Đề án tàu hộ vệ tên lửa hạng nhẹ BPS-500
(tiếp theo)Các cơ quan chức năng của Việt Nam tiếp cận và xây dựng các phương án mua thiết kế tàu PS-500 trong thời gian Chương trình ĐT-2000 chờ được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Năm 1993, 1 phái đoàn của BQP và QCHQ đã tiến hành đàm phán với đại diện Công ty Rosoboronexport và tới thăm cơ sở thiết kế đề án tàu liên quan thuộc Viện SPKB. Kết quả chuyến thăm làm việc này là 1 bản ghi nhớ về hợp tác kĩ thuật hải quân giữa VN và LB Nga, trong đó các viện thiết kế tàu chiến hai phía (Nga cử Viện SPKB, Việt Nam cử Viện thiết kế tàu quân sự) cùng hợp tác thiết kế mẫu tàu chiến đấu phù hợp cho Hải quân VN.
Năm 1994, sau khi được phép tham gia hợp tác kĩ thuật quân sự quốc tế và trên cơ sở bản ghi nhớ, đề án thiết kế sơ bộ tàu tuần tra PS-500 nằm trong danh mục đề án hợp tác đã được Viện SPKB giới thiệu cho đối tác Việt Nam. Trưởng ban thiết kế đề án tàu quân sự hạng nhẹ Viện SPKB là công trình sư trưởng Valentin Ivanovich Mutikhin (
Валентин Иванович Мутихин) làm chủ nhiệm đề án thiết kế PS-500 hợp tác phát triển cùng Viện thiết kế tàu quân sự Việt Nam.
Công trình sư trưởng Valentin Ivanovich Mutikhin chủ nhiệm đề án PS-500 của Viện SPKB (ảnh navycollection.narod.ru)

Quá trình hợp tác phát triển thiết kế tàu PS-500 cho Hải quân VN diễn ra trong các năm 1995-1996, với thành quả là mẫu đề án thiết kế tàu tuần tra chiến đấu BPS-500 (
БПС =
Боевое Патрульное Судно). BPS-500 thực chất là biến thể tàu tấn công tốc độ cao phục vụ các nhiệm vụ của hải quân Việt Nam, được phát triển từ nguyên mẫu tàu tuần tra biên phòng PS-500 của Viện SPKB. Tàu BPS-500 được thiết kế theo
phương pháp mô đun (
модульно-агрегатный метод = phương pháp lắp tổng đoạn), cho phép giảm thời gian đóng mới tàu.
Sau khi nghiệm thu hồ sơ thiết kế kĩ thuật và thiết kế công nghệ tàu BPS-500, đầu năm 1997 phía Việt Nam chính thức lựa chọn phương án mua vật tư, vũ khí trang bị kĩ thuật hải quân và chuyển giao công nghệ đóng tàu theo phương pháp mô đun cho đề án thiết kế BPS-500 như sau: mua 02 bộ vũ khí trang bị kĩ thuật và máy tàu hoàn chỉnh cho 02 tàu BPS-500; mua toàn bộ các mô đun thân vỏ của chiếc tàu BPS-500 đầu tiên để mang về đấu đà lắp ráp các tổng đoạn tại Xí nghiệp liên hợp Ba Son dưới sự giám sát và cố vấn kĩ thuật của chuyên gia Nga; mua mô đun mũi và đuôi tàu của chiếc BPS-500 thứ hai, các mô đun còn lại của chiếc BPS-500 thứ hai được đóng trực tiếp tại Ba Son.
Chiếc BPS-500 trong quá trình chạy thử đường dài (ảnh spkb.air.spb.ru)

Tháng 4/1997, Xưởng đóng tàu Phương Bắc của Nga bắt đầu khởi công cắt tôn và đóng các phân đoạn, tổng đoạn cho chiếc BPS-500 đầu tiên và tổng đoạn mũi, đuôi tàu cho chiếc BPS-500 thứ 2 để giao hàng cùng với lô 02 bộ vũ khí trang bị kĩ thuật và máy tàu BPS-500 cho Việt Nam. Sau khi nhận hàng và đấu đà lắp ráp, Xí nghiệp Ba Son đã cho hạ thuỷ chiếc tàu BPS-500 đầu tiên vào ngày 24/6/1998, rồi tiếp tục lắp đặt hoàn chỉnh thiết bị, chạy thử, kiểm tra và hiệu chỉnh vũ khí, khí tài. Tháng 10/2001, sau khi hoàn thành công tác nghiệm thu, chiếc tàu BPS-500 này đã được đưa vào biên chế HQNDVN với phiên hiệu HQ-381.
Dù được nghiệm thu và đưa vào trang bị, nhưng thiết kế tàu BPS-500 đã không đáp ứng được các đòi hỏi nhiệm vụ trong tình hình mới của HQNDVN nên đề án này không được tiếp tục triển khai.
(còn tiếp)