Những sự kiện xảy ra trong lịch sử

[qtdc]

(tiếp)

Tập đoàn quân BCHT Cờ Đỏ 38 khi di chuyển từ Uzhgorod đến Slovakia, như nhiều năm sau tôi được biết, vào ngày 23 tháng 8, đã có 12 quân nhân thiệt mạng và 76 người khác bị thương, 7 xe quân sự bị đốt cháy. Trong đó một số APC bị thiêu cháy cùng toàn bộ kíp xe. 300 xe ô tô bị hư hỏng. Nhưng trong các nguồn khác nhau lại có các dữ liệu khác nhau.

Ngày 15 tháng 10 năm 1968. Tại Prague, Chính phủ Liên Xô và Tiệp Khắc đã ký một thỏa thuận theo đó xác định đạo quân hạn chế (130.000 người) Quân đội Liên Xô được phép đóng trên đất Tiệp Khắc.

Ngày 17 tháng 10 năm 1968 Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô, Nguyên soái Liên Xô A.A. Grechko ra thông cáo №242 "tỏ lòng biết ơn" gửi toàn thể quân nhân cán bộ CNVQP tham gia chiến dịch, vì họ đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chiến đấu và nghĩa vụ quốc tế.

Theo chỉ thị № org / 1/126386 của Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô ngày 18 tháng 10 năm 1968 Cụm quân Trung tâm quân đội Soviet được thành lập, và sư đoàn KQTK 131 đổi tên thành sư đoàn KQ hỗn hợp 131, nhập vào biên chế Cụm quân Trung tâm. Và chúng tôi "đơn vị quân đội 36.608" được gọi là "hòm thư dã chiến 80.544". Vào cuối tháng 10 năm 1968, trung đoàn TK 192 của chúng tôi chuyển căn cứ về phía bắc Tiệp Khắc, vùng Sudetenland, về trung tâm đào tạo tại sân bay Mimon Hradčany. Tại Hradčany chúng tôi định cư tại thị trấn sân bay trong những ngôi nhà tập thể một tầng có chái xây bằng đá, cứ một phòng hai người nếu là phi công, một phòng bốn người nếu là kỹ sư và kỹ thuật viên và sĩ quan ban tham mưu. Chiến sĩ bố trí ở tại tòa nhà BTM trung đoàn tại tầng 1. Sân bay của chúng tôi được mang mật danh "Napad".


МiG-27 của sư đoàn KQ 131 thuộc Cụm Trung tâm Quân đội Soviet trên sân bay Mimon-Gradchan, Tiệp Khắc những năm 198x

Ngày  25 Tháng Mười năm 1968. Trung tướng A.M.Mayorov ra mệnh lệnh №1 về lời kêu gọi của mình trên cương vị Tư lệnh Cụm quân Trung tâm. Ngày này được coi là ngày thành lập Cụm quân Trung tâm. Cùng ngày bắt đầu rút các đơn vị quân đội không nằm trong thành phần Cụm quân Trung tâm quân đội Soviet, việc này sẽ kết thúc ngày 4 tháng 11 năm 1968.

Mùa đông đang đến gần, mà các quân nhân viên nhiều đơn vị bao gồm cả phi công, đang sống trong lều bạt. Ban tham mưu cũng tương tự như vậy. Trang thiết bị quân sự để lộ thiên ngoài trời. Thiếu nhà ăn, các phòng sinh hoạt hàng ngày.

Từ ngày 10-12 tháng 11, phía Tiệp Khắc bắt đầu chuyển giao các quỹ, các thị trấn quân sự và các thao trường huấn luyện cho các đơn vị Liên Xô. Họ chuyển giao không phải các doanh trại tốt, và chúng cần được sửa chữa kha khá. Ngày 04 tháng 12 năm 1968 lần đầu tiên người ta cấp cho chúng tôi tiền lương bằng đồng krona Tiệp Khắc và đã bao gồm phụ cấp cho gia đình còn ở lại Liên bang.

Một năm sau, trước hàng quân, Phó Tham mưu trưởng trung đoàn đại úy Slinyakov Gennady Pavlovich tuyên đọc trước toàn bộ cán bộ sĩ quan, quân nhân viên trung đoàn thông cáo "cám ơn" của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Liên Xô "vì hành động khôn ngoan và kiên quyết trong các cuộc tập trận năm 1968", mà đã nói ở trên, nhưng với một cách diễn đạt khác.

Nhưng vẫn còn nữa, buổi tối ngày 31 Tháng 12 năm 1968 Leonid Brezhnev qua điện thoại nói với Tư lệnh Cụm Trung tâm QDLX Alexander Mayorov: "Ủy ban Trung ương cám ơn bộ đội Cụm Trung tâm và cá nhân đồng chí vì đã nêu cao tinh thần cảnh giác trong phục vụ. Đồng chí hãy tuyên bố lời cảm ơn này đến toàn thể bộ đội vì đã hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu". (A.Mayorov. Cuộc xâm lược 1968. Tr.347).

Ba năm sau, vào mùa hè năm 1971, cuối cùng chúng tôi đã được phép mang gia đình từ Liên Xô sang Tiệp Khắc và chúng tôi bắt đầu có một cuộc sống gia đình bình thường. Tôi phục vụ tại Tiệp Khắc trong trung đoàn KQTK 192 cho đến mùa hè năm 1974, cho đến khi được gửi đi học viện quân sự.

Nhưng chỉ đến năm 1981 tôi mới biết rằng "cuộc tập trận", có sự tham dự của tôi và trung đoàn mình có tên mã "Đu-nai". Ba mươi năm sau, tôi mới biết rằng các báo cáo của tôi và đại úy Vasilev V.V. từ trên không trung vào đêm 20 sang ngày 21 tháng 8 năm 1968 đã được tiếp nhận bởi các SCH trên không, trên mặt đất, dưới lòng đất, trên mặt biển và dưới mặt biển của Tổng tư lệnh tối cao, và lúc rạng đông ngày 21 tháng 8 Tổng Bí Thư Leonid Ilich Brezhnev đã nhận được tại một trong số các SCH đó. Các lực lượng quân đội Đồng minh can thiệp, Cụm tập đoàn quân "Bắc", do Tổng tư lệnh Lục quân thượng tướng Ivan Grigorievich Pavlovsky chỉ huy. Vì "sự chỉ huy bộ đội một cách khôn khéo và lòng dũng cảm của bản thân và chủ nghĩa anh hùng thể hiện trong cuộc chiến tranh chống quân chiếm đóng Đức phát-xít", ngày 21 tháng Hai năm 1969 ông được trao tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô. LLKQ can thiệp do Phó TTL KQ thượng tướng không quân Pstygo Ivan Ivanovich chỉ huy. Tại SCH sư đoàn KQ TK-ném bom ở Szprotawa có mặt Phó Tư lệnh tập đoàn quân KQ của Cụm quân Bắc, trung tướng KQ Starokon I.I. và sư đoàn trưởng sư đoàn KQ tiêm kích-ném bom thiếu tướng không quân Fesenko. Trong thê đội cấp chiến lược thứ nhất xuất kích từ Cụm quân đội LX trên đất Đức (GSVG) có TDQ xe tăng CV 1 của trung tướng Kozhanov K.G,, và TDQ BCHT CV 20 của trung tướng Velichko I.L., còn từ Uzhgorod đến hợp quân với họ là TDQ BCHT 38 của trung tướng Mayorov A.M. Tổng cộng có 20 sư đoàn LLVT các nước Hiệp ước Warsaw.

Và trong 4-5 ngày tiếp đó - thê đội thứ hai từ QK PriBaltic, TDQ 11 của trung tướng Naumenko, thêm 10 sư đoàn nữa.



Tất cả các QK biên giới của Liên Xô, nghĩa là thê đội cấp chiến lược đầu tiên để tiến hành cuộc "đại chiến" - Quân khu Leningrad, Quân khu PriBaltic, Quân khu Belorussia, Quân khu Kiev, Quân khu Prikarpat và Quân khu Odessa - và điều này có nghĩa là 85-100 sư đoàn đã chuyển sang mức báo động SSCD cao.

Ở Ba Lan, CHDC Đức, Hungary và Bulgaria, theo các quyết định của chính phủ các quốc gia này, quân đội quốc gia của họ đã chuyển vào trạng thái báo động SSCD cao - tổng số khoảng 70-80 sư đoàn.

Tổng cộng trong khối Hiệp ước Warsaw đã có 200 sư đoàn, hơn hai triệu người được chuyển vào trạng thái SSCD cao. Điều chính yếu - các lực lượng tấn công hạt nhân chiến lược, đang ở mức SSCD cao nhất, có khả năng tiêu diệt bất kỳ cụm đối phương nào, tiêu diệt lực lượng dự trữ, cơ sở quân sự và công nghiệp của nó.

Thế giới đứng trên bờ vực của chiến tranh, và chỉ có những hành động được suy nghĩ thấu đáo, được chuẩn bị bí mật và thực hiện nhanh chóng của các nhà lãnh đạo quân đội khối Hiệp ước Warsaw nhằm giữ Tiệp Khắc nằm trong cộng đồng xã hội chủ nghĩa mới loại trừ được sự khởi đầu Thế chiến III. Như Tư lệnh Cụm Trung tâm QDLX Thượng tướng Mayorov A.M. đã viết: "Chiến dịch đã được thực hiện - trên ý nghĩa chiến lược - bằng một cú nước rút, táo bạo và tổ chức chặt chẽ".

Quan sát từ nơi ẩn náu của mình tại Tây Ban Nha những gì diễn ra trong thời gian trên, chỉ huy biệt kích khét tiếng của đế chế Đức thứ ba Otto Skorzeny gọi chiến dịch của lực lượng đặc biệt nhằm đảm bảo hoạt động giai đoạn đầu của cuộc can thiệp là "vô cùng xuất sắc".


Prague. Mùa hè 1968

Kirill Trofimovich Mazurov, từ Prague trở về Moscow vào ngày 27 tháng 8, nói với vợ rằng: "Điều quan trọng không phải là anh đã trở lại, mà là trở lại sau khi không phải chôn một người Czech nào ..." "Trong tình hình cụ thể tháng Tám năm 1968 tôi đã hành động theo niềm tin, và nếu hôm nay tình hình lặp lại, tôi vẫn hành động đúng như vậy".

Trong lời của K.Mazurov có một ý nghĩa nhân đạo sâu sắc, chính vì việc không cần phải chôn người Séc và Slovak vào mùa thu năm 1968, mà "cuộc cách mạng nhung" tháng Mười năm 1989 đã trở thành có thể, cuộc cách mạng diễn ra với khẩu hiệu: "Đừng đánh những người Cộng Sản!".

[qtdc]

Thanh kiếm xe tăng của đất nước các Soviet

"Chiến dịch Đu-nai"

Năm 1968, quân đội Liên Xô đã thực hiện một hành động quân sự kỳ vĩ nhất trong những năm sau chiến tranh xét theo quy mô của nó. Hơn hai mươi sư đoàn lục quân trong một ngày, hầu như không có tổn thất, đã chiếm đóng toàn bộ một đất nước ở Trung Âu. Thậm chí trong cuộc chiến Afghanistan tất cả có bốn sư đoàn quân Liên Xô tham gia.


Lướt gió trên đường phố Prague

Trong năm đó, một lần nữa (họ) lại phải đối phó với "phe phản cách mạng" ở Đông Âu - lần này là Tiệp Khắc. Sự phát triển các sự kiện ở CHXHCN Tiệp Khắc, "mùa xuân Prague", từ lâu đã làm ban lãnh đạo Liên Xô lo ngại. Brezhnev và các đồng sự của ông không thể cho phép xảy ra sự sụp đổ của chế độ cộng sản ở đất nước này và sẵn sàng sử dụng vũ lực bất cứ lúc nào. "Học thuyết Brezhnev" đến thời gian ấy đã hình thành, trong khi vẫn cẩn thận che dấu tất cả mọi người, học thuyết ấy dự kiến sử dụng sức mạnh quân sự để bảo vệ ảnh hưởng của Liên Xô trong các nước xã hội chủ nghĩa Châu Âu mà không đễm xỉa đến chủ quyền của họ và các chuẩn mực quốc tế.

Câu chuyện của phó vương Xô viết thực tế ở Tiệp Khắc, thành viên Bộ Chính trị UBTU Đảng Cộng sản Liên Xô K. T.Mazurov minh họa rõ ràng quá trình diễn biến những suy nghĩ của các nhà lãnh đạo Xô viết: "Mặc dù có những sắc thái nhất định, quan điểm chung là thống nhất: phải can thiệp. Thật khó tưởng tượng rằng ngay tại biên giới của chúng tôi sẽ là một nhà nước cộng hòa nghị viện tư sản (!), tràn ngập những người Đức của nước CHLB Đức, sau họ là người Mỹ. Điều đó không thể nào đáp ứng các lợi ích của khối Hiệp ước Warsaw. Tuần cuối trước khi đưa quân vào, các thành viên Bộ Chính trị gần như không ngủ, không rời khỏi nhà: theo báo cáo, tại Tiệp Khắc người ta đang chờ đợi một cuộc đảo chính phản cách mạng. Các quân khu PriBaltic và Belarus đã được chuyển báo động số một. Vào đêm từ ngày 20 chuyển sang ngày 21 tháng 8, một lần nữa họ lại tập trung họp. Brezhnev cho biết: "Chúng tôi sẽ đưa quân đội vào ..."

Trong thực tế, quyết định can thiệp đã được thống nhất trước đó. Ngày 18 tháng 8, đội ngũ lãnh đạo các lực lượng vũ trang, các tư lệnh tập đoàn quân được xét phái đến Tiệp Khắc đã được triệu tập tại văn phòng Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Liên Xô Nguyên soái Grechko. Cuộc thảo luận sau đó trở nên nổi tiếng từ lời kể của người tư lệnh tập đoàn quân 38 tướng Mayorov.

Các nguyên soái và tướng lĩnh tụ tập trong khi chờ đợi khá lâu ngài bộ trưởng đến chậm, họ giả định những gì sẽ thảo luận. Tiệp Khắc từ lâu đã là chủ đề số một trong những chủ đề trên thế giới. Bộ trưởng xuất hiện mà không mào đầu, ông tuyên bố với đám tướng lĩnh tụ tập:
- Tôi vừa từ cuộc họp Bộ Chính trị trở về. Đã quyết định đưa quân đội Khối Hiệp ước Warsaw vào Tiệp Khắc. Quyết định này sẽ được thực hiện, thậm chí nếu nó dẫn đến cuộc Chiến tranh Thế giới thứ Ba.

Những lời này, giống như một nhát búa, đập thẳng vào đầu khán giả. Không ai tưởng tượng rằng đại bản doanh cao giọng như vậy. Grechko tiếp tục:
- Trừ trường hợp ngoại lệ Romania - nó không được đếm xỉa - tất cả đều đồng ý với hành động này. Tuy nhiên, Janos Kadar, sẽ ra quyết định cuối cùng vào sáng mai, vào thứ hai. Ông ấy có một số vấn đề với các thành viên Bộ Chính trị. Walter Ulbricht và bộ trưởng quốc phòng CHDC Đức chuẩn bị năm sư đoàn để đưa vào CHXHCN Tiệp Khắc. Về mặt chính trị, bây giờ điều đó là chưa thích hợp. Hiện không phải là năm 39. Nếu cần thiết, chúng ta sẽ kết nạp họ.

