lớn, chặt đầu trẻ em quăng vào lửa trong các trận càn quét...

Có lần đang kể say sưa, chú bé ngừng lại hỏi các bạn:

- Các cậu còn nhớ những buổi rước đèn năm xưa không? Khoái thật! Trống ếch khua thả cửa... Bây giờ thì chán phèo. Ra đường toàn những lính Tây là lính Tây.

Cả đám trẻ ngồi lặng đi. Chúng nó thầm ước ngày vui mau trở lại. Để đánh tan không khí nặng nề, chú bé giơ tay với lọ kẹo trên nóc tủ, chia cho các bạn và nói:

- Các cậu chén đi cho vui. Nếu tớ mà không bị lỗ vốn thì thể nào tớ cũng bảo chị tớ cho mỗi cậu một quả bóng. Cho hẳn ấy!

Bọn trẻ cùng cười thích thú.

Thời gian cứ thế trôi đi, lâu dần chủ nhân quầy thuốc lá trở thành người bạn không thể thiếu được của lũ trẻ quanh đó. Cậu chủ hàng nọ cũng vui thầm, chỉ ngồi nhà mà được biết ối tin tức xảy ra xung quanh.

Một buổi sáng trước khi đi chợ, Cúc nói nhỏ với chú em:

- Tám giờ có khách giao hàng. Em cất hàng vào vại gạo, nhớ phủ kín gạo lên trên. Ba giờ chiều, sẽ trao hàng lại cho một người đến hỏi thăm chị... Đặc điểm là... - Chị Cúc thì thầm bên tai chú bé.

Ông bác từ nhà trong ra, chú bé nói giọng thản nhiên:

- Chị lo xa quá, em nhớ kĩ lắm rồi. Mấy tút “Cô-táp” đã bán hết đâu, lấy thêm nữa để mốc ra à?

Chị Cúc lườm yêu chú bé, nhấc quang gánh lên vai, quay nói với người bác họ:

- Bác xem nó dạy khôn cháu đấy!

Ông bác chị Cúc đã gần sáu mươi tuổi, hàm răng trên rụng gần hết. Ông nói giọng phào phào như thổi lửa:

- Thằng bé nó khôn ngoan, dễ ăn hết phần chị mất.

Ông cười khà khà, cầm đòn càn - một đầu cây đòn quấn bộn lên những dây thừng - đi ra phố. Cây đòn ấy giúp ông ngày hai bữa cơm rau đạm bạc. Ông sống một mình, làm nghề gồng gánh mướn cho thiên hạ. Bà con dân nghèo gọi ông là Gồng.

[TuongLinh]

Chú bé đang phồng mồm thổi quả bóng cao su thì một chú bé đánh giày ghé vào:

- Bán cho tớ gói “Mích”.

Nhìn đường phố vắng, xung quanh không có người đi lại, chú bé nói như reo:

- Tưởng ai, hoá ra đằng ấy.

Đứa bé đánh giày cười, chiếc sẹo trên môi run run:

- Tâm bạch biến! Cánh lang thang chúng tớ nhớ cậu lắm. Nhận hàng đi!

Bây giờ Tâm mới để ý, chiếc hòm đánh giày của Nhạ sẹo mang hôm nay to hơn một cách khác thường.
Nhạ đảo mắt một vòng, rồi nhanh nhẹn cậy đáy dưới chiếc hòm đưa cho Tâm một chiếc bánh chưng to và một chiếc bánh giò, lá bọc ngoài luộc chín bóng nhẫy mỡ.

- Quà ở quê gửi ra cho chị em cậu đấy! - Tâm đỡ lấy món quà nặng trình trịch, cất vội vào gầm tủ thuốc lá.

Chú trao cho Nhạ gói thuốc “Mích”, thản nhiên đòi tiền:

- Đồng rưỡi. Tiền luôn đấy!

- Đếch ai chịu mà chắc lép!

Ba giờ chiều. Một phụ nữ dáng thon thả trong tấm áo lụa dài màu hoa cà, xách chiếc làn mây trắng, dừng chân bên quầy thuốc lá. Vừa thấy người phụ nữ, Tâm suýt nữa bật reo lên: “Cô giáo Hải”, nhưng chú đã kìm hãm được tình cảm bột phát đó.

Đúng là cô giáo Hải rồi! Chiếc mũi dọc dừa xinh xinh trên khuôn mặt trái xoan hồng hào. Chính cô là người đã dạy cho Tâm biết đọc, biết viết. Ở lớp học bình dân phố Nhà Rượu ai cũng biết cô là giáo viên trường tiểu học Công Ích - một cô giáo hiền lành, yêu quý học trò, không bao giờ mắng phạt em nào. Bây giờ cô là “người của ta” ư?

Người phụ nữ chuyển chiếc làn mây từ tay phải sang tay trái, dùng tay phải vịn vào góc tủ thuốc lá. Tâm nhìn ngón giữa của bàn tay ấy, lấp lánh một chiếc nhẫn mặt ngọc xanh biếc.

- Chị Cúc có nhà không em?

- Không ạ. Chị cháu đi chợ bán rau.

- Chị có gửi quà về cho cụ nhà không?

- Thưa cô có ạ.

- Lại bánh chưng, giò lụa chứ gì?

- Thưa... vẫn món ấy thôi ạ... Bà cháu thích ăn lắm!

