Những chuyện không thể quên - Cười ra nước mắt (Phần 4)

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 21)

Chiến dịch cổ động  

     Cuối năm đó, 1972 Mỹ dùng máy bay đánh phá miền Bắc rất dữ dội, sử dụng cả máy bay B52 rải thảm xuống Hà Nội liên tục trong 12 ngày đêm.

     Những ngày này nó được sở văn hóa tỉnh huy động lên tăng cường cho phòng văn hóa huyện Văn Lâm. Một mình nó phải vẽ mấy tấm áp phích rất lớn trên những pa-nô xi măng ven đường số 5 và một số nơi tập trung đông dân trọng yếu của huyện. Công việc rất vất vả, vừa phải pha màu, bê thang, bê giáo di chuyển, vẽ tranh, . . . . Thấy nó vất vả, huyện cử thêm anh Ưng phụ nó các việc vặt. Buổi trưa nó nghỉ, ăn cơm nhờ bưu điện Như Quỳnh, tối thì về nhà anh Đồng, cán bộ văn hóa ở xã Trưng Trắc kiêm bưu tá đưa thư. Nó không mang xe đạp theo nên anh Đồng toàn phải đưa đón nó từ nhà đến nơi vẽ và trở về trên chặng đường năm đến sáu cây số trong mùa đông giá rét.

     Chỗ ở của anh Đồng là căn nhà hai gian, hai trái, tường đất mái rạ thấp lè tè. Qua một khoảng sân đất nhỏ là căn bếp một gian liền chuồng xí và chuồng lợn còn thấp hơn, cũ nát và siêu vẹo. Lối vào nhà anh vừa nhỏ vừa ngoằn nghèo, luôn luôn ngập nước. Những lúc mưa to còn không nhìn thấy ngõ mà đi. Khu vực nhà anh có các bụi tre rậm rạp và đặc biệt rất nhiều sấu cổ thụ, lá cành um tùm. Những ngày nắng to, lúc đứng bóng còn có chút nắng chiếu xuống đường. Thế mà chỉ cần chếch bóng một chút lại râm mát, cho nên gần như râm mát suốt ngày.

     Anh chị Đồng có năm đứa con, gia cảnh rất nghèo. Đứa lớn là cái Lài, khá xinh sắn, cỡ bằng tuổi nó, đã đi bộ đội, lâu lâu mới về thăm nhà. Đứa thứ Hai là Bảo, thua nó 2 tuổi, dáng cao và gầy gò. Còn mấy đứa về sau nó không còn nhớ tên.

     Mới ở nhà anh Đồng được có mấy hôm mà nó đã rất thân với thằng Bảo. Những hôm đi vẽ về, trời rất rét, hai đứa chui vào bếp chỗ chị Đồng đang nấu cơm rúc rích với nhau. Rơm ẩm, khói đặc quánh, ngạt thở, hai thằng vẫn ngồi co ro bên cạnh chị Đồng, đút mấy củ khoai con vào nướng. Khoai cháy đen lớp vỏ, nóng bỏng, hai đứa vừa bóc vừa đổi khoai từ tay này sang tay kia cho khỏi bỏng, rồi thổi phù phù, vừa ăn vừa xuýt xoa, rất sướng. Cơm chẳng có thức ăn gì nhưng đang sức trai, trời lại rét, chúng ăn ngon lành. Tối đến hai thằng cùng chui vào cái chăn bông rách ngủ cùng anh Đồng, còn chị Đồng và mấy đứa nhỏ ngủ ở giường đối diện.

     Cái túi dết đựng thư của anh Đồng được treo cái đinh móc, ngay đầu giường. Mấy đứa nó hay lục trộm túi dết của anh, cứ thư nào đọc phong bì thấy có “màu sắc yêu đương” kiểu như “Em gái quê hương – mến thương – gửi người phương xa” là chúng nhấp nước bọt vào chỗ dán, rồi bóc ra xem trộm. Nhiều bức thư, ở đằng sau phong bì còn có thơ “Em viết tình em thành bài thơ - Ngày em thấy nhớ đêm về lại mong”, “Xa nhau tình cảm dạt dào – Nhờ anh bưu điện gửi vào tận tay”, . . . Vậy mà anh Đồng cũng không hay biết gì. Mà, lúc bấy giờ chúng cũng không nghĩ là chúng đã vi phạm luật bí mật thư tín.

     Ở nhà anh Đồng được hơn hai tháng, nó phải chia tay để về Ủy ban huyện, đang sơ tán ở trong Chợ Gạo, cách nhà anh Đồng 15 cây số. Đến đây, nó được bố trí ở nhà anh Ưng, phụ việc cho nó, cũng công tác ở phòng văn hóa của huyện. Anh Ưng rất nghiện thuốc lá, ngủ chung với nó mà anh toàn mang thuốc lá vào trong màn hút. Hơn một tháng ở với anh, nó đâm ra càng nghiện nặng.

     Lại hai tháng sau nữa, xong chiến dịch cổ động, nó được trở về quê tiếp tục với công việc riêng đang bỏ dở.