Sau một lúc tạm dừng ngắn, trong khi những người có mặt suy nghĩ những điều vừa nghe, Bộ trưởng yêu cầu báo cáo về sự sẵn sàng của quân đội cho chiến dịch và đưa ra các chỉ thị cuối cùng:
- Tư lệnh tập đoàn quân xe tăng Một!
- Trung tướng binh chủng xe tăng Kozhanov có mặt!
- Báo cáo đi.
- Thưa đồng chí Bộ trưởng, tập đoàn quân sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ.
- Tốt. Trọng tâm chính, đồng chí Kozhanov - tập đoàn quân tiến quân nhanh chóng từ Bắc xuống Nam. Bằng bốn sư đoàn anh hãy xù lông về phía tây ... Để hai sư đoàn làm dự bị. SCH - Pilsen. Tất nhiên, trong rừng. Khu vực trách nhiệm của tập đoàn quân - ba tỉnh vùng tây bắc và tây của Tiệp Khắc.
- Tư lệnh tập đoàn quân Hai Mươi!
- Trung tướng binh chủng xe tăng Velichko có mặt.
- Báo cáo đi.
- Tập đoàn quân  đã được chuẩn bị sẵn sàng để thực hiện nhiệm vụ đồng chí giao phó.
- Tốt. Tư lệnh tập đoàn quân, 10-12 giờ sau giờ "G", một mà tốt nhất là hai sư đoàn của anh cần phải bắt tay được với sư đoàn đổ bộ đường không tại khu vực phi trường Ruzyně phía tây nam của Prague.
- Rõ.
Thượng tướng Margelov tư lệnh binh chủng đổ bộ đường không, phấn khích vì chiến dịch sắp tới, phát biểu hăng hái nhất:
- Đồng chí Bộ trưởng, sư đoàn đổ bộ đường không sẽ kịp thời ... chúng tôi sẽ phá tan tành cho chúng xuống địa ngục.
(A. Mayorov "Invasion. Czechoslovakia. 1968", Moscow, 1998, p.218-219)

Công cuộc chuẩn bị cho chiến dịch "Đu-nai" - đưa quân đội của Tổ chức Hiệp ước Warsaw vào lãnh thổ Tiệp Khắc bắt đầu vào mùa xuân năm 1968. Ngày 08 Tháng Tư Tư lệnh bộ đội ĐBĐK Margelov nhận được chỉ thị của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Marshal Grechko, chỉ thị nói: "Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa khác, trung thành với nghĩa vụ quốc tế và Hiệp ước Warsaw, phải đưa quân đội của mình đến hỗ trợ Quân đội Nhân dân Tiệp Khắc bảo vệ Tổ quốc trước nguy cơ đang treo trên đầu họ". Theo tín hiệu "Bão táp" hai sư đoàn quân dù phải sẵn sàng đổ bộ xuống Tiệp Khắc bằng các phương pháp nhảy dù và hạ cánh.

Các chỉ huy trung đoàn và sư đoàn tham gia vào chiến dịch, được làm quen với những con đường và thành phố Tiệp Khắc, khi nghiên cứu các đường tiến quân khả dĩ. Các cuộc tập trận chung Xô-Tiệp được tiến hành, sau đó quân đội Xô Viết nán lại thời gian dài trên đất Tiệp Khắc và chỉ rời mảnh đất này sau vô số lời nhắc nhở của các nhà lãnh đạo Séc.

"Sáng sớm ngày 18 tháng 6 năm 1968 nhóm đặc nhiệm sở chỉ huy dã chiến tập đoàn quân đã vượt qua biên giới quốc gia Tiệp Khắc, - Chủ nhiệm Chính trị TDQ 38 QK PriCarpathian S.M.Zolotov mô tả các sự kiện những ngày đó. - Ba ngày sau, các lực lượng chủ yếu của TDQ, được điều động tham gia tập trận, vượt qua biên giới Xô-Tiệp.

Từ những cuộc gặp đầu tiên trên đất Tiệp Khắc, người ta thấy rõ rằng trong nhận thức và hành vi của một bộ phận lớn người Slovak và người Czech diễn ra nhiều thay đổi. Chúng tôi không cảm thấy sự ấm áp của tình huynh đệ, sự thân thiện, mà các bạn bè Tiệp Khắc thể hiện nổi bật trước đây, thay vào đó là sự cảnh giác. Ngày 22 Tháng Bảy một nhóm các sĩ quan cao cấp Quân đội Nhân dân Tiệp Khắc đến BTM TDQ chúng tôi... Thay mặt Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Czechoslovakia họ đặt ra trước chúng ta điều thắc mắc, rằng tại sao bất chấp lời hứa mà Marshal I.I.Jakubowski đã đưa ra sẽ rút quân Liên Xô trước ngày 21 tháng 7, các anh vẫn còn ở lại trong khu vực tập trận; vì lý do gì mà chúng tôi chậm trễ và kế hoạch trong tương lai của chúng tôi là gì ... Chúng tôi ở vào một tình thế khó xử".

Chỉ vào đầu tháng tám, sau các yêu cầu lặp đi lặp lại nhiều lần của Chính phủ Czech, các đơn vị cơ hữu của tập đoàn quân 38 mới trở về doanh trại đồn trú của họ. Chúng ta dẫn lại lời S.M.Zolotov: "Chẳng bao lâu tôi nhận được lệnh trở về sở chỉ huy của TDQ. Ở đây phải đối mặt với khối lượng công việc lớn nhằm làm quen với các đơn vị co sở và đơn vị hợp thành mới... Ngoài các đơn vị chính thức của TDQ, ở đây đã có mặt các sư đoàn tái triển khai từ các khu vực khác tới. Cùng với tư lệnh, tôi có mặt tại các đơn vị này, nói chuyện với mọi người. Mặc dù việc không nói thẳng về việc có thể đưa quân qua biên giới Tiệp Khắc, các sĩ quan đều hiểu một cụm quân hùng mạnh như thế được xây dựng ở Ngoại Carpathians để làm gì... Ngày 12 tháng 8 Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô Marshal A.A.Grechko đến với bộ đội chúng tôi".


Chúng ta sẽ đặt người Sec về đúng chỗ

Việc chuẩn bị trực tiếp của cụm quân đội Xô Viết cho cuộc xâm nhập, nằm dưới sự lãnh đạo của đích thân Bộ trưởng Quốc phòng Grechko, được bắt đầu vào ngày 17-18 tháng 8. Ngày 20 Tháng Tám, tất cả công tác chuẩn bị đã hoàn tất và các đơn vị của TDQ xe tăng cận vệ 1, TDQ BCHT cận vệ 20 và TDQ KQ 16 thuộc Cụm Lực lượng Vũ trang Liên Xô trên đất Đức, TDQ BCHT cận vệ 11 QK PriBaltic, TDQ XT CV 5 và TDQ BCHT 28 QK Belarussia, các TDQ BCHT 13, 38 và quân đoàn lục quân 28 của QK PriCarpathian, TDQ Không quân 14 của QK Odessa - tất cả gần 500 ngàn người (trong đó có 250 nghìn - nằm trong thê đội thứ nhất) và 5.000 xe tăng, xe bọc thép đã sẵn sàng hành động. Được bổ nhiệm làm Tổng tư lệnh cụm quân đội Liên Xô này là đại tướng I.G.Pavlovsky.

Vào đêm 20 sang ngày 21 tháng Tám, trong không trung ngân lên tín hiệu "Vltava-666" (thậm chí tín hiệu, dù vô tình hoặc cố ý, có tính chất rất tinh quái) và chiến dịch bắt đầu bằng cuộc xâm nhập đồng thời của hai chục sư đoàn Liên Xô từ ba hướng, cuộc đổ bộ của lính nhảy dù - sư đoàn đổ bộ đường không 7 từ Kaunas và sư đoàn đổ bộ đường không 103 từ Vitebsk xuống Praha và Brno. Các máy bay gây nhiễu Tu-16 của trung đoàn không quân tác chiến điện tử 226, từ sân bay Stryi trên đất Ukraine cất cánh, chế áp toàn bộ các đài phát thanh - trạm radar trên lãnh thổ Tiệp Khắc, biểu dương tầm quan trọng lớn lao của tác chiến điện tử trong chiến tranh hiện đại.

Lúc 4 giờ sáng ngày 21 tháng 8 năm 1968 tại sân bay Ruzyne Prague một máy bay chở khách của Liên Xô hạ cánh. Nhưng thay vì những hành khách bình thường, nhảy ra khỏi máy bay là quân dù của tiểu đoàn trinh sát sư đoàn DBDK 7. Các chàng trai đội mũ nồi xanh không cần bắn một phát súng đã chiếm tòa nhà sân bay, vây chặt các máy bay đang đậu tại phi trường. Đơn vị đồn trú tại phi trường bị phong tỏa và pháo hiệu màu xanh lá cây được bắn lên báo hiệu cho các lực lượng xâm nhập chính.

Binh sĩ được giải thích mục đích của chiến dịch rất đơn giản - bọn phản cách mạng sau khi chiếm quyền ở Tiệp Khắc, chúng mở biên giới với Cộng hòa Liên bang Đức, quân đội Liên Xô phải ra tay trước cuộc xâm lược của người Đức. Nhiều người tin rằng họ đang bước vào một cuộc chiến tranh. Để nâng cao tinh thần chiến đấu, sắc lệnh của Chính phủ Liên bang Xô viết ngày 21 tháng 8 đã quy định tăng cường khẩu phần ăn của người lính - bây giờ người lính nhận được thêm 50 gram bơ, 200 gram thịt và 200 gram bánh mì trắng một ngày.

Sau một vài phút bầu trời trên sân bay Czech bỗng vang động. Cứ mỗi ba mươi giây lại một chiếc máy bay vận tải hạ cánh lần lượt trên đường băng. Chiếc này chưa kịp lăn đến cuối đường băng, thì chiếc khác đã hạ cánh tiếp theo. Quân dù không cần chờ máy bay dừng lại hoàn toàn đã nhảy ra. Để bốc dỡ vũ khí và trang thiết bị từ máy bay họ không mất quá ba phút. Người và thiết bị quân sự ngay lập tức rẽ ngoặt và vội vã lao đến các mục tiêu đã định ở Prague.

Điều tương tự cũng xảy ra ở các sân bay Tiệp Khắc khác, nơi mà tới sáng ngày 21 Tháng 8 quân dù Liên Xô đã hoàn toàn làm chủ. Người Séc chỉ có thể buồn bã quan sát các hành động ấn tượng quay cuồng trước mắt họ, mà bộ máy tuyên truyền Liên Xô gọi là "sự bảo vệ những thành quả xã hội chủ nghĩa ở Tiệp Khắc."

Chỉ hai giờ quân dù đã nắm quyền kiểm soát trung tâm thủ đô Tiệp Khắc - các cây cầu bắc qua sông Vltava, tòa nhà Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Tiệp Khắc, Bộ Nội vụ và Quốc phòng, các mục tiêu chiến lược khác. Đã bắt giữ ban lãnh đạo chính trị và nhà nước của một đất nước "anh em". Đại đội trinh sát do trung tá M.Seregin chỉ huy hồi 7:00 sáng đã chiếm tòa nhà Ủy ban Trung ương, tước vũ khí của đội cảnh vệ và cắt tất cả các đường dây điện thoại. Một vài phút sau, quân dù xông vào phòng, nơi các nhà lãnh đạo Tiệp Khắc ngồi họp. Đáp lại câu hỏi của một trong những người có mặt: "Lạy Chúa, đạo quân này đến đây làm gì?" - là một câu trả lời rất đầy đủ:
- Đó là Quân đội Liên Xô đến để bảo vệ chủ nghĩa xã hội ở Tiệp Khắc. Tôi xin mọi người hãy yên lặng và ở nguyên tại chỗ cho đến khi các đại diện của chúng tôi xuất hiện, an ninh của tòa nhà được đảm bảo.

Hồi 7:00 chiều ngày 21 tháng 8 toàn bộ ban lãnh đạo Tiệp Khắc, ngồi trên hai xe bọc thép, được hộ tống bởi quân dù bồng ngang súng tự động, được đưa tới sân bay và được máy bay chở tới Legnica (Ba Lan), tới Bộ tham mưu Cụm quân Bắc. Từ đây, họ bay tới Transcarpathia quá cảnh, sau đó bay tiếp đến Moscow hội đàm với các nhà lãnh đạo Liên Xô.

Trong thời gian xảy ra những sự kiện này, tại Moscow sinh ra một giai thoại buồn: "Tham gia trong các cuộc đàm phán có các đồng chí Brezhnev, Dubcek và đồng chí T-34."

Một bộ phận quân dù chiếm các vị trí dọc theo đường cao tốc từ sân bay về Prague để chặn đứng các nỗ lực có thể có của quân đội Tiệp Khắc ngăn cuộc xâm nhập. Nhưng khoảng bốn giờ sáng, thay vì các xe tăng Czech, đoàn xe tăng Liên Xô đầu tiên thuộc TDQ cận vệ 20 rọi đèn pha sáng quắc gây chói mắt lính dù, ầm ầm lao đến.
.......

[qtdc]

(tiếp)

Một vài giờ nữa, rồi trên đường phố các thành phố Tiệp Khắc, xuất hiện những chiếc xe tăng Liên Xô đầu tiên với sọc trắng sơn trên vỏ giáp, để phân biệt xe của họ với xe tăng cùng loại của Séc. Động cơ diesel xe tăng rú ầm ầm, tiếng gầm của bánh xích đánh thức trong buổi sáng này những thị dân yên bình đang ngủ. Trên các đường phố Prague buổi sáng không khí thậm chí chứa đầy khí đốt của xe tăng. Rất nhiều người, cả những người lính và người thị dân bình thường, đều có chung một cảm giác đáng sợ của chiến tranh.

Vai trò chính trong chiến dịch để thiết lập quyền kiểm soát tình hình trong nước được giao cho các đơn vị và binh đoàn xe tăng - các sư đoàn xe tăng cận vệ 9 và 11 thuộc tập đoàn quân xe tăng cận vệ 1 của trung tướng BCXT K.G.Kozhanov thuộc GSVG, sư đoàn xe tăng 13 của Cụm quân Nam, sư đoàn xe tăng 15 của thiếu tướng A.A.Zaitsev từ QK Belorussia, các sư đoàn xe tăng số 31 của thiếu tướng A.P.Jurkov thuộc TDQ BCHT 38 QK PriCarpathian và các trung đoàn xe tăng thuộc các sư đoàn bộ binh cơ giới.


Bãi đậu xe T-55 Prague

Tính đến sự khác biệt về tốc độ di chuyển, Bộ chỉ huy Xô Viết ra lệnh cho nhóm lực lượng mặt đất vượt qua biên giới, ngay khi lính dù mới chuẩn bị đổ bộ. Trong giờ đêm về sáng ngày 21 tháng 8 năm 1968 các đơn vị và binh đoàn thuộc TDQ 38 của trung tướng A.M.Mayorov vượt qua biên giới quốc gia Czechoslovakia. Dòng thác xe tăng Soviet với sọc trắng đặc trưng trên vỏ giáp chạy rầm rập về phía tây. Phía Tiệp Khắc không hề có kháng cự. Sư đoàn bộ binh cơ giới tiên phong của thiếu tướng G.P.Yashkin đi qua 120 km trong 4 giờ. Cỗ máy chiến tranh khổng lồ di chuyển về phía tây, sẵn sàng nghiền nát và chà đạp lên tất cả mọi thứ trên con đường nó đi, thậm chí cả người mình.

Hồi 4:00 sáng sổ thống kê tổn thất bắt đầu mở. Tại địa điểm cách biên giới 200 km, gần thị trấn nhỏ Po-prad, một chiếc "Volga", trong đó có tư lệnh TDQ 38, tướng Mayorov dừng lại trước ba xe tăng T-55 của đội trinh sát tiền tiêu. Trung tá Shevtsov cùng trưởng ban đặc biệt của TDQ Spirin được hộ tống bởi các đặc nhiệm KGB đi tới chỗ chiếc xe, (nhân viên đặc biệt được phái tới phối thuộc viên tướng vào đêm trước cuộc xâm nhập, và họ kiểm soát từng cử động của ông tướng). Mayorov ra lệnh cho Shevtsov:
- Trung tá, hãy tìm nguyên nhân tại sao xe tăng dừng lại.

Ông tướng chưa kịp nói hết thì một xe tăng chồm tới chiếc "Volga". Spirin nắm lấy vai Mayorov, kéo ông tướng ra khỏi xe. Giây tiếp theo, chiếc "Volga" kêu răng rắc dưới xich chiếc xe tăng. Ngồi ở hàng ghế trước, người lái xe và điện đài viên kịp nhảy ra, còn trung sĩ, người đang ngồi bên cạnh ông tướng, đã bị nghiền nát.

