VỀ VỚI BUÔN MÊ THUỘT
...Cuối tháng Tư rồi.Tôi âm thầm sắp đặt kế hoạch đi Buôn Mê Thuột.Quãng thời gian tôi ở Buôn Mê Thuột rất ngắn ngủi.Chỉ một tháng thôi nhưng để lại trong tôi dấu ấn khó phai. Đấy là nơi tôi thực sự trở thành người lính.Là trận đánh đầu tiên trong đời.Là nơi mà tôi thấy đồng đội tôi ngã xuống trong tư thế tấn công...
Sau khi lên các phương án, tôi gọi cho anh Phúc, người đại đội trưởng của tôi mời anh cùng đi.Nhưng anh đã đi rồi. Đi một mình. Đang ở trong BMT.Anh nói "tao đi thắp hương cho chúng nó ở Ngã Sáu, ở các gốc cây..." giọng nghèn nghẹn...
Tôi xoay sang rủ vợ đi Tây Nguyên một chuyến.Thủ trưởng duyệt ngay.Lên phương án xong xuôi. Gọi điện cho NTL xin tư vấn. Lão ta bảo đường bộ từ Đà Nẵng xuống Đac Lac khá tốt rồi.Lão hỏi đi với ai, tôi bảo đi với vợ.Lão cười khùng khục nói "mang rau nhà đi cho nó lành".
Trước khi đi, tôi ghé qua nhà Dũng "tử tế" lấy quyển danh sách các liệt sĩ của E95 đã hy sinh ở Buôn Mê Thuột tháng 3-1975 và mấy cuốn Kỷ yếu CCB ĐHBK mang vào cho các đồng đội ở Đà Nẵng và BMT.
Chúng tôi vào Đà Nẵng, rồi vào Tây Nguyên theo đường Hồ Chí Minh. Trời nắng chang chang. Các sườn núi bị gọt trọc trơ trụi, hoặc được phủ lên một lớp keo lá tràm...
Qua đèo Lò xo, xuống xe thắp hương cho 29 cụ cựu chiến binh bị tai nạn đổ xe tại đây mấy năm trước rồi đi tiếp.Vợ say xe, cho ra hết rồi nằm vật ra ghế. Tự dưng lại nhớ tới lão NTL, mồm lẩm bẩm "rau héo rồi".
Quá trưa, tới Ngọc Hồi. Nghỉ trưa, ăn cơm. Chờ cho vợ tỉnh táo lại lên xe chạy tiếp.
Xe qua Đắc Tô.Thoáng nhìn thấy hai chiếc xe tăng, một chiếc là xe tăng phòng không, chiếc kia là T54 trên cụm tượng đài chiến thắng Đăc Tô-Tân Cảnh. Trên đường đi, tôi cứ ngắm dải Trường Sơn, lòng miên man nghĩ đâu là Đồi Charly, đâu là Đac Pet, đâu là Chư TanKra, nơi những trận đánh đẫm máu đã lưu danh sử sách...
...Xe chạy vô Gia Lai. Vào tới đầu thành phố Pleiku thì trời đổ mưa. Cơn mưa đầu mùa nơi cao nguyên ào ạt, dữ dội.Nghỉ lại một đêm ở Pleiku.Sáng hôm sau đi tiếp.
Xe qua Chư Sê.Bạt ngàn rừng cao su. Lại nao nao nhớ những cánh rừng cao su Xuân Lộc năm xưa.Ven đường thấp thoáng bóng dã quỳ...
Xe sang đất ĐăkLăk. Đi qua EaH'Leo lại nhớ tới cuộc hành quân bôn tập cắt đường để vào Cheo Reo dưới cái nắng tháng Ba Tây Nguyên... Đi qua Thuần Mẫn, qua Buôn Hồ. Những địa danh mà tôi đã đi qua cách đây 38 năm, giờ đây đã khác xưa nhiều lắm...Rồi xe chúng tôi tiến vào thành phố Buôn Mê Thuột. Đường Nguyễn Tất Thành, ngày xưa là con lộ 14 chạy dọc theo hàng rào sân bay L19.Toàn bộ sân bay L19 và các rẫy cà phê bao quanh sân bay hồi tháng 3-1975, giờ đã biến thành khu đô thị và công viên giải trí sầm uất rồi.Nắng lóa mắt và nước mắt tôi tràn tự khi nào...