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 22)

Dễ thương mà " ngố "

     Mùa hè năm 1973 thằng Sơn Hồng viết thư cho nó rủ lên trường Yết Kiêu chơi, rồi dẫn Sơn Hồng về nhà nó nghỉ hè. Nó đạp xe lên trường tìm bạn. Cách đây 2 năm, nó đường đường là một học sinh có quyền ra vào cổng đoàng hoàng. Lần này khi đến cửa trường, bác bảo vệ ngăn nó lại hỏi “vào làm gì ? Tìm ai ?”. Kể ra thì bác ấy hỏi như thế cũng là bình thương, nhưng vốn nhạy cảm về chuyện này nên nó thấy nhói đau trong lòng. Nó đành nhờ bác bảo vệ nhắn gọi thăng Hồng ra.

     Ngồi ở quán nước chè ngoài cổng trường nhìn các bạn quen cũ ăn mặc gọn gàng ,tay cắp cặp vẽ, nói cười ríu rít, vui tươi như bầy chim sẻ, mà nó chỉ nhìn trộm, không dám gọi. Nó tự ti và rất tủi thân. Chờ mãi không thấy Hồng ra, nó sốt ruột định đi về thì bác bảo vệ đi ra và bảo với nó :

     -     Hồng đi thực tế ở Chùa Thầy chưa về, nó gửi cho cháu lá thư đây này !

     Nó nhận thư và cảm ơn. Thư thằng Hồng nhờ nó sang bên trường nhạc hỏi bộ môn trom-pet (trumpet) chuyển hộ cho cái Thu, người yêu Hồng một bức thư. Hồng còn nhờ đèo hộ cái Thu  lên Chùa Thầy thăm và chơi một thể. Hỏi thăm loanh quanh một lúc bên trường nhạc thì cũng tìm được cái Thu. Đó là một cô bé trắng trẻo, xinh nhưng béo. Nó chuyển thư của thằng Hông rồi hai đứa hẹn nhau ngày mai lên thăm Hồng.

     Sáng hôm sau đúng hẹn, nó tới cửa trường nhạc đón Thu, đèo nó lên Chùa Thầy, nơi sơn đang đi thực tế. Cái Thu thì béo, đường thì xa, Trời thì nắng chang chang, mồ hôi nó nhễ nhại và nó rất mệt nhưng không dám hé răng. Nó sĩ diện mà, đường đường một đấng “xu hào”, chả nhẽ lại để cho con gái nó đèo thì còn ra cái gì.

     Lên tới nơi thì thấy thằng Hồng đã chờ sẵn để đón hai đứa. Cu cậu dẫn hai vị khách về nhà mà thằng Hồng đang ở trọ. Cơm nước xong, ba đứa túc tắc đi bộ lên thăm Chùa Thầy. Chúng kéo nhau xuống cái “hang xương”, sâu hun hút, tối om om. Thằng Hồng đốt đôi đế dép cao su, mỗi đứa cầm một mẩu dép cháy để soi đường. Thằng Hồng đi đầu, đưa tay ra sau dắt cái Thu, còn nó thì đi sau cùng. Xuống tới đáy hang, nó nhìn thấy một hố lớn toàn đầu lâu và xương người. Nghe nói đó là hài cốt của các liệt sỹ hồi chống Pháp.

     Đến mãi chiều chúng nó mới lên khỏi. Trên đường đi về, thằng Hồng với cái Thu cứ quấn quýt bên nhau. Nó biết ý nên đi cách xa một đoạn. Tuy nhiên, cảnh trai gái yêu nhau thì hấp dẫn lắm nên thỉnh thoảng nó cứ nhìn trộm hai đứa. Cứ đến gốc cây là chúng dừng lại hôn nhau. Nó vừa thấy xao xuyến lại vừa tức. Hóa ra nó “đổ mồ hôi, sôi nước mắt”, mệt “phờ râu trê” đèo cái Thu để chứng kiến cảnh chúng hôn nhau. Đúng là “ngố Tầu”!

     Sáng hôm sau thằng Hồng xin phép nhà trường nghỉ mấy hôm. Hai đứa ấy ra bến xe về Hà Nội trước. Nó lại lụi cụi đạp xe một mình. Thật là “quê “quá đi mất ! Nó đạp xe thẳng một mạch về nhà.

     Khoảng một tuần sau, thằng Hồng về quê nó chơi. Nó vui lắm. Hai thằng cùng vẽ tranh, hút thuốc, tâm sự. Tối đến hai thằng lên đầu phố uống trà bát bảo hoặc xuống nhà thằng Sáu, bạn nó ở Phùng Chí Kiên. Thằng Sáu hơn nó hai tuổi, đi Tiệp Khắc về. Thằng này là em lão trưởng công an huyện, ở quê nó gia đình quyền thế lắm mới được đi nước ngoài. Không biết làm sao mà Thằng Sáu lại về quê đã mấy năm và xoay ra mở hiệu may. Chẳng hiểu thế quái nào mà nó lại chơi thân với thằng Sáu.
    

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 23)

Gia đình chú ruột

     Sau khi thằng Hồng về lại trường, nó tạm phải đóng cửa hàng để xuống Hải Phòng chăm sóc chú Hiền bị ốm. Chú Hiền là chú ruột nó, lấy vợ và mở hiệu may ở dưới Hải Phòng. Trước đây, nhiều lần nó được theo thầy nó xuống thăm chú thím. Bây giờ chú ốm nặng, thím nó đã già yếu, em Bào thì chết sớm hồi máy bay oanh tạc, em Hoa em Nếp đều là con gái lại bận đi làm, các cháu thì còn nhỏ lại bận học. Chỉ có nó đi chăm chú là chính xác nhất.