- Đồ vô lại, các anh làm cái quái gì thế?! - Tư lệnh hét lên với người trưởng xe và người lái xe, sau khi vùng lên khỏi mặt đất.
- Chúng tôi cần phải đến Trencin ... Mayorov đã ra lệnh - các chiến sĩ xe tăng bào chữa.
- Vậy, tôi là Mayorov đây!
- Chúng tôi không nhận ra đồng chí, thưa đồng chí tướng quân...
(Xem: A.M.Mayorov. "Cuộc xâm lược. Tiệp Khắc. Năm 1968" Moscow, 1998, s.234-235)

Nguyên nhân gây tai nạn là lái xe mệt mỏi. Anh ta dừng xe để chuyển quyền điều khiển cho người thay thế, anh ta dừng xe tăng lại bằng phanh mà không ngắt số một, và quên nói lại điều này. Người lái xe, khi khởi động xe, đã mở phanh. Chiếc xe tăng vì thế chồm lên chiếc "Volga" đậu trước mặt anh ta. Chỉ có sự tình cờ may mắn mới cứu tướng Mayorov thoát khỏi cái chết, mà không phải để cả một tập đoàn quân không có tư lệnh trong những giờ đầu tiên ở trên vùng đất xa lạ.

Đến cuối ngày 21 tháng 8 bộ đội tập đoàn quân 38 đã tiến vào lãnh thổ của Slovakia và Bắc Moravia. Trong khi quân đội Tiệp Khắc ngồi im trong doanh trại, các thị dân bình thường đã bắt đầu cuộc chiến chống lại những vị khách không mời. Trong ba ngày đầu tiên trên đất CHXHCN Tiệp Khắc, chỉ tính tại TDQ 38 đã có 7 xe chiến đấu bị đốt cháy, hơn 300 xe ô tô hư hại.

Từ phía Đông Đức, việc vượt qua biên giới được thực hiện bất ngờ trên 200 km chính diện, đồng thời bởi lực lượng tám sư đoàn theo hai mươi tuyến hành trình. Tham gia vào chiến dịch có đến 2.000 xe tăng và 2.000 xe bọc thép. Các đơn vị thuộc TDQ 20 của trung tướng I.L.Velichko năm giờ sau khi vượt biên giới đã tiến vào Prague.

Hồi 5:00 giờ sáng trên bờ phải sông Vltava, xe tăng Liên Xô T-55 đầu tiên xuất hiện. Nó dừng lại cổng chính và quay nòng pháo về phía tòa nhà UB Trung ương ĐCS Tiệp Khắc. Theo sau nó là hàng chục xe chiến đấu khác. Tư lệnh sư đoàn BBCG CV 20 được bổ nhiệm tư lệnh quân quản thành phố. Hàng ngàn xe tăng xuất hiện trên các đường phố của các thành phố Tiệp Khắc, đánh dấu sự kết thúc của "Mùa xuân Praha".

Tất cả quyền lực trong nước nằm trong tay của "tướng Trofimov" bí ẩn, người mà không hiểu tại sao lại xuất hiện trước công chúng trong bộ quân phục đại tá. Chỉ có một ít người biết người đàn ông này, tha thiết muốn được giấu tên. Với tính khiêm tốn đặc trưng của các nhà lãnh đạo cộng sản, đóng ​​vai một vị tướng quân đội giản dị là Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô, mà thực chất là phó vương Tiệp Khắc Kirill Trofimovich Mazurov. Khi phái đồng nghiệp của mình đi làm nhiệm vụ chiến đấu, Brezhnev đã khuyên nhủ ông:
- Cần phải gửi đến Prague một người trong chúng ta. Các quân nhân ở đấy có thể làm hư việc ... hãy để Mazurov bay đến đó.

Các ủy viên chính thức và dự khuyết không hoàn toàn tin quân đội, vì thế cần có người giám sát của tổ chức đảng để kiểm soát các ông tướng.


Cuộc gặp gỡ của những người anh em cùng giai cấp. Prague 1968

Tướng Pawlowski, người lãnh đạo chiến dịch "Đu-nai", mô tả những sự kiện của ngày hôm đó: "Tôi nhận được quyết định bổ nhiệm ngày 16 hoặc 17 tháng 8, khoảng ba đến bốn ngày trước chiến dịch. Ban đầu vị trí lãnh đạo quân đội đồng minh dự kiến sẽ trao cho nguyên soái Jakubowski. Ông là người tổ chức tất cả các cuộc chuẩn bị thực tế. Đột nhiên Bộ trưởng Quốc phòng Grechko gọi tôi: "Cậu được bổ nhiệm chỉ huy các binh đoàn sẽ tiến vào Tiệp Khắc."

Tôi bay tới Legnica (trên đất Ba Lan), nơi đặt Bộ tham mưu Cụm quân Bắc. Tại đây tôi bắt gặp Jakubowski. Ông ấy chỉ lên bản đồ cho biết sư đoàn nào, từ hướng nào sẽ tiến ra. Mở màn chiến dịch theo kế hoạch là ngày 21 tháng 8 lúc không một giờ. Grechko cảnh báo: "Sẽ có lệnh từ Moscow, công việc của cậu là theo dõi để nó được thực hiện." Vào giờ ấn định bộ đội đã xuất kích.

Và bỗng có chuông réo từ Grechko gọi đến: "Tôi mới nói với Dzur (Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Tiệp Khắc) và cảnh báo rằng nếu người Tiệp, cầu Chúa không cho điều đó xảy ra, bắn vào quân đội chúng ta, sự việc có thể kết thúc tồi tệ. Tôi yêu cầu (Dzur) ra lệnh cho các đơn vị Tiệp Khắc không di chuyển, không khai hỏa, không kháng cự chúng ta". Sau khi bộ đội đã xuất kích khoảng một giờ, một lần nữa Grechko gọi điện: "Công việc thế nào?" Tôi báo cáo: ở đó đã có những sư đoàn nào. Ở một số nơi người dân ra đường, bố trí vật cản. Quân đội của chúng ta đã vượt qua các chướng ngại vật ... Ông cảnh báo tôi không được rời khỏi SCH nếu không được ông cho phép. Và đột nhiên một hồi chuông mới: "Tại sao cậu vẫn ở đó? Bay đến Prague ngay lập tức! "

Tôi bay tới Prague, lượn hai hoặc ba vòng trên sân bay – chẳng có người nào. Không nghe thấy một tiếng nói nào, không nhìn thấy có chiếc máy bay nào. Máy bay đáp xuống. Cùng với trung tướng Yamschikov ra đón tôi, chúng tôi từ sân bay đến ngay Bộ Tổng Tham mưu tới chỗ tướng Dzur. Chúng tôi lập tức thỏa thuận với ông ấy rằng: không có cuộc đánh nhau nào giữa những người lính của chúng ta và để không ai nghĩ rằng chúng tôi đến đây với nhiệm vụ nào đó nhằm chiếm đóng Tiệp Khắc. Chúng tôi đã đưa quân đội vào, tất cả chỉ là thế mà thôi. Tiếp theo hãy để cho các nhà lãnh đạo chính trị phân tích.

Tại Đại sứ quán Liên Xô người ta khuyên nên gặp Chủ tịch Tiệp Khắc Ludvik Svoboda. Tôi lấy theo một vị tướng Hungary, một vị tướng Đức, một ông tướng nhà ta. Tôi nói, "Thưa đồng chí Chủ tịch, đồng chí biết đấy, lực lượng vũ trang của các quốc gia thành viên Hiệp ước Warsaw đã vào Tiệp Khắc. Tôi đến báo cáo Chủ tịch về vấn đề này. Và vì đồng chí là đại tướng và tôi cũng là đại tướng, chúng ta đều là quân nhân, Chủ tịch chắc hiểu, chúng tôi bị ép buộc phải đi đến tình trạng này ." Ông ấy trả lời: "Tôi hiểu ..."

Sau hai thập kỷ, vào năm 1988 I.G.Pavlovsky thừa nhận thực tế "thái độ của cư dân đối với chúng ta là không thân thiện ... chúng ta đến đó để làm gì? Chúng tôi rải từ máy bay xuống các tờ truyền đơn, giải thích rằng chúng tôi vào đây với những ý định hòa bình. Nhưng các bạn biết đấy, nếu tôi, một người khách không mời, tôi đến nhà bạn và tôi bắt đầu ra lệnh, điều đó có dễ chịu chút nào đâu".


Sự tiếp đón nồng nhiệt: T-55 cháy trên đường phố Prague

Quân đội Tiệp Khắc không kháng cự, chứng tỏ sự vô ích của nó, đây là lần thứ hai trong ba mươi năm nó cho phép quân đội nước ngoài chiếm đóng lãnh thổ đất nước. Vì lý do này, đã tránh phải có nhiều nạn nhân. Từ góc độ quân sự mà xét, đây là một chiến dịch được chuẩn bị và thực hiện một cách xuất sắc, nó hoàn toàn bất ngờ đối với các nước NATO.

Trong các sự kiện tại Tiệp Khắc có sự tham gia không chỉ của các quân đội đã tiến vào mảnh đất của nó. Tại phần phía tây nam CHDC Đức, trong hai tháng năm sư đoàn xe tăng và bộ binh cơ giới quân đội CHDC Đức luôn luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu hoàn toàn. Người ta quyết định không đưa họ vào Tiệp Khắc vì sợ phản ứng tiêu cực của người Séc vẫn còn nhớ sự chiếm đóng của Đức Quốc xã.


Điểm cuối cùng trong chiến dịch "Đu-nai"

Tất cả các QK biên giới Liên Xô - khoảng một trăm sư đoàn được huấn luyện tốt và biên chế đầy đủ đã ở trong tình trạng SSCD cao, bất cứ lúc nào cũng co thể tiến quân giao chiến. Các đồng minh khối Hiệp ước Warsaw - Ba Lan, Đông Đức, Hungary và Bulgaria đã chuyển tổng cộng 70 sư đoàn vào trạng thái SSCD.

Chỉ trong ba ngày đầu tiên đã có hai mươi sư đoàn nước ngoài (Liên Xô, Ba Lan, Hungary và Bulgaria) vào lãnh thổ Tiệp Khắc trong hai ngày tiếp đó - thêm mười sư đoàn.

Tới 04 Tháng 11 năm 1968 có 25 sư đoàn được đưa ra khỏi đất nước. Còn trong lãnh thổ Tiệp Khắc cho đến năm 1991 vẫn duy trì Cụm Trung tâm quân đội Liên Xô, trong đó gồm các sư đoàn xe tăng cận vệ 15 và sư đoàn xe tăng 31, sư đoàn BBCG 18, sư đoàn BBCG cận vệ 30, sư đoàn BBCG 48.

Các nhà lãnh đạo Liên Xô ngày càng hay sử dụng thanh kiếm xe tăng như một mũi dùi thiết giáp thọc sâu lớn để răn bảo các đồng minh không đáng tin cậy trong khối Hiệp ước Warsaw chót sa vào bẫy dân chủ dị giáo. Ở Hungary và Tiệp Khắc họ đã sử dụng cây chùy theo chức năng trực tiếp của nó, đối với những người Ba Lan trong thập kỷ 80 thế kỷ qua, người ta hết lần này đến lần khác đe dọa họ bằng cách tổ chức các cuộc tập trận gần biên giới Ba Lan.

So với cuộc cách mạng lâu dài của người Ba Lan chống lại người Nga, các sự kiện Hungary năm 1956 và Tiệp Khắc năm 1968 - chỉ như trò chơi của trẻ em. Cả người Hungary lẫn người Czech đều không có hận thù lịch sử với người Nga: quota của họ đã được dành cho người Áo và người Đức. Sự thù ghét với người Nga của họ không phải là truyền kiếp. Nhưng nói về những sự kiện ấy thì để sau một chút.

[qtdc]

Chúng tôi nhớ lại sư đoàn đột kích đổ bộ đường không cận vệ 7... "Chiến dịch Đu-nai"

Shalukhin Vladimir - thành phố Samara, điện báo viên trưởng xe TMCH, trung đoàn nhảy dù cận vệ 119 sư đoàn đột kích đổ bộ đường không cận vệ 7, đơn vị quân sự 10075. Được Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô nguyên soái LX A.A.Grechko trao bằng cảm ơn vì đã hoàn thành nhiệm vụ quốc tế.

"Tháng Chín 1966 có giấy triệu tập từ Khu đội gọi tới trình diện tại DOSAAF để chuẩn bị thực hiện các cuộc nhảy dù ở tp Kuibyshev.

Sau khi thực hiện 3 cú nhảy từ máy bay AN-2, sau 1,5 tháng chúng tôi được gọi nhập ngũ. Chúng tôi đến Lithuania, tp Kapsukas. 22 tháng 11 năm 1966. Đợt tuyển quân này của chúng tôi bao gồm các chàng trai từ vùng Povongie: các thành phố Astrakhan, Saratov, Taganrog, Kazan, Bugulma, Samara (Grishenkov V.K., (Zobov A.V.) Nurkin I.E., Nagornov V.M., (Burkhanov V.), Polupanov P., (Morozov A.V.). Baychurov N., Kashlev A., và những người khác. Sau khi kiểm dịch, chúng tôi được chuyển giao cho các đơn vị khác nhau: tôi và Zobov A.V. về đại đội thông tin, tại đây vào năm phục vụ thứ hai tất cả nhận được các chuyên ngành và chức danh quân sự.

Trong thời gian này, chúng tôi được đào tạo về các chuyên ngành quân sự khác nhau, nhưng đồng thời có tính chất tổng quát và đặc trưng đối với quân dù:







Sau đó chuẩn úy Korolkevich, từ Taganrog tới, trở thành phó trung đội trưởng, tôi là điện báo viên trưởng xe TM-CH, Zobov - điện báo viên trưởng, Victor Pavlov, từ Saratov - lái xe xe TM-CH. Vào tháng Bảy năm 1968, tôi vừa trở về từ Kaunas đơn vị quân sự 93613, tại đó tôi tham gia vào các cuộc tranh tài môn thể thao điện báo cho đơn vị quân sự 10075. Chúng tôi bị báo động, và đi vào rừng thuộc tỉnh Kaliningrad. Chúng tôi cắm trại gần sân bay. Chúng tôi sống trong các lều bạt, mỗi ngày đều học chính trị, nghiên cứu ba sân bay ở CHXHCN Tiệp Khắc có thể hạ cánh, học lái xe GAZ-66. Người ta điều chỉnh tất cả các máy điện đài về các tần số cấp cho chúng tôi, tần số dự bị, tần số cơ bản, và tắt máy để không bị phát hiện. Tất cả xe máy khí tài, GAZ-66, GAZ-69, xe tham mưu chỉ huy, ASU-57, được đặt trên máy bay và neo chằng kỹ. Người ta nói với chúng tôi, sẽ tiếp đất bằng phương pháp hạ cánh. Khoảng ngày 17-18 tháng 8, họ mang cho chúng tôi đạn dược - các băng đạn, lựu đạn, mìn. Người ta chuyển lên xe TMCH cho tôi một hòm lựu đạn chống tăng xuyên lõm, cho tất cả mọi người thêm hai quả lựu đạn và hai băng đạn - cả túi chống hơi độc. Mặt nạ phòng khí độc, được cho biết không chỉ có ích khi bắt đầu Thế chiến 3, nó còn có ích khi chúng tôi ở giữa một vụ nổ. Họ còn trao cho chúng tôi áo khoác và mũ nồi màu đỏ thẫm. Chúng tôi viết thư về nhà, nhưng họ không gửi-họ giữ bí mật chiến dịch. Mỗi ngày trôi qua tình hình lại trở nên căng thẳng hơn, cuối cùng đến tối khuya ba phát pháo hiệu bắn lên. Nghe rõ mệnh lệnh: "Tới chỗ máy bay!" và chúng tôi thu lều, di chuyển đến sân bay (1-1,5 km), bốc hàng lên máy bay AN-12. Tiếng rú động cơ không hề ngừng, những chiếc máy bay, chiếc này nối đuôi chiếc kia cất cánh bay lên trời.

