Từ điểm chốt bắt đầu (Ký về Sư đoàn 341 - Sông Lam)

[Đậu Thanh Sơn]

Đây là bài ký tôi viết cách đây 32 năm nhân chuyến công tác xuống Sư đoàn 341 Sông Lam. Để tham gia cùng với anh em trên diễn đàn và để nhớ về một thời trên chiến trường CPC, Thanh Sơn xin post lên để anh em cùng đọc để nhớ về kỷ niệm cũ. Thanh Sơn xin chân thành cám ơn BQT và anh em quan tâm.

                                                        TỪ ĐIỂM CHỐT BẮT ĐẦU
                                                                         Ký

Bám xe của thủ trưởng sư đoàn về họp ở Bộ tư lệnh tiền phương Binh đoàn. Chiều nay, tôi đã đến thị trấn Lech - nơi sư đoàn Sông Lam đang đóng quân. Lech là một thị trấn nhỏ nằm trên trục đường 56, cách thị xã Puasat khoảng 35km về phía Tây Nam. Xung quanh Lech là rừng núi, có khá nhiều sông và suối nhỏ. Đây là khu vực khá hiểm trở và hẻo lánh. Sau khi thất thủ ngày 7 tháng 1 năm 1979, đám tàn quân Polpot đã rút chạy về đây, biến Lech trở thành chiến khu, để chống phá cách mạng Campuchia.
 Sau khi các đơn vị của địch xung quanh thị xã Puasat đã bị quân ta đánh cho tan tác. Ngày 28 tháng 4, Binh đoàn Cửu Long giao nhiệm vụ cho sư đoàn Sông Lam tập trung lực lượng các đơn vị trực thuộc, có sự chi viện tối đa của xe tăng, thiết giáp và pháo binh để tấn công vào Lech - sào huyệt căn cứ đầu não cuối cùng của địch. Tại đây, chúng đã xây dựng hệ thống công sự kiên cố, có nhiều kho tàng chứa lương thực và vũ khí nằm sâu trong lòng đất. Chúng định từ nơi đây sẽ tiến hành “cuộc chiến tranh du kích trường kỳ” chống phá cách mạng Campuchia. Ngoài lực lượng tại chỗ đã có từ trước, địch còn thu dung bọn tàn quân bại trận từ các đơn vị thành lập một số đơn vị mới. Để bảo vệ Lech, chúng đã bố trí sư đoàn 210 và một trung đoàn thuộc sư đoàn 502 trực tiếp đóng chốt tại đây. Ngoài ra, địch còn có 5 tiểu đoàn và lực lượng pháo binh, xe tăng, thiết giáp được bố trí xung quanh. Các sư đoàn 232, 260, 460 và sư đoàn 502 của địch cũng được bố trí để phá hoại ta trên trục đường 5 và trục đường 56 từ Puasat đi Lech…
Đêm 28 tháng 4, các đơn vị triển khai chiến đấu. Với chiến thuật luồn sâu, chia cắt địch để tiêu diệt. Trận đánh diễn ra hết sức cam go và quyết liệt. Đến trưa ngày 30 tháng 4 các đơn vị của sư đoàn đã đánh chiếm được căn cứ và tiếp tục truy quét địch. Thế là sào huyệt cuối cùng của địch đã bị đập tan, ta thu được một khối lượng lớn về vũ khí và lương thực, Hàng chục ngàn nhân dân được giải phóng. Chiến dịch đánh chiếm căn cứ chiến lược cuối cùng của địch kết thúc thắng lợi.

Chiều tà, mặt trời bắt đầu xuống thấp dần dưới tán lá của những hàng cây thốt nốt. Sau gần một ngày ngồi trên chiếc xe u-oat xóc kinh khủng và chạy chậm rì rì vì đường đã bị đạn pháo các loại băm nát tạo nên những ổ gà ổ voi to nhỏ. Ngồi một lúc với chủ nhiệm chính trị sư đoàn uống nước và báo cáo chuyến công tác, tôi được cậu công vụ dẫn sang Ban tuyên huấn. Đó là một ngôi nhà sàn gác gỗ lợp tôn của dân, nấp trong khu vườn có nhiều cây xoài cổ thụ sum suê cành lá và trĩu quả. Có lẽ chủ nhà này cũng như hàng trăm gia đình khác ở đây có thể đã bỏ nhà đi lánh nạn cuộc chiến, hoặc cũng có thể họ đã bị đám tàn quân Polpot lùa vào những cánh rừng sâu ngút ngàn, nơi những trại tỵ nạn do chúng lập nên trên biên giới Thái Lan. Chúng đã gom dân để tăng gia sản xuất cung cấp lương thực phục vụ cho chiến tranh du kích lâu dài.
 Cơm chiều xong, ngồi nói chuyện cùng các anh trong ban một lúc, tôi cảm thấy mệt và buồn ngủ. Tôi xin phép các anh mắc võng đi nằm nghỉ. Trên cánh võng đu đưa, tôi lại nghĩ miên man về cuộc chiến tranh này. Vì sao giờ đây tôi cũng như hàng vạn người lính Việt Nam khác lại đang có mặt nơi đây để chiến đấu chứ không phải là đang đi tham quan đất nước Chùa tháp? khi đang ngồi học trên ghế nhà trường tôi đã từng mơ ước sẽ có lần được đi tham quan những đền Angko kỳ quan của thế giới?
Ranh giới của cuộc chiến bắt đầu ở đâu? Có phải nó được bắt đầu bằng tội ác tàn bạo và dã man của quân đội chính quyền Polpot- Iengsary? Chúng đã tàn sát đẫm máu đối với hàng ngàn người dân vô tội của ta dọc theo tuyến biên giới Tây Nam. Không riêng gì tôi, mà có lẽ mỗi một người Việt Nam đều bàng hoàng, đau đớn và quá bất ngờ khi nghe nói chiến tranh đang xẩy ra nơi biên giới. Bỡi đất nước chúng ta vừa mới thoát ra khỏi cuộc chiến tranh chống Mỹ, miền Nam vừa được giải phóng, Tổ quốc mới được thống nhất vỏn vẹn hai năm. Cả nước đang bắt tay vào hàn gắn vết thương chiến tranh, xây dựng đất nước sau ba mươi năm chiến tranh máu lửa.