     Gia đình chú ở trong một gian nhà của cái nhà cấp bốn đâu có năm gian thì phải. Mỗi hộ ở một gian được ngăn cách bằng một bức tường mười. Mặt các gian đều hướng ra ngõ, cửa sổ và cửa đi đều rất rộng. Đằng sau nhà là cái sân chung dọc theo chiều dài của căn nhà, chiều rộng khoảng ba mét. Qua sân là một dãy bếp dài, mỗi hộ một ô, chiếu thẳng với gian nhà ở. Sau dãy bếp là  một vuông đất nhỏ, trên đó là nhà vệ sinh chung cho cả dãy.

     Em Hoa hơn nó 9 tuổi, bấy giờ đã hăm bẩy, làm công nhân nhà máy giầy dép số 3 bên bờ sông Cấm. Em Nếp cũng đã hăm nhăm,  làm việc ở Công Ty Vệ Sinh của thành phố. Cả hai đứa đều rất xinh gái, người nhỏ nhắn da trắng, môi đỏ. Chồng em Nếp là chú Dân (gọi là chú vì tuy là em rể nhưng tuổi hơn nó nhiều) lại là em ruột của chị Mây, chị dâu nó, con cụ Hai Năng. Chuyện vợ chồng của Nếp là do thầy nó và chú Hiền sắp đặt. Hai cụ muốn các con lấy người cùng quê, không muốn cho lấy người hàng xứ, sợ lâu dần mất gốc, mất quê. Chú Dân là bác sỹ. Hai người lấy nhau lấy nhau năm 1970 thì năm 1971 sinh con đầu lòng và ra ở riêng.

     Ở nhà chú thím chỉ còn Hoa và vợ em Bào. Em Bào thì mất năm 31 tuổi và đã kịp có được 5 đứa con, 2 trai, 3 gái, đứa út mới được hơn một tuổi, nhà rất nheo nhóc. Đã vậy, vợ Bào không chịu ở vậy nuôi con mà cặp bồ rồi bỏ con theo trai đi biệt xứ. Thím nó là một người phụ nữ bé nhỏ, trắng trẻo, hiền lành đã phải cùng em Hoa chăm sóc năm đứa cháu thơ dại.
 
     Từ nhà chú Hiền, ra khỏi ngõ rẽ sang tay trái, đi theo đường tàu đầy rác rưởi, um tùm cỏ và nước cống rãnh hôi hám là ra ngã tư Lạch Chay. Từ đó, rẽ phải đi thêm khoảng 500 mét nữa là đến  hiệu may của chú. Cửa hàng may nằm ở lối rẽ vào một con ngõ nhỏ, áp sát với mặt đường, trước cửa có cây xoan nâu to rợp bóng mát. Cửa hàng này chú phải thuê, một căn phòng cũng nhỏ, chỉ rộng chừng chục thước vuông. Ngoài cửa kê cái máy khâu, bên trái gần cửa chính ra vào để bàn trà nho nhỏ, trên bàn để cái điếu bát. Sau cái máy khâu là một cái bàn vừa dùng để cắt vừa dùng để là quần áo. Sau cái bàn là mấy cái sào tre treo vải các loại. Trên bức tường bên phải treo một loạt quần áo mẫu và đồ mới may xong. Trong cùng kê một cái giường một để chú nó ngủ trưa hoặc ngủ qua đêm khi cần. Mỗi lần nó ra thăm, chú hay cho nó tiền ăn kem, bánh mỳ hay ăn kẹo.

     Chú Hiền ốm nặng đang năm viện, cửa  hàng may bỏ không, đóng cửa đìu hiu . . . .
    

Nguyễn Trọng Thập

Tĩnh vật - Sơn dầu của Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 23)

Chú Hiền

     Hôm nó đi Hải Phòng để chăm chú, bu nó đưa cho nó nải chuối và mấy cân cam. Đến Hải phòng, từ bến xe nó đi thẳng tới bệnh viện Việt Tiệp, rồi tìm đến phòng bệnh mà chú Hiền đang nằm. Từ cửa phòng nó đã nhìn thấy chú Hiền, tóc đã bạc rất nhiều, mà cả râu cũng bạc, một ông lão rất gày còm, hom hem đang nằm thiêm thiếp trên gường bệnh. Nhìn thấy nó đến, chú mừng lắm, mặt chú bừng sáng lên. Chú hiền từ nhìn nó cười :

     -     Thập ! Cháu lên thăm chú đấy hả ?

     Nó xà vào giường, cầm tay chú, bàn tay già, khẳng khiu, gân guốc.
    
     -     Chú đã đỡ chưa ạ ? Chú thấy trong người thế nào ạ ?

     Giọng khàn khàn, đầy đờm, chú chậm chạp nói :

     -     Chú mệt lắm ! Ho quá cháu ạ !

     Nó đặt nải chuối và cam lên cái tủ ở cạnh đầu giường. Vừa hỏi han bệnh tình của chú, nó vừa bóc cam, từ từ đưa chú ăn từng miếng một.