Bay qua Ba Lan (độ cao 200-300 m) để radar không thể phát hiện chúng tôi. Trước khi hạ cánh, khoảng 15 phút, chúng tôi bắt đầu khởi động các động cơ trên xe máy của mình. Lúc 5:30 chúng tôi hạ cánh tại sân bay "Vodochody" (28 km cách Prague). Người ta nói với chúng tôi rằng sân bay đã bị quân dù của chúng tôi đi trên chiếc máy bay đầu đàn đánh chiếm. Các máy bay tiếp đất với gián cách 30 giây. Sau khi hạ cánh và tập hợp, chúng tôi thu giữ trên các tuyến đường một số xe buýt và di chuyển vào Prague. Tôi ngồi trên xe TM-CH với các sĩ quan tham mưu của trung đoàn mình, dẫn đầu là trung đoàn trưởng trung tá Minigulov Sh.Kh. trên một chiếc GAZ-69, những người còn lại ngồi trên ASU-57, GAZ-66 và các xe buýt bị tịch thu.

Chúng tôi, tiểu đoàn 1, đại đội thông tin, đại đội cao xạ, phân đội ASU-57, có trách nhiệm chiếm giữ Chi nhánh Trung tâm Truyền hình trên quảng trường Senovazhna. Khi chúng tôi lái xe đi thành đoàn, không ai chú ý đến chúng tôi - họ nghĩ chúng tôi đang tập trận.



Tới 7:00, chúng tôi đã đến cầu Karlov bắc qua sông Vltava, và tới 08:30 mục tiêu đã nằm dưới sự bảo đảm an ninh của chúng tôi.



Ở đây người dân đã hiểu chuyện gì xảy ra và những người biểu tình bắt đầu tụ tập lại mà cơ bản là thanh niên. Họ mang cờ, phương tiện vận tải. Tất cả các nhân viên chi nhánh, đều được chúng tôi yêu cầu rời khỏi tòa nhà. Chúng tôi niêm phong cửa, khóa trao cho người gác. Tại mỗi cửa chúng tôi đặt một lính gác, trên mái bố trí đài quan sát. Nhanh chóng tiến về đài truyền hình trung ương Prague là một chi đội khác của trung đoàn cận vệ 119. Trung đoàn nhảy dù do trung đoàn trưởng trung tá Minigulov Sh.Kh. dẫn đầu. Tôi lúc đó đang trong phiên liên lạc. Sau một thời gian tôi nghe được qua thinh không báo cáo "đầu tiên" về tình hình. Những người biểu tình làm rào chắn bằng xe buýt, xe điện, không cho các đơn vị của chúng tôi qua, họ ném đá vào những người lính, ném bom cháy, thậm chí phía sau lưng một ai đó bắt đầu xả súng máy từ ban công vào những người biểu tình, làm một số bị thương. Có lệnh không bắn những người biểu tình - chỉ bắn lên trời, và lấy hỏa lực đáp trả hỏa lực. Và sau đó mọi chuyện bắt đầu. Tiếng súng và tiếng bộc phá nổ đến mức gây sợ hãi cho các chàng trai của chúng tôi, những người đang có mặt tại đó. Sau này các chàng trai kể lại, họ đã dùng súng phóng lựu bắn vào chỗ xạ thủ súng máy từ ban công của một ngôi nhà bắn ra vào đám biểu tình. Như vậy, trong nửa thứ hai của ngày 21 tháng 8, tất cả các mục tiêu được lên kế hoạch trước đã bị chiếm giữ và phong tỏa.





Ban đêm tôi nhận được lệnh đưa một sĩ quan tham mưu (tên họ tôi không nhớ) tới BTM sư đoàn, đóng ở trung tâm Prague, kíp xe tham mưu-chỉ huy: binh nhì Zamuruev - điện báo viên số 2,  thượng sĩ Pavlov-lái xe và ba xạ thủ mang súng tự động. Khi di chuyển trên đường phố Prague về đêm, chúng tôi nhìn thấy một bức tranh không vui: những chiếc xe ô tô, xe buýt bị đốt cháy, những đài kỷ niệm bị bắn phá, những ngôi nhà có ban công bị phá hủy, những lỗ đạn pháo. Ban ngày, người ta hỏi chúng tôi các anh đến đây để làm gì, mọi việc ở chỗ chúng tôi vẫn tốt đẹp. Phải tiến hành công tác tiếp cận giải thích. Những người biểu tình và những kẻ khiêu khích khác nhau bắt đầu có mặt và đòi rút quân ngay lập tức khỏi lãnh thổ Tiệp Khắc, họ mang theo những khẩu hiệu chống Liên Xô, trong khi chúng tôi còn chưa tổ chức được chế độ quân quản nghiêm ngặt. Thật ra thì thế hệ đứng tuổi người Séc đối xử với chúng tôi một cách thân ái và hiểu biết, họ đi lại gần và nói chúng tôi đưa quân đội vào là đúng, bởi vì bọn trẻ bây giờ không kiểm soát được, chúng bắt đầu sử dụng ma túy, tổ chức những đêm trác táng, chuẩn bị âm mưu đảo chính chống lại nước Tiệp Khắc xã hội chủ nghĩa. Và bản chất của việc này nhằm đưa Tiệp Khắc ra khỏi từ khối Hiệp ước Warsaw, tuyên bố Tiệp Khắc sẽ trở thành cái gọi là "nhà nước trung lập", định hướng xích gần lại các chế độ đế quốc, đặc biệt là CHLB Đức, đang mưu toan làm người giám hộ của nước CHXHCN Tiệp Khắc. Tại Prague, chúng tôi liên tục bị bắn. Khi trời vừa tối là đạn rít trên đầu, bầu trời đầy những vệt đạn lửa. Sáng sớm chúng tôi đã bị một khẩu súng máy bắn, mà nòng súng thò vội ra ngoài cửa sổ ngôi nhà đối diện. Chúng bắn vào cửa sổ, nơi có các chỉ huy của chúng tôi. Lập tức chúng tôi nổ súng đáp trả và dập tắt hỏa điểm này. Các chiến sĩ cận vệ của chúng tôi vội vã xông tới đó và tìm thấy một kho vũ khí nhỏ. May mắn không có ai bị thương.



Sáng hôm sau bọn chống đối đốt cháy một chiếc xe tăng, đậu gần chi nhánh đài truyền hình. Có nguy cơ nổ đạn trong xe. Người ta chữa cháy khẩn cấp và lấy đạn ra. Kết quả là đám cháy được ngăn chặn, không có chuyện gì xảy ra. Cùng ngày, một vài xe tăng khác cũng bị đốt cháy. Một lần quân ta bắn quân mình. Ban đêm, trong khi làm nhiệm vụ trực gác trên nóc nhà chi nhánh đài truyền hình, chúng tôi dạo một vòng, còn ở dưới nhìn lên thấy chúng tôi, cứ nghĩ rằng đó là bọn chống đối và nổ súng vào chúng tôi, cảm ơn Chúa, không ai dính đạn.



Thường thanh niên, những kẻ khiêu khích, hay dàn cảnh bị thương vào đầu hoặc chân. Họ đến chỗ chúng tôi và hét lên, tại sao chúng ta bắn vào người biểu tình không vũ khí trong tay. Các chàng trai của chúng tôi tóm một cậu tóc dài "bị thương" và lột bỏ băng. Hóa ra không có vết thương, tấm băng bôi đầy sơn màu đỏ. Người ta cạo trọc đầu cậu ta và thả ra. Mỗi ngày người ta lại đọc cho chúng tôi lệnh về những người bị giết và bị thương, về nước uống hoặc thực phẩm bị đầu độc. Trung đoàn chúng tôi đã có hai người bị thương, một quê Samara, hai người đồng hương của chúng tôi đã chết khi thi hành nghĩa vụ quân sự: Tugushev B.A. sinh 1948 - tỉnh Samara, thành phố Syzran, Odudenko N.I. sinh 1946 - tỉnh Samara, thành phố Syzran. Tại đơn vị láng giềng trung đoàn nhảy dù 108 - hai người chết. Buyankin N.I. 1949, binh nhì - từ Ukraine, Korolko A.V. sinh 1946 - từ Belarus. Chúng tôi tuần tra đường phố với đội hình tăng cường, kiểm tra xe ô tô, bắt giữ các nhân vật phát tán truyền đơn chống chủ nghĩa xã hội, bọn côn đồ và kẻ cướp... Chẳng bao lâu tình hình bắt đầu ổn định. ... Sau một thời gian, người ta rút chúng tôi ban đầu ra ngoại ô Prague, còn tới dịp các ngày lễ tháng mười một, chúng tôi đã trở về căn cứ đóng quân thường xuyên... ". Và dẫu người ta không nói về chúng tôi, chúng tôi đã thực hiện nghĩa vụ quốc tế bảo vệ thành quả xã hội chủ nghĩa một cách xứng đáng!

Tôi sẽ luôn nhớ đến các bạn chiến đấu của mình, các đồng đội cùng trung đoàn. Vâng, dẫu đó là những năm tuổi trẻ của chúng tôi, nhưng ký ức về nó vẫn còn mãi mãi:

[qtdc]

Chiến dịch «Đu-nai»

Trích "Marghelov" của Kostin Boris Akimovich. NXB "Thanh niên cận vệ". Moskva 2005.

V.F.Marghelov trong giây phút suy nghĩ

Trong thời kỳ "perestroika và glasnost" các tài liệu bí mật, lưu trữ trong cái gọi là "Thư mục Đặc biệt" đã có thể tiếp cận và sử dụng rộng rãi. Và khi đó, quần thảo trên các trang của "Thư mục", có không ít người, khi vui thích bóc tài liệu ra khỏi bối cảnh, họ đã xúc phạm đến những con người từng thực hiện nghĩa vụ công dân và nghĩa vụ quân sự của mình một cách trung thực và xứng đáng trong thời gian xảy ra các sự kiện năm 1968 tại Tiệp Khắc.

Cơn kịch phát khủng hoảng chính trị diễn ra trước những sự kiện này phần lớn gắn với tên Alexander Dubček, mà việc bầu ông vào chức vụ Bí thư thứ nhất UBTU Đảng Cộng sản Tiệp Khắc là điểm khởi đầu của phong trào "chấn hưng" đất nước. Cuộc cải cách dân chủ Khá nhanh chóng, liên quan đến tự do báo chí, tái cơ cấu nền kinh tế, biên giới mở, tràn đầy tinh thần công khai chống Liên Xô. Đại sứ Liên Xô tại Tiệp Khắc S.V.Chervonenko mô tả Dubcek như một "hiện tượng chống Đảng", và tình hình hiện tại - "đầy nguy cơ bùng nổ", khi so sánh với các sự kiện Hungary năm 1956.

Sẽ là ngây thơ khi tin rằng các cơ quan tình báo của Mỹ và các đồng minh NATO của họ vẫn bó tay ngồi yên. Tính tới kinh nghiệm Hungary, họ cố gắng giảm thiểu ảnh hưởng của Đảng Cộng sản tại các tập thể lao động, phi chính trị hóa các lực lượng vũ trang, tạo dựng trong giới trí thức các hang ổ tự do tư tưởng và sự đề kháng chống ý thức hệ cộng sản, làm căng thẳng mối quan hệ giữa "lớp cha và lớp con". Họ tìm cách bôi đen giá trị của sự giải phóng Tiệp Khắc khỏi ách phát xít của Quân đội Liên Xô.

Trong "Thư mục Đặc biệt", ở chuyên mục "Về hoạt động của các tổ chức phản cách mạng hoạt động ngầm tại Tiệp Khắc", có nhận xét:

"Nhiệm vụ của các tổ chức ngầm: tách khỏi các nước xã hội chủ nghĩa, phục hồi chủ nghĩa tư bản, phân hóa quân đội, cơ quan an ninh quốc gia, hồi sinh hoạt động của Đảng Dân chủ Xã hội.

"Club 231" đóng vai trò chi đội xung kích của các lực lượng phản cách mạng, tập hợp trong hàng ngũ của mình 40.000 người từ số những kẻ bị đàn áp vì các hoạt động chống nhà nước.

Tổng thư ký của câu lạc bộ là tay cựu phát xít Brodsky, đã công khai kêu gọi sử dụng bạo lực đối với những người cộng sản. "Câu lạc bộ các nhà hoạt động không đảng phái" tập hợp giới trí thức sáng tác, khoa học, thực hiện liên lạc với tổ chức phục quốc Do Thái "Joint". Đứng đầu câu lạc bộ là triết gia Ivan Sviták.

Ngày 03 tháng 5 năm 1968, các lực lượng này tổ chức một cuộc biểu tình tại Quảng trường Staromest ở Prague. Khẩu hiệu chính của cuộc biểu tình - rút khỏi Hiến pháp CHXHCN Tiệp Khắc điều khoản nói về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản.

Trong "Club PTP" tập hợp các cựu quân nhân, từng chịu hình phạt trong các tiểu đoàn trừng giới.
Trong các tờ rơi phát tán tại Prague và các thành phố khác, ĐCS Tiệp Khắc được ví với một tổ chức phát xít, mang tính trừng phạt.

Từ tháng một (1968) bắt đầu cuộc tấn công chống lại các tổ chức nhà nước bị cáo buộc tham nhũng - tòa án và viện kiểm sát.

Các cuộc tấn công này chĩa mũi dùi vào sự tham gia của CHXHCN Tiệp Khắc trong khối Hiệp ước Warsaw. Việc rút ra khỏi tổ chức này đang được chuẩn bị".

... 08 tháng 4 năm 1968 từ Bộ Quốc phòng người ta gọi điện bảo "chong chóng" tới văn phòng tư lệnh bộ đội ĐBĐK. Một giờ sau, quân bưu chuyển một gói cho V.F.Margelov trong đó chứa các chỉ thị của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Tổng Tham mưu trưởng. Tư lệnh triệu tập Tham mưu trưởng binh chủng trung tướng P.F.Pavlenko, chủ nhiệm chính trị binh chủng thiếu tướng V.Lysenko và giới thiệu với họ những tài liệu ông nhận được:

"Các lực lượng phản cách mạng Tiệp Khắc với sự hỗ trợ tích cực của Hoa Kỳ và CHLB Đức đang phá hoại trật tự nhà nước ở quốc gia này. Lợi dụng những sự kiện đó, quân đội NATO đe dọa xâm chiếm Tiệp Khắc, lật đổ chính quyền nhân dân tại đây và thiết lập một chế độ có lợi cho họ ...
Tôi ra lệnh: khi nhận được tín hiệu "Bão táp" phải chuyển ngay sang cấp sẵn sàng chiến đấu hoàn toàn tại các điểm đóng quân thường trực các sư đoàn ĐBĐK CV 7 và 103, đưa chúng vào các khu vực xuất phát để chuẩn bị đổ bộ xuống Tiệp Khắc bằng các phương pháp nhảy dù và hạ cánh... Nhiệm vụ của các sư đoàn: hỗ trợ các cơ quan quyền lực nhân dân trấn áp bọn phản cách mạng, chiếm quyền kiểm soát các cơ quan nhà nước quan trọng nhất, đài phát thanh, đài truyền hình, bưu chính, điện tín, các sân bay, cũng như các nút giao thông lớn nhất. Không cho phép lực lượng phản cách mạng xâm nhập khu vực Prague.
... Nếu QĐND Tiệp Khắc có thái độ thù địch với các chiến sĩ nhảy dù và ủng hộ các lực lượng phản cách mạng, cần phải có biện pháp hành động.
... Các sư đoàn nói trên phải sẵn sàng cất cánh 20 giờ sau khi nhận được tín hiệu "Bão táp".
... Cấm nổ súng khi không có lệnh của tôi".

Tiếp theo là đến chữ ký của Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô Nguyên soái LBXV A.Grechko và Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Liên Xô Nguyên soái LBXV M.Zakharov.

Toàn bộ chiến dịch khôi phục lại trật tự trong một đất nước có dân số hơn 14 triệu người được suy nghĩ theo cách, sao cho các hành động bất ngờ của các lực lượng vũ trang thống nhất khối Hiệp ước Warsaw sẽ không cho phép các đồng minh NATO thậm chí hoàn hồn.


Đài kỷ niệm tư lệnh quân dù nổi tiếng LX V.F.Marghelov ở Ivanovo có khắc câu nói của ông: "Không ai ngoài chúng tôi!"