Thấy các mật hiệu liên lạc đều ăn khớp, Tâm trả lời và nhanh nhẹn vào nhà lấy “quà” đưa cho người phụ nữ.

Cất bánh và giò vào làn mây, người phụ nữ trao cho Tâm cuộn giấy nhỏ bằng ngón tay, chào chú, rồi uyển chuyển bước đi. Búi tóc sau lưng người phụ nữ đung đưa, đung đưa theo nhịp bước.

Tâm ngồi xuống ghế bên quầy thuốc lá, nhìn theo cô giáo Hải, lòng lâng lâng sung sướng. Trên mặt trận thầm lặng này, có biết bao nhiêu lớp người cùng tham gia đánh giặc cứu nước. Trẻ con, người lớn, ông già, bà lão, thanh niên, phụ nữ... đủ cả. Mỗi lớp người lại có bao nhiêu loại giàu nghèo, nghề nghiệp khác nhau...
Chị Cúc là một phụ nữ nông dân chân lấm tay bùn. Chồng chị vừa hi sinh ở mặt trận Việt Nam học xá ít hôm, chị đã gửi con cho mẹ già trông nom, lên đường công tác. Nhìn vành khăn trắng trên đầu chị, Tâm thấy ngài ngại lo lo. Chú tưởng nỗi đau của chị khó vơi đi. Sống với một người “chị dâu” xa lạ, lúc nào trên nét mặt cũng rầu rĩ tang tóc, liệu chị em có hoà hợp mà làm tốt nhiệm vụ không? Chỉ sau vài ngày gần chị, nỗi lo ấy của Tâm đã tiêu tan. Chị Cúc thức khuya, dậy sớm, khâu quần áo mới cho Tâm; lo cho Tâm từ đôi dép, tấm chăn ấm, chiếc màn ngủ, đến những đồ dùng lặt vặt khác một cách chu đáo. Được chị chăm chút như chăm đứa em bé bỏng. Tâm không thấy có gì ngăn cách với chị. Tâm thương chị như một người chị ruột.

[TuongLinh]

Bạn đồng đội của Tâm, đứa là học trò cũ, đứa chuyên nghề bán kem, đánh giày, bán lạc, bán báo trước đây. Có đứa là con công chức; có đứa con nhà nghèo, bố làm phu khuân vác, mẹ đi buôn đồng nát... nhưng tất cả đều thân nhau như ruột thịt. Khi bắt tay vào nhiệm vụ thì gắn bó keo sơn, sống chết, vui buồn, nguy nan có nhau, cùng nhau chia sẻ gánh vác.

Hôm nay Tâm gặp lại cô giáo Hải, tuy không được công khai chào cô cho thoả lòng, song chú đã hiểu thêm một điều mới mẻ: trong hàng ngũ kháng chiến bí mật, có cả trí thức, nhà giáo, nhà buôn, cùng với thợ thuyền, nông dân, dân nghèo hợp thành một khối. Hà Nội đã bị giặc tạm chiếm, nhưng lòng dân vẫn hướng về kháng chiến, căm ghét quân thù cướp nước, quyết tâm đánh lại chúng.

Tâm rút ô kéo đựng tiền ở quầy hàng, khẽ ấn ngón tay út vào góc trong cùng. Một mảnh gỗ bật lên. Chú bỏ vào tầng dưới chiếc ngăn kéo có hai đáy cuộn báo cáo mật của cô giáo Hải vừa trao cho.

*

*   *

Vũ khí giấu trong bánh chưng, giò lụa được chuyển đến tay các chiến sĩ Z đúng ngày quy định của kế hoạch hành động. Việc điều tra nhà ở riêng của tên Việt gian đầu sỏ cũng đã hoàn thành. Hắn đã phải đền tội xứng đáng.

Quận uỷ chuyển lời nhiệt liệt khen ngợi đến từng đội viên Bát Sắt. Kẻ địch hoang mang, điên cuồng khủng bố. Để làm rối thêm cuộc điều tra của địch và cổ vũ tinh thần nhân dân hậu địch, Quận uỷ trao tiếp nhiệm vụ mới cho đội Bát Sắt: cắm cờ Tổ quốc lên đỉnh tháp Rùa.

Ngồi trong căn buồng chật hẹp, sặc mùi khói bếp và bồ hóng ở nhà hộ sinh Thái Hoà, Hoàng Quyên sung sướng đọc đi đọc lại mục tin của báo “Ngày Mới” đăng ở giữa trang nhất:

“Lúc 3 giờ chiều ngày 10 tháng 10 năm 1947, bác sĩ Trương Đình Tri, chủ tịch Hội đồng an dân Bắc phần, nhà riêng ở số nhà 63 Cổng Đục, vừa lên xe để ra Toà thị chính thì hai tên lạ mặt núp ở sau gầm cầu chạy ra ném lựu đạn vào trong xe. Hung thủ trốn thoát”.

“Hồi 9 giờ 30 phút tối cùng ngày, bác sĩ đã thở hơi cuối cùng. Việt Minh ném hai quả lựu đạn vào xe bác sĩ, một quả nổ và một quả cháy. Bác sĩ bị cháy sém ở chân tay, nhiều mảnh lựu đạn trúng vào bụng, vào ngực. Thượng sứ cao uỷ Bô-la-éc đã thân chinh tới nhà thương, thay mặt Pháp quốc tặng bác sĩ Bắc đẩu bội tinh ngũ hạng”.

