(tiếp)
Làng Kamranevka. Yuri Tkachev.Đã có một thời gian mà tôi, một thiếu tá hải quân, có cơ hội phục vụ tại Việt Nam. Ở đó, trong thời kỳ Xô viết (và hậu Xô Viết, cho đến năm 2002), có một căn cứ đảm bảo vật chất-kỹ thuật của chúng ta phục vụ cho các tàu mặt nước và tàu ngầm của binh đoàn 17 Hạm đội Thái Bình Dương.
Căn cứ hải quân của Liên Xô tại Cam Ranh, tranh vẽ của Edward L. Cooper, năm 1985 - Site "Cựu chiến binh Cam Ranh"Căn cứ hậu cần này nằm trong vịnh Cam Ranh trên bờ biển đông nam Việt Nam. Chúng tôi, những thủy binh Hạm đội Thái Bình Dương, gọi nơi phục vụ của mình theo phong cách Nga - Kamranevka. Phục vụ tại đây trước chúng ta có người Mỹ, và thậm chí sớm hơn nữa là người Pháp. Nam Việt Nam đã từng là thuộc địa của Pháp.
Khí hậu ở đó thật là khủng khiếp - nóng bức và độ ẩm cao. Khi tôi bay đến Kamranevka và bước chân xuống đường, cảm giác đầu tiên dường như tôi đã mắc kẹt trong một lò nung. Và đang tháng Mười cơ đấy! Tóm lại để có thể sống được ở đây - mà không buồn nản, chỉ là vì phục vụ trung thành cho Tổ quốc phải không ạ?
Người ta nói rằng người Mỹ phục vụ ở đây theo cách luân phiên - hai tuần rồi về nhà hưởng khí hậu quê hương. Còn chúng tôi được phái đến Kamranevka những hai năm. Tùy theo nguyện vọng ta có thể phục vụ lâu hơn. Bộ chỉ huy hạm đội luôn chào mừng chuyện đó.
Chỉ huy PMTO, người Ukraina ông Titenok, cũng như tất cả các sĩ quan ngành hậu cần hải quân của hạm đội, mang quân hàm lục quân - đại tá và ông phục vụ ở Kamranevka đã được 5 năm khi tôi đến. Có điều gì đó không kéo ông về Liên Xô mà để ông bén rễ ở bờ biển Việt Nam. Đại loại là gia đình ông đang ở đâu đó tại Sevastopol, mà không chuyển đến đây. Ở đây ông là ông chủ của một mẩu nước ngoài, còn ở đó, ở Sevastopol, ông sẽ chỉ là một đại tá bình thường, có vô số trên đất Nga.
Và phụ cấp bằng tiền cũng giữ chân người ta trong ngôi làng nóng nực Kamranevka. Mức lương rất tốt tại thời điểm ấy. Còn khi đi về nghỉ phép hoặc nghỉ hẳn, lấy tổng lũy kế những đồng séc mà cơ quan Ngoại thương ban hành có thể "luộc" được trong các
"cửa hàng đặc biệt" các trang thiết bị khan hiếm và các loại quần áo thời trang hợp mốt.
Các bà vợ của chúng tôi, khi bước vào một cửa hàng như vậy vào buổi sáng, sẽ dạo chơi ở đó với một vẻ say mê quyến rũ giống như đi bảo tàng, cho đến tận lúc của hàng đóng cửa. Trong các cửa hàng thông thường, tại các quầy, hàng hóa còn nghèo nàn hơn cả so với chỗ ông tiên có bà lão ngồi trong cái thùng trong nhà kho. Ngắm hay không ngắm cũng vậy thôi - đến bánh tiểu mạch cũng chẳng đủ.
Lúc đầu, tôi hầu như không thể hít thở được thứ không khí bị đốt nóng này, nó thiêu cháy ta từ bên trong, và sau này khi đã quen, ta dần dần sạm đen bởi mặt trời và khô xác như một con sứa trên bờ biển. Mỡ nhểu ra khỏi cái bụng Hải quân và nhỏ giọt xuống cát. Thức ăn không trôi được qua cổ họng - trời quá nóng. Cũng nhờ vậy mà - giảm cân.
