HÀNH TRÌNH 40 NĂM QUẢNG TRỊ & ĐỒNG ĐỘI (tiếp)
30/4/2012: Ngày thứ ba
Trời QT từ sáng sớm nắng đã chói chang, chúng tôi lên xe đi thẳng vào Thành cổ QT. Đã bao nhiêu lần vào đây, nhưng lần nào trong lòng cũng trào dâng những cảm xúc nghẹn ngào khi nhớ tới hơn hai chục ngàn đồng đội mình đã hy sinh nơi đây trong 81 ngày đêm của Máu và Nước mắt ấy. Cả đoàn nghiêm trang đi theo lá cờ giảỉ phóng mà đã nhiều năm nay đã từng theo chúng tôi mỗi khi trở lại thăm lại chiến trường cũ. Cả QT ngập trong sắc mầu đỏ của cờ Tổ quốc nhưng duy nhất chỉ có đoàn chúng tôi mới có lá cờ giải phóng nửa xanh nửa đỏ. Chính mầu cờ giải phóng này dãn dắt bao thế hệ chúng tôi chiến đấu và hy sinh cho sự nghiệp thống nhất giành lại non sông đất nước ngày hôm nay.
Từng bậc từng bậc dẫn lên Đài tưởng niệm thành cổ. Nghẹn lòng nhớ tới những đồng đội thân yêu mãi mãi nằm lại nơi này. Trong khói hương nồng nàn, 40 năm đã trôi qua mà tâm trí của chúng tôi vẫn không bao quên bạn bè đã dâng trọn tuổi 20 cho mảnh đất này. Lễ vật của chúng tôi đơn sơ thôi nhưng chưa đựng những tấm lòng của những đồng đội còn sống hôm nay và biết bao tấm lòng từ mọi miền đất nước gửi tới các anh trong đó có rất nhiều lớp trẻ rất hâm mộ quá khứ hào hùng của cha anh đã cùng tham gia diễn đàn DN-GN chia sẻ với chúng tôi.
Chúng tôi làm lễ tại Đài chứng tích SV-CS, nghẹn ngào khi những vần thơ của NTL được cất lên:
...Tiếng chim gù phía tượng đài sinh viên
Những trang sách còn bỏ ngỏ
Đồ án rải xanh Thành cổ
Mặt trời rất đỏ
Tiếng chim cu rất hiền
Những trang sách dang dở mãi xanh... Tại đài Chứng tích SV-CS hôm nay có cuộc đón tiếp đoàn đại biểu của TP Đông Hiroshima, TP kết nghĩa với TX QT. Hai TP, hai nỗi đau bị tàn phá hủy diệt trong chiến tranh đã đến với nhau để cùng hướng đến tương lai tươi sáng của dân tộc mình. Ông trưởng đoàn của Đông Hiroshima đã tặng các cháu trường THCS Thành cổ những con chim bồ câu bằng giấy mà ông đã tự làm để bày tỏ nỗi niềm khát khao hòa bình. NTL đã đọc những vần thơ trước đông đảo các đại biểu và các cháu học sinh, nhiều người trong chúng tôi không khỏi rơi lệ khi anh đã rút từ gan ruột của mình:
...Ước mơ cháy bùng như cánh phượng rơi
Đến tàn vẫn tươi sắc đỏ
Súng Cổ thành xé toang giáo trình dang dở...
...Chúng tao già chúng mày thì trẻ mãi
Ở một trường đại học cõi linh thiêng....
...Lòng Thành cổ có một trường đại học
(Có hàng ngàn sinh viên quân phục xanh tưng bừng vào lớp)
Trong nồng nàn khói nhang...Bến thả hoa tràn ngập cờ hoa trong cái nắng chói chang của QT. Gần đấy có đoàn văn nghệ của thương binh nặng Hà Nội đang ghi hình chương trình văn nghệ về QT. Họ cũng có 1 lá cờ giải phóng như của chúng tôi.
40 năm trước, tại đây là bến vượt vào Thành cổ. Dọc theo bờ sông rất nhiều bến vượt nhưng chính tại đây là nơi những người lính cuối cùng rời căn hầm tỉnh trưởng để vượt sang bờ bắc đêm 15 rạng 16/9/1972 sau 81 ngày đêm chiến đấu ngoan cường cho tới khi sức đã cùng lực đa kiệt. Họ đã để lại sau lưng một Thành cổ hoang tàn thẫm đẫm máu xương đồng đội và món nợ này đã được trả sau hơn 2 năm khi lá cờ giải phóng được cắm lên nóc dinh lũy cuối cùng của kẻ thù trưa ngày 30/4/1975.
Bến thả hoa bờ Bắc nằm lọt giữa 1 công trường bề bộn ngổn ngang, tại đây sẽ mọc lên 1 đền thờ các chiến sĩ đã hy sinh khi vượt sông vào Thành cổ. Dự định thì đã có từ lâu nhưng biết đến bao giờ mới thành hiện thực để anh em ta có chỗ đi về.
Chúng tôi đặt lễ tại Đài tưởng niệm trung đội Mai Quốc Ca tại đầu cầu phía Bắc. Hai mươi giọt máu hồng của những con người đã hy sinh đến cùng góp phần cho sự thành công của chiến dịch giải phóng QT 1972. Chợt nhìn lên trên đài bằng chất liệu i-nox, tôi nhìn thấy một mầm xanh đang nhú lên trên đài: mầm xanh của cây bồ đề. Hình ảnh đó làm tôi nhớ Đài liệt sĩ Trường Sơn trước đây được chim rừng thả hạt bồ đề và mọc thành cây trên đài LS. Giờ cây bồ đề đã lớn và khi xây lại Đài LS người ta đã giữ nguyên cây như chúng ta đã thấy.
Chúng tôi đi tiếp về cánh Đông với những địa danh không bao giờ có thể quên: Chợ Sãi, An Tiêm, Triệu Long, Triệu Vân, Triệu An, Cửa Việt với những người lính e101/f325. Những nghĩa trang cấp xã ở đây phơi mình trong nắng nóng của cát trắng khiến cho chúng tôi không khỏi xót xa nghĩ tới những đồng đội nằm tại nơi đây. Người ta nói trước cái chết ai cũng bình đẳng như nhau nhưng ở đây lại không phải thế. Ai may mắn được yên nghỉ ở NTLS cấp tỉnh hay cấp huyện đều khác hẳn những người đang ở trong NTLS cấp xã. Thật đáng buồn thay.
NTLS thị xã QT hầu như chỉ có những ngôi mộ LS chưa tìm thấy tên. Trong quá trình xây dựng lại TX, người ta tìm thấy các anh và đưa vào an nghỉ tại đây, trên 1 quả đồi đẹp của thôn Tích Tường. Hiện tại ở đây cũng đang ngổn ngang để tu tạo nâng cấp.
Một ngày nắng nóng khủng khiếp khiến cho chúng tôi ai cũng mệt nhưng chúng tôi rất vui vì đã làm được nhiều việc cho đồng đội mình.
(còn tiếp)