Tờ báo còn đăng một bài có đoạn viết: “Có thể nói hai hung thủ giết bác sĩ Trương Đình Tri đã tẩu thoát một cách ung dung, nhàn hạ, gần như người đi ăn tiệc về. Dân chúng nom thấy đều tảng lờ im lặng, không một người nào chịu cất miệng hô hoán: Bắt lấy nó...”.

Xem bài báo, Quyên cứ mỉm cười một mình về cái chuyện “Bắc đẩu bội tinh ngũ hạng” tặng tên Việt gian đã chết và rất thích thú, khâm phục phong thái ung dung của hai chiến sĩ đội Danh dự của công an.
Cùng với niềm vui rộn ràng của chiến công, Hoàng Quyên lo lắng thực hiện nhiệm vụ mới.

Cắm cờ Tổ quốc lên đỉnh tháp Rùa! Đó không phải là việc đơn giản. Phía bên này hồ Gươm là Toà thị chính, ngày đêm túc trực bốn tên lính gác. Góc bên kia bờ hồ là bóp cảnh binh Hàng Trống. Từ mười giờ đêm, giờ thiết quân luật, tụi cảnh binh luân phiên đi tuần suốt đêm quanh Bờ Hồ. Cái khó này có thể vượt qua được. Nhưng chọn ai để trao nhiệm vụ?

[TuongLinh]

Hoàng Quyên nhẩm đếm trong óc, thầm gọi tên từng đồng đội... “A! Phải rồi! Chức lém!” - Quyên thầm reo lên. Với Chức lém, nhất định cờ Tổ quốc sẽ tung bay giữa hồ Gươm.

Quyên nhớ lại một chuyện về tài bơi lặn cùng sự khôn ngoan, can đảm của Chức mà cả đội Bát Sắt đều biết tiếng:

Hồi làm liên lạc ở Ban chỉ huy tác chiến Liên khu 1, Chức nhận nhiệm vụ chuyển một báo cáo rất khẩn từ Liên khu ra ngoài. Đêm ấy mưa rét cắt ruột. Gió sông Hồng quật nước mưa như ném gai vào mặt. Trời tối xoè tay không nom rõ ngón. Vai khoác chiếc săm ô-tô làm phao, Chức len lỏi vượt qua các ụ gác của giặc, ngược chiều gió ra bờ sông, đến chỗ đã định, Chức cởi áo quần buộc lên đầu, nhẹ nhàng lội xuống làn nước giá buốt. Chú đặt phao, nằm lọt vào giữa, rồi khoát tay lái con thuyền kì lạ, thả mình trôi theo dòng sông Hồng cuộn chảy.

Sắp tới gầm cầu Long Biên, thấm lạnh, hai hàm răng Chức thi nhau gõ nhịp. Muốn ho quá? Cổ họng cứ như có kiến đang bò. Chú tự nhủ: Cố nhịn. Cố tí nữa là qua khỏi cầu. Nhưng không xuôi... Chức bật lên mấy tiếng ho cộc lốc. Phao lừ lừ trôi ngang cầu. Bọn địch đi tuần trên cầu lia đèn pin loang loáng. Đã thế, con chó béc-giê khốn kiếp còn chõ mõm xuống sông tru tréo như bị chọc tiết. Lũ giặc sinh nghi, dừng lại, tập trung đèn pin chiếu xuống mặt sông tìm kiếm. Thấy cưỡi phao có thể bị lộ, Chức bình tĩnh cắn thủng phao cho xì hơi chìm xuống, còn mình thì bơi đứng lơ lửng giữa dòng. Ánh đèn pin lia đến chỗ cái đầu Chức nhấp nhô thì tụ lại. Không chần chừ, Chức gân cổ sủa lên một tràng dài: “gâu, gâu, gâu, gâu...” Tiếng một tên
lính nguỵ la ó:

- Ê, có chó trôi dưới sông, chúng mày!

- Bắn đi! - Đứa khác hoạ theo.

Chức buông mình lặn xuống thì ba tiếng súng nổ: “pằng, pằng, pằng!” Chú nghe tiếng lục bục của đạn xối xuống nước. Chức ngoi lên vươn cổ kêu “oẳng, oẳng... oẳng...” một hồi thê thảm, rồi lại chìm nghỉm xuống lòng sông. Tụi giặc trên cầu cười hô hố đắc thắng.

Ít giây sau, Chức lém nhô lên phía Bãi Giữa, trong tay vẫn nắm chặt cuộn báo cáo bọc vải sơn, quần áo trôi tuột hết. Mờ sáng về tới Sở chỉ huy mặt trận, toàn thân Chức tím bầm, lạnh ngắt...

Hoàng Quyên lẩm bẩm: “Chức! Đúng là chỉ có Chức! Nhưng phải thêm một cậu nữa giúp sức và cảnh giới”.
Quyên quyết định chọn Tâm bạch biến, một tay nổi tiếng có đôi mắt nhìn đêm rất tinh.

Một kế hoạch chi tiết, với dự kiến phân công theo nhiều phương án, tình huống khác nhau được hình thành nhanh chóng trong óc Hoàng Quyên.