Trong các tổ chức hệ thống của nhà nước Czechoslovakia, lực lượng vũ trang, có lẽ ít tham gia hơn cả vào cuộc đấu tranh chính trị. Nhiều sĩ quan Quân đội Nhân dân Tiệp Khắc được đào tạo tại các trường quân sự của Liên Xô và có quan hệ công tác và mối liên hệ thân hữu bền chặt trong các tầng lớp chỉ huy khác nhau. Đó là lý do tại sao việc tổ chức và tiến hành trên lãnh thổ Tiệp Khắc cuộc tập trận tham mưu-chỉ huy của khối Hiệp ước Warsaw, có tên mã là "Shumava" (hay là "Bohemian Forest"), mà tham gia trong đó, ngoài quân đội Tiệp Khắc và quân đội Liên Xô, còn có quân đội Ba Lan, không gây ra sự từ chối trong giới quân sự. Lính Xô Viết ở khắp mọi nơi đều được đón chào thân ái. Cuộc tập trận nằm dưới sự lãnh đạo của Thứ trưởng thứ Nhất Bộ Quốc phòng Liên Xô và Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang đồng minh khối Hiệp ước Warsaw, nguyên soái I.I.Jakubowski. Địa điểm cuộc tập trận được chọn là thao trường Libava ở Slovakia, nằm trong một khu vực khá hoang vu.

Trên tờ "Rude Pravo", cơ quan ngôn luận của TU ĐCSTK, thiếu tướng Chepitsky thông báo rằng "sau hai hoặc ba ngày quân đội Liên Xô sẽ rời khỏi Tiệp Khắc". Lặp lại lời ông tướng là Bộ trưởng Ngoại giao thời đó của CHXHCN Tiệp Khắc Jiří Hájek: "Cuộc diễn tập tham mưu chỉ huy của các quốc gia - tham gia khối Hiệp ước Warsaw đã kết thúc và Các lực lượng vũ trang Liên Xô trong những ngày sắp tới sẽ trở lại Liên bang Xô viết".

Sự hiện diện của quân đội Xô Viết ở Tiệp Khắc được ban lãnh đạo chính trị Liên Xô coi là yếu tố ngăn chặn sự trượt dốc về phía phe phản cách mạng". Bản thân người Séc tự bày tỏ một cách hơi khác và thẳng thắn hơn: "Người Nga sẽ không kiếm được vụ Hungary thứ hai ở đây".

Ý kiến người Slovak khác đáng kể so với người Séc: "Chúng tôi đang gắng đạt đến một liên bang cho người Slovak. Họ đang dọa chúng ta rằng sau khi đạt được thứ của mình, chúng tôi sẽ bị Prague tước tài trợ. Nhưng chúng tôi sẽ không rút những yêu cầu của mình lại. Nếu các lực lượng cánh hữu giành chiến thắng tại Séc, khi đó chúng tôi sẽ cắt đứt với người Séc, và chúng tôi sẽ yêu cầu người Nga ủng hộ sự ra đời của Nhà nước Xã hội chủ nghĩa Slovakia". Tại bộ tham mưu binh chủng Dù trong lúc này người ta nghiên cứu thông tin về ban lãnh đạo Tiệp Khắc. Ví dụ, Alexander Dubček được mô tả như là một "con người trung thực, mặc dù không đủ tính nguyên tắc, các phẩm chất tích cực của ông biến ông thành tấm bình phong trong xã hội Tiệp Khắc, sau tấm bình phong ấy các lực lượng cánh hữu đang cố gắng thực hiện chính sách của mình. Bí thư thứ Nhất từng sống ở Liên Xô 14 năm, và ông là người cộng sản thông minh".

Ngày 12 Tháng Bảy các sư đoàn dù 7 và 103 được báo động và họ hành quân tới khu chờ. Trong khi các chính trị gia bận làm chính trị, quân dù chuẩn bị cho trận chiến: thực hiện các cuộc hành quân-triển khai lực lượng, thực hành diễn tập neo hàng hóa và trang thiết bị quân sự trên máy bay, huấn luyện các binh sĩ dự bị vừa tới. Mệnh lệnh của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Tổng tham mưu trưởng, mà Margelov nhận, không có vấn đề nào cụ thể, rõ ràng cho các hành động sắp đến. Trước người tư lệnh quân Dù là một sự lựa chọn khó khăn: đổ bộ các đơn vị và phân đội một cách toàn bộ hay thực hiện đổ quân theo phương pháp kết hợp - các chi đội trinh sát bước vào trận đánh từ không trung, chiếm các sân bay, bảo đảm cho các lực lượng chính đổ bộ. Cần lường trước phương án thay đổi, trong đó không quân chế áp hệ thống phòng không và bảo vệ cuộc đổ bộ bằng phương pháp hạ cánh.

Trong khi đó tại quân đội các nước bạn bè với chúng ta, tất cả các loại vũ khí, trừ vài ngoại lệ hiếm hoi, đều là vũ khí Liên Xô: máy bay, radar, hệ thống tên lửa ... Các trang thiết bị quân sự trong tay của những người đã mất niềm tin vào chủ nghĩa xã hội và ngả theo lời kêu gọi tiến tới những hành động không thể đoán trước, có thể dẫn đến những hậu quả không thể tiên đoán được. Một cú bấm nút tác chiến, một phát súng, sẽ dẫn đến một cơn lốc xoáy đạn chì khuấy động bầu trời Tiệp Khắc, người ta yêu cầu giới quân sự chúng tôi là không cho phép tình hình phát triển như vậy.


Tư lệnh sư đoàn bộ binh cận vệ 49 tập đoàn quân 28 phương diện quân Ukraina 3, Anh hùng Liên bang Xô viết, thiếu tướng cận vệ V.F.Маrghelov. Dưới sự chỉ huy của ông, sư đoàn đã vượt sông Dniepr và giải phóng Kherson tháng 3 năm 1944.

Tư lệnh quân Dù còn một khó khăn khác. Phải phủ màn bí mật tuyệt đối lên quá trình chuẩn bị cho "Chiến dịch Đu-nai", về cơ bản dẫn đến phủ nhận nguyên tắc của Suvorov, mà ông luôn luôn bảo vệ kể từ những năm chiến tranh đáng nhớ, khi ông bắt đầu chỉ huy một sư đoàn: "Mỗi người lính cần phải biết sự cơ động của mình". Than ôi, giờ đây cấp dưới của ông buộc phải ních đẫy những tin đồn. Nhiệm vụ chiến đấu được hình thành trong những nét tổng quát: Sư đoàn ĐBĐK CV 7 chiếm sân bay Ruzyne Vodohi, nhanh chóng tiến vào Prague, sau đó phối hợp cùng các sư đoàn xe tăng 11 và 20, nắm quyền kiểm soát chính phủ Tiệp Khắc và bộ tư lệnh QDND TK, trung tâm truyền tin và bưu điện trung tâm, đài truyền hình, đài phát thanh, ngân hàng nhà nước, ban biên tập và nhà in báo.

Sư đoàn ĐBĐK CV 103 phải hạ cánh tại sân bay Turzhany và thực hiện các nhiệm vụ tương tự ở Brno. Sau khi thực hiện xong các nhiệm vụ được giao, sư đoàn ĐBĐK CV 7 chuyển sang thuộc quyền trung tướng Velichko I.L.

Ngày 11 tháng Tám, tư lệnh tập đoàn quân 38, tướng A.M.Mayorov được triệu tập về Moscow. Sau khi ghé thăm các văn phòng TTMT và Bộ trưởng Quốc phòng, ông trình diện cùng bản báo cáo trước Tổng BT Đảng Cộng sản Liên Xô Leonid Ilich Brezhnev. Có mặt tại buổi báo cáo là M.A.Suslov.


Trong tháng Tám năm 1968, các máy bay của Không lực Mỹ chở đầy lính dù nối đuôi nhau hạ cánh trên lãnh thổ CHLB Đức.

Chúng ta dẫn lại lời của A.M.Mayorov:
"Vào một buổi sáng nào đấy, thưa Leonid Ilich, các sư đoàn dù 82 và 101 NATO có thể được ném tới Chop, Mukachevo, Uzhhorod. Còn các quân đoàn lục quân 5 và 7 sẽ tiến xuyên qua toàn bộ Czech và Slovakia với tốc độ tối đa để hợp quân với các sư đoàn dù, và đó là lực lượng của 9-11 sư đoàn. Chúng tôi còn biết: các cuộc diễn tập của quân đội NATO được dự kiến triển khai đầu tháng Chín.

Brezhnev và Suslov nhìn nhau. Và tôi tiếp tục nói thẳng:

- Và đêm trước khi thả lính dù, một chính phủ bù nhìn của Tiệp Khắc sẽ được thành lập. Nó sẽ tuyên bố sự trung lập của nó, rút khỏi Hiệp ước Warsaw, yêu cầu NATO - bảo vệ đất nước khỏi cuộc xâm lược của Liên Xô... Tiệp Khắc sẽ bị mất. Hoặc là một cuộc chiến tranh nhỏ ... "

Tất nhiên, Mayorov khi đó không thể biết rằng ban lãnh đạo Liên Xô đã liên tục tìm kiếm các nhà lãnh đạo có uy tín của Đảng Cộng sản Tiệp Khắc, sẵn sàng liên hệ với họ với yêu cầu đưa quân khối Hiệp ước Warsaw vào ngăn chặn việc đánh mất các thành quả xã hội chủ nghĩa tại đất nước họ. Vào thời điểm đó, Ba Lan, Cộng hòa Dân chủ Đức, Bulgaria, Hungary đã đồng ý cho một đạo quân hạn chế của mình tham gia "Chiến dịch Đu-nai". Romania phản đối mạnh mẽ, và Nicolae Ceausescu lo lắng chờ đợi giờ "G", sau khi ra lệnh cho các lực lượng vũ trang của mình sẵn sàng đẩy lùi sự xâm lăng. Ông ta thở dài nhẹ nhõm khi chỉ một tuần sau cuộc khủng hoảng Tiệp Khắc đã được giải quyết thành công.
.........

[qtdc]

(tiếp)

Ngày 18 Tháng Tám năm 1968 tại một cuộc họp của Bộ Chính trị Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, quyết định đưa quân khối Hiệp ước Warsaw vào Tiệp Khắc đã được thông qua. Thông điệp chờ đợi đã lâu của các "lực lượng lành mạnh" do V. Bilak cầm đầu đã có, mặc dù không có hiệu lực pháp luật. Bởi vì không có được sự thống nhất với cấp lãnh đạo cao nhất của Đảng và Chính phủ Tiệp Khắc, là cái cớ để tự do hành động. Bây giờ, nhiều thứ phụ thuộc vào việc các sư đoàn đổ bộ đường không sẽ hành động thế nào ở Praha và Brno.


Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô Nguyên soái LBXV G.K.Zhukov giao chức vụ tư lệnh binh chủng đổ bộ đường không cho V.F.Marghelov năm 1954

Vậy "các lực lượng phản cách mạng" có sẵn sàng trước việc đưa quân đội Liên Xô vào trong tháng Tám 1968 hay không? Khi báo cáo Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Liên Xô nguyên soái LBXV A.A.Grechko về hoạt động của các sư đoàn đổ bộ đường không cận vệ 7 và 103, V.F.Margelov cho biết:

"Khi quân dù xông vào tòa nhà Học viện Zapotocky, các sĩ quan Quân đội Nhân dân Tiệp Khắc đang ngồi quanh bản đồ và đánh dấu tình hình quân đội chúng ta đang vượt qua biên giới. Họ dự kiến quân ta đến Brno vào giữa ngày. Các đơn vị quân đội đóng quân trong thành phố đã bị phong tỏa và giải giáp một cách nhanh chóng và kiên quyết".

Tư lệnh quân Dù đã không dùng uy tín của mình cản trở việc phân chia quyền chỉ huy cho các tướng tư lệnh sư đoàn L.N.Gorelov và A.I.Yatsenko, khi cho phép họ đưa ra các quyết định của riêng mình, tùy theo tình huống một cách thích hợp. Ý kiến của các tư lệnh sư đoàn dù 7 và 103 và BTM quân Dù hội tụ ở một điểm chính: trong thê đội thứ nhất biên chế hai máy bay vận tải - bố trí một nhóm đánh chiếm và một nhóm dẫn đường. Toàn bộ hoạt động đánh chiếm các sân bay, bảo vệ các đường băng và thu xếp hiệu chỉnh trang thiết bị phục vụ cất-hạ cánh - chỉ mất 30 phút.

Nếu có bất kỳ ai đó trong đội bảo vệ các sân bay khéo léo thoát khỏi cú sốc và tìm cách gây trở ngại đường băng bằng bất cứ điều gì - khi đó không thể nói về việc đổ bộ bằng phương pháp hạ cánh.

Ở một mức độ lớn, sự thành công của chiến dịch phụ thuộc vào quân dù, và họ đã được đào tạo không mệt mỏi trên các tháp kiểm soát không lưu trong nước, tương tự như ở Tiệp Khắc.

Cùng ngày trên, ngày 18 tháng 8, tại Bộ Quốc phòng đã diễn ra một cuộc họp mà tại đó A.A.Grechko thốt ra những lời đáng ghi nhớ: "Việc đưa quân vào Tiệp Khắc sẽ được thực hiện, thậm chí nếu nó dẫn đến Thế chiến thứ Ba", hậu quả, tất nhiên, bị phóng đại, nhưng thái độ quyết tâm chắc chắn không có gì phải nghi ngờ. Làm chứng cho sự nghiêm trọng của những gì sắp diễn ra là thành phần những người tham gia cuộc họp: Tư lệnh các Lực lượng vũ trang thống nhất khối Hiệp ước Warsaw nguyên soái LBXV I.I.Jakubowski, Tư lệnh Không quân, nguyên soái trưởng không quân K.A.Vershinin, Tư lệnh các lực lượng tên lửa chiến lược N.I.Krylov, Tư lệnh Hải quân Đô đốc Hạm đội M.G.Gorshkov, Tư lệnh các lực lượng phòng không, nguyên soái LBXV P.F.Batitsky. Lãnh đạo hội nghị là Tổng tham mưu trưởng nguyên soái LBXV M.V.Zakharov.


Nguyên soái LBXV, Tổng tham mưu trưởng các LLVT Liên Xô M.V.Zakharov trao bằng tốt nghiệp và huy chương vàng cho học viên tốt nghiệp Học viện Bộ Tổng tham mưu năm 1969. Trong ảnh học viên tốt nghiệp là Stanislav Ivanovich Postnikov, sau này là đại tưởng Tổng tư lệnh bộ đội hướng Tây

Việc thực hiện trực tiếp "Operation Danube" được giao cho tư lệnh bộ đội đổ bộ đường không đại tướng V.F.Margelov, tư lệnh tập đoàn quân xe tăng 1 trung tướng K.G.Kozhanov, tư lệnh tập đoàn quân 20 trung tướng I.L.Velichko, tư lệnh tập đoàn quân 38 thiếu tướng A.M.Mayorov, tư lệnh Cụm quân đội Liên Xô tại Đức đại tướng P.K.Koshevoi, tư lệnh Cụm quân Nam thượng tướng K.I.Provalov, tư lệnh Cụm quân Bắc, thượng tướng I.N. Shkadov. Được giao nhiệm vụ làm điều phối viên các hoạt động mặt đất của chiến dịch là Tổng tư lệnh Lục quân đại tướng I.G.Pavlovsky. Công tác đảm bảo tinh thần chiến đấu cho lực lượng quân đội Liên Xô tham gia "Chiến dịch Đu-nai" là nhiệm vụ của Tổng cục Chính trị Quân đội và Hải quân Xô viết dưới sự lãnh đạo của đại tướng A.A.Epishev.

Giờ bộ đội vượt biên giới Tiệp Khắc được ấn định theo kế hoạch là 23 giờ ngày 20 tháng Tám. Ngày đưa quân vào - 21 tháng Tám. Tín hiệu giờ "G" - "Vltava-666".