     Cái giường xếp đã cũ gấp gọn, ban ngày được nó giấu trong gầm giường, ban đêm nó lôi ra kê sát giường chú để nằm. Nó phải nằm thật sát giường chú, đề phòng đêm nó ngủ quên, có gì chú còn với tay lay nó dạy được. Sáng sớm, sau khi đi lấy nước sôi về, nó ra cổng viện mua thức ăn sáng cho chú, hôm thì xôi, hôm cháo sườn, hôm bánh nếp, bánh tẻ hay bún, . . . . Bữa trưa và bữa tối của hai chú cháu thì được em Hoa và em Nếp thay nhau mang vào. Chú nó ăn rất ít, có cái gì ngon chú toàn nhường cho nó, ép mãi thì chú cũng chỉ ăn thêm được chút đỉnh.

     Chú nó ho rất nhiều và sốt lúc nửa đêm về sáng. Người ông càng ngày càng gầy tóp đi. Nhiều đêm ông không thể nằm được vì ho. Có hôm nó phải thức trắng đêm ngồi sau cho ông tựa lưng và đấm lưng cho ông để “long đờm” mà bớt ho đôi chút. Có những lúc cơn ho rộ lên, bụng ông thắt lại đau đớn, nước mắt nước mũi tóa ra giàn giụa, rồi ông thở hổn hển, hí ha hí hóp, trông thương lắm.

     Thời gian đầu nó còn dìu ông vào nhà vệ sinh, rồi sau ông yếu dần nó phải cho ông đi tại chỗ. Tất cả các việc, từ việc thay đồ, đổ bô phân, nước tiểu và đờm rãi nó đều làm một cách cần mẫn, chỉn chu. Nó không hề cảm thấy ghê sợ hay khó chịu một chút nào. Đúng là ruột thịt có khác ! Có những ngày rất nhiều việc, nó phải bế chú lên xe đẩy, đưa đi chụp chiếu điện, đi làm các xét nghiệm, . . . . Có những chỗ không thể đưa ông đến bằng xe đẩy thì nó phải cõng ông. Những lúc cõng ông như vậy nó cảm thấy rất xót vì chú Hiền nhẹ tềnh, khô kháo toàn xương với da . . . .

     Có những lúc ông ngủ được vào ban ngày, nó thường vào văn phòng khoa mượn vài quyển tiểu thuyết, ngồi cạnh ông đọc cho đỡ buồn.
    

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 24)

Sáng trong một chút tình

     Bấy giờ tại bệnh viện Việt Tiệp có một đoàn sinh viên Đại Học Y Hà Nội về thực tập. Các cô cậu sinh viên cũng trạc tuổi nó. Tối tối các sinh viên tham gia trực ở bệnh viện. Nó ngồi đọc sách thì  mấy cô sinh viên trực cũng làm việc gì đó, người thì đan len người thì đọc sách. Tuy đọc sách chăm chú nhưng đôi mắt nó cũng không bỏ qua cơ hội quan sát và ngắm nhìn các cô gái. Rồi nó bị thu hút bởi một cô bé người nhỏ nhắn, mặt khá xinh. Cô bé buộc hai bím tóc hai bên, trông như trẻ con vậy. Nó thấy cô ta cũng ham đọc sách và có vẻ như có nhiều sách quý mang theo. Nó mon men đến gần, làm quen :

     -     Bạn đang đọc gì đấy ? Chắc là chuyện hay lắm nhỉ ?
     -     Dạ ! Miếng Da Lừa của Ban Zắc (Honoré de Balzac), hay lắm anh ạ.
     -     Nếu có thể được, lúc nào đọc xong, bạn cho mình mượn đọc với nhá ?
     -     Vâng ! Anh cũng hay đọc lắm phải không ạ ?
     -     Vâng, Ban Zắc thì tôi mới đọc Tấn Trò Đời , mới lại Lão Gô-Ri-Ô. Tôi không có nhiều sách, toàn là sách đi mượn thôi.
     -     Em cũng có mang theo mấy quyển, mai em mang sang đây cho anh.
     -     Thế thì hay quá ! Cảm ơn bạn ! Thôi bạn đọc tiếp nhé, tôi về chỗ chú tôi xem thế nào đã . . . . À mà, xin lỗi bạn tên là gì nhỉ ?
     -     Em là Lương, Hiền Lương ạ !  Còn anh tên gì ạ ?
     -     Mình là Thập, tên xấu lắm !
     -     Không đâu ! Tên anh cũng hay đấy chứ ạ.

     Đúng như tên gọi Hiền Lương, cô sinh viên này rất dịu dàng, ăn nói nhỏ nhẹ, giao tiếp rất tự nhiên và cởi mở. Nó cảm thấy Hiền Lương có gì đó rất cuốn hút . . . .

     Từ ngày quen nhau, hai đứa hay ngồi ở cửa sổ, cạnh giường chú nó, gần hành lang để nói chuyện trên trời dưới biển, chuyện văn, chuyện thơ. Hiền Lương cũng quan tâm săn sóc chú nó cẩn thận hơn trước. Hai đứa càng ngày càng có tình cảm với nhau. Hơn nữa, đứa này cũng cảm nhận được tình cảm của đứa kia dành cho mình. Tuy nhiên, cả hai đứa đều lúng túng và ngượng ngập với nhiều e ấp mà chả dám nói ra.