Xe qua Ngã Sáu.Giữa Ngã Sáu sừng sững tượng đài chiến thắng với mô hình chiếc xe tăng đắp bằng xi măng.Nhà thờ Chánh tòa nằm đó, nhỏ nhoi, lọt thỏm giữa những cao ốc xung quanh...Trời lại đổ mưa.Mưa sầm sập. Mưa hết chiều.Tạnh mưa, tôi rảo bộ ra Ngã Sáu, chụp vội mấy tấm ảnh.
Sáng hôm sau, mới 5 giờ sáng, tôi để vợ ở lại. Một mình đi ra Ngã Sáu.Lần bước dọc đường Phan Chu Trinh. Dọc theo tường rào nhà thờ Chánh tòa. Trong nhà thờ, khóa lễ sáng thứ Bảy đang tiến hành.Tiếng hát Thánh ca vọng ra bên ngoài...Tay tôi vịn hàng rào, tiếng hát lễ thánh an bình biến thành tiếng cầu kinh của những người dân trú trong nhà thờ xen kẽ tiếng đạn nổ, tiếng pháo réo...
Cứ theo đường Phan Chu Trinh, tôi đi ngược với hướng tấn công của đơn vị ngày ấy. Đường Phan Chu Trinh bây giờ đẹp lắm. Khác xưa nhiều.
Tòa Giám mục đây rồi. Thơ thẩn bước chân vào khuôn viên Tòa Giám mục. Các tòa nhà vẫn như xưa. Chỉ có hàng cây làm phân cách khuôn viên, ngày trước khi tôi vào chưa có.Một không khí trầm mặc bao phủ Tòa Giám.Tôi chợt nhớ tói vị linh mục đứng đầu Tòa Giám mà tôi được diện kiến chiều ngày 10-3-1975, một ông già nhỏ bé, mái tóc bạc trắng có giọng nói trầm tĩnh rất truyền cảm.
Rời Tòa Giám, tôi lững thững bước tiếp. Đâu hết rồi các lô cà phê, nơi chúng tôi thiết lập vị trí tấn công. Đâu rồi sân bay L19 ngập trong chớp lửa thủ pháo...Tất cả đã biến mất. Thay vào đó là một khu phố mới sầm uất.
Tôi quay trở lại hướng nhà thờ. Đường phố bắt đầu có người qua lại. Chợt gặp một quán cóc mới mở hàng liền ghé lại làm ly cà phê. Lướt qua trước mặt tôi là một người đàn ông tàn tật... Khóa lễ sáng vừa tan. Các giáo dân từ trong nhà thờ đổ ra cầu nguyện trước núi Chúa ở sân sau. Chính mảnh sân mà sáng ngày 10-3-1975 tôi phải chạy vào để tránh pháo ta "đấm lưng".
Về khách sạn, ăn sáng xong hai vợ chồng gọi taxi lên Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh ĐakLak.Nghĩa trang có địa thế đẹp, xòe hình rẻ quạt ôm một sườn đồi thoải.Hai bên là hai vạt rừng thông cổ thụ che mát các đồng đội trong giấc ngủ vĩnh hằng.
Tôi cùng vợ vào nhà đón tiếp. Thắp hương trước Ban thờ Tổ quốc rồi ra trước Đài Liệt sỹ thắp hương. Thắp hương và châm 7 điếu thuốc xong, tôi đứng vái các bạn. Chỉ khấn được "đã 38 năm rồi..."thế là nghẹn giọng...Nghe giọng vợ ngàn ngạt " anh ra thắp hương cho các anh ấy đi", tôi lau mắt, cầm bó hương đi đến từng dãy mộ.Nắng chói chang. Mộ từng hàng trắng lóa.