Sau một thời gian, khi đã quen với khí hậu nóng nực, tôi bắt đầu nhận thấy thiên nhiên tuyệt đẹp của vịnh Cam Ranh - những hàng dừa, những bãi biển cát trắng tinh khiết, biển Đông xanh biếc như màu ngọc.
Tôi đến Kamranevka thay phiên nhà hóa học-đồng nghiệp Ghena Romanov. Ghena ốm đau trầm trọng và một tuần trước khi tôi đến, anh đã trở về Liên bang.
- Yura - Viktor Khozov, phó chủ nhiệm ngành hóa học hạm đội nói một cách bí ẩn trước chuyến đi của tôi đến Việt Nam - Hãy nhớ rằng Titenok thiếu 24 kí-lô rượu. Ông ấy sẽ đẩy cậu đi đâu đó, hoặc trao đổi hàng hóa theo kiểu hàng đổi hàng. Tôi sẽ cho cậu biết điều bí mật tuyệt vời - chúng tôi đã "quay phim" lão ta. Nhưng! Titenok không biết chuyện đó.
Học viên trường dự bị hải quân Nakhimov, Viktor Khozov, năm 1966. Viktor Khozov (đứng giữa) cùng với các bạn cùng lớp.- Tôi hiểu ý anh! - Tôi đáp, - Chúng tôi sẽ hành động dứt khoát và mạnh mẽ. Ra nước ngoài khi đó được phép mang theo hai chai vodka "Moskva". Và, đương nhiên, rượu ở Việt Nam cũng là loại hàng khan hiếm. Hai chai "Moskva" tôi mang theo được hải quan Liên Xô phê "duyệt", được các bạn chiến đấu mới của chúng tôi thưởng thức không lâu - chừng năm phút. Trước cuộc gặp gỡ các đồng nghiệp, tôi đến trình diện chỉ huy của mình - đại tá Titenok. Ông sống trên tầng hai một ngôi nhà gỗ hai tầng mà thực dân Pháp xây dựng cuối những năm bốn mươi - đầu những năm năm mươi.
Các căn biệt thự sau ba mươi lăm năm mối không ăn nổi, bởi tất cả các súc gỗ đã được tẩm một loại chất độc nào đó của miền nhiệt đới nhiều tai ương này.
- Tôi đã tiếp nhận công việc - tôi vui vẻ báo cáo - giấy tờ các loại theo quy định, tài sản hiện có trong kho, ngoại trừ hai mươi bốn kí-lô rượu.
- Rượu nào vậy? - người Ucraina ranh mãnh Titenok có vẻ mặt rất sửng sốt.
- Của phòng thí nghiệm hóa học quân sự di động, thưa đồng chí đại tá: Tất cả ba thùng chứa đều rỗng không.
Titenok hiểu ra rằng dắt mũi tôi rất khó. Trên thực tế, tôi sẽ chịu trách nhiệm về sự mất mát tài sản, nếu duyệt ký biên bản bàn giao của người chỉ huy mà không đề cập đến sự thiếu hụt này.
- Được rồi, nhà hóa học, cứ đi đi, hãy viết phiếu, cậu sẽ nhận được món đồ của cậu, tôi chỉ có ba lít thôi, tôi còn phải làm việc. Rồi tôi sẽ ký chúng giúp cậu - Người chỉ huy mới của tôi nói.
Phiên bản trong nước và phiên bản xuất khẩuVà khi các sỹ quan của PMTO đã nốc cạn chai "Moskva" mừng tôi đến, tôi hỏi họ ai là người chịu trách nhiệm món shilo.
- À, đây, Volodia Babaev! - họ chỉ cho tôi một đại úy hải quân da ngăm đen.
- À, à, Volodya ibn Ali Babaevitch, vậy xin anh hướng dẫn cho tôi vào được kho châu báu của mình! - Tôi long trọng tuyên bố - Lễ hội vẫn tiếp tục nhé! Tôi chìa cho anh ấy xem phiếu xuất rượu, có chữ ký của người chỉ huy PMTO. Trên phiếu ghi rõ ngày - ngày 17 tháng 10 năm 1985. Ngày tôi đến vịnh Cam Ranh.
- Trời, cậu đã kịp làm việc với Titenok khi nào vậy? - Mọi người đều vui vẻ ngạc nhiên trước tính khẩn trương của tôi, - thật là nhanh như phản ứng hóa học!