     Bên Hiền Lương nó cảm thấy đỡ buồn và cô đơn. Niềm vui sống và hy vọng dường như đã bắt đầu nảy nở trong nó. Hơn 2 tháng trông nom chú, ngoài nghĩa vụ và tình yêu với chú, nó còn có niềm vui riêng, có nỗi nhớ mong và đợi chờ mỗi khi Hiền Lương vắng mặt.

     Nó cứ đọc hết cuốn sách này thì Hiền Lương lại chuyển cho nó cuốn khác. Khi nhận lại sách, Hiền Lương hay hỏi nó : “Anh thấy thế nào ?”. Cô bé muốn nó đưa ra nhận xét đánh giá về nội dung và nhân vật trong sách. Khi nó đưa ý kiến nhận xét thì thường sau đó, hai đứa lại tranh luận với nhau, . . . .

     Rồi một hôm, đột nhiên nó không thấy Hiền Lương làm việc ở trong khoa. Ra ngóng, vào trông, chờ đợi khắc khoải cả ngày hôm đó. Nó rất muốn hỏi mấy đứa bạn Hiền Lương nhưng lại ngượng không dám hỏi. Một ngày, hai ngày, ba ngày, rồi bốn ngày trôi qua, . . . không có em. Nỗi nhớ dường như cứ đẩy lên ngồn ngộn trong lòng nó, suốt cả ngày, cả đêm. Bao nhiêu dằn vặt cứ xoáy vào tâm can nó, những nỗi niềm băn khoăn, hoài nghi không có lời giải đáp, . . . .
    

Nguyễn Trọng Thập

[tuanb5]

Thời kỳ này, ở miền Bắc có in 1 số sách dịch của các nhà văn Pháp. Tôi được đọc 1 số cuốn của Ban zắc như Ơ giê ni Grang đê, Miếng da lừa...Nhưng thích đọc hơn cả-Vì dễ đọc - Là cuốn Ơ giê ni hoặc Những người khốn khổ của Vich to Huy gô

Tấn trò đời là tên bộ sách (gồm nhiều cuốn) của nhà văn Ban zắc.

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 25)

Ký tên vào "Sổ Tử"

     Sang ngày thứ năm rồi vẫn không thấy em đâu. Đêm qua nó thức trắng vì phải đỡ cho chú ngồi thở. Giờ này chú nó mới chợp mắt được một lúc. Nó nằm cạnh chú, cuốn sách đang đọc trên tay nó cứ trĩu xuống dần, nó ngủ thiếp đi. . . .

     Nó có cảm giác ai đó đang nhấc quyển sách trên ngực nó ra, nó choàng mở mắt và nhìn thấy Hiền Lương ngay trước mặt. Chẳng kịp giấu giếm nỗi mừng vui, nó hỏi :

     -     Em đi đâu mấy ngày nay mà sao không cho anh biết thế ?
     -     Anh mong em à ? – Hiền Lương cũng tự nhiên hỏi lại nó.

     Câu hỏi của Hiền Lương làm nó ngượng ngập, nói tránh đi :

     -     Chẳng mong ! Nhưng thấy vắng thì hỏi.    

     Có lẽ Hiền Lương đã thấu hiểu nó, nàng hỏi thế chỉ để trêu nó một chút. Nàng bật cười rất tươi, cởi cái khăn mùi xoa, đưa cho nó ba bắp ngô nướng nóng hổi, rồi rút trong túi một nhành ngọc lan trắng muốt, thơm phức đặt vào tay nó :  

     -     Mẹ em ốm, em về thăm, lấy quà cho anh đấy.
     -     Quà . . . sao ngô còn nóng thế ? Em mới nướng à ?
     -     Em mang lên nhiều, mọi người đang nướng, em mang mấy bắp cho anh ăn luôn cho nó nóng.
     -     Hiền Lương quê đâu mà có ngô thế ?
     -     Anh nghe tên em mà không đoán ra à.
     -     Hiền Lương ở Bến Hải mà sao nói giọng Bắc, anh chẳng thể đoán được.
     -     Ba má em tập kết năm năm ba. Ra Thái Bình mới đẻ em. Sau này ba em trở về nam. Má và hai chị em
           em ở Kim Động, ngay bờ sông Hồng giáp thị xã Hưng Yên. Ngô này ở bãi sông Hồng đấy anh.
     -     À ! Thế em cũng ở gần quê anh đấy, anh cũng ở Hưng Yên.
     -     Sao bữa trước anh nói là sinh viên trường mỹ thuật ở Hà Nội.
     -     Ừ anh học ở Yết Kiêu, nhưng quê anh ở Hưng Yên mà.

     Nó đã chót nói dối nó vẫn đang học ở trường Mỹ Thuật, bây giờ nó ngượng nhưng không đủ dũng cảm thú nhận. Nếu nó khai ra nó là thợ vẽ tự do, trong khi Hiền Lương là sinh viên đại học, hẳn nó sẽ bị khinh thường. Thôi đằng nào thì cũng chót rồi, “đâm lao phải theo lao” vậy.

     Bệnh tình của chú Hiền ngày càng nặng. Sau khi bệnh viện hội chẩn, bác sỹ trao đổi với gia đình, chỉ còn giải pháp duy nhất là phải mổ hoặc là giữ nguyên như vậy. Nếu không mổ thì sẽ đau đớn vật vã, chết dần chết mòn vì khối u ác tính trong phổi sẽ tiếp tục phát triển. Nếu mổ tức là chấp nhận năm ăn năm thua. Mổ thành công chú nó có thể sống thêm được mươi năm nữa, mà nếu không thành công thì ông cũng ra đi trong thanh thản, đỡ phải chịu đựng nhiều đau đớn. Thày nó xuống cùng thím và các em họp lại quyết định sẽ mổ.