Các hành vi của tư lệnh quân Dù tại cuộc họp đó được A.M.Mayorov kể một cách hùng hồn trong cuốn "Cuộc xâm lược":
"Nguyên soái A.A.Grechko quay sang trung tướng Velichko:
- Tư lệnh tập đoàn quân, sau 10-12 giờ tính từ giờ "G", một, và tốt nhất là hai sư đoàn của anh cần bắt tay được với sư đoàn dù tại phi trường Ruzyně phía tây nam Prague ...
Đúng lúc đó, tư lệnh quân Dù, thượng tướng Marghelov, người không phải lúc nào cũng làm chủ được nhiệt huyết của mình, thốt ra:
- Đồng chí Bộ trưởng, sư đoàn ĐBĐK sẽ kịp thời ... - Những lời nói dường như không theo kịp với ý tưởng đang phấn khích của người chiến sĩ nhảy dù - chúng tôi sẽ đập cho chúng tan tành từng mảnh mà rơi xuống địa ngục.
Grechko phẩy tay: đừng nói, chờ một chút ...
- Đồng chí Bộ trưởng. Tất cả bảy sư đoàn đã sẵn sàng đập tan nát bất cứ kẻ thù nào!
- Bình tĩnh, cậu tướng. Cậu hãy nói cụ thể về sư đoàn 98 đi đã.
- Báo cáo. Đã thỏa thuận xong tất cả với không quân vận tải. Sư đoàn đã sẵn sàng đổ bộ bằng phương pháp nhảy dù. Sau khi nhận được tín hiệu không quá hai tiếng đồng hồ.
- Được, tôi chấp thuận. Cậu ngồi xuống ...
Grechko đóng quyển sổ của mình lại. Tôi nhìn đồng hồ ... Toàn bộ các sự kiện mất chưa đến một giờ. Chính xác là 43 phút.
..Mọi người di chuyển về phía cửa. Đột nhiên có ai đó chạm vào vai tôi. Tôi quay lại và thấy Margelov.
- Thế nào, hiểu chứ, Sasha?
- Vâng, chính xác như vậy, Vasily Filippovich.
- Thế cậu hiểu gì? - Người chiến sĩ nhảy dù cười toe toét.
- Chúng ta phải hành động dứt khoát và chỉ huy bộ đội thật vững vàng.
- Ê ... cần không hỏi tên - đó mới là việc cần!
Tôi chết lặng. Vào đúng thời điểm này lại có sự trắng trợn như vậy từ miệng của người anh hùng nổi tiếng trong chiến tranh".

Những con đường phục vụ về sau của A.M.Mayorov, người được bổ nhiệm vào chức vụ Tư lệnh Cụm quân Trung tâm tại Tiệp Khắc, và Tư lệnh quân Dù không còn gặp nhau.

Ngày 18 tháng tám 1968 đầy ắp công việc đến giới hạn: các sư đoàn trưởng sư đoàn 7 và 103 nhận được từ tư lệnh binh chủng nhiệm vụ chiến đấu, và ngay lập tức hình thành một chuỗi mệnh lệnh giao nhiệm vụ, từ các chỉ huy đơn vị hợp thành đến các đơn vị cấp cơ sở và các phân đội. Gần đến thời điểm tín hiệu "Vltava-666", và Vasily Philippovich trong những giờ này không ở một nơi - thời hạn quá ngắn cho phép cấp dưới làm công tác chuẩn bị. Họ xử lý được không? Tuy nhiên, tư lệnh quân Dù không cúi mình xuống xem các tiểu tiết, và sự bình tĩnh và kiên định của ông đã truyền sự tự tin cho tất cả những ai gánh trên vai họ số phận của chiến dịch.


Nhảy dù lần đầu tiên năm 1948 ở tuổi 40 khi đã là cấp tướng. V.F.Marghelov.

Về những nét này của người tư lệnh quân Dù, tướng P.F.Pavlenko nhớ lại:

"Tình hình bao giờ cũng rất cụ thể, không giống như lý thuyết. Trong đó nghệ thuật của người chỉ huy nằm ở chỗ anh ta có thể (hoặc không thể) đánh giá đúng nó. Chúng ta đôi khi có các lý thuyết gia thuần túy thành đạt ngay cả ở các cấp cao nhất và đã đi vào hàng ngũ quan quyền, mà không có khả năng, tuy nhiên, chỉ huy trên thực tế cả trong thời chiến lẫn trong thời bình. Tôi chưa bao giờ nghe từ miệng Vasily Filippovich công thức "cổ điển" của các ý tưởng, các giải pháp, như vẫn được dạy trong các học viện. Thay vào đó, nhiều lần tôi nghe được các mệnh lệnh và hướng dẫn của ông tại các cuộc diễn tập, và trong cuộc sống hàng ngày - chính xác, rõ ràng và súc tích, trong đó các thuộc cấp có thể thể hiện sáng kiến trong các phương pháp thực hiện nhiệm vụ, ý tưởng giải pháp đã được tư lệnh "đặt ra" trong tâm trí của mình.

... Khi BTM báo cáo tư lệnh tính toán thời gian chuẩn bị cho chiến dịch, ông coi yếu tố quan trọng nhất mà ông cảm thấy lo ngại là các sư đoàn và trung đoàn liệu có đủ thời gian để chuẩn bị đổ quân hay không. Bởi vì thường có những trường hợp khi các "cấp cao" chén mất phần thời gian lớn nhất ... những ý tưởng thông minh của người thủ trưởng sẽ là vô giá trị, Margelov thiết nghĩ, nếu các trung đội trưởng và đại đội trưởng không có thời gian để giải thích rõ các nhiệm vụ của mình và đưa trình tự hoạt động đến tất cả những người lính".

Không phải ngẫu nhiên tại một trong các tài liệu của "Thư mục Đặc biệt" đã đề cập đối với việc chuẩn bị tư tưởng cho "Operation Danube" có một kết luận đáng thất vọng: "Cuộc chiến giành tâm trí của người Séc chúng ta đã để thua". Thật vậy, công tác tuyên truyền của Liên Xô công khai lấy quan điểm phòng thủ. Trong khi đó, trên lãnh thổ Liên Xô, đài "Tự do" và "Voice of America" liên tục phát sóng bằng nhiều ngôn ngữ của các dân tộc Liên Xô. Đài phát thanh "Châu Âu" cũng không chịu kém. Những "cái loa tuyên truyền chủ nghĩa đế quốc" nổi tiếng rộng rãi đó được bổ sung hàng chục đài phát thanh bí mật nằm ở Áo và chính Tiệp Khắc.

Mà bởi vì những người lính và sĩ quan Quân đội Liên Xô đã có một ý tưởng vững chắc rằng Tiệp Khắc - là người bạn trung thành và đồng minh đáng tin cậy trong phe xã hội chủ nghĩa. Thật khó hiểu được những gì đang xảy ra. Thế còn những người tâm trí họ còn sống mãi mùa xuân chiến thắng năm 1945? Lẽ nào Prague Vàng, một lần đã được cứu thoát khỏi đống cặn bã phát xít, sẽ một lần nữa phải giải phóng bằng cái giá của máu đổ?

Chúng tôi lưu ý ở đây lời của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng: "Chỉ được nổ súng với sự cho phép của tôi!" - những lời tạo lý do chính đáng cho sự khiêu khích chưa bị đáp trả. V.F.Margelov, khi truyền đạt lại mệnh lệnh của nguyên soái A.A.Grechko cho các chỉ huy sư đoàn 7 và sư đoàn 103, ông đã lấy chính mình ra giải thích: "Hãy hành động thích hợp hoàn cảnh".

Một vấn đề lớn - đảm bảo thông tin liên lạc (lính dù phải hành động xa cách tương đối với Bộ tham mưu binh chủng Dù) - Margelov quyết định chuyển cho nhóm đánh chiếm mục tiêu các xe điện đài công suất lớn. Tín hiệu các sân bay bị đánh chiếm mà họ gửi đi, - là khẩu lệnh cho các phi công máy bay vận tải quân sự hạ độ cao.

Kể từ những ngày chuẩn bị cho cuộc tập trận quy mô lớn "Dniepr" Vasily Filippovich đã phát triển một tình bạn bền chặt với "những người nhà trời". Để đảm bảo đổ quân xuống Tiệp Khắc người ta huy động 440 máy bay An-12. Tính toán việc cất cánh như sau: hai trung đoàn nhảy dù - một sân bay. Ngày 20 tháng 8, tất cả xe máy, trang bị, hàng hóa, đạn dược của hai sư đoàn ĐBĐK được chất lên máy bay. Vào đêm từ ngày 20 sang ngày 21 tháng Tám những chiếc "An"đầu tiên cất cánh lên không trung, mang các chi đội trinh sát đến Praha và Brno. Các lực lượng chính xuất phát khỏi các đường băng với một khoảng gián cách nhỏ. Chúng ta hãy quay về với hồi ức của một trong những người tham gia vào các sự kiện:

"Sân bay nằm không xa thị trấn nhỏ Postavy của Belarus, gào hú giống như một tổ ong. Đã nhận được bản đồ Brno, trên đó các đối tượng phải kiểm soát được khoanh lại bằng các vòng tròn đỏ một cách cẩn thận. Các chiến sĩ trong trung đội tôi bẻ đôi "khẩu phần khô" mà không hối tiếc, lấy dự trữ khá nhiều đạn ... Ai mà biết sự kiện sẽ xoay vần ra sao ... Tôi làm nhiệm vụ điều phối viên và khi cửa khoang máy bay đóng sầm lại, tôi thực hiện một công việc thường xuyên: Kiểm tra xem tất cả các chiến sĩ cận vệ đã gắn chặt súng carabine chưa và vv. vv. Máy bay tách đất và bắt đầu chiếm độ cao. Mũi tên trên máy đo bắt đầu dao động: 1000 m, 2000 m ... "Chúng ta nhảy dù hay hạ cánh?" - Tôi hỏi kỹ sư trên máy bay, và anh chỉ nhún vai. Nhìn ra ngoài cửa sổ - chúng tôi bay trên những đám mây, bên cạnh, như thể trong một đoàn hộ tống danh dự, những chú "diều hâu" tiêm kích. Từ độ cao vài km - một cú hạ gấp - xuống 150-200 ... Nóc nhà chớp sáng trên đồi, giống như thể ở Moscow, rồi đột nhiên khẩu lệnh của phi công, "Tiếp đất!" Quân dù trong máy bay - cũng như chú hải cẩu vụng về, ba lô nặng sau mông, dù, cơ số cơ bản và dự trữ. Dẫn đầu số "khoang" nơi có khẩu SPG-9 đóng gói của tôi, hai xe "asu" - cụm pháo binh di động. Máy bay của chúng tôi có mặt trên đường băng đầu tiên. Chỉ huy trung đoàn đã nhận được báo cáo của nhóm trinh sát viên. Đội cảnh vệ đã bị tước vũ khí, và bắt đầu những điều sẽ không bao giờ bị lãng quên. Sân bay quân sự Czech nhắc nhớ tới sự biến đổi không ngừng không thể tưởng tượng nổi. Từ cửa những chiếc máy bay vừa hạ cánh người người chạy ra, họ nhanh như cắt lao tới các "khoang" hàng. Neo chằng và tháo dỡ xe máy khí tài trong máy bay là công việc phức tạp. Nhưng đưa nó vào tình trạng chiến đấu - là nhiệm vụ không kém khó khăn.

Trên mặt đất các ổ khóa, móc cài, dây căng để ghì chặt bay lia lịa. Trong khi đó, những chiếc máy bay tiêm kích sơn ngôi sao màu đỏ bay quần vòng trên đầu toàn bộ biển xe máy trang bị và con người ấy. Trong vòng chưa đến một giờ, các phân đội trung đoàn nhảy dù cận vệ 350 bắt đầu triển khai hành trình của họ. Tôi liếc nhìn đồng hồ - 6.00 giờ Moscow, và bỗng chốc từ chiếc radio lắp trên xe ngân lên bản hoan ca nhạc hiệu của trẻ em Liên bang".

Hai trung đoàn máy bay tiêm kích-ném bom và hai trung đoàn máy bay tiêm kích thuộc biên chế tập đoàn quân không quân 16 thực hiện bay yểm trợ cho sư đoàn đổ bộ đường không số 7. Hai trung đoàn máy bay tiêm kích và một trung đoàn máy bay tiêm kích-ném bom yểm trợ cuộc đổ quân của sư đoàn đổ bộ đường không 103. Việc chế áp hệ thống phòng không Tiệp Khắc trong không phận được bảo vệ nhiều tầng nhiều lớp này không có gì khó khăn. Tài nghệ và lòng dũng cảm của các phi công đã xác định trước phần lớn quá trình chiến dịch diễn ra ở Praha và Brno.

Không nghi ngờ gì nữa, sư đoàn đổ bộ đường không cận vệ 7 đã giải quyết nhiệm vụ cơ bản. Thiếu tướng L.N.Gorelov trước đó chưa ở Prague, nhưng mặt bằng thành phố ông đã nghiên cứu nằm lòng như năm ngón tay trên bàn tay mình. Một cuộc huấn luyện kỹ lưỡng được tiến hành cho các chỉ huy bốn chi đội cơ động có nhiêm vụ đánh chiếm các tòa nhà Bộ Quốc phòng và Bộ Tổng tham mưu Quân đội Nhân dân Tiệp Khắc, Bộ Nội vụ và Học viện Quân Chính, các đài truyền hình và phát thanh, nhà bưu điện trung ương, trung tâm điện báo, Ngân hàng Nhà nước.

Đại tá Sh. Kh. Minigulov trung đoàn trưởng trung đoàn nhảy dù cận vệ 108 nhớ lại:
"Trước rạng đông, hồi bốn giờ sáng trung đoàn chúng tôi bắt đầu đổ bộ cách Prague 12 km, tại một trong những sân bay quân sự. Và mười phút trước chúng tôi. cũng tại sân bay này một máy bay vận tải quân sự đã hạ cánh, trên máy bay chở tư lệnh sư đoàn và đại đội trinh sát. Đại đội đánh chiếm sân bay, cắt đứt nó với thế giới bên ngoài, đảm bảo cho cuộc đổ bộ các lực lượng chính của trung đoàn và các đơn vị khác của sư đoàn. Ngay lập tức họ phong tỏa các máy bay quân sự, phong tỏa doanh trại đồn trú, nơi có các tổ bay. Mọi thứ diễn ra không có một phát súng nào. Và, như người ta nói, diễn ra trôi chảy... Cứ một phút rưỡi, lại có một máy bay hạ cánh xuống sân bay. Nghĩa là, không kịp cho một người đủ thời gian chạy đến cuối đường băng khi chiếc tiếp sau hạ cánh trên đường băng đó. Người và xe máy khí tài lập tức rẽ ngoặt lao về hướng Prague".
........

[qtdc]

(tiếp)

Kho trang bị cơ giới hóa của các trinh sát viên không nhiều, và tư lệnh quân Dù, lưu tâm đến khía cạnh này của vấn đề, ra lệnh: "Tất cả những gì quân cận vệ sẽ có trong tay - xe buýt, xe tải, xe hơi - đều được sử dụng để tiến thật nhanh đến các mục tiêu". Khi làm như vậy, các chiến sĩ nhảy dù, theo hồi ức Sh.Kh.Minigulov, đã đánh chiếm bốn cây cầu lớn bắc qua sông Vltava, căn phòng câu lạc bộ "231" (trụ sở phe đối lập), các tòa nhà Ủy ban Trung ương ĐCSTK, nhà xuất bản "Rude Pravo", Bộ Nội vụ, Bưu điện TU, Đài truyền hình, Ngân hàng Quốc gia và các ngân hàng nhà nước.

Đã đoạt quyền bảo vệ Đại sứ quán Liên Xô ở Prague, các phòng họp. Các doanh trại quân đội đồn trú ở thủ đô Tiệp Khắc đều bị phong tỏa, và các cuộc xung đột quân sự lớn trong quá trình chiến dịch đã không xảy ra. Nhưng các trận đánh nhỏ và những cuộc bắn nhau qua lại thì vẫn có.

Ảnh hưởng một phần lớn đến diễn biến không đổ máu của các sự kiện như vậy là câu nói mà Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô A.A.Grechko thốt lên trong cuộc trò chuyện qua điện thoại với đại tướng I.G.Pavlovsky, khi đại tướng cùng một nhóm quân dù đang có mặt trong văn phòng Bộ trưởng Quốc phòng Tiệp Khắc tướng Dzur. "Ivan, hãy nói với ông bộ trưởng: Chúa cấm ông nổ súng vào quân đội chúng tôi". Và tướng Dzur đã ra lệnh không nổ súng.