Ngay khi kẻ thù xuất hiện và gieo rắc đau thương cho đồng bào các tỉnh biên giới Tây Nam. Các đơn vị bộ đội thuộc các Quân khu và bộ đội địa phương các tỉnh đã kịp thời chủ động đánh trả và ngăn chặn kẻ địch xâm nhập. Tiến hành củng cố và cơ động lực lượng để bảo vệ nhân dân, giúp dân sơ tán và giải quyết những hậu quả do kẻ địch tàn bạo gây ra. Sư đoàn Sông Lam, sau khi hoàn thành nhiệm vụ quân quản tại thành phố Hồ Chí Minh, được chuyển sang Tổng cục kinh tế và đang làm nhiệm vụ kinh tế ở Sông Ray (Long Khánh). Nhưng chỉ sau 24 tiếng đồng hồ có lệnh của cấp trên, đội hình của sư đoàn đã lên đường hành quân ra biên giới.
Từ chổ chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam, các đơn vị của quân ta đã tiến hành trừng phạt kẻ thù ngay trên đất của chúng, và đẩy chiến tranh vào trong nội địa của địch. Sau khi Mặt trận dân tộc cứu nước Campuchia ra đời. Theo yêu cầu của Bạn, các đơn vị quân tình nguyện Việt Nam cùng với quân đội bạn đã tiến hành một chiến dịch lớn, tổng tiến công như vũ bão trên khắp lãnh thổ Campuchia và vào sào huyệt của kẻ thù, làm sụp đổ chính quyền Khơ me đỏ phản động, giải quyết tận gốc rễ mối nguy hiểm cho nhân dân ta, đồng thòi cứu nhân dân Campuchia thoát khỏi thảm họa diệt chủng. Ngày 08/01/1979 Chính phủ cách mạng với lá cờ năm ngọn tháp công khai trước nhân dân Campuchia và thế giới. Tuy vậy, kẻ thù mới chỉ tan rã mà chưa bị tiêu diệt hết. Toàn bộ lực lượng của địch còn lại rất đông, lại được sự hậu thuẫn của Bắc Kinh và Thái Lan, nên chúng rút chạy về vùng rừng núi Tà Sanh, Samlop, Puasat …sát biên giới Thái Lan để xây dựng chiến khu, tiếp tục củng cố lực lượng để tiến hành chiến tranh du kích chống phá nhà nước non trẻ của Bạn. Nhiệm vụ chiến đấu đánh địch và giúp Bạn xây dựng chính quyền được gọi là “nhiệm vụ quốc tế”. Có thể nói ranh giới giữa cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam và nhiệm vụ quốc tế giúp bạn rất khó phân biệt. Đối với những người lính sư đoàn Sông Lam, họ cũng là những người từng có mặt ngay từ đầu của cuộc chiến. Khi những người lính đầu tiên của Trung đoàn 270 xuống bảo vệ vùng đất Hà Tiên Kiên Giang, các đơn vị khác còn lại của sư đoàn lần lượt có mặt trên biên giới Tây Ninh. Trận đánh đầu tiên của Trung đoàn 273 là trận đánh vào phum BaVet, bên kia cửa khẩu Mộc Bài thuộc huyện Bến Cầu tỉnh Tây Ninh… Và, đến ngày hôm nay đã tròn hai năm. Họ lại đang cắm chốt tại Pailin, Samlop, Puasat…vùng cực Tây biên giới Campuchia với Thái Lan.   

Ngày 13 tháng 7, sau khi dự hội nghi sơ kết công tác ngành Hậu cần 6 tháng đầu năm, tôi xin phép anh Hồng xuống Trung đoàn 273 công tác. Thú thực, tôi rất nóng lòng và háo hức xuống đó. Ngoài mục đích lấy tư liệu cho số báo tới, tôi còn muốn xuống đó để gặp mặt đồng đội. Vì nơi đó có nhiều đồng đội cũ và đồng ngũ cùng quê. Có thể kể lể dài dòng một chút … Đầu năm 1975, cũng như hàng ngàn chiến sỹ khác của Đoàn 22 (Quân khu 4), tôi được bổ sung cho sư đoàn Sông Lam, và được biên chế về tiểu đội 10, đại đội 3, tiểu đoàn 1, chuẩn bị vào chiến đấu tại chiến trường B2. Hầu hết đợt bổ sung về Trung đoàn 273 là lính quê Hương Sơn. Năm 1978 tôi được đơn vị cử đi học quân chính. Sau khi học xong tôi được điều về công tác ở báo Binh đoàn nên không có dịp về đơn vị cũ. Vì lẽ đó Trung đoàn 273 chính là cái nôi đã nuôi dưỡng tôi trưởng thành, từ khi tôi còn là một anh lính binh nhì.

               *
                      *         *
 
Người chiến sỹ liên lạc rất trẻ, khoảng 18 tuổi là cùng, tôi chưa kịp hỏi tên, đang cẩn thận buộc lại hai băng đạn AK ngược nhau bằng sợi dây thun mà cánh lính thường dùng để luồn làm dây lưng quần đùi. Cũng từ giờ phút này tôi và cậu ấy cũng băt đầu ràng buộc với nhau như hai băng đạn ấy.
Trước đây cũng vậy, tức là hồi chiến đấu với quân ngụy Sài Gòn, tôi cũng như những người lính khác, đều làm những động tác đó mỗi khi chuẩn bị vào một trận đánh mới. Trong chiến đấu khi bắn hết một băng, chỉ cần một động tác bóp lẫy súng tháo băng đạn hết ra, quay ngược lại lắp băng đạn kia vào, khi nghe tiếng “tách” là có thể tiếp tục “tằng tằng” nhả đạn vào quân địch. Nhiều lúc tôi cũng tự hỏi không biết người lính nào của chúng ta đã phát minh ra “sáng kiến” rất đơn giản nhưng lại rất tối ưu này?
Từ giờ phút này mọi cử chỉ của chúng tôi cần phải được thu gọn nhất, rút ngắn nhất. Một cuộc chiến tranh thì dài, một cuộc cách mạng thì lại càng dài hơn. Nhưng trong chiến đấu, những người lính phải biết giành lấy từng giây từng phút. Bằng động tác băng mình qua một ụ đất, chúng ta có thể tạo ra một mũi tạt sườn, bằng một cái néo cò chúng ta có thể dập tắt ngay một ổ hỏa lực của địch, bẻ gãy một mũi tiến công của đối phương, tạo ra một thế trận khác giành thắng lợi hoàn toàn.