     Sáng hôm mổ, cả nhà  nó có mặt trong viện từ sớm. Trước khi đưa chú vào phòng mổ, bác sỹ yêu cầu gia đình phải ký cam đoan. Không còn nhớ là do yêu cầu về thủ tục hay vì lý do gì mà cuối cùng gia đình lại cử nó đại diện để ký. Nhiều ngày nó đã chứng kiến chú Hiền vật vã đau đớn nhưng phải ký vào văn bản nó rất băn khoăn. Nghĩ đi nghĩ lại, vì thương chú, nó đã đặt bút ký, rất có thể đó là chữ ký vào bản án tử của chú, nhưng biết làm sao được.

     Chú Hiền gày tọp và rất yếu, người chú mỏng dính khi nằm băng ca. Chiếc băng ca được đẩy vào phòng mổ để gây mê, ánh mắt chú nhìn khắp lượt vợ con, rồi nhìn nó. Ông đưa cánh tay gầy guộc nắm bàn tay nó đang đẩy băng ca cho ông. Tới cửa phòng mổ, người nhà phải dừng lại. Rồi cánh cửa phòng khép lại, không còn nhìn thấy chú nữa. Mọi người phải chờ ngoài phòng, ai nấy hồi hộp, lo âu, cầu Trời, khấn Phật . . . .
    

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 26)

Vĩnh biệt em . . .

     Nửa tiếng đồng hồ đã trôi qua, cánh cửa phòng mổ vẫn đóng im lìm. Rồi một tiếng, tiếng rưỡi, vẫn không thấy có động tĩnh gì. Sao mà lâu quá vậy ? Hay là có chuyện gì . . . . ? Nó cứ phải chạy đi chạy lại ra ngoài để hút thuốc. Ai nấy bồn chồn và lo sợ mà chẳng dám ho he gì. Sự căng thẳng và im lặng bao chùm, tiếng cái đồng hồ treo giữa hành lang đều đặn gõ những tiếng “thịch thặc . . . thịch thặc . . . ”.  

     Đã gần hai tiếng đồng hồ, thời gian cứ trôi qua, vô cùng chậm chạp. Bỗng cánh cửa phòng mổ động đậy rồi bật mở. Bước ra từ đó là bác sỹ mổ chính, vẫn còn đeo khẩu trang. Cả nhà xúm vào hỏi thì ông khẽ lắc đầu. Khép lại cánh cửa phòng mổ, gỡ khẩu trang xuống, ông nói :

     -     Tiên lượng xấu lắm, chắc không qua khỏi, gia đình chuẩn bị hậu sự cho ông đi.

     Một lúc sau cửa phòng bật mở toang, băng ca chở chú nó được đẩy ra, phía trên phủ một tấm ga trắng trùm mặt. Mọi người khóc òa lên. Chú Hiền đã ra đi . . .

     Mới cách đó hai tiếng đồng hồ, chú còn cố cười, ánh mắt hiền hậu nhìn mọi người, chú còn cầm tay nó. Vậy mà chú đã ra đi không ai bên cạnh, không trăng trối, không người thân vuốt mắt. Cổ nó nghẹn lại, mắt nhòa nước, nó nấc lên, chết lịm “Chú ơi . . . ! ”

     Sau khi đưa thi thể chú vào nhà xác, cả nhà nó chạy ngược chạy xuôi để lo đám tang của chú. Hồi đó ở bệnh viện Việt Tiệp chưa có bảo quản thi thể trong buồng lạnh. Để chú ở đó một mình, không có ai thân thích bên cạnh làm cho gia đình rất đau lòng. Thầy nó quyết định tang lễ càng sớm càng tốt nên chỉ qua một ngày nữa đến ngày thứ ba đã tổ chức phúng viếng và đưa chú nó đi chôn cất ở nghĩa trang thành phố.

     Hiền Lương xin nghỉ hai ngày luôn ở bên động viên nó, giúp việc gia đình như con cái. Nàng cũng quét dọn, cũng pha trà tiếp khách, cũng nấu nướng, ăn uống và rửa bát. Tất cả những cử chỉ, việc làm đó làm nó rất cảm động.

     Khi mọi việc tang lễ của chú đã hoàn tất, nó phải trở về nhà. Nó buồn vì mất chú, bây giờ phải xa Hiền Lương lại càng buồn. Hiền Lương cũng rất buồn. Buổi tối trước hôm nó về quê, nó vào viện, đến khoa để cảm ơn. Rồi Hiền Lương ra tiễn nó. Hai đứa bịn rịn, ngồi trên ghế đá vườn hoa bệnh viện. Trong lòng u uẩn, mỗi người theo đuổi một suy nghĩ riêng. Im lặng rất lâu, mãi rồi nó mới cất lời :

     -     Anh phải về . . . . Cảm ơn em ! Em tốt với chú cháu nhà anh quá.
     -     Anh đừng khách sáo thế ! Em thương ông, thương anh. Em tiếc là không làm gì hơn được.