Mười giờ đêm hôm ấy, Tâm rời cái cửa hàng thuốc lá nhỏ nhoi của mình từ Bạch Mai lên Hồ Gươm. Dọc đường chú phải lẩn tránh hàng chục lần những toán cảnh binh đi tuần. Đi người không đã khó, đằng này, đến một địa điểm đã định, chú phải cầm theo một cây sào dài ngoằng và cuộn dây thừng to tướng. Lại còn có bó truyền đơn cuộn tròn bằng cái bắp chuối. Đến nhà “Gô-đa”, Chức lém đã chờ sẵn ở đó từ lâu. Chức háo hức được làm một việc mà chú từng mơ ước từ buổi mò tôm hôm đầu tiên trở về Hà Nội. Hai chú bé lẩn trong bóng cây ven Bờ Hồ, lẳng lặng đi ngược lên phía trên. Chức nhìn trước nhìn sau rồi lấy ra từ ngực áo lá cờ đỏ sao vàng khổ rộng. Hai chú nhanh nhẹn lồng cờ vào cán, buộc dây cẩn thận. Công việc tiến hành thầm lặng trong đêm khuya, nhưng tâm hồn các chú sáng rực một niềm vui lớn - được vinh dự cắm ngọn cờ Tổ quốc lên đỉnh tháp Rùa, giữa lòng Hà Nội tạm chiếm! Chức khẽ bảo Tâm:

- Cậu đứng trên bờ quan sát, nếu bọn đi tuần đến và có nguy cơ bị lộ, cậu cứ nện lựu đạn thẳng vào chúng rồi rút lui ngay. Còn thì đừng lo gì cho tớ ở dưới hồ, tớ đã có cách.

Tâm hiểu tài bơi lội của Chức, chú gật đầu nói với bạn, giọng bình tĩnh:

- Cậu cứ yên trí, tớ sẽ chấp hành đúng chỉ thị của K.2.

[TuongLinh]

Chức cởi quần áo buộc lên đầu, tay nắm chặt cán cờ, rón rén lội xuống mặt hồ. Trời tối như mực, mưa phùn lất phất bay, gió thổi hun hút. Nước ngập đến đùi, đến bụng, dần dần ngập đến cổ... Chức giương cao ngọn cờ, bằng động tác bơi đứng thành thạo, Chức nhẹ nhàng di động về phía tháp Rùa. Đuôi lá cờ đã bị bàn tay Chức túm giữ lại nhưng cứ chực xổ tung ra sức múa lượn.

Mặt nước nổi lềnh bềnh những đám rác rều và bọt bẩn. Chức khẽ khoát tay dồn những đám rác lại thành một đống, đẩy trôi từ từ về phía trước làm vật cản che khuất cho mình. Mùi hôi từ đống rác nổi trước mặt khiến Chức khó chịu, suýt bật hắt hơi. Chú thoáng nghĩ nhanh trong óc: sau ngày giải phóng, nhất định phải dọn dẹp, tu sửa lại cho hồ Gươm thật lộng lẫy mới được.

Bơi đến bờ cỏ chân tháp Rùa, như một con sóc, Chức nhảy lên thảm cỏ và thoăn thoắt trèo lên ngọn tháp. Những đường nét cong trên đỉnh tháp Rùa chỉ có giá trị về nghệ thuật kiến trúc cổ xưa, chứ hoàn toàn chẳng giúp ích được gì cho việc buộc chiếc cán cờ vào đó. Chức cố dựng cán cờ lên, gió lại làm xiêu đi. Đành phải treo cờ hơi ngả một chút vậy. Chức vừa nghĩ vừa buộc đi buộc lại nhiều lần. Cuối cùng, ngọn cờ đã đứng vững ở cái thế tung bay đẹp nhất. Từ trên đỉnh tháp Rùa lộng gió, Chức vươn thẳng người, giơ tay làm động tác chào cờ, rồi nhanh nhẹn tụt xuống. Bốn bề vẫn hoàn toàn yên tĩnh. Chức lẹ bơi vào bờ, khua mặt nước long lanh ánh điện thành những vệt sáng lăn tăn trước mặt.

Vừa tới bờ, một toán cảnh binh đi xe đạp lướt qua. Thằng nào cũng đội mũ sùm sụp, che kín áo mưa, lùi lũi đi như những bóng ma. Chờ cho chúng khuất, từ một gốc cây, Tâm bạch biến chạy ra ôm chầm lấy Chức lém, mừng rơi nước mắt. Chú lau khô người cho bạn, giúp bạn mặc quần áo và sau đó lặng lẽ chia tay mỗi người một ngả.

Trên đường Hàng Bài, Hà Nội, từng tập truyền đơn trong tay các chú tung bay trắng xoá mặt đường. Truyền đơn kêu gọi đồng bào thủ đô ủng hộ kháng chiến, đình công, bãi chợ, không hợp tác với giặc Pháp. Truyền đơn báo tin vui ta thắng lớn trong chiến dịch Việt Bắc, đánh tan mấy ngàn quân địch. Truyền đơn giác ngộ anh em binh lính nguỵ quay súng bắn vào đầu thù, mang vũ khí về với kháng chiến.

Sớm hôm sau, Tâm đi tàu điện từ Bạch Mai lên Bờ Hồ, tận mắt xem kết quả hành động đêm trước.
Người đi quanh Bờ Hồ sáng nay đông hơn, vui hơn mọi ngày. Ai cũng liếc nhìn một cách trìu mến, kinh ngạc về phía Tháp Rùa. Nhiều người dừng hẳn lại, như muốn thấy rõ sự thực hay chiêm bao. Tâm nghe rất rõ tiếng xì xào bàn tán của những người Hà Nội:

- Các anh ấy mới treo đêm qua!