Chủ nhiệm quân lương, Mishka Smykov - một viên thượng úy to lớn, vụng về, ra lệnh chuẩn bị một bữa ăn tối đặc biệt để mừng dịp tôi đến, và anh nhanh nhẹn chạy đi, lo bữa ăn buổi tối thật ngon cho chúng tôi. Còn tôi và Volodya lấy hẳn ấm trà bằng nhôm 5 lít của hải quân và để không gây sự chú ý không lành mạnh, chúng tôi cứ chậm rãi lang thang trong cái nóng, đi lấy đồ uống.
Khi bóng đêm dày đặc miền nhiệt đới hoang dại, giống như chiếc lều thổ dân Bắc Mỹ, buông xuống căn nhà gỗ 2 tầng của chúng tôi một cách đột ngột bất thường, chẳng hề có dấu hiệu báo trước của hoàng hôn, khi đó trời mới mát mẻ được một chút, bầu trời bắt đầu sáng lên bởi những ngôi sao lớn rậm rịt, tiếng bọn ve sầu kêu như rang trong các bụi cây mộc lan, anh em sĩ quan ngồi vào bàn và mở màn lễ "nhập trạch" vào Kamranevka của tôi.
Tại hạm đội, cũng như ở lục quân, hay không quân, bất cứ ngành phục vụ nào cũng bắt đầu với một lễ "nhập trạch". Nó là đạo luật quân sự "nghiêm túc". Và không phải một bữa tiệc rượu theo nghĩa hiểu thông thường của từ này. Đơn giản là sau này, trong cảnh hối hả và nhộn nhịp của công việc hàng ngày, ta sẽ không có thời gian để làm quen. Một người mới cần phải được tìm hiểu xem anh ta là ai, anh ta thở kiểu gì, anh ta từ đâu đến. Và ngoài ra, anh ta có thể là đồng hương của bạn hay không? Ở đó, ở vùng Viễn Đông, người ta coi là đồng hương nếu ta cùng tỉnh hay cùng một vùng của đất nước với nhau. Sau bàn nhậu, dưới âm thanh du dương của những tiếng chạm cốc thủy tinh chứa thứ rượu đã pha loảng bớt, dưới khẩu vị những món ăn đơn giản của hải quân, chúng tôi giao tiếp với nhau và tìm được bạn cho mình, những người bạn mà ta sẽ không bao giờ phản bội và sống chết có nhau kể cả trong lúc khó khăn.
Sau khi Mỹ rút quân khỏi miền Nam Việt Nam, tại đấy những cấu trúc cơ sở hạ tầng dần dần bị những người cai quản phá hủy. Tháng Tư năm 1975, Bắc Việt Nam sau khi giải phóng Miền Nam, đã thay đổi đột ngột theo hướng Bolshevik, hình ảnh tư sản của cuộc sống của người dân. Sài Gòn được đổi tên thành Thành phố Hồ Chí Minh, các cô gái Việt Nam - làm nghề mại dâm bị đày ra đảo để khai thác đá, còn những người đàn ông - cựu công chức của chế độ tay sai đế quốc bị buộc phải làm việc trên cánh đồng. Người ta cày bừa để trồng lúa. Đổi lại là những gì - từ Liên Xô chuyển đến Việt Nam một số lượng lớn xe máy trang bị kỹ thuật. Nhà hàng, siêu thị, sòng bạc bị đóng cửa. Đèn đỏ bị dập tắt tại các tụ điểm xa hoa của Sài Gòn. Công việc không có. Cái nghèo của miền Bắc Việt Nam lây lan về phía nam của đất nước. Trong những tiệm tạp hóa nghèo nàn, người ta bán các đồ lưu niệm, chế tạo thủ công - mành mành với những vỏ trai, vỏ ốc, hoa quả.
Một bánh xà phòng có thể trao đổi lấy một nải chuối hoặc một cặp trái thơm khổng lồ. Ai đó trong chúng tôi đã dùng một từ tiếng lóng, và chúng tôi, những người Nga, đối với họ là các "korefan".
- Korefan! Kinem (đổi không)? - một người Việt Nam gầy còm hỏi. Và chúng tôi thì chúng tôi "kinemili" (trao đổi) là đương nhiên.