     Lại im lặng rất lâu. Rồi Hiền Lương lương hỏi nó :

     -     Nếu anh về trường luôn thì cho em địa chỉ. Hôm nào hết thực tập em về Hà Nội sẽ đến chỗ anh.

     Nó đành phải tiếp tục nói dối :

     -     Trường anh đang sơ tán, anh chưa biết địa chỉ cụ thể. Lương cứ cho anh địa chỉ thực tập ở đây.
           Về tới trường, anh sẽ viết thư cho em ngay.

     Hiền Lương ghi địa chỉ của nàng vào một mảnh giấy và nói :

     -     Nhớ viết thư cho em ngay nha !

     Nó cảm động cầm tay Lương xiết nhẹ, nó thầm thấy sai lầm vì đã chót nói dối. Rồi nó cảm thấy tủi nhục vì thân phận của mình không xứng đáng với Lương. Nó hứa bừa :

     -     Ừ ! Anh về, tối mai sẽ viết thư cho em ngay.

     Vườn hoa bệnh viện quá sáng, lại quá đông người, nó rất muốn ôm và hôn nàng. Mấy lần nó tự nhủ cứ liều ôm lấy nàng nhưng rồi nó sợ. Nhìn trước nhìn sau, cảm giác như tất cả các ánh mắt đang săm soi nhìn nó. Nó không dám . . .

     Ngồi mãi, chẳng thể cất lời để nói thêm điều gì trước lúc xa nhau. Nó chào Hiền Lương, hẹn gặp lại rồi đứng dậy ra về. Trong lòng nó đang vang lên tiếng lòng tha thiết “Anh đã lừa dối em, Lương ơi ! Vĩnh biệt em . . . những rung động đầu đời của anh”.

     Tự trong sâu thẳm nó cũng muốn nói thật hết với Hiền Lương nhưng nó cũng biết rằng ngàn lần nó không đủ dũng cảm nói ra sự thật. Và, vì vậy nó không dám gủi thư cho Lương, nhìn dấu bưu điện quê nó, Lương sẽ biết ngay nó là kẻ dối lừa. Đến tận bây giờ mỗi khi nhớ lại nó vẫn thầm gọi tên em “Lương ơi ! Giờ này em ở đâu ?” Có những khi nó lại cảm thấy hối tiếc và ước, giá mà ngày ấy nó hôn em . . . . Nhưng mà để làm gì cơ chứ, nó tự hỏi rồi tặc lưỡi “Ôi Giời ! Tuổi trẻ mà, cuộc đời mà, biết làm sao được Lương ơi !”
    

Nguyễn Trọng Thập

Đèn sách - Sơn dầu của Nguyễn Trọng Thập

[AKAVN]

Đọc truyện của bác Thập mà cứ thấy nghèn nghẹn trong cổ.

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 27)

Làm thợ

     Về đến nhà, phần buồn vì chú mất, phần buồn vì xa Lương, lại buồn thêm vì ba tháng đóng cửa, bây giờ về nhà đã mười mấy ngày vẫn không có khách, không có việc làm, nó quyết định ra Hà Nội tìm cơ hội kiếm sống. “Khăn gói quả mướp”, nó leo lên xe hàng từ bến xe phố huyện. Chẳng bao lâu, nó nhảy xuống xe ở Bến Nứa, ngay đầu cầu Long Biên.

     Vẫn là cái bến xe ấy, nhưng lần này cảm giác của nó thật khác lạ. Các lần trước đây, nó ra Hà Nội để đi học hay đi chơi nên thường chẳng chú ý gì đến quang cảnh xung quanh. Lần này, “tay nải” trên vai, nó dáo dác quan sát tất cả, thấy bến xe dường như ồn ào và nhộn nhịp hơn. Nó có cảm giác rất xa lạ khi phải đóng một vai đi tìm việc làm và sắp sửa bước chân gia nhập vào cái chốn đô hội hỗn độn này, một cảm giác cô độc khó tả . . . .
 
     Trước tiên, nó phải tới nhà chị Dụng để ở nhờ tạm nhà chị trong thời gian đi tìm việc. Nhà chị Dụng vẫn ở căn phòng tầng một nằm trong một biệt thự thời Pháp cổ tại 155 Bùi Thị Xuân. Thực ra đây là căn phòng trệt của biệt thự, chỉ rộng 16 mét vuông và cao dưới 3 mét. Cả nhà chị gồm hai anh chị, sáu đứa con và một người giúp việc, thêm nó nữa là mười người. Vì nhà quá chật nên anh chị làm thêm một căn gác xép rộng 8 mét vuông, chiếm nửa căn phòng.

     Từ ngoài đi vào, qua cửa là một bộ bàn ghế, rồi đến một khoảng trống dùng để trải chiếu ngồi ăn cơm, đồng thời cũng là chỗ ngủ của bốn đứa cháu gái vào ban đêm. Tiếp đến là một cái tủ đứng và sát đó là giường ngủ của anh chị, kịch vào tường. Cuối chân giường là một cái thang gỗ dựng đứng để làm lối lên gác xép. Muốn lên gác xép phải chui qua một cái lỗ vuông, mỗi chiều chỉ có 60 phân. Bên trên lỗ gác xép có một cái cửa gỗ gắn vào bản lề ở bên tường để có thể mở lên cho cửa áp vào tường mỗi khi lên xuống. Lên rồi thì đóng cửa lại cho an toàn kẻo rơi qua lỗ mà sứt đầu mẻ trán. Từ sàn gác xép lên đến trần nhà chỉ có 80 phân, ai mà dài lưng thì khi ngồi phải cúi khòm khòm. Cho nên, tốt nhất đã lên gác xép là nằm luôn, ngồi làm chi cho mỏi.

