@nguyenhuuluanc17:Thương lắm anh Luân ơi...Lúc đó, nghe tiếng khóc của cụ Quân tôi không dám đứng bên cửa hầm nữa phải chạy đi nơi khác.Tiếng khóc của người lính già đau đớn làm sao.Như dao cứa vào lòng.Không rõ cấp trên đánh giá thế nào, tôi chỉ biết ngay sau khi mất thành thì chính ủy Hoàng Thiện bị điều ngay về QK4,còn thủ trưởng Lý Long Quân, sau khi E bộ về Ba Gơ thi điều ra Bắc, nghe nói về làm thỉnh đội trưởng Cao bằng rồi nghỉ hưu với quân hàm trung tá.Sau này, khi về công tác tại Thông tấn xã Việt Nam tôi có nhờ các phóng viên công tác trên Cao Bằng dò hỏi tin tức nhưng cũng không thu được kết quả. Nghĩ mà buồn và thương thủ trưởng quá. Cụ toàn gọi bọn lính chúng tôi là con, trong khi đó lại rất khắt khe với cấp dưới.Ông Khẩn chủ nhiệm công binh đã có lần bị cụ chửi chạy té khói...
Nhớ về các bạn tôi
Tháng 7 rồi, lại nôn nao nhớ về Quảng Trị.Đợt hành hương về QT trong tháng này bận không tham gia được, buồn nhớ các bạn lại ngồi gõ phím...
Nguyễn Khắc Sơn học cùng khóa K15 Vô tuyến điện ĐHBK với tôi.Sơn học lớp B2, tôi học lớp B4.Sơn ngoại trú còn tôi nội trú.6-9-1971 chúng tôi cùng nhập ngũ, cùng huấn luyện tại C4 D8 E95.Sơn ở B1, tôi B2.Cùng đơn vị còn một Sơn nữa là Phạm Khắc Sơn cũng là sinh viên K15 VTĐ.Nguyễn Khắc Sơn da ngăm đen nên gọi là Sơn đen, còn Phạm Khắc Sơn trắng trẻo nên gọi là Sơn trắng.
Hết khóa huấn luyện bộ binh, Sơn đen về E84 pháo binh, Sơn trắng đi đơn vị khác, còn tôi lên vệ binh E95.Vào Quảng Trị đơn vị của Sơn đen đóng ở thôn Hà Xá(trận địa DKB), cạnh vị trí đóng quân của C18 E95, cách cầu Lai Phước không xa, còn tôi đóng ở thôn Tân Vĩnh, cách C18 vài trăm mét. Vào một ngày tháng 7, máy bay B57 lên ném bom dữ dội vào vị trí đóng quân của C18 và trận địa DKB của E84. Sơn và một chiến sĩ của C18 hy sinh trong trận này. Mộ của Sơn và chiến sĩ thông tin chôn ở đầu C18, chỗ bãi đất phẳng có mấy cây mít, cùng với một ngôi mộ của một chiến sĩ lái xe của E phòng không hy sinh trước đó mấy ngày trong một trận B52 ném bom vào khu vực E bộ 95. Sau này, khi E95 rút ra, E18 về đóng quân tại khu vực sông Lai Phước có thêm 1 chiến sĩ hy sinh, cũng chôn cùng khu vực.
Sau 1975, 4 ngội mộ này được quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ xá Triệu Ái ở trong Tân Phổ một đoạn. Năm 2000 tôi có vào QT, vào Tân Vĩnh mới chỉ có một gia đình dân trở về đất cũ, đúng nơi các bạn tôi nằm và cho tôi biết.

Đây là gia đình má Thêm ở thôn Tân vĩnh.Trong ảnh là má Thêm và cháu nội
Tôi đã ra nghĩa trang và tìm được mộ bạn tôi.Trời đã về chiều.Không hương. Không hoa, Chỉ có điếu thuốc tôi châm cho bạn.Khói thuốc bay thẳng vút, nước mắt tôi rơi trên mộ bạn.Lấy máy ảnh chụp mộ bạn thì máy đã chỉ đến kiểu cuối cùng. Cứ lên phim và chụp.Run rủi thế nào về tráng phim lại được. Đúng khung hình cuối cùng!Bạn tôi thiêng nên cho tôi chụp được.

Về nhà, tôi lập tức điện cho Khả Minh, bạn cùng lớp với Sơn đen, người Hà Nội, lính C18 E95 giục đi tìm nhà Sơn đen thì được biết nhà đã chuyển đi nơi khác.Nhiều lần vào QT, lần nào tôi cũng đến thắp hương cho Sơn và các liệt sĩ khác. Tháng Tư vừa rồi, tôi có vào QT cùng với đoàn CCB cơ quan. Vì chỉ ở QT có 1 ngày rồi đi Huế.Ở Huế quay ra, tôi xuống cầu Lai Phước còn đoàn ra Đông Hà chờ tôi. Ở Lai Phước hơn nửa tiếng không bắt được xe vào Tân Phổ, sợ đoàn chờ lâu tôi định gọi taxi để đến Nghĩa trang liệt sĩ Triệu Phong cách đấy 4 km thắp hương bái vọng thì điện thoại hỏng, tối thui, mặc dù tôi mới sạc.Lúc này đã quá giờ hẹn rồi, tôi vào nhờ cô chủ quán gọi hộ một chiếc taxi. Có xe, tôi lại vào Nghĩa trang Triệu Ái. Đang thắp hương cho bạn thì người quản trang vào.May quá. Tôi hỏi bà quản trang ngội mộ này bốc chưa, được biết chưa bốc. Tôi hỏi tiếp có ai vào thăm không, bà trả lời nhiều năm trước không có ai vào thắp hương, nhưng cuối năm ngoái có một cô gái vào thắp hương, chắc là cháu em gì đó. Tôi để lại số điện thoại và địa chỉ và chút tiền nhờ bà hương khói...Hối hả quay ra Đông Hà gặp đoàn. Rút điện thoại ra bấm lại thì sóng đủ.Bạn tôi trách tôi đấy.
