Đậu Thanh Sơn
Thành viên

Bài viết: 552
1975 - Mãi mãi là người chiến sỹ SĐ Sông Lam
|
 |
« Trả lời #333 vào lúc: 10 Tháng Hai, 2012, 08:36:34 pm » |
|
Chào bác nguyenvanthangf341 Trong tác phẩm Hòn đất của nhà văn Anh Đức người con gái ấy mang tên là chị Sứ. Nhưng ngoài đời chị ấy tên thật là Phan Thị Ràng. Hình ảnh của chị Sứ (Phan Thị Ràng) hiện trưng bày trong nhà Truyền thống Quân đoàn 4 các bác ah. Rất tiếc là hồi xuống chiến đấu ở Hà Tiên và sau này có một lần đi du lịch Hà Tiên - Rạch Giá Thanh Sơn không đến để thăm mộ của chị Sứ. Thanh sơn xin ửi kèm bài của nhà báo Phạm Phú Phong để anh em xem và biết thêm về mộ chị Sứ.
NẮNG CHIỀU TRÊN MỘ CHỊ SỨ/b]
Nhớ lại trên bước đường lang thang, ham đi, ham chơi, ham hiểu biết… trong một sự ngẫu nhiên đầy cố ý của mình, tôi đã đến thăm mộ chị Sứ vào chiều 30-4-1995, đúng vào dịp kỷ niệm 20 năm ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam và cũng là ngày giải phóng tỉnh Kiên Giang. Người đưa tôi đi là Thiếu úy Tân, trợ lý công tác chính sách, Tỉnh Đội Kiên Giang, cùng với các anh chị là giáo viên dạy ở các huyện Kiên Lương, Phú Quốc, Hòn Đất. Biết tôi lần đầu đến Kiên Giang, các “thổ công” muốn tôi đi Hà Tiên, nơi có những hang động núi đá vôi phong cảnh đẹp vào loại nhất nước; nhưng tôi xác định: "Đến đây, nơi đầu tiên tôi muốn thăm là mộ chị Sứ - tôi đùa - vì tôi nợ chị quá nhiều. Tôi đã nhiều lần viết về Hòn Đất của Anh Đức, lấy nhiều nhuận bút… nên phải đến thắp chị một nén nhang, hơn nữa, lại đúng vào dịp 30 tháng 4. Hà Tiên xin để một dịp khác…”.
Mộ chị Sứ nằm ở ngã ba Phùng Lương, thuộc xã Thổ Sơn, huyện Hòn Đất, cạnh gốc cây dừa mà kẻ thù đã trói chị vào để tra tấn, khủng bố và hành hình vào ngày 9-1-1962 (cũng đúng ngày này trước đó 7 năm, học sinh Trần Văn Ơn đã ngã xuống trên đường phố Sài Gòn, mở đầu cho truyền thống đấu tranh của thanh niên, sinh viên, học sinh nước ta). Từ quốc lộ 80 rẽ vào đường đất hơn mười cây số, hai bên đường là đồng lúa với một màu xanh mênh mông tít tắp tận chân trời: Khuôn viên mộ khoảng chừng 50m2, đắp cao, có nhiều bậc cấp đi lên, hai bên có hai bức phù điêu miêu tả cuộc chiến đấu anh hùng của nhân dân Hòn Đất. Chị nằm đầu gối vào núi, chân xuôi về ruộng lúa. Theo anh Tân, đây là mộ đã được trùng tu lần thứ tư. Khi chúng tôi đến, trời đã chiều, như sự sắp xếp của tự nhiên, những nơi khác có bóng cây che khuất, chỉ có trên mộ chị, những tia nắng chiều mong manh dát mỏng trên những hòn sỏi; trời đã sẫm tối, dường như chỉ còn nơi đây là còn có chút nắng vương đọng lại. Tôi mới nghiệm ra thổ ngơi của đất này rằng, mặt trời luôn mọc ở hướng Tây, lặn ở hướng Đông. Khoảng trời trên mộ chị cứ như một tấm thảm bằng sỏi, được bốn người cầm bốn góc nghiêng về phía đông để đón những tia nắng tháng tư cuối cùng còn sót lại trong ngày…
Mãi chúng tôi mới tìm được người thợ chụp ảnh. Khi anh đến nơi thì trời đã sẫm tối và lất phất mưa. Trong máy chỉ còn 6 kiểu ảnh. Anh thắp một cây đèn dầu, loại đèn đủ ánh sáng cho trẻ con học bài trong một căn phòng nhỏ. Anh bảo vợ cầm đèn đưa sát chúng tôi để anh đưa máy lên ngắm, lấy khẩu độ cự ly xong anh hô lên một tiếng "cất đèn”, vợ anh bưng đèn lùi ra xa, anh bấm máy. Cả 6 kiểu ảnh đều đẹp thuộc vào loại các nghệ sĩ nhiếp ảnh hiện nay phải gọi anh bằng sư phụ và có lẽ đây là lần duy nhất trong đời, tôi thấy người ta chụp ảnh bằng đèn đầu! Một khung cảnh, một không gian âm u nghi ngút khói nhang, huyền hoặc, hoang đường, tự đáy lòng tôi bỗng nhớ chút nắng ban chiều.