Tuy nhiên nỗi uất hận nhức nhối lên với mỗi giờ trôi qua. Hãy tưởng tượng bức tranh này. Sáng sớm ở Praha và Brno, các hiệu làm tóc và quán cà phê mở cửa, người chủ tiệm vừa ngáp, vừa mở rèm che các cửa hàng nhỏ, trên các đường phố xuất hiện những người quét rác và những người qua đường đầu tiên, và - oh! - Tại tất cả các tòa nhà chính phủ - đầy những người mặc bộ combinezon, đội mũ sắt không phù hiệu, vũ khí lăm lăm trong tay họ. Mà quân đội của ai? Nó vào từ lúc nào? Sự hoang mang và nỗi sợ hãi xáo trộn lẫn lộn trong trái tim những con người Czech, và sự thù hận ban lãnh đạo Liên Xô, đàn áp quyền tự do và độc lập của đất nước mình, họ văng ra những khẩu hiệu gay gắt: "Lenin, dậy đi! Brezhnev điên rồi!","Ivan, cút về nhà mà húp súp và ấp Masha của mày!"


V.F.Marghelov tại cuộc duyệt binh mừng Chiến thắng ngày 24 tháng 6 năm 1945 trên Quảng trường Đỏ

Vâng, với tiếng Nga thì người Séc không gặp vấn đề gì. Ở Prague không thiếu sơn dầu Kosice, mà ngay trước khi quân đội khối Warsaw tiến vào Tiệp Khắc, những kẻ cặn bã vô danh đã bôi bẩn lên các đài kỷ niệm người chiến sĩ-giải phóng quân. Phá hoại bức tượng bán thân của nguyên soái I.S.Konev, những kẻ phá hoại văn hóa cũng không tha nơi mai táng những người lính Xô viết thiệt mạng trong các trận đánh giải phóng Tiệp Khắc. Người chết không biết xấu hổ, còn người sống thì sao?

Chiến dịch đưa liên quân đồng minh vào Tiệp đã dự kiến trước một nhiệm vụ "tế nhị" mà tư lệnh quân Dù phải đối mặt giải quyết. Quân dù hoạt động tại Prague, cần phải bắt giữ Alexander Dubček, một loạt Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Tiệp Khắc và thành viên chính phủ Tiệp Khắc. Margelov yêu cầu tư lệnh sư đoàn đổ bộ đường không 7 "hành động giao tiếp với Ban Lãnh đạo Czechoslovakia hết sức lịch sự và không vội vàng buông những lời vô ích".

Đại đội trinh sát của sư đoàn và hai trung đội của chi đội cơ động, do chủ nhiệm quân báo trung tá M.Seregin dẫn đầu, chặn tất cả các đường phố lân cận tòa nhà UBTU ĐCSTK, chiếm quyền kiểm soát nó, sau khi giải giáp đội bảo vệ và cắt đứt đường liên lạc điện thoại. Alexander Dubček ở trong văn phòng của mình trên tầng hai. Khi phó chủ nhiệm chính trị đại tá Mikhail Shishkin và Thượng uý B.Pritalyuk có các chiên sĩ cận vệ đi kèm bước vào văn phòng của Bí thư thứ Nhất, trong phòng, ngoài Alexander Dubček, còn có 24 người, trong số đó có J.Smrkovsky, F.Kriged, J.Spacek, B.Simon. Trung tá Mikhail Shishkin cất cao giọng chào những người có mặt, đáp lại - một sự im lặng. F.Kriegel phá vỡ sự im lặng này, ông ấy kêu lên: "Lạy Chúa, quân đội đến đây để làm gì vậy?" Mikhail Shishkin trả lời: "Quân đội Liên Xô đến để bảo vệ chủ nghĩa xã hội ở Tiệp Khắc. Tôi cầu xin các vị giữ yên lặng và ở nguyên tại chỗ cho đến khi các đại diện của chúng tôi xuất hiện".

Sự yên lặng đạt được thật khó khăn. Dubcek nắm lấy điện thoại, cố gắng liên lạc với đại sứ Liên Xô S.V.Chervonenko, và sau đó với chính Leonid Brezhnev. Các sĩ quan đã phải can thiệp. Thượng úy Zhadanov "trong điệu bộ kiềm chế" đã từ chối Alexander Dubček và cắt điện thoại". Những lời này được lấy từ báo cáo của VF Margelov gửi Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Tình hình tương đối khó khăn - tất cả ban lãnh đạo ĐCSTK nằm trong tay quân Dù, và người từ các cơ quan (an ninh) rõ ràng đã đến chậm. Điều này được những con người bồn chồn J.Smrkovsky và F.Kriegel lợi dụng, họ hét lên từ cửa sổ, rằng họ đã bị bắt giữ và họ cố kích động đám đông để giải thoát cho mình. Đó là những giây phút căng thẳng nhất.

Chúng ta sử dụng một lần nữa hồi ức của trung đoàn trưởng trung đoàn nhảy dù 108 đại tá Sh.Kh.Minigulov. "Alexander Stepanovich, - anh nói với Dubcek - Tôi là chỉ huy một đơn vị quân dù, chúng tôi vừa đổ bộ hôm nay. Chúng tôi đến để giúp các đồng chí trấn áp cuộc nổi loạn phản cách mạng". Dubcek trả lời rằng không có bạo loạn phản cách mạng nào cả. Đúng lúc này tiếng một tràng đạn vang lên ngoài đường phố vọng vào qua các ô cửa sổ.

Chỉ tới buổi tối mới bắt đầu cuộc di tản ban lãnh đạo ĐCSTK vào Đại sứ quán Liên Xô, và từ đó đến sân bay ở Ruzyne, nơi một chiếc máy bay "chờ sẵn" đang đậu, sẵn sàng cho việc đưa các Ủy viên Trung ương và chính quyền về Moscow.

V.F.Margelov báo cáo vấn đề chuyên chở các nhà lãnh đạo Tiệp Khắc bị bắt với A.A.Grechko thế này: "Trong nhóm đầu tiên được đưa đến Đại sứ quán Liên Xô có O.Svestka, F.Barbilek, O.Bilak, O.Pavlovsky ... Trong nhóm thứ hai .. . ngồi trong xe bọc thép chở quân là Alexander Dubček và F. Kriegel, trước mặt họ có hai trong số các sĩ quan của chúng tôi, trong một xe bọc thép chở quân khác là J.Smrkovsky và J.Spacek. Khi đưa các nhóm nói trên ra sân bay Ruzyne thì J. Smrkovsky và F.Kriegel đặc biệt phẫn nộ. Họ yêu cầu phải mở cửa nắp và giải thích đang đưa họ đi đâu. Nói chung, việc di tản các thành viên Ủy ban Trung ương ĐCS Tiệp Khắc diễn ra một cách nhanh chóng và không có sự cố".

Sau khi hồi phục từ cú sốc quân đội các nước xã hội chủ nghĩa tiến vào Czechoslovakia, các đài "tiếng nói" nước ngoài trút ngập tai thính giả các bằng chứng về những sự "tàn bạo" vô hình, mà "các băng đảng của Margelov" gây ra ở Prague và Brno.

"Trong những giây phút bi thảm này, - các nhà du khảo nổi tiếng Miroslav Sigmund và Jiri Hanzelka phát biểu trên làn sóng điện thông qua đài phát thanh "Tự do" - chúng tôi kêu gọi công chúng Liên bang Xô viết. Các bạn luôn luôn gọi chúng tôi là những người trung thành nhất của phe xã hội chủ nghĩa. Các bạn có tin rằng chúng tôi - là những kẻ phản cách mạng! Yêu cầu các bạn giải thích về sự phản trắc chưa từng có này cho các chính khách của các bạn, những người đã làm vấy bẩn danh dự của người Xô viết... Chúng tôi cầu xin các bạn, hãy đừng bỏ qua cuộc xâm lược khủng khiếp này! "

Việc thiếu thông tin chính xác trên báo chí Liên Xô đã tạo ra lý do chính đáng cho các cơ quan tình báo và ý thức hệ phương Tây trình bày các sự kiện theo cách xấu xí nhất. Một chỉ thị của tình báo Mỹ nói:

"Nhấn mạnh thực tế việc đưa quân đội năm nước Hiệp ước Warsaw vào Tiệp Khắc, đặt dấu chấm hết cho việc hòa dịu đã trù định giữa Đông và Tây. Số phận của Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân có nguy cơ tan vỡ. Khuynh hướng của ban lãnh đạo Liên Xô trấn áp bằng bạo lực các biểu hiện dù nhỏ nhất của sự tự chủ đã tạo ra mối đe dọa xâm lược quân sự đối với Romania, Nam Tư, Albania ..."

Tư lệnh binh chủng ĐBĐK kiềm chế bản thân một cách khó khăn. Người ta chửi rủa thậm tệ binh lính của ông trên đường phố các thành phố Czech, đám đông giận dữ len đến các lính dù vung nắm đấm, ném đá vào họ, bắn lén họ. Các đài phát bị bắt, phát thanh trên các tần số của quân đội Xô Viết, đếm được đến hàng chục. Quân cận vệ để đáp trả đành nghiến chặt răng. Chỉ đến ngày lưu trú thứ năm tại Tiệp Khắc, các cơ quan chính trị Liên Xô mới phát hành truyền đơn. Khi gọi các cấp chỉ huy và chiến sĩ các sư đoàn cận vệ 7 và 103 là những "chiến binh chính trị", V.F.Margelov không hề nhầm lẫn. Các sư đoàn trưởng L.N.Gorelov và A.I.Jatsenko liên tục "thâm nhập quần chúng", cố gắng thiết lập tiếp xúc với ban lãnh đạo Prague và Brno.


Khẩu hiệu phản đối QĐLX trên đường phố Tiệp Khắc

Điều khó khăn nhất là giữ được sự bình yên trong các đơn vị quân đội Tiệp Khắc. Trước các sĩ quan-quân dù xuất hiện hình ảnh tan rã hoàn toàn của họ. Theo tin phản gián, vào ngày 21 tháng 8, ngay cả trong các đơn vị sẵn sàng chiến đấu thường trực - phòng không, không quân, thông tin liên lạc - thiếu đến một phần ba quân số: hoặc đang nghỉ phép đi chơi, hoặc đang tự ý vắng mặt. Bị phong tỏa trong các doanh trại đồn trú, Quân đội Nhân dân Tiệp Khắc không hưởng ứng lời kêu gọi: "Cầm vũ khí!" - và chính vì thế mà họ làm cho một con át chủ bài quan trọng rơi khỏi tay lực lượng phản kháng dân tộc.

Biên niên ký ngắn gọn các hoạt động chiến đấu của quân dù có vẻ như thế này.

Ngày 21 tháng 8 (trong đêm sang ngày 22). Đại đội 2 trung đoàn nhảy dù cận vệ 108 bị bắn bởi những phát súng đơn độc, khi bị bắn trả các phát súng đó đã chấm dứt và không lặp lại.

Ngày 23 tháng 8. Từ tòa nhà đài truyền hình hỏa lực vũ khí tự động phát ra. Trong cuộc đọ súng luân lưu có 2 người bị giết, 8 binh sĩ bị thương. Tại một cuộc bắn nhau ở Brno có một người bị giết chết.

24 Tháng Tám. Khoảng một giờ đêm một trận đánh nổ ra gần tòa nhà Quốc hội và Bộ Nông nghiệp. Trong quá trình loại bỏ các ổ kháng cự đã bắt giữ: 200 đơn vị vũ khí các loại, 17 khẩu súng máy, 30 thùng đạn.

25 tháng 8. Đại đội trinh sát sư đoàn 7 phát hiện một kho vũ khí và trao nó cho ban quân quản. Quân dù bị bắn từ mái và cửa sổ các tòa nhà. Đã nổ súng tiêu diệt. Sư đoàn ĐBĐK 7 chuyển thuộc quyền đại tướng I.G.Pavlovsky.

26 tháng Tám. Nhân viên tại sân bay Ruzyne từ chối phục vụ các máy bay của chúng ta. Tại tòa nhà Bộ Thương mại thu giữ được một kho vũ khí lớn.

28 tháng 8. Quân dù giành quyền kiểm soát nhà tù. Đấu súng tại CLB Nhà báo. Tịch thu 13 súng máy, 81 súng tự động, 150 thùng quân phục và trang bị. Đêm ở Prague tại một loạt địa điểm diễn ra các cuộc bắn nhau.

30 tháng 8. Các xí nghiệp tại Prague và Brno rúc còi chào đón các Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Tiệp Khắc và chính quyền từ Moscow trở về.

Tại Brno - các phát súng đơn độc. Các đơn vị của sư đoàn 103 thu giữ hai đài phát, 15 súng tự động, 14 súng máy, 40.000 viên đạn.

Trong báo cáo gửi Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Liên Xô, tướng V.F.Margelov xác định rằng tất cả hai sư đoàn quân dù đã thu giữ 97 khẩu súng máy, 150 súng trường, 23 súng phóng lựu, gần 90.000 viên đạn, 14 đài phát.

Tiếng súng chưa kịp ngớt thì tư lệnh quân Dù đã bay đến Prague. Tiếp theo là những chỉ thị ngắn gọn:
"Đưa những chiến sĩ hy sinh về nước nhà làm lễ tang trọng thể. Những người bị thương - chuyển đến quân y viện cố định của Cụm quân Nam QDLX. Đề cử những người xuất sắc nhận các tặng thưởng chiến đấu". Hơn 1.000 binh sĩ nhảy dù được trao tặng các loại huân huy chương của Liên Xô, còn "hoạt động của các sư đoàn Dù cận vệ 7 và 103 khi thực hiện nhiệm vụ quốc tế bảo vệ thành quả xã hội chủ nghĩa của nhân dân lao động Tiệp Khắc, đã được Bộ Chính trị Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, Chính phủ Liên Xô và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đánh giá cao".

Những dòng trên được trích từ mệnh lệnh của tư lệnh quân Dù, trùng với kết luận tại một trong những tài liệu của "Thư mục Đặc biệt":
"Trên bình diện quân sự chiến dịch đưa quân đội chúng ta vào Tiệp Khắc đã được thực hiện một cách hoàn hảo. Quân đội đã cho thấy mức độ sẵn sàng chiến đấu cao và kỹ năng chuyên nghiệp tuyệt vời ... "
.......

[qtdc]

(tiếp)


Trên đường phố Prague, 1968.

Sắc lệnh của Đoàn Chủ tịch Xô Viết tối cao LX ngày 26 tháng 12 năm 1968 ghi rõ do chỉ huy tài giỏi các binh đoàn tham gia vào chiến dịch "Đu-nai", tư lệnh bộ đội ĐBĐK, Anh hùng Liên Xô đại tướng V.F.Margelov được trao tặng huân chương Lenin. Ngày 12 tháng 9 các đơn vị của các sư đoàn ĐBĐK CV 7 và 103, sau khi bàn giao đối tượng bảo vệ cho cảnh sát Czech, đã được đưa ra ngoài Praha và Brno và ngay lập tức bước vào huấn luyện chiến đấu. Yêu cầu của tư lệnh quân Dù là: xây dựng một cuộc sống bình thường, tiến hành tổng kết hoạt động, thu xếp bảo vệ chắc chắn các kho vũ khí và đạn dược, chuẩn bị khởi hành về Tổ quốc. Về vấn đề này, những hồi ức của trung đội trưởng Boris Akimov khá thú vị:

"Cuộc sống ở Brno đang dần được cải thiện. Trong những cái nhìn của người Czech đã ít sự thù địch hơn, những khẩu hiệu khiêu khích biến mất khỏi các đường phố. Cùng nhau nỗ lực, chúng tôi đã tiến hành đưa nơi an táng chung những người lính Xô Viết trở về trật tự. Nơi an táng chung người Đức, ở phía đối diện - không bị động đến. Hội chợ nổi tiếng Brno sống dậy. Khi tuần tra trên các con đường của thành phố, chúng tôi chỉ biết liếm mép: đâu đâu cũng bia chảy như suối, nhưng một lần không thể kìm được, chúng tôi đổi rúp của mình lấy zloty. "Đúng là bia Czech chính hiệu!" - mỗi người đều thốt lên khoái trá như vậy khi uống được ngụm bia danh tiếng mà mình thèm muốn.