Hơn bảy chục liệt sĩ của E95, mà chỉ có 20 người có tên...Nhìn những dãy bia "LIỆT SỸ CHƯA RÕ TÊN " mắt tôi lại nhòa lệ.
Cầm bản danh sách Liệt sĩ trên tay, cùng với sự giúp đỡ của anh Thắng quản trang, tôi mới tìm được một số đồng đội. Người thì có đầy đủ tên họ, quê quán, đơn vị, ngày hy sinh.
Người thì chỉ có mỗi dòng tên.
Có người thì bên cạnh bia "Liệt sĩ chưa rõ tên" lại có bia xác định rõ danh tính do tìm được bằng ngoại cảm tâm linh...
Đại đội tôi hy sinh 17 người, chỉ có vài người có tên...Tôi vừa đi vừa khấn Phi ơi, Sơn ơi có khôn thiêng thì cho tao gặp chúng mày...nhưng vô vọng.
Gần 3 tiếng đồng hồ đi khắp các dãy mộ, nắng như đổ lửa.Anh Thắng quản trang đi theo vợ chồng tôi cũng nhễ nhại mồ hôi trên khuôn mặt xạm nắng. Vái chào đồng đội, chúng tôi trở về phòng đón tiếp.Tại đây, chúng tôi được biết các ngôi mộ liệt sĩ chưa rõ tên, nguyên nhân một phần do sự cẩu thả khi lam công tác di dời, một số ngôi mộ phải di dời nhiều lần, rồi thi đang làm công tác di dời thì bị mưa trôi mất thông tin(viết bằng phấn?). Đau lòng lắm.
Về tới chỗ nghỉ đã quá trưa. Đến chiều lại mưa.Sâm sẩm tối mới tạnh. Tôi tranh thủ lên đường Lê Duẩn đến Đài tưởng niệm ở phía trước Biệt điện Bảo Đại. Cái gốc cây to tôi nằm tránh đạn nơi góc đường vẫn còn. Chỗ Sơn hy sinh, anh Chí bị thương bây giờ là Đài tưởng niệm.Bệnh viện Vì dân nay là bệnh viện đa khoa đã xây mới với những tòa nhà cao tầng. Tôi đi ra phía cổng sau.Vẫn gần như 38 năm về trước. Cổng BTL Sư 23 bây giờ là cổng doanh trại của Tỉnh đội ĐăkLăk. Tòa nhà hai tầng mà tôi đã nằm ngủ đêm 11-3-1975 không còn nữa. Đập tan nát hết. À quên, còn sót lại một cái chòi canh (chuồng cu) phía đường Mai Hắc Đế.
Tối về, vợ bảo " anh cứ như ma xó ấy. Sao mà anh đọc vanh vách chỗ này chỗ nọ". Tôi bảo vợ BMT là trận đánh đầu đời của anh. Làm sao anh quên được...
Sáng hôm sau, chúng tôi quay ra Hà Nội.Lòng vấn vương về một Tây nguyên hoang sơ hùng vĩ, vấn vương về Buôn Mê Thuột với những tên đường, những khuôn mặt đồng đội. Vấn vương một thời tuổi trẻ...
***
SÁng hôm nay, vợ chồng anh Phúc đại đội trưởng của tôi từ Hải Phòng lên chơi. Ngồi hàn huyên. Lại quay về chuyện thời chinh chiến, chuyện anh trở lại BMT sau 38 năm...Anh kể đến đoạn bày hương hoa ở gốc cây, rốt rượu rồi khấn "anh uống trước rồi các em uống sau..." cả tôi và anh đều tràn nước mắt./ Chị Tuyết vợ anh bảo rõ khéo mấy ông này hay nước mắt... mà mắt chị cũng ngấn nước...
HN, 14-18/5/2013