- Thánh thật! Có khác gì cắm cờ Việt Minh lên mũi ông xếp bốt Hàng Trống!

- Cờ to thế mà các anh ấy cắm được lên đỉnh tháp giữa hồ thế kia thì giỏi thật!

- Cờ của ta đẹp quá!

Lòng Tâm bồi hồi xúc động, sung sướng. Bọn địch chở ca-nô đến thả xuống hồ. Chiếc ca-nô mang theo lũ cảnh binh, nổ máy lạch bạch lượn quanh tháp Rùa mà không dám lại gần. Mấy thằng nằm rạp xuống lòng ca-nô, lấy sào dài khua đập lung tung vào bờ cỏ. Tâm nghĩ thầm trong bụng: “Đồ nhát như cáy, chúng tao có gài mìn đâu!”. Nghĩ vậy, Tâm lại thấy tiếc. Ừ, giá đêm qua được mang theo một ít thuốc nổ. Mìn chẳng hạn...

Tụi cảnh binh đứng trên bờ trợn mắt quát tháo, xua đuổi đồng bào. Chúng nó muốn bịt mắt mọi người không cho nhìn lá cờ tượng trưng cho linh hồn cuộc kháng chiến thần thánh cứu nước của dân tộc ta đang vờn bay trước gió lộng. Mãi tới gần trưa, kẻ thù mới hạ được lá cờ xuống, nhưng bóng cờ thân yêu của ta còn in đậm mãi trong tim mỗi người Hà Nội...

[TuongLinh]

*

*   *

Trong một ngày, thực dân Pháp mất hai tên tay sai đắc lực: ba giờ chiều, tại Hà Nội, Trương Đình Tri, một trong những tên cầm đầu đảng Đại Việt, chủ tịch Hội đồng an dân Bắc phần, bị đền tội; sáu giờ tối, tại Sài Gòn, công an xung phong kết liễu đời tên Nguyễn Văn Sâm, một tên đầu sỏ tờ-rốt-kít , chủ tịch “Mặt trận quốc gia liên hiệp Nam Kỳ”, vừa mới sang gặp Bảo Đại tại Hồng Kông để về lập chính phủ bù nhìn.

Bè lũ bán nước hoang mang, lo sợ. Âm mưu thành lập chính phủ tay sai của thực dân xâm lược Pháp có nguy cơ bị phá sản thảm hại. Chúng nó cuống cuồng chống đỡ dư luận, thẳng tay đàn áp, khủng bố nhân dân.

Thắng lợi vang dội phá tan cuộc hành quân lớn của địch lên chiến khu Việt Bắc của quân và dân ta tạo thành luồng sinh khí mới tràn đầy niềm tin tất thắng trong cả nước. Trên các chiến trường, quân ta chuyển dần sang thế chủ động, liên tiếp mở nhiều trận đánh các đồn bốt lẻ. Chiến tranh du kích vùng sau lưng địch phát triển đều khắp, vững chắc; công tác phá tề trừ gian sôi nổi, liên tục, kết hợp chặt chẽ với cuộc đấu tranh của đồng bào chống bắt phu, bắt lính, chống đuổi dân dồn làng lập vành đai trắng, dựng “ấp trù mật”. Kẻ địch đã bớt hung hăng, chủ quan, ngạo mạn. Từ chỗ muốn “đánh mau, thắng mau” bị lạc vào thế trận “mê hồn” của chiến tranh nhân dân, chúng buộc phải tính đến chuyện đánh lâu dài.

Cuộc chiến đấu chống giặc trong Hà Nội tạm bị chiếm diễn ra muôn màu muôn vẻ và sôi nổi hơn bao giờ hết. Truyền đơn Việt Minh xuất hiện ở khắp các đường phố, công sở, xí nghiệp, trường học, bến sông, bãi chợ... Lựu đạn nổ trong Phòng thông tin Tràng Tiền, ở bốt nhà binh Đầu Cầu, làm hàng chục tên bỏ mạng. Người Hà Nội kể cho nhau nghe câu chuyện kì lạ: truyền đơn Việt Minh kêu gọi lính địch phản chiến lọt cả vào trong túi áo những tên lính lê dương Pháp đi ngoài phố.

Sở mật thám liên bang và cơ quan Phòng nhì Hà Nội lồng lộn như đỉa phải vôi. Khu trại giam trong nhà thờ Liễu Giai chật ních những người tình nghi bị bắt. Suốt ngày đêm, lẫn trong tiếng chuông gióng giả là những tiếng rên la, kêu thét của người Hà Nội bị tra tấn cực hình.