     Tối đến, đi ngủ, anh chị nó nằm với thằng út Dũng, bốn đứa cháu gái nằm đất, bà Ngà giúp việc với thằng cu Hùng và nó thì nằm gác xép. Cả nhà chỉ có hai cái quạt “ba lăm đồng” (quạt con cóc) nên mấy nhân vật ngủ trên gác xép phải dùng quạt “ma-ri-nan”. Mùa hè, ở trên gác xép thì đúng là trong “Hỏa Lò”, được cái may, tường “nhà Pháp” xây 40, cũng đỡ hấp nhiệt lúc ban ngày nên có thể chịu được.

     Ở nhà chị Dụng được mấy tháng mà nó vẫn chưa tìm được việc làm. Mãi rồi chị Dụng mới nhờ được một người họ hàng xin hộ việc cho nó. Đó là ông Cầm, chú rể nó. Lúc đó ông Cầm ở trong ban giám đốc của Sở Công Nghệp Hà Nội, phụ trách khối công nghiệp ngoài Quốc doanh. Nó hỏi thăm đường đến nhà ông Cầm ở phố Tạ Hiện (mọi người hay gọi là Tạ Hiền). Sau khi nó trình bày hoàn cảnh và nguyện vọng, ông đồng ý xin việc cho nó.

     Đúng hẹn, sau vài ngày, ông Cầm dẫn nó đến một xưởng đúc nhôm của tư nhân. Người chủ xưởng là anh Ngọt, nhà ở phố Bạch Mai, trên tầng hai của một ngôi biệt thự cổ.

     Xưởng mà anh Ngọt thuê nằm trong một căn nhà cấp bốn, khung sắt mái tôn rất cao, đúng kiểu nhà xưởng. Phần anh Ngọt thuê là một nửa căn nhà, rộng chừng 100 mét vuông. Ở giữa xưởng là một lò lớn  được xây bằng  gạch chịu lửa cao 1,5 mét, đường kính lòng trong lò rộng khoảng 1 mét. Đáy lò được ken bằng thép tròn phi 22, nằm cách nhau 5 cm. Cửa lò bên dưới rộng 40x40 cm dùng để đốt củi khi nhóm lò và lấy sỉ than ra. Chiếc nồi nấu rất lớn bằng thép có đường kính một mét, cao một mét đặt bên trên lò. Miệng nồi có một cái mỏ rót trông như phần dưới của một cái mỏ chim. Hai quai nồi bằng sắt được hàn chắc chắn vào thành nồi và được treo bởi dây xích sắt to, đu trên một cái ba lăng có thể di chuyển theo dàn thép ở phía trên.

     Nhiệm vụ của nó và thằng Toán, một thằng cùng làm cũng trạc tuổi nó, là chọn nhặt nhôm phế thải, gang, mảnh đuya-ra (duralumin – từ tiếng Pháp – một loại hợp kim nhôm rất cứng và bền) của máy bay, trong một đống vật liệu do anh Ngọt mua về, cho vào trong nồi. Sau đó hai thằng cùng hai người khác nữa vận chuyển các khuôn đúc nhôm đến đúng vị trí định sẵn gần lò nấu để sẵn sàng đổ nhôm nóng chảy vào. Khuôn đúc được làm từ loại vật liệu gồm đất chịu lửa và cát, gọi là khuôn cát, thường gồm hai mảnh được ghép lại.

     Thợ đốt lò phải điều khiển lửa để nấu chảy nhôm. Thợ đúc có nhiệm vụ quan sát nồi nhôm. Nhôm “chín” là một chất lỏng nóng sáng đỏ, sền sệt. Khi đó thợ đúc sẽ điều khiển ba lăng di chuyển nồi hợp kim đến gần khuôn rồi nghiêng nồi, rót vào từng khuôn. Cứ xong khuôn nào thì bê khuôn đó đi và đưa khuôn khác vào. Hết một mẻ đúc thì được một dãy dài vài chục khuôn, chờ nguội để lấy phôi đúc ra. Hết một mẻ nấu, lại cho nhôm nguyên liệu vào nấu mẻ khác.

     Trong khi đó, phần khuôn đã đổ nguội dần. Khi khuôn đã nguội, người ta tháo khuôn và lấy phôi đúc ra. Những cái khuôn được vệ sinh sạch sẽ, lại cho vào xếp hàng chờ đổ đợt mới. Dây chuyền cứ thế lặp đi lặp lại, nhịp nhàng và liên tục. Hết việc chuẩn bị khuôn, nó và thằng Toán phải mang các phôi đúc đã nguội, đem bẻ hết ba-via (Bavure – từ tiếng Pháp – gờ, cạnh thừa của sản phẩm) và dũa cho sạch. Phôi đúc nào bị khuyết lõm hay bị rỗ sẽ phải loại đi và cho vào lò nấu lại.
    

Nguyễn Trọng Thập