Anh Miên - Chủ nhiệm chính trị dặn cậu liên lạc một câu ngắn gọn:
-   Đưa anh phóng viên tới tiểu đoàn an toàn nghe em!
-   Dạ!
Cậu liên lạc trả lời một tiếng “dạ” rất thơ ngây. Còn tôi bắt đầu bằng sự hồi hộp. Phía trước mặt là điểm chốt tiền tiêu của đại đội 9 tiểu đoàn 3. Bọn địch bắt đầu bằng những tràng đại liên “thùng thùng…” xối xả về hướng trận địa chốt của tiểu đoàn.
- Cúi thấp người chạy anh nhé. Cậu liên lạc quay lai nói nhỏ với tôi.
Có nhất thiết phải chạy lom khom như thế này không nhỉ? Tôi tự hỏi nhưng không tự mình ngẩng cao đầu lên phía trước. Mọi động tác của cậu liên lạc phía trước đang chi phối tôi. Còn cậu ta chắc có lẽ do bị những luồng đạn bắn thẳng chiu chíu như ngọn roi quất vun vút trên đầu buộc phải cúi thấp xuống. Điều ấy rất dễ hiểu, kẻ thù đang buộc chúng ta phải làm những điều mà ta không muốn làm.
Cũng may mà giây phút ấy chỉ diễn ra rất nhanh. Phía trước mặt bỗng rộ lên những tràng súng máy giòn giã và mãnh liệt. Cậu liên lạc dừng lại chờ tôi. Cậu ấy đứng thẳng người và nói:
- Bây giờ thì ta có thể đi đứng ung dung rồi anh ạ!
- Vì sao thế? Tôi hỏi.
- Chốt đã nổ súng, bọn “Miên” phải cúi đầu nấp trong hầm, nên chúng bắn trả đường đạn sẽ đi rất cao.
Chốt đã nổ súng. Chúng tôi chạy thẳng người. Điều đó đối với cậu liên lạc thì thật là dễ giải thích. Nhưng không hiểu sao tôi tôi lại có ý nghĩ “cũng may…” Những người phía trước đang nổ súng để cho những người phía sau như chúng tôi đỡ gò lưng xuống. Đây đâu phải chuyện may rủi? Thật là xấu hổ và tàn ác khi chớm trong đầu tôi cái ý nghĩ may mắn cho riêng mình…

Có thể nói quảng thời gian hòa bình từ năm 1975 đến nay đối với đất nước thì không đủ để uống trọn một ly trà sau cuộc trường chinh dài dằng dặc gần 30 năm máu lửa. Còn đối với những người lính của sư đoàn này, phần lớn họ chưa được về thăm nhà lấy một lần. Nhưng cũng có thể đối với một số người nào đó thì thời gian qua cũng có thể là quá lê thê rồi. Bây giờ ở mảnh đất xa xôi này, và chính lúc này đây, có thể chúng tôi tự đo được tinh thần và sức lực của mình khá chính xác.
Cậu liên lạc ra hiệu cho tôi dừng lại trước một bờ đất chắn. Cậu ấy dõi cặp mắt về phía bên kia bìa rừng thưa có rất nhiều cây thốt nốt và cây cổ thụ. Có lẽ do chiến tranh nên ruộng đất ở đây đều bỏ hoang, chỉ có cỏ mọc um tùm, tôi cũng nhìn theo phía ấy. Cậu liên lạc buông một tiếng cộc lốc:
- Nó đó!
“Nó đó”, nghĩa là những bóng người mặc quần đùi và cởi trần đang di động giữa những gốc cây. Chúng lẫn rất nhanh qua các gốc cây, bụi cây. Nó đó nghĩa là kẻ thù, là tội ác đối với nhân dân ta và tội ác diệt chủng đối với dân tộc Khơme. Nó là mục tiêu của cuộc chiến đấu này, vì lẽ đó nên những người lính tình nguyện Việt Nam đang có mặt tại đây để chiến đấu với chúng, bảo vệ nhân dân và chính quyền cách mạng của bạn còn non trẻ. Cậu liên lạc đã thức tỉnh tôi rất nhanh.
-   Chạy!
Thế là co giò chạy. Chúng tôi phóng rất nhanh qua một trảng đất trống cỏ dại mọc quá đầu gối, mặt đất ở cái phum này khá bằng phẳng, chỉ có đường đạn là cộm lên. Tiếng nổ cũng cộm lên. Và có lẽ cộm lên trên hết là sự hy sinh của con người.
(Còn tiếp)

[Đậu Thanh Sơn]

(Tiếp theo TỪ ĐIỂM CHỐT BẮT ĐẦU)