Thiếu tá Giắc chưa hài lòng với số người bị bắt hiện tại. Hắn còn hạ lệnh bắt nhiều nữa, thà bắt oan còn hơn để lọt Việt Minh. Đối với bọn hắn, mạng Trương Đình Tri không nghĩa lí gì, nhưng cái chết ấy để lại hậu quả tai hại, khơi sâu thêm hố ngăn cách giữa chúng với lũ tay sai người bản xứ. Điều làm cho đầu óc Giắc căng thẳng tột độ là: cái chết của Trương Đình Tri có liên quan gì đến hoạt động của tên Z.7 nào đó không? Z.7 là ai? Phải chăng đây là đầu mối của tất cả? Nếu Ba Kế và Mi-sen Dần, một trong hai người này là Z.7 thì cần đề phòng khả năng công an Việt Minh có thể thủ tiêu để bịt đầu mối khi bị bại lộ. Việc Mi-sen Dần bị kẻ nào đó ám sát hụt hôm nọ là thế nào? Kinh nghiệm cho hắn thấy chưa có trường hợp nào tình báo cộng sản giết lẫn nhau để bịt lỗ rò. Đó là điều khác hoàn toàn với phương thức hoạt động gián điệp của phương Tây và Hoa Kỳ. Nhưng biết đâu chẳng có ngoại lệ. Vậy thì phải làm gì lúc này, ngoài sự bắt bớ ồ ạt? Giắc vỗ vỗ tay lên trán. Hắn xô ghế đứng dậy ra cửa sổ và kéo mạnh tấm mành cuốn lên. (Hắn có thói quen nhìn ngắm thiên nhiên mỗi khi cần phải tập trung suy nghĩ như thế). Những âm thanh trong trẻo từ bên ngoài ùa vào tai hắn. Gió xào xạc thổi lay động lá cành, chim ríu rít gọi bầy vui vẻ. Từ một cành cây ngang tầm cửa sổ, một con chim non chập chững bay chuyền, chim mẹ rượt theo kêu “chiêm chiếp” như lời động viên âu yếm. Hình ảnh đẹp đẽ ấy bỗng gợi lên trong tâm địa tên thực dân cáo già một âm mưu nham hiểm. Đôi mắt xanh lè của hắn nhấp nháy liên hồi: chim non rời tổ, chim mẹ bay theo... Hay lắm! Nếu Mi-sen Dần và mấy thằng bé bồi bàn cùng trong tổ chức như Ba Kế tố giác, thì việc bắt đi một đứa bồi bàn sẽ lập tức rung động đến toàn bộ mạng lưới. Chỉ cần bắt một thằng, theo dõi bọn còn lại, dò xét thái độ Mi-sen Dần ra sao, thế là chắc chắn lần ra được điểm nút.

Giắc say sưa tự lập luận cho diệu kế của hắn: còn thằng Sác-lơ Thân, nếu là Việt Minh thì nó sẽ giả vờ bình thản, cố nài Ma-ri Thuý cho ở lại bằng được. Cấp trên của nó không cho phép nó chạy trốn khỏi một cơ sở lí tưởng như thế, khi chưa có dấu hiệu bị lộ hoàn toàn. Còn như nó là một thằng bé mồ côi thực sự, thì sẽ cuống lên vì sợ liên can, bắt mẹ nuôi phải mang đi tạm trốn. Tất nhiên Ma-ri Thuý nghe theo đứa con nuôi mà bà ta hằng yêu quý... Chỉ cần bắt một thằng. Đúng! Bắt!

[TuongLinh]

Để bảo đảm hoàn toàn bí mật và bất ngờ, Giắc chờ đến tối mới gọi điện thoại cho Sở hiến binh:

- A-lô! Sở hiến binh. Tôi, thiếu tá Phòng nhì Giắc, cần gặp ông đội Coóc-xơ.

Đầu ống nghe vẳng ra một thứ giọng lơ lớ như ngạt mũi:

- Kính chào quan thiếu tá! Tôi, đội Coóc-xơ chờ lệnh.

- Chào ông đội. Ông nhận lệnh đặc biệt: Sớm mai, dùng xe mui kín bất ngờ ập đến tiệm Li-đô, bắt một thằng bé bồi bàn. Ông cần chú ý: Bắt đứa tóc húi cao dựng đứng, có nốt ruồi đen bên mép phải. Đừng làm huyên náo ầm ĩ. Chủ tiệm hỏi, chỉ cần trả lời mang nó đi trình diện! Ông đội rõ chưa?

- Thưa thiếu tá, giải nó về đâu?

- Nhà thờ Liễu Giai!

- Xin tuân lệnh quan thiếu tá!

Giắc đặt ống nghe, miệng huýt sáo vang lên. Thiếu tá Giắc không ngờ cú điện thoại vào lúc chập tối của hắn đã bị “tóm gọn”. Hắn đinh ninh rằng công an Việt Minh còn phải chạy đua kĩ thuật một thời gian dài nữa mới có thể làm nổi chuyện đó.

Hoàng Quyên tiếp nhận tin trên của Z.7 qua đường dây “bem” khẩn cấp. Tâm trạng chú rất đỗi lo lắng. Tính mạng đồng đội và sự an toàn của mạng lưới tổ chức bí mật đang bị đe doạ nghiêm trọng. Sự đe doạ ấy nhích dần từng phút, từng giây! Liệu còn kịp thời gian loan báo cho nhóm bồi bàn Li-đô và Sác-lơ Thân không? Các cậu ấy sẽ đối phó ra sao trong tình huống hết sức hiểm nghèo và bất ngờ này?

Hoàng Quyên suy đoán: Đây là chiến thuật “chặt một mắt xích” của Giắc. Thằng cha nham hiểm thật! Hắn chọn bắt Chức lém, đứa sắc sảo nhất bọn, là có dụng ý. Hai cậu bồi bàn còn lại mà mất bình tĩnh, cuống lên xin thôi việc, cũng như Sác-lơ Thân lại nằng nặc bám lấy “mợ nuôi”, tức là mắc mưu thâm của hắn. Còn nếu sau khi Chức bị bắt, việc hầu bàn cứ hầu bàn, Sác-lơ Thân tìm cách tạm lánh đi như một đứa trẻ hèn nhát, thì mọi việc sẽ êm thấm. Quyên hiểu rằng Thân chưa đủ sức phán đoán sâu sắc âm mưu kẻ thù, nhưng chú tin rằng Ma-ri Thuý không đời nào dám để Sác-lơ Thân ở lại trong nhà mình, dù là một ngày.
Tuy rất tin ở sự mưu trí và lòng dũng cảm, sẵn sàng hi sinh của đồng đội, song Hoàng Quyên càng nghĩ càng thấy áy náy không nguôi.