Vào quán uống nước. Chủ quán là chị Nguyễn Thị Lời, nhỏ thua chị Sứ một tuổi, người chứng kiến cuộc tra tấn chị Sứ kể lại, tôi mới ngẫm ra tiếc cho nhà văn Anh Đức đã bỏ sót nhiều điều chưa viết. "Nhân dân xuống đường đấu tranh - chị Lời nhăn trán cố nhớ - đòi thả, đòi chôn xác chị Sứ đều là chuyện của tác phẩm văn học, của ông Anh Đức. Còn thực tế, chúng vào từng nhà lùa dân ra, bắt đứng quanh gốc dừa xem chúng tra tấn chị, nhằm khủng bố tinh thần mọi người. Chúng lấy vỏ chai la-de (chai bia), đập vỡ cổ chai và cứ thế thọc vào cửa mình chị... Chị nấc lên, ngất xỉu, chúng đội nước cho chị tỉnh lại rồi tiếp tục - Chị Lời dừng lại, lấy ống tay áo lau nước mắt: Thấy cảnh đó, tôi quay mặt đi, không dám nhìn, thì ngay lập tức bên tai tôi một họng súng lạnh ngắt gí vào, lạnh dọc theo xương sống, kèm theo tiếng gầm của một con thú dữ: "Có nhìn không, không nhìn tau bắn nát óc. Nhìn và nhớ lấy: Đứa nào theo cộng sản, sẽ nhận được hậu quả như con này...". Chính tôi, người đã từng đi qua chiến tranh, nghe kể lại mà nổi gai cả người, ướt đẫm cả mồ hôi, như lên một cơn sốt, bên tai vẫn lùng bùng những âm thanh ngắt quãng, vừa nói vừa khóc của chị Lời. Còn nhiều chi tiết khác nữa... Nhưng chuyện này cũng không thể trách nhà văn Anh Đức, ông viết khi nghe người ta kể lại ở Đại hội anh hùng chiến sĩ thi đua năm 1965, tác phẩm ra đời năm 1966, nghĩa là trước khi viết tác phẩm ông chưa về với hang Hòn, chưa thăm mộ phần và nơi chị anh dũng hy sinh. Người dân ở đây thường gọi chị là chị Tư Phùng, nhưng trên bia mộ ghi tên thật là Phan Thị Ràng (trong cuốn Đất nước ta của các tác giả Hoàng Đạo Thúy, Huỳnh Lứa, Nguyễn Phúc Hoàng, Nxb KHXH, 1989, có hai lần nhắc đến chị ở các trang 618, 621 cũng đều ghi là Phan Thị Ràng), nhưng trong Từ điển Văn học (bộ mới, Nxb Thế giới, 2004, tr.269) lại ghi là Phan Thị Rạng. Một người anh hùng như chị mà sao người ta chóng quên thế, đến tên thật cũng không còn nhớ nữa! Quê chị ở Tri Tôn, An Giang, chị được trên cử về xây dựng tổ chức đảng ở Hòn Đất, cũng không thấy sách nào ghi, đến nỗi người ta cứ nghĩ anh hùng là cao hơn liệt sĩ, nên mãi đến tháng 12-1994, tức là 19 năm sau ngày nước nhà độc lập thống nhất chị mới được Chủ tịch nước Lê Đức Anh ký quyết định công nhận là liệt sĩ.
Mấy năm gần đây, đời sống kinh tế ở xứ "mặt trời luôn mọc ở hướng Tây" phát triển nhanh chóng, nhất là với công trình lấn biển mở rộng thị xã Rạch Giá đến hàng nghìn héc ta. Nơi trước kia là biển, nay đã mọc lên những ngôi nhà cao tầng, trở thành khu đô thị mới cao cấp hiện đại của một thành phố tương lai. Nhưng sự phát triển nhanh với tốc độ chóng mặt ấy, cũng không nhanh bằng trí nhớ bội bạc của con người. Đôi khi, có những điều chỉ nghĩ đến thôi, đã thấy chạnh lòng. Khi ngồi trầm tư về những chuyến đi, tôi nhớ lại chiều ba mươi tháng tư năm ấy, nay trôi xa đã mười mấy năm, tôi vẫn cứ thấy hiện ra trước mắt mình chút nắng chiều vàng nhạt rải đều trên tấm thảm sỏi trắng trên mộ chị, một màu trắng trong suốt như chính cuộc đời vì nền độc lập và thống nhất đất nước của chị, thử thách trước thời gian và không hề phôi pha. Đến bây giờ tôi cũng chưa có dịp thăm cảnh đẹp Hà Tiên như đã hứa, nhưng tôi rất biết ơn những người bạn đã cho tôi chuyến thăm năm ấy và nay viết những dòng này để tự nhắc nhủ mình và mong mọi người, xin hãy đừng quên.
PHẠM PHÚ PHONG
|