Tiểu đoàn trưởng tiếp tôi bằng tất cả sự vồn vã gần giống như người chủ một quán trọ.
- Hay lắm! Em nằm nghỉ chổ này, rửa mặt chổ ấy, vệ sinh ra phía kia…
Tôi đảo vội mắt theo hướng tay anh chỉ, tất cả các công trình sinh hoạt đều được khuất sau  các ụ đất chắn và những lùm cây cao hơn đầu người. Cái đó không có gì ngạc nhiên. Ngạc nhiên nhất là câu chào mới quá ư cụ thể ấy. Tôi nghĩ sau cái bắt tay phải là những câu đầy xúc động đại loại như “Em đi đường có vất vả không?”… Tôi tự thấy phải cần thiết đưa tay lên túi áo ngực lấy tờ giấy giới thiệu do thủ trưởng Cục chính trị ký. Nhưng nhanh hơn tôi, người tiểu đoàn trưởng ấy  đã phán đoán ra được ý định của tôi, anh chặn ngay:
- Thôi, thôi giấy má mà làm gì. Không dưng trung đoàn lại cho liên lạc dẫn em tới đây.
Tôi vô cùng cảm động khi nghe anh nói thế. Tiểu đoàn trưởng rót một chén nước trà đặc mời tôi. Tôi vội quay lại tìm người chiến sỹ dẫn đường, nhưng anh ta đã mất hút từ lúc nào.
-   Đồng chí gì dẫn đường ấy đâu rồi?
-   Cậu ấy về rồi.
-   Thôi chết!
-   Sao, có chuyện chi vậy?
-   Tôi.. tôi phải cảm ơn cậu ấy nhiều lắm…
Tiểu đoàn trưởng bật cười;
- Ơn huệ cái quái gì, cậu ta còn phải về để dẫn đường cho người khác chứ.
- Tôi nín lặng không ra vẻ phản ứng cũng không tỏ sự đồng tình. Hình như ở đây mọi sự thừa thải màu mè đều bị gạt bỏ. Tôi nhớ ngay câu chào hỏi đầu tiên của anh. Những chi tiết sinh hoạt thiết yếu của một con người, đó là điều cần thiết nhất. Và hình như đó cũng là sự khởi đầu cho một trận chiến đấu để vươn tới những ý nghĩ lớn lao của nó.

Không ai biết được chính xác rằng, bước chân thứ nhất của mình đặt xuống ở đâu? Bỡi khi chúng ta mới bật ra tiếng khóc chào đời, chúng ta được ru nựng trên bàn tay ấm áp của bà và của mẹ. Hoặc cả đến khi đã chập chững bước chân qua bậc cửa, không ai trong chúng ta ý thức được rằng trong tương lai minh sẽ trở thành điểm chốt của lịch sử.
Trước khi xuống công tác tại Sư đoàn, tình cờ tôi đọc được một lá thư của một người chiến sỹ viết cho bạn gái. Dòng trên cùng bức thư cậu ấy viết: “Cột mốc số không ngày…. tháng… năm 1979”. Một sự tò mò cuộn lên trong tôi. Hầu như đã đi khắp các đơn vị trong Binh đoàn, dọc theo chiều dài biên giới, nhưng tôi chưa bắt gặp cột cây “số không” nào cả. Trong đời tôi, khi thời còn mài đũng quần trên ghế nhà trường, đã có những lần cô giáo cho điểm “không” vì không thuộc bài. Nhưng có lẽ chưa hề có cột mốc số “không” nào trên tuyến biên giới. Ngay cả lúc ấu thơ, đặt bàn chân đầu tiên xuống nền đất nhà mình thì tôi cũng được đặt bằng sự nâng đỡ của hai bàn tay mẹ. Sự kia lại thuộc về mẹ tôi. Mẹ tôi bắt đầu bằng bàn tay của bà. Tất cả chúng ta đều được bắt đầu từ những con số có ý nghĩa. Con số ấy có từ trước cuộc đời ta. Cũng như đã nói ở trên, lần đầu tiên đặt chân vào chiến trường B2, đơn vị tôi trực tiếp chiến với bọn ngụy Sài gòn, chiến trường cũng là một con số. Đó là con số 13, tên con đường huyết mạch từ Bến Cát xuống Sài Gòn. Hồi đó chúng tôi  nhận nhiệm vụ chốt chặn, ngăn chặn địch từ Bầu Bàng xuống Chơn Thành và ngược lại, thay thế Trung đoàn 3 của Sư đoàn 9. Nhưng nếu ai đó nói về con số “không”, thì có lẽ là chính nơi đây, tại đất nước này. Những người lính chúng tôi đang cùng với nhân dân và quân đội của bạn đang tiến hành làm lại cuộc cách mạng từ con số “không”. Vì tất cả thành quả của cuộc cách mạng năm 1975 đã bị chính quyền Khơ me đỏ phản bội. Nghe theo chiếc gậy của quan thầy ở Bắc Kinh, chúng đã tiến hành chiến tranh đánh chiếm biên giới Tây Nam nước ta và đẩy đất nước Campuchia vào thảm họa diệt chủng. Nền văn hóa Angko huy hoàng đã bị tàn phá. Trường học, chùa chiền, chợ búa bị tan hoang…

Nay tôi trở về sư đoàn với tư cách là một phóng viên. Nói là “phóng viên” cho oách thôi, thực ra báo chỉ là một tờ tin của Cục chính trị Binh đoàn ra hàng tháng, phán ánh các hoạt động chiến đấu các đơn vị. Lúc tôi đến Ban Tuyên huấn, người tiếp chuyện đầu tiên với tôi là anh Hồng phụ trách Ban. Trong căn nhà sàn sơ sài các anh tiếp tôi rất thân mật với một đứa em đi xa nay trở về nhà.
- Em xuống lâu không?
Anh hỏi rồi tự trả lời luôn.
   - Ngày mai sư đoàn tổ chức hội nghị sơ kết công tác hậu cần 6 tháng đầu năm. Dự hội nghị xong, em nên xuống các đơn vị để nắm tình hình. Phải ở lâu với anh em thì mới hiểu kỹ tình hình cuộc sống và chiến đấu của họ để mà viết cho thật sinh động. Nói thế thôi, nhưng cũng tùy vào công việc của em…
Anh xưng hô “anh em” với tôi thật thân mật. Cái chất giọng Thanh Chương của anh có phần thủ thỉ. Nhưng có lẽ vì thế mà ngay từ phút đầu tôi cảm nhận được trách nhiệm nhỏ nhoi của mình đối với họ. Phải viết thật chân thành và sinh động cuộc sống và chiến đấu của họ. Trong đầu tôi chợt lóe ra một ý nghĩ lạc lỏng, tại sao người ta cứ hay nặng lời khi bị bức xúc nhỉ? Chẳng có gì bức xúc hơn khi đất nước bị xâm lược. Và có lẽ chẳng có ai bức xúc hơn những người lính đang có mặt ở đây. Họ đang cắm chốt nơi điểm tựa tiền tiêu để chiến đấu với kẻ thù. Ranh giới của sự sống và cái chết thật mong manh. Sự hy sinh, mất mát diễn ra hàng ngày, hàng giờ. Mặc dù phía sau lưng họ nơi hậu phương, cuộc sống vẫn đang diễn ra sôi động và náo nhiệt. Phố xá vẫn tràn ngập ánh điện, Những ly café thơm lựng, những cốc bia sủi bọt vàng ươm, những bản nhạc xập xình vẫn vang lên trong những quán café, nhà hàng hay quán nhậu. Có thể có nhiều người do vô tình hay bàng quan nên rất thờ ơ với cuộc chiến đang xảy ra. Nhưng đối với người lính nơi đây, mặc dù vậy, họ vẫn bình thản và lạc quan đến lạ kỳ. Hầu như ai ở đây cũng nói chuyện rất nhẹ nhàng và sảng khoái. Có phải tất thảy chúng ta lần đầu tiên tiếp xúc với cuộc đời cũng bằng những âm thanh êm dịu như thế? Âm thanh của tiếng ru à ơi và những lời âu yếm của bà và mẹ. Hãy cắm chốt trong tim ta những điều tốt đẹp ấy. Có tiếng súng xa xa. Anh Hồng lắng nghe rồi nói khẽ:
-   Nó đang bắn cối vào hướng Trung đoàn 1, ngày kia em lên phía đó nhé.
-   Vâng, em cũng đang rất muốn xuống chốt với anh em. Tôi khẽ đáp.

                                                                                  *
                                                                              *       *

Tiểu đoàn 3 là đơn vị được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang đầu tiên trong sư đoàn. Tiểu đoàn trưởng tên là Viên, tôi đoán anh chừng trên 30 tuổi. Anh có dáng người chắc gọn và khỏe mạnh, khuôn mặt chữ điền, cặp mắt sáng và quyết đoán. Bây giờ anh là người chủ nhà. Nói đúng hơn là “chủ hầm”, căn hầm nửa nổi nửa chìm nằm dưới một cái chòi làm bằng cây rừng lợp lá thốt nốt.
Đêm đầu tiên trong căn hầm chỉ huy, ánh sáng vàng vọt từ chiếc đèn bão làm cho khung cảnh mờ mờ ảo ảo, chúng tôi ngồi nói chuyện về những trận đánh, về hậu phương. Anh viên gọi cậu liên lạc nhờ rang dùm đĩa đậu phộng với sự chỉ dẫn chi li như lên lớp khoa mục xạ kích. Sự cẩn thận quả không thừa, đĩa đậu phộng rang rất đạt yêu cầu. Không bia, không rượu chỉ có nước trà Blao đưa từ Việt Nam sang. Đĩa đậu phộng đặt giữa tấm phản gỗ bên cạnh cái ấm trà bằng sứ cùng với mấy cái cốc đã sứt mẻ gần hết quai. Trong căn hầm này nó không lẻ loi chút nào, vì tất cả chúng tôi đều xúm quanh để chia sẻ.
Đêm nay địch lại mò vào chốt của “xê” 11. Súng nổ loạn xạ. Anh Thông trợ lý tác chiến quay máy a lô rồi đưa tổ hợp cho chính trị viên báo cáo về Trung đoàn. Tiểu đoàn trưởng cầm máy chỉ huy xuống các đại đội. Công việc ấy chỉ làm bằng một tay, còn tay kia vẫn quờ rất trúng đĩa đậu phộng rang.
- Này này 12 ly 7 nghe rõ không, đừng bắn nữa. Bắn làm đếch gì cho tốn đạn, trăng sáng thế này nó không dám vào gần đâu. Ừ cứ để cho DK nện, cho nó vào thật gần rồi hãy bắn.
Chính trị viên giải thích:
- Giờ là mùa mưa, nên việc chiến đấu truy quét địch hết sức khó khăn. Nước mưa từ rừng sâu và các triền núi cao chảy về đổ vào sông Puasat, việc vận động truy quét địch rất khó khăn. Lợi dụng địa hình và mùa mưa nên địch thường xuyên tổ chức từng tốp nhỏ lẻ luồn sâu vào trong nội địa để tiến hành đánh du kích phá hoại. Vì vậy đơn vị đã bố trí các cụm chốt từ xa để ngăn chặn địch, đồng thời củng cố lực lượng để tiến hành chiến dịch tiễu phỉ trong thời gian tới.

Trận đọ súng chừng hơn hai mươi phút. Ngừng lặng một lúc lại có chuông điện thoại reo, anh Thông cầm máy:
- A lô, ai đó? xê 8 hả? có chuyện gì thế? Mời các anh xuống uống nước à? Xì cứ nói toạc ra có gì không? Gà hả to hay nhỏ? Ối giời bằng nắm tay ai ăn ai nhịn? Thôi khỏi, các cậu cứ làm đại đi. Nhớ chú ý canh gác cẩn thận, đừng để chúng nó vào xách mất đùi gà đó!
Tôi thật sự ngạc nhiên. Nhưng khi cúi xuống đĩa đậu phộng giữa phản thì nó cũng đã hết nhẵn từ lúc nào, chỉ còn lại lơ phơ vài mảnh vỏ lụa hồng hồng. Tôi chợt hiểu. Mọi điều ở đây cũng thật đơn giản.
Đêm thứ hai trên chốt không còn đậu phộng để rang, nhưng gần như thành lệ không thể quên được. Chúng tôi, trừ số trực máy điện thoại và gác cảnh giới ra, đều quây tròn lại trong căn hầm. Chiếc đài bán dẫn Lido do Hungary sản xuất đặt trên bàn làm bằng những mảnh gỗ thùng đạn pháo ghép lại, đang phát nho nhỏ bài hát “Đêm nay anh ở đâu” nghe sao mà não lòng. Nhưng cánh lính trẻ lại đang kháo nhau tưởng tượng ra một đĩa nhấm trước mặt. Có lẽ tuổi trẻ nên đầu óc của họ tưởng tượng khá nhanh.
Cậu Nam lính B40 lên tiếng trước:
- Nghe đâu bên Liên xô người ta vừa chế ra một loại cối bắn thức ăn đấy.
Tất cả trố mắt ra. Nhưng rất nhanh,  họ đã bắt được “mục tiêu”:
- Ừ mỗi bếp được trang bị một khẩu nhỉ? Anh nuôi nhồi cơm và thức ăn thành một cục rồi phịch một phát là ra tới chốt, thế là chúng ta cứ nhặt lên mà ăn.
- Tự nhiên lại “ình ình” cấp tập xuống đây một con gà luộc và mấy lon bia thì tuyệt nhỉ?
- Thế thì mày là thằng nhảy ra khỏi hầm hứng đạn đầu tiên.
Cả đám cười ồ lên. Tôi cũng cười nhưng rất khẽ. Tôi liên tưởng đến chuyện cổ tích “Nhà và gạo” trong dân gian. Dân nghèo thường lắm ước mơ. Người nghèo mơ được vàng. Người đói mơ có lúa gạo…
Ở đây không hẳn hoàn toàn thiếu cơm, thiếu gà. Cái gian nan nhất là việc đưa cơm từ tuyến sau lên chốt cho bộ đội. Anh nuôi bỏ cơm nắm vào ba lô hoặc vào gùi quàng lên lưng rồi bò từ từ lên chốt. Cách đây không lâu đã có chiến sỹ đã hy sinh khi mang cơm lên chốt đã bị trúng đạn bắn tỉa của địch. Anh nuôi của đơn vị vì tình yêu thương đồng đội ở phía trước đã không quản ngại vất vả, hy sinh. Tình cảm của các anh như tình cảm của người mẹ đối với những đứa con. Có thể thấy được điều đó qua tấm gương chiến sỹ nuôi quân Nguyễn Văn Hiệu vừa đánh địch vừa nấu cơm cho bộ đội trong trận đánh địch luồn vào ngã tư Prây Ăngke, Phạm Văn Cu anh nuôi tiểu đoàn 5 trung đoàn 270…
Chuyện khẩu cối bắn ra cơm nắm đương nhiên là chuyện phịa. Nhưng nếu là một kỹ sư quân khí chắc chắn tôi sẽ không ngủ yên được về cái ý tưởng hài hước này. Biết đâu rồi đây sẽ chế ra được một loại gì đó tương tự như thế? Có phải mỗi bước phát triển của khoa học thường bắt nguồn từ những ước mơ, từ những chuyện khoa học viễn tưởng. Tôi không dám chắc như thế vì tôi không phải là nhà khoa học. Nhưng cuộc chiến đấu này từ một ước mơ cao cả. Điều đó tôi nhận ra rất rõ, bỡi vì tôi vẫn là người chiến sỹ trong đội hình đang hành quân về phía trước. Ngay trong Hội nghi sơ kết công tác Hậu cần, đồng chí sư đoàn trưởng đã quán triệt về công tác đảm bảo phục vụ bộ đội ở tuyến trước là nhiệm vụ khẩn trương, cấp bách. Không được để một đơn vị nào thiếu gạo, thực phẩm, đạn dược, xăng dầu, thuốc men… Đây là nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm cho nhiệm vụ chiến đấu hoàn thành thắng lợi, khi điều kiện công tác hậu cần ngày càng xa hậu phương quốc gia, việc tiếp tế hết sức khó khăn do địch tình.

Đang chuẩn bị sang tiểu đoàn 1, nơi mà tôi muốn đến để gặp lại đồng đội cũ, thì nhận được “lệnh” của Tổng biên tập qua điện thoại hữu tuyến, yêu cầu tôi trở về Phnompenh. Chuẫn bị đi về Viện 4 công tác, viết về công tác cứu chữa thương bệnh binh và các gương thương binh…cho số báo sắp tới. Thế là dự tính không thành, đành phải tạm biệt các anh, tôi lại có dịp trở về đất mẹ.
(Còn tiếp)  
                                                       *
                                                   *      *

[tranphu341]

       Chào bạn Đậu thanh Sơn. Tranphu341 rất mừng khi bạn tham gia gửi bài viết trên diễn đàn trang sử "máu và hoa" này. TP rất vui khi gặp lại được đồng đội cùng chiến hào năm xưa . Nhớ lại trận chiến hào hùng mà cam go ác liệt . Khi mà đại đội 3 của ae mình chiến đấu ở đường 13 Tỉnh Vĩnh Long giữa vòng vây của lữ đoàn xe TTG của QLVNCH . Anh em chúng mình đã chiế đấu và chiến thắng mặc dù hy sinh và thương vong rất nhiều . Rồi những trận chiến mở màn chiến dịch HCM Xuân Lộc ,Trảng Bom ,Hố Nai ,Biên Hòa Sài Gòn . 
                 Những năm tháng mà các bạn là người thư sinh vừa rồi ghế học đường , trở thành người lính rồi vươn lên trưởng thành là Nhà báo , phóng viên Quân đoàn 4 .TP CHÚC MỪNG BẠN .
                 Đây là bài ký của bạn đã viết về Sư đoàn 341 ( đoàn bb Sông Lam ) 32 năm trước . Khi mà Sư đoàn đang chiến đấu , XD chính quyền giúp bạn . Tại k . TP mong bạn hãy viết thêm những bài mới mang tính hồi ký để topic thêm phần sinh động . Như vậy là trong đội hình của Sư đoàn ae mình lại chắc tay súng ...Quên chắc tay bàn phím để tưởng nhớ ,để sống lại 1 thời hào hùng đã qua .   
                     Chúc bạn cùng gia đình khỏe ,luôn có nhiều niềm vui cuộc sống .   

[quyenkh]

Hi hi hai bác F341 nhắc tới Lếch làm thằng em vẫn rùng mình tới bây giờ , thằng em hai bác thuộc E 250 của QK5 được BQP điều về phối thuộc cùng F341 từ tháng 3/79 , những trận đánh phối hợp cùng F341 dọc đường 5 , rồi đường tàu hay đồi yên ngựa .. khi giải phóng Lếch các bác dừng chân tại đây còn đơn vị em nhiệm vụ truy kích địch theo con đường đất đỏ 56 , ấn tượng của em về Lếch thật sơ sài .. hì hì vì ở tuốt luốt đường nhựa từ xa nhìn thấy vài dãy nhà tôn lỏng chỏng thùng phuy . hi nào có được vô trong thị xã , con ngầm lúc ấy chưa có cầu chỉ có một đơn vị công binh đóng trên gò cao , chúng em vượt ngầm cạn băng ua và cứ theo con đường chết dẫm ấy mà tiến tới , dân K chết dày đặc hai bên vệ đường , đoàn người dân K lếch thếch đi ra từng bước một vì đói , đơn vị chúng em vượt qua dốc cua tay áo cột mốc hai nước hì hi ua mấy mươi cây lại hì hục quay lui .
Cái biên giới em hãi nhất là khu 20 nhà Puốc sát , lúc đơn vị em vào đó giữa tháng 5 .. mùa mưa bên Cam như trút nước chúng em không đủ lương thực đói lắm lắm , mỗi thằng lính ăn không úa 5 lạng gạo ngày .. đói chúng em ăn củ chuối rừng , sắt thân chuối ra tống vào dạ dày .. hì hì cả đơn vị bị phù thủng còn em bị một trận sốt xuất huyết .. hi hi nếu không có may mắn thì thằng em đã nằm lại trên mảnh đất ấy rồi .
Cuối năm 79 khi đơn vị chuyển qua Tà Sanh - Sam Lốp lại gặp người anh em 341 .. hi hai trung đoàn của các bác rút đi để lại cho mỗi một đơn vị em đảm nhiệm .. hi sau đó cuối năm 80 thì mảnh đất này mìn nhiều hơn cây ăn trái và máu của lính đơn vị em thấm đượm biết bao vào mảnh đất này .

[haanh]

@quyenkh : hehe đơn vị bác máu lửa thế có được phong anh hùng không 

[binhyen1960]

  Xin chúc mừng những người lính Sư đoàn Sông Lam hội tụ trên VHM.

  Bác tranphu341 từ đây không còn phải đơn thương độc mã trên VHM nữa nhé, một bác viết lại thời đầu của cuộc chiến tranh BGTN một bác tấn công Leck đường 56 Pousat ngày nào. Con đường và khu vực đó sau này thuộc F339.

 Xưa chia lửa với nhau trên chiến trường giờ các bác phân khúc thời gian của Sư đoàn Sông Lam trên đất K ra viết bài, phối hợp chặt chẽ nữa thì khỏi chê rồi.

 Xin chúc mừng các bác Sông Lam.

[longtrec]

Thưa các đàn anh, em là lớp lính đàn em các anh, cùng những người hâm mộ lính chỉ muốn đọc những dòng hồi ký mộc mạc đầy chất lính, nhưng nhưng không kém hào hùng. Bản thân em từng là lính, từng đánh trận, cũng nếm đủ cả , cái mà em cũng như bao thằng lính sợ nhất là chính trị nhàm chán... Các đàn anh bỏ quá cho và đừng chấp nhất thằng em dại này, em sợ nhất hô khẩu hiệu đấy.


Đọc những dòng " ký" em lại nhớ đến những câu truyện trong "Văn nhệ quân đội" đầu những năm 80.

[quyenkh]

@quyenkh : hehe đơn vị bác máu lửa thế có được phong anh hùng không 

Hi hi máu lửa gì bác ơi .. đơn vị nào tham gia chiến trường K nào mà không được phong tặng anh hùng , em là lính lác làm gì có nhật ký chiến trường mà viết cho hoành tráng , hì hì lúc ấy một mảnh giấy vấn thuốc re còn không có nữa là ghi với chép .
Nhận được thư nhà mừng hết lớn , phong bì lộn ra ghi thư trả lời rồi dán ngược lại cho con tem gửi về lại còn cái lõi thư lấy vấn thuốc rê , hic ghi thư toạ độ còn kiu mấy em gửi giấy trắng cho mình .. hé hé là lính đói kêu đói khổ kêu khổ .
Khẩu đội của em 12 thằng bây giờ 10 thằng nằm tại các nghĩa trang , mình êng còn khoẻ mạnh thằng Việt cũng lả thương binh .. hì hì số mình may mắn hơn anh em , nên lắm lúc rảnh em lại ra nghĩa trang tâm sự cùng tụi nó .
Hì ai gan em mặc kệ còn riêng mình .. hí hí .. đụng trận lần đầu hai hòn của em nó tụt bố mất tiêu súng đạn nổ mảnh bay vèo vèo cành cây gãy tá lả ai mà không teo ch.. , lần đụng địch mình êng bao nhiêu đạn em tưới hết vô gốc cây mình núp thế mà địch cũng chạy mới là tài .. em bảo đảm với bác lúc ấy em nhắm mắt siết cò 
Hì đánh theo đội hình lớn vui thấy bà tổ không sợ vì chung quanh mình đồng đội lềnh khênh , hì sau này mới ớn đi tuần tra có 3 thằng đụng địch mới run hay đi luồn sâu này nọ mới ớn , vô tình lọt vào ổ phục kích của địch anh em hy sinh còn mỗi mình mới lạnh lưng sởn gáy .. hơn nửa tiếng đơn vị chi viện đến mới biết mình còn sống .. nhìn lại đồng đội hy sinh mới biết mình may mắn hơn .

[tuaans]

"Ký" chưa thành sách của bác chủ Tóp thì để đâu cho hợp nhỉ?