Phố Cửa Hiệu, ảnh G.Trofimov - Căn cứ hải quân trong vịnh Cam Ranh tại Việt Nam "Kinem" đã bị ban chỉ huy cấm, nhưng trên thực tế họ làm ngơ.
Để đổi lấy những trái cây kỳ lạ của Việt Nam, vỏ trai ốc và quà lưu niệm, phía chúng tôi dùng xà bông, thịt hộp, quân phục hải quân. Giày là loại hàng được đặc biệt đánh giá cao nhất là giày cỡ nhỏ và áo sơ mi hải quân màu kem cộc tay.
Nạn ăn cắp từ phía những người anh em chung vũ khí non trẻ của chúng tôi là hành vi bình thường. Trong khi tôi tắm trong nhà tắm có vòi hoa sen mùa hè, một người Việt Nam nào đó trong trung đội quản lý đã đánh cắp chiếc áo sơ mi mà tôi vô tình vắt trên bức tường phòng tắm . Và đại tá hải quân trưởng ngành hoa tiêu Zayko của chúng tôi đã hai lần từ bãi biển trở về trong độc một chiếc quần sịp.
Vợ ông, người mà ông đưa đến Cam Ranh (các sỹ quan bộ tham mưu được phép mang theo gia đình), đã lớn tiếng la mắng ông bằng đủ loại từ ngữ vì sự mất mát do thiếu cảnh giác này.
Phụ nữ gần như không có, nhưng các cô gái Việt thì thậm chí không muốn nhìn - họ gầy gò, nhỏ bé, ngực phẳng. Ngay cả đàn ông Việt cũng thích những nữ đồng tộc béo tốt. Dấu hiệu của một người Việt Nam giàu có là sự viên mãn vợ ông ta. Vợ của người chỉ huy trung đội quản lý Việt Nam theo quan điểm Việt Nam là một người phụ nữ khá tươi tốt.
- Người giàu ấy à! - ông ta nói với cấp dưới của mình một cách đố kỵ - vợ bao giờ cũng béo, họ nuôi vợ rất tốt.
Mà tại sao lại không nuôi tốt, bởi người Việt Nam tháo vát thường nuôi heo, và tất cả các đồ thải từ bộ phận phục vụ của chúng tôi ông ấy lấy đi hết. Những con heo vui vẻ ụt ịt trong bãi chăn. Và chăm chăm nhìn chúng cũng như nhìn bà chủ tươi tắn béo tốt của chúng với vẻ thèm muốn là những người lính suốt đời đói khát thuộc trung đội quản lý Việt Nam. Người ta chuẩn bị bữa ăn trưa cho mười người bằng một nồi cơm với một số đồ biển.
Họ không có bữa sáng và bữa tối. Do đó người Việt Nam đánh bắt và ăn tất cả mọi thứ di chuyển được hoặc đơn giản là động đậy được. Một món ăn đặc biệt là loài thằn lằn lớn, chẳng hạn như kỳ giông. Lúc thủy triều xuống thấp, hàng trăm người Việt Nam ra bờ biển đào bới - họ kiếm đồ ăn.
Cần phải nói rằng người dân bản địa, dù gầy gò nhưng mạnh mẽ và dẻo dai. Cá nhân tôi đã có cơ hội để khẳng định điều đó. Ngày hôm đó tôi đổi phiên trực. Ba đến bốn lần một tháng, các sỹ quan PMTO làm nhiệm vụ trợ lý trực ban tác chiến và phụ trách các vấn đề đảm bảo hoạt động cho các tàu mặt nước và tàu ngầm ghé vào vịnh Cam Ranh.
- Này nhà hóa học! - Titenok gọi cho tôi, - tôi sẽ đưa cậu về nhà, hãy lên xe đi.
Khu nhà ở cách bến tàu quân sự những mười hai km. Sau phiên trực cần phải tìm một chiếc xe trên đường đi về.
- Cảm ơn! - Tôi ngồi thoải mái trên ghế sau chiếc UAZ của ông ấy.
- Trước tiên ta cứ đi, rồi ta đến xem công tác xây dựng bệnh viện tiến triển đến đâu - người chỉ huy của tôi báo trước cho tôi.
..........