Người bạn thứ hai của tôi nằm lại nơi cổ thành là anh Hoàng Đình Giang.Anh người Đồ Sơn Hải Phòng, đồng hương với tôi.Anh sinh năm 1945, công nhân Thủy đội cảng Hải phòng. Nhà có 5 chị em, mình anh là trai.Năm 1970, anh thi đại học ngồi cùng phòng thi với tôi. Lên học Bách Khoa lại học cùng khoa, ở nội trú cùng phòng. Ngủ cùng giường.Đi bộ đội lại cùng đại đội.Huấn luyện xong, anh về C18, sau đó về trung đội thông tin K4 E95. Vào thành, tổ thông tin K4 đóng ở cống ngầm dinh tỉnh trưởng. Ngày 25-8-1972, máy bay ném bom trúng hầm, anh hy sinh cùng hơn chục chiến sĩ khác. Không lấy được xác.
Sau này, gặp một số anh em may mắn thoát chết khi quả bom oan nghiệt rơi trúng cống ngầm có kể lại, sáng hôm đó anh Giang ăn cơm và nói ăn no nếu có chết cũng thành ma đói.Anh có cái đồng hồ đeo tay hiệu Nikle đưa cho một người đeo để canh giờ anh đòi lại để đeo. Thế rồi...Sau này, tôi đã vài lần về QT, đã hỏi nhiều đồng đội vị trí chính xác cống ngầm ở đâu để thắp hương cho anh nhưng vật đổi sao dời, không ai chỉ chính xác cả.Tôi đã xem kỹ khu trưng bày các di vật trong Cổ thành xem có chiếc đồng hồ nào không mà không thấy.
Năm 75, sau khi ra quân tôi có về gia đình anh ở thị trấn Đồ sơn.Bây giờ các cụ đã mất, nhà chỉ còn cô em út ,làm thợ may sống một mình không chồng con vì cô bị bệnh tim bẩm sinh. Năm 87 tôi có đưa cô lên bệnh viện Việt Đức mổ tim.Khi đó em đã 31 tuổi rồi.Ca mổ khó nhưng thành công.Hồi đóng quân ở Xuân Lạn, anh Giang cũng có một mối tình ở đấy. Cách đây 2 năm tôi có cùng Dung "tử tế" về thăm lại nơi đóng quân. Có hỏi thăm thì biết là sau khi đơn vị chuyển khỏi nơi đóng quân thì cô gái ấy đi lấy chồng.Sau này chuyển vào Nam sinh sống...
Người bạn thứ ba là Hùng, sinh viên Đại học Thủy lợi, A trưởng trinh sát K5. Hùng trắng trẻo rất đẹp trai.Anh bị thương ngày 17-4-1975 trong trận K5 đánh ở đồi Móng ngựa ngã ba Dầu Giây. Hùng bị một mảnh pháo găm vào cột sống, liệt nửa người từ thắt lưng trở xuống. Tôi cũng bị thương trận này trong khi đánh lên đỉnh đồi.
Tôi và Hùng trinh sát cùng được đưa ra điều trị tại viện 814 nằm bên bờ sông Đồng nai.Tôi ở lán nhẹ, Hùng ở lán nặng. Hàng ngày tôi vẫn sang lán Hùng chơi và kể chuyện cho Hùng nghe.Trưa ngày 30-4, súng nổ ran dọc sông, tiếng hò reo mừng giải phóng vọng vào lán.Hùng mừng rơi nước mắt, bảo tôi" Hùng ơi, cậu xem chân tớ, tớ ngọ ngoạy được ngón chân rồi. Thế là mình được về gặp nhà rồi..."Nghe bạn nói, tôi phải quay mặt đi cố không khóc.Hùng đòi tôi kể chuyện "Những ngôi sao" của Alfonse De Daudet cho Hùng nghe.Thế rồi, trưa hôm sau, khi tôi đang ăn cơm thi anh Thành lính Sư 7 thương binh cụt tay cùng lán Hùng chạy sang, khóc bảo tôi" Hùng ơi, thằng Hùng nó hy sinh rồi".Tôi chạy ào sang thì bạn tôi đã đi rồi. Nét mặt thanh thản nhẹ nhàng như khi còn sống.Bạn tôi nằm lại bên bờ sông Đồng Nai, giữa những bụi tre gai, cùng với những ngôi mộ khác. Giờ này, không biết ra sao. Có được quy tập hay là vẫn còn nằm lại bên bờ sông lạnh lẽo? Có ai đọc vào đây, mà biết được tin tức về viện QY 814 ngày ấy, về vị trí đóng quân của viện tháng Tư 1975 thì cho tôi biết với...