Việc chạm trán tư lệnh quân Dù tại trung đoàn nhảy dù cận vệ 350 chúng tôi không phải là sự bất ngờ. Chúng tôi biết rằng Vasily Philippovich ở Prague và sẽ không quên đến thăm Brno. Đến thời điểm này trung đoàn đã triển khai thành hình bán nguyệt trên núi, từ đó nhìn xuống thành phố như trong lòng bàn tay. Một chi tiết không kém quan trọng: từ Borovuhi, nơi đóng quân thường trực, một dàn nhạc đã đến. Cuộc diễu hành sôi động rền vang, và tất nhiên, "Varyag" kiêu hãnh của chúng ta không đầu hàng kẻ thù" - đó là giai điệu yêu thích của V.F.Margelov. Cùng với giai điệu đó bắt đầu cuộc kiểm tra điều lệnh đội ngũ. Âm vang dàn đồng ca nhiều giọng của quân dù điều chỉnh người Czech sang điệu thức yêu hòa bình hơn. Trên khán đài ứng trực, các quan chức thành phố vỗ tay không tiếc sức. Vì ai cũng biết: "Khi những người lính hát, trẻ em sẽ ngủ ngon ..."

Là chỉ huy trung đội cầm cờ tôi được liệt vào danh sách các khuôn mặt thân cận với chỉ huy trung đoàn, và đi theo sau ông, tôi cẩn thận lắng nghe những gì tư lệnh nói với ông:

- Hãy đặt nhà tắm hơi ở đây, cửa hàng dã chiến ở đây, này Kolesov, ở đây cậu hãy tổ chức câu lạc bộ. Ngoài mặt trận tôi cổ vũ tinh thần chiến sĩ của mình bằng Charlie Chaplin, còn ở Cụm quân Nam - cả một kho phim ta và vodka ...

Trung đoàn trưởng nhún vai, và tư lệnh tiếp tục:
- Phải, phải, vodka. Một trăm gram cho các chiến sĩ cận vệ làm nhiệm vụ chiến đấu chẳng bõ bèn mà chẳng có. Thế nhưng vodka và cognac trong cửa hàng thì người ta khuyến khích ...

- Vậy, tôi lấy đâu ra tiền?! - trung đoàn trưởng kêu lên. - Tôi đã thực hiện mệnh lệnh - đã chỉ thị: không mang tiền theo người.

- Đây cho cậu, Kolesov, chứng nhận của tôi để cậu bắt đầu, còn trưởng ban tài chính đã cùng đội bảo vệ đi về ban tham mưu sư đoàn. Tôi sẽ bảo mang cho họ những giấy tờ bổ sung".

* * *


Lên "Douglas", thập kỷ 195x

Trước khi sang năm huấn luyện mới, 1968-1969, mà trong lực lượng vũ trang thường bắt đầu vào ngày 01 tháng 12, tại cơ quan chỉ huy binh chủng ĐBĐK đã tổ chức một cuộc họp mở rộng. Vẫn còn giữ được bản nói chuyện được viết tay bởi tư lệnh quân Dù V.F.Margelov:

"- Sự đánh giá cao của Bộ Chính trị UBTU ĐCSLX, Chính phủ Liên Xô và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, không có nghĩa là chúng ta không có vấn đề chưa giải quyết được.

- Chúng ta không phải luôn luôn có một thời gian dài như thế này để chuẩn bị cho các hoạt động, vì vậy cần phải làm việc để giảm bớt thời gian xuất kích ra các sân bay và hoàn thành công tác huấn luyện đổ quân.

- Trong huấn luyện chiến đấu ... năm 1969 đã lập kế hoạch và tổ chức thực hiện một cuộc tập trận chiến thuật cấp đại đội "Chiến đấu trong điểm dân cư". Những vấn đề huấn luyện này cũng phải được đưa vào các bài tập trận cấp tiểu đoàn.

- Khi dạy các quân nhân biết sử dụng thành thạo và tự tin các bản đồ thành phố, hãy tính đến kinh nghiệm hoạt động ở Tiệp Khắc, khi các bảng tên phố và biển chỉ đường, biển số nhà bị giật xuống và tiêu hủy. Kinh nghiệm thực tế của các đơn vị sư đoàn ĐBĐK cận vệ 7 và 103 ở Tiệp Khắc đã chỉ ra - nhóm tác chiến thích hợp nhất là tiểu đoàn nhảy dù-đổ bộ đường không tăng cường. Tôi yêu cầu "chốt" phân đội cấp này như đơn vị tác chiến cơ bản.

- Phải dạy các sĩ quan tham mưu, đặc biệt trong những giờ đổ bộ đầu tiên, biết cách viết các báo cáo rõ ràng, súc tích, và các điện đài viên - cách làm việc tốt trong điều kiện có nhiễu vô tuyến".

Các kết luận trình lên Bộ Quốc phòng "- Binh chủng đổ bộ đường không phải có sở chỉ huy trên không cho tư lệnh binh chủng bố trí trên các máy bay AN-12 (AN-24), được trang bị các phương tiện thông tin liên lạc đáng tin cậy.

- Biên chế các ban mật mã bộ tham mưu các cấp thuộc binh chủng đổ bộ đường không - các sư đoàn, trung đoàn phải được sửa đổi theo hướng tăng cường nhân viên và trang bị các xe chuyên dụng.

- Trên cơ sở tiểu đoàn thông tin binh chủng đổ bộ đường không hiện có cần thành lập trung đoàn thông tin liên lạc độc lập.

- Chế tạo cho binh chủng đổ bộ đường không máy điện đài liên lạc tầm xa xách tay, đổ bộ được trong thùng chứa, và có bán kính hoạt động 3.000 km.

- Bố trí Sở chỉ huy BC ĐBĐK nằm trong Bộ Tổng Tham mưu là không thích hợp vì nó tạo ra những khó khăn trong việc chỉ huy các sư đoàn.

Hoạt động của các sư đoàn ĐBĐK 7 và 103 một lần nữa khẳng định rất thuyết phục sự cần thiết phải trang bị cho các binh đoàn ĐBĐK xe chiến đấu riêng của quân Dù".


Tư lệnh binh chủng dù V.F.Marghelov kiểm tra SSCĐ một toán quân lữ đoàn đặc nhiệm độc lập 3 GRU năm 1980

[qtdc]

Tất cả xảy ra như thế nào

Một cái nhìn về sự kiện thông qua cặp mắt của một binh nhì quân dù

Thượng sĩ cận vệ dự bị quân Dù. Đại tá cảnh sát nghỉ hưu Khisamiev Irek Iskhakovich, Kazan, Tatarstan.
Năm 1968 - binh nhì cận vệ trung đoàn nhảy dù cận vệ 317 sư đoàn ĐBĐK cận vệ 103 (QK Cờ Đỏ Belorussia, đơn vị hòm thư 52287).
Được tặng bằng cảm ơn của Bộ trưởng Quốc phòng nguyên soái A.Grechko theo nhật lệnh số 242 vì đã thực hiện nghĩa vụ quốc tế. Được đề nghị tặng huy chương "Quân công".

Trong cuộc đời của mỗi chúng ta những sự kiện như vậy, theo năm tháng không trôi đến những góc xa xăm nhất của ký ức hoặc bị ném ra khỏi đầu óc, trái lại - chúng cứ bật lên mỗi khi có dịp. Đặc biệt, mỗi năm vào tháng Tám.

Đầu tiên - điều đó liên quan đến Ngày quân Dù. Khi tới ngày 02 tháng Tám, tất cả các bạn bè, đồng nghiệp bắt đầu chúc mừng và, tất nhiên, một số gợi ý đến một buổi tiếp tân nhẹ nhàng, người khác thì hỏi, hay là tôi nên đi bơi đâu đó trong hồ bơi dưới đài phun nước. Với những người đầu có vẻ dễ dàng hơn - nó sẽ là một lý do, như ta nói, kiếm một chai rượu. Nhưng với loại thứ hai, chúng ta sẽ phải thất vọng, bởi vì - thập kỷ bảy mươi là không thể.

Sự kiện thứ hai - đó là ngày 21 tháng 8 năm 1968. Tôi nghĩ rằng không chỉ tôi, mà tất cả những người tham gia các sự kiện này, suốt cuộc đời vẫn còn lại những kỷ niệm sống động về những ngày nóng bỏng ấy...

Vậy đấy, - trung đoàn nhảy dù cận vệ 317 sư đoàn cận vệ Vitebsk 103 huân chương Kutuzov hạng II. Sư đoàn trưởng - đại tá cận vệ A.I.Yatsenko.


Trung tướng Hiệu trưởng Albert Slyusar (1939 -) chúc mừng học viên tốt nghiệp Trường ĐBĐK Ryazan

Ghi chú. Khi tham gia các hoạt động chiến đấu ở Afghanistan sư đoàn đã trở thành sư đoàn Cờ Đỏ và trên lá cờ của nó lấp lánh thêm một phần thưởng (thứ ba) - huân chương Lenin. Rõ ràng, ở đó sư đoàn đã gặp may mắn cùng người chỉ huy. Các chiến dịch do tướng Slyusar dẫn dắt, như người ta vẫn nói, đã được phản ánh vào sách giáo khoa cho các học viện quân sự. Nội một chiến dịch Panjshir cũng đáng giá điều đó! Hôm nay sư đoàn nằm trong thành phần các lực lượng vũ trang nước Cộng hòa Belarus. Ít nhất cũng là điều tốt vì Shushkevich không đủ thời gian để bán sư đoàn cho các nước cộng hòa PriBaltic, bây giờ ở chỗ "Cha" mọi thứ vẫn được đánh giá cao và tôn trọng. Và điều chủ yếu nhất, không có cải cách nào, dưới tên mã "gương mặt mới" ...

Trung đoàn nhảy dù cận vệ huân chương Alexander Nevsky 317 luôn ở sườn phải sư đoàn Vitebsk 103 binh chủng ĐBĐK Liên Xô. Trung đoàn nằm gần đại lộ Frunze cạnh ga đậu tàu điện. Tôi xin lỗi trước đối với những "nhân viên đặc biệt" bất kỳ nào đó của quê hương Belarus vì việc "giải mã" nơi đóng quân của trung đoàn. Hãy nhìn mà xem, hỡi các đồng đội cùng trung đoàn thân yêu, ngày hôm nay qua «Google» thậm chí các bạn có thể nhìn thấy cả các dấu hiệu sơn trên sân diễu hành để tập hợp đội hình, bên trái - nhà ăn quen thuộc, nhà để ô tô, câu lạc bộ và dịch một chút về bên phải - doah trại tiểu đoàn đầu tiên, còn trong bóng râm những hàng cây - nhà ăn của sĩ quan. Tất cả vẫn đúng chỗ, chỉ có giữa phố Pravda và đơn vị quân đội người ta đã kịp xây dựng lên những tòa nhà ở. Và ở đó chúng ta từng đã tiến hành những giờ học về huấn luyện chiến thuật đặc biệt chuyên ngành...

Chỉ huy trung đoàn vào đầu năm 1968 là đại tá cận vệ Pishaev (quyền trung đoàn trưởng thì phải, chúng tôi - những binh nhì quân Dù thời ấy thường khó nhớ). Phó trung đoàn trưởng tổ chức điều lệnh - đại tá cận vệ Savilov, phó trung đoàn trưởng về chính trị - đại tá cận vệ Pastushenko, phó trung đoàn trưởng phụ trách công tác đổ bộ-nhảy dù (ПДС - парашютно-десантная служба) - đại tá cận vệ Kharitonov (?). Còn tham mưu trưởng thì tôi không nhớ - một ông đại tá mặt mày cau có. Còn có chủ nhiệm pháo binh trung đoàn. Nhưng ở châu Âu trung đoàn được dẫn dắt bởi trung tá cận vệ Lushnikov và phó phụ trách tổ chức động viên là một sĩ quan sẽ trở nên một ông tướng nổi tiếng trong tương lai của quân đội Liên Xô, khi đó còn là đại úy cận vệ Kraev, vốn tốt nghiệp một học viện quân sự nào đấy.

Tất cả, trừ Kraev, đều là những người từng tham gia Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại.


Vladimir Stepanovich Kraev (1937-2011), trung tướng, nguyên tư lệnh sư đoàn dù cận vệ 7 (1975-1977), tư lệnh TDQ độc lập 36 Zabaikal (1980-1985). Tốt nghiệp Trường chỉ huy BCHT cấp phân đội Viễn Đông mang tên nguyên soái Rokosovsky (DVOKU), Học viện Phrunze, Học viện BTTM. Con của một sĩ quan Học viện Quân chính Hồng quân công nông bị cải tạo 17 năm ở Siberie từ 1938. Sau đảo chính 1991 chuyển ngạch dự bị, về nhà làm chủ trang trại trồng rau và khoai tây ở Smolensk. Độc quyền cung cấp rau và khoai tây cho K-410 "Smolensk" đề án 949A "Antey" (sư đoàn tàu ngầm 11 Hạm đội Biển Bắc LB Nga) giai đoạn 1993-1998.

Còn tôi sau khi thực hiện tuyên thệ trước Năm Mới 1968 đã trở thành binh nhì cận vệ nạp đạn trung đội 3, đại đội pháo binh 1, tiểu đoàn nhảy dù 1, trung đoàn đã nêu tên ở trên. Vậy là, thần Số mệnh đã cho tôi cơ hội phục vụ trong sư đoàn Vitebsk nổi tiếng của binh chủng ĐBĐK Liên Xô...

Trong các giờ học chính trị, chúng ta thường được nghe rằng ở châu Âu thời gian gần đây tình hình không yên ổn. Ở Ba Lan, rồi ở Pháp bùng lên làn sóng phản đối của nhân dân. Các sinh viên cao giọng. Ở những người anh em Tiệp Khắc của chúng tôi cũng không yên. Tại đó đã thành lập một "Club 231" nào đấy, với thành viên là tất cả các phần tử bị đàn áp, những tay sai khét tiếng của phát xít không cam chịu thất bại năm 1945, những kẻ không hài lòng với chế độ hiện hành. Cầm đầu câu lạc bộ là một tay cựu phát xít Brodsky nào đấy. Các cơ quan tình báo phương Tây thì tăng cường các hoạt động lật đổ chống nước Tiệp Khắc xã hội chủ nghĩa. Ngày và đêm với sự giúp đỡ của các khinh khí cầu, người ta ném xuống các tờ rơi kêu gọi lật đổ chế độ cộng sản, và cứ tiếp diễn như vậy.

Ghi chú. Sau đó, qua bốn mươi năm tính từ khi các sự kiện này xảy ra, tôi tình cờ xem được cuốn sách "Những sự kiện Tiệp Khắc năm 1968 qua con mắt của KGB và Bộ Nội vụ Liên Xô", xuất bản tại Moscow năm 2010, bởi ban biên tập Hợp nhất Bộ Nội vụ LB Nga. Trong tuyển tập này người ta mô tả chi tiết các sự kiện những năm đó và những hoạt động của các trung tâm lật đổ phương Tây nhằm làm phân rã xã hội Tiệp Khắc.

Lúc đó tôi đã kịp được người ta giao chức bí thư chi đoàn Komsomol trung đội và tuyên truyền viên đại đội chúng tôi, do đó phải nghiên cứu một đống các bài báo ở "phòng Lenin". May mắn thay, báo và tạp chí cho chúng tôi thì người ta không tiếc, và tất cả chúng tôi đọc đến "thủng cả báo". Ngay cả các "anh già", phục vụ quá ba năm đang chờ đợi lệnh xuất ngũ cũng vậy.

Cuối tháng ba, có thể là đầu tháng tư, xe lửa đưa chúng tôi đến trường bắn pháo binh Dretun theo hướng Polotsk. Chuẩn bị bắn cối 82 mm theo kế hoạch. Xin nói rõ thêm rằng, đại đội chúng tôi trong tiểu đoàn đổ bộ được coi là đơn vị pháo binh. Mỗi tiểu đoàn có ba đại đội, cộng thêm đại đội pháo của chúng tôi.

Tới địa điểm quy