[Đậu Thanh Sơn]

(Tiếp theo TỪ ĐIỂM CHỐT BẮT ĐẦU và phần kết)

Không phải lúc nào ta cũng đủ thời gian để ngẫm nghĩ. Nhưng trong toàn bộ cuộc đời, nhất định phải có những năm tháng, những điều suy tưởng cắm chốt trong ta. Những ngày sống cùng anh em trên chốt, tôi càng thấm thía và hiểu hơn về họ. “Nhiệm vụ Quốc tế” cao cả đó là mệnh lệnh của Đảng và Tổ quốc đang đặt nặng lên vai các anh.   
Tôi không nắm được nhiều về lịch sử của các sư đoàn trong quân đội. Nhưng có thể nói chưa một đơn vị nào mới ra đời và non trẻ như sư đoàn Sông Lam, chỉ trong vòng 10 năm ngắn ngủi, sư đoàn đã đánh hàng trăm trận lớn nhỏ, trong đó có 18 trận cấp sư đoàn, 67 trận cấp trung đoàn và tương đương… Với những chiến công oanh liệt đó, sư đoàn Sông Lam đã hai lần được Đảng và Nhà nước tuyên dương Đơn vị anh hùng LLVT nhân dân và nhiều phần thưởng khác của Nhà nước và Bộ quốc phòng. Ngoài ra một số Trung đoàn, tiểu đoàn và đại đội cũng được tuyên dương đơn vị anh hùng.
Cũng trong thời gian làm việc với Ban tuyên huấn, tôi đã ghi nhận được rất nhiều tên của cán bộ chiến sỹ của sư đoàn là những tấm gương dũng cảm, gan dạ mà mưu trí trong chiến đấu. Trong đó có tiểu đội của Nguyễn Đức Lĩnh (đại đội 6 tiểu đoàn trong một ngày đã đánh lui 11 đợt phản kích của địch, tiêu diệt 42 tên giữ vững chốt tại cầu Prasot trên trục đường từ Mộc Bài đi Niếc Lương. Ngô Khắc Quyền (đại đội 2 tiểu đoàn 1) một mình giữ chốt đánh hàng chục trận diệt hơn 100 tên địch, và nhiều cán bộ chiến sỹ khác như đồng chí Đức - chính trị viên phó đại đội 1 tiểu đoàn 1, Ngô Duy Phơn trung đội trưởng (đại đội 3 tiểu đoàn 1) đã chỉ huy trung đội chiến đấu giữ vững chốt và đã hy sinh anh dũng; Trần Trung Nhẫn bị thương vào tay phải không chịu trở lại tuyến sau, dùng tay trái xông lên diệt địch; Lưu Quang Lực dùng vai làm bệ súng trung liên cho đồng đội diệt địch trên đồng nước bùn lầy; Nguyễn Kim Tha chiến sỹ  đại đội 7 mặc dù đã bị thương ba lần, còn lại một mình khi đồng đội bị thương vong hết, anh đã sử dụng hết các loại súng chặn đứng cả tiểu đoàn của địch, chiến đấu đến viên đạn và hơi thở cuối cùng. Mai Đình Trúc, Đặng Thái Đình, Trương Quang Trung, Nguyễn Đức Lĩnh, Hà Quốc Ân, Vũ Xuân Thủy, Kiều Văn Dũng, Thái Đình Ký, Đậu Văn Nga, Trần Thanh Thụy… Họ là những chiến sỹ góp phần làm nên chiến thắng chung của sư đoàn.

 Sáng tinh mơ hôm sau tôi bám xe Reo của Ban Hậu cần sư đoàn để về Phnompenh. Xe Reo là loại xe vận tải quân sự của Mỹ ta thu được sau chiến tranh, nó khá mạnh để đi trên các địa hình. Đường xấu nên xe chạy từ từ và lắc lư khi tránh ổ voi. Ánh bình minh đầu tiên trong ngày đang sáng dần trước mặt. Phía quầng sáng ấy là đất nước, là quê hương thân yêu của chúng ta. Dọc đường đi tôi cứ suy nghĩ mãi về phút chia tay ngắn ngủi với trợ lý tác chiến tiểu đoàn. Anh nói với tôi bằng giọng lắng sâu nhất.
- Tôi có hai anh em ruột. Em trai tôi đang chiến đấu với bọn "Bành trướng" ở biên giới Hoàng Liên Sơn, tôi thì ở trong này, ở nhà chỉ còn lại bà mẹ, nếu có dịp…
Anh ngừng lại. Hình như anh cảm thấy điều sắp nói ra sẽ gây phiền toái cho tôi hay như một điều linh cảm không hay cho anh?

Chiếc xe Reo đang xa dần thị trấn Lech. Trong đầu tôi bỗng xuất hiện một quầng sáng lung linh. Đó là gương mặt của người mẹ. Trung thu lại sắp đến rồi. Mẹ ngồi bậu cửa nhìn về phía Bắc dõi theo đứa con út đang ở biên giới xa xăm. Nhìn vào phía Nam để dõi theo đứa con trai cả. Mẹ mong một trong hai đứa về lấy vợ, để mẹ đỡ cô đơn và có cháu cho vui cửa vui nhà. Nhưng hai anh em của Thông vẫn đi biền biệt. Mẹ vẫn một mình còm cõi trong căn nhà tranh đơn sơ, mùa đông thì lạnh lẽo, mùa hạ thì nóng bức bỡi gió Lào. Mẹ chưa từng biết đến bản đồ và cũng chưa một lần bước chân ra đến thành phố Vinh thì làm sao mẹ biết được biên giới Tây Nam hay Campuchia ở nơi nào? hướng nào? Nhưng có lẽ, trong sâu thẳm lòng mẹ, hai đứa con trai của mẹ vẫn rất gần…

Anh Thông ạ, mặc dù tôi cũng bận rất nhiều việc, nếu có dịp tôi sẽ về quê anh, tôi sẽ đến thăm mẹ. Đó là quầng sáng trong lòng mỗi một chúng ta. Những gì tôi thấy, tôi nghe, tôi ghi hình tại đây, những trận chiến đấu ác liệt, những ngày gian khổ vui buồn, cả những hy sinh mất mát và chiến thắng … tôi sẽ mang về và người đầu tiên tôi đến sẽ là Mẹ.
Bỡi vì đó là gốc gác, là điểm chốt đầu tiên chúng ta đã ra đi, để đến điểm chốt cuối cùng này.

                                                                  Phnompenh,  tháng 8 năm 1979
                                                                     ĐẬU THANH SƠN