“Vượt lên thời gian, chiến thắng âm mưu thâm độc của kẻ thù. Chờ đợi là thất bại...” Lời căn dặn của anh Cả ngày nào vang lên thôi thúc Hoàng Quyên. Chú vùng dậy bước ra sân. Trên trời vô số những vì sao nhấp nhánh, như bao nhiêu ánh mắt long lanh đang soi rọi, thẩm xét lương tâm Hoàng Quyên. Bỏ mặc đồng đội trong cơn nguy hiểm là hèn nhát, vô trách nhiệm, là đầu hàng kẻ thù. Người đảng viên Cộng sản không được phép khoanh tay trước bất cứ một khó khăn nào!

Chuông đồng hồ trên nhà điểm chín tiếng. Thị Ngọ đã ngủ từ lâu. Còn một giờ nữa mới thiết quân luật.
Không chần chừ thêm một giây phút, Hoàng Quyên lắng nghe động tĩnh rồi nhón chân ra cổng. Chú mải miết bước gấp về phố Chợ Đuổi. Ở đó, bà lão bán bánh khúc thường xuyên túc trực tới đêm khuya sẵn sàng chuyển mọi tin tức khẩn cấp đến các cơ sở bí mật trong thành phố.

Chỉ cần báo cho Thụ đen biết Chức lém sẽ bị bắt vào sớm mai, các cậu bồi bàn còn lại phải hết sức bình tĩnh và tiếp tục công việc một cách bình thường. Báo cho Thân bột đề phòng mọi bất trắc, tránh tình cảm uỷ mị với “mợ nuôi”, tranh thủ thuyết phục Ma-ri Thuý, tìm thế có lợi nhất cho hoạt động tiếp tục sau này...

[TuongLinh]

Hoàng Quyên vừa đi như chạy vừa suy nghĩ rất lung cách đối phó với Giắc, bảo vệ an toàn cho cơ sở và đồng đội.

Từ xa, Hoàng Quyên đã nghe vọng lại tiếng rao trầm trầm của bà lão bán bánh:

- Ai bánh khúc nóng... ơ!

Buổi sáng hôm ấy Thân xách bị thức ăn từ chợ Đồng Xuân về nhà. Vừa đi chú vừa nghĩ công việc chiều nay theo chỉ thị của K.2: phân phát tất cả tài liệu mới nhận hôm trước, không để sót lại thứ gì trong “kho”. Chú băn khoăn tự hỏi, chắc phải có chuyện gì đây mới có lệnh thanh toán kho như vậy? Kẻ địch đã phát hiện được chăng? Óc chú đã hình thành một kế hoạch giao hàng an toàn cho từng cơ sở. Chú bước gấp.
Qua tiệm Li-đô, nhìn lên tầng trên, Thân bỗng giật bắn mình. Chiếc màn đăng ten che cửa sổ xoắn lại: báo động!

Bị lộ rồi! Các cậu ấy có thoát không? Vì sao lộ? Mình có bị phát giác không? Nên về nhà hay trốn luôn? Nếu quả bị lộ, Ma-ri Thuý sẽ đối xử với mình thế nào? Thuý có dám đảm bảo cho mình không? Trốn luôn thì số tài liệu trong kho sẽ ra sao? Một chuỗi những câu hỏi hóc búa ấy cứ dồn dập, quay cuồng trong óc Thân. Chú trấn tĩnh, bước chậm lại, suy nghĩ cách đối phó. Nếu có chỉ điểm thì ắt mình cũng đã bị lộ như các cậu bên tiệm Li-đô. Nhưng dễ gì chúng dám bắt ngay mình, dù sao ta cũng là con nuôi một sĩ quan Pháp. Có thể chúng còn dò hỏi mình qua Lăm-be và Ma-ri Thuý. Tình cảm giữa mình và Ma-ri Thuý gắn bó là thế, chắc Ma-ri Thuý chưa thể nhẫn tâm nhắm mắt nộp đứa con nuôi cho mật thám được. Thân quyết định dứt khoát, điềm nhiên đẩy cửa bước vào nhà. Giọng chú nhí nhảnh hồn nhiên:

- Mợ ơi mợ, hôm nay cải bắp hạ giá rồi mợ ạ...

Thân chưa dứt lời, Ma-ri Thuý đã chạy ra, mặt tái xanh, nhợt nhạt. Thuý kéo Thân vào trong nhà, khoá trái cửa lại. Thân vờ ngơ ngác, sửng sốt:

- Có chuyện gì thế mợ?

Ma-ri Thuý nói lạc cả giọng:

- Thân ghê gớm quá! Tôi không ngờ Thân lại là người của kháng chiến. Một bạn của Thân bên tiệm Li-đô vừa bị bắt mang đi. Họ sang đây nhìn ngó một hồi rồi bỏ đi. Tôi sợ rồi người ta cũng sẽ bắt cả Thân nữa.

Thân vờ cướp lời Thuý, cãi lại:

- Sao mợ nói con thế? Chúng nó làm gì bên tiệm nhảy, con nào biết được. Mợ không tin con nữa ư? Hay mợ lại nghe ai rồi?

- Không phải tôi không tin Thân. Ngay từ đầu tôi đã biết Thân là một em bé tốt bụng và... rất khác người.
Bây giờ Thân có thể nói thật với tôi không? Dù sao Thân cũng khó có thể ở đây lâu được nữa. Lăm-be về càng nguy cho Thân và cho cả tôi... Thân có cần tôi giúp đỡ gì không?

Câu sau cùng Ma-ri Thuý nói nhỏ dần, hai tròng mắt đỏ hoe, ngưng đọng ở đó nỗi thất vọng, lo sợ và bất lực.

Nghe giọng nói và nhìn nét mặt Ma-ri Thuý, Thân thấy còn khả năng tranh thủ tình cảm để xoay chuyển tình thế có lợi nhất cho mình. Chú nói:

- Nếu con vẫn được mợ thương thì con xin nói là con không dính líu gì đến bọn bên tiệm nhảy. Con không làm gì mà mợ phải sợ. Con chỉ là đứa bé mất cha, mất mẹ, bơ vơ khổ cực. Con mong mợ hiểu, mợ thương và đứng ra đảm bảo cho con.

Nước mắt Ma-ri Thuý trào ra, ướt đầm hai má. Thuý nói thều thào như người ốm nặng:

- Không được rồi... Có lẽ lúc này người ta vẫn còn đang rình rập ngoài kia. Nguy lắm! Tôi chỉ là một người đàn bà yếu đuối, không quyền thế, làm sao đảm bảo cho Thân được. Tôi sợ lắm!...

[TuongLinh]

Biết tình hình khó xoay chuyển, Thân cắn chặt môi đứng im lặng giây lát. Phải có quyết định mau chóng lúc này và phải tạm rời khỏi nơi đây càng sớm càng tốt. Ma-ri Thuý chỉ có thể là một người ít nhiều có tấm lòng tốt, nhưng chưa phải là người dám hành động. Khi sự việc xảy ra đe doạ cuộc sống của Thuý, tất nhiên Thuý chỉ còn nghĩ đến phận mình trước hết.

Thấy Thân đứng im lặng, Ma-ri Thuý càng bối rối không tự chủ được mình. Nỗi lo sợ của Thuý dồn từ hai phía lại: nếu để Thân bị bắt, mình sẽ bị kháng chiến trừng phạt; nếu cứu thoát Thân, tất mình sẽ liên luỵ theo. Cặp mắt Thuý nhoà lệ, hết nhìn Thân lại nhìn làn thức ăn trên bàn. Một ý nghĩ ghê sợ vụt thoáng trong óc Ma-ri Thuý: mất thằng bé, tất cả lại như cũ, hiu quạnh, buồn tủi, cô độc...

Thân đột ngột lên tiếng, cắt ngang luồng suy nghĩ của Ma-ri Thuý:

- Con biết mợ rất hoảng sợ. Con cũng biết nếu cứ ở đây thì sẽ làm mợ lo phiền mặc dù con chẳng có tội tình gì. Mợ giúp con tạm lánh khỏi đây ít ngày, sau này yên ổn con lại trở về với mợ.

Ma-ri Thuý run run giọng:

- Thế tôi phải làm gì bây giờ?

- Mợ đưa con đi, như những lần mợ con mình đi chơi trước đây. Đi cùng với con một quãng, rồi mợ quay lại. Sau này mợ có thể nói với người ta vì con hư đốn nên mợ đuổi đi.

Nghe Thân nói, nước mắt Thuý càng giàn giụa. Thuý luống cuống hết mở lại đóng tủ không biết lấy thứ gì. Thuý quơ chiếc lược ngà định chải tóc, nhưng lại quay ra thay áo. Biết chắc Thuý sẽ nghe theo lời mình, Thân nhanh nhẹn bước vào buồng riêng. Chú nghĩ đến kho tài liệu và chiếc lò than đang cháy rực dưới bếp...

Ít phút sau, trên đường bờ sông, một chiếc xe xích-lô bon bon lăn bánh. Trên xe, một thiếu phụ còn trẻ, đẹp, ngồi chung với một chú bé, cả hai nét mặt đều buồn rầu. Sắp đến nhà Bác Cổ, thiếu phụ giúi vào tay chú bé tờ giấy bạc năm trăm đồng. Chú bé từ từ đẩy tay trả lại thiếu phụ. Chú bé nói nhỏ trong tiếng thở dài:

- Mợ cầm lấy, con không cần đến tiền đâu. Về đến quê, con đã có bà rồi, mợ ạ.

Thiếu phụ hiểu rằng chú bé nói vậy là để tránh sự chú ý của người đạp xe xích-lô đối với cuộc chia tay bất đắc dĩ này. Thiếu phụ nhét tờ giấy bạc vào ví, nước mắt lưng tròng.

Xe xích-lô từ từ đỗ. Chú bé bước xuống, vẻ mặt buồn buồn nói với người thiếu phụ:

- Con sang đò ngang ở quãng này cho tiện. Mợ về đừng buồn đấy. Con gửi lời tạm biệt cậu. Thôi con đi nhé!

Chú bé bước đi thoăn thoắt, rắn rỏi. Chiếc xe cũng lập tức quay lại, đem theo người thiếu phụ và tiếng khóc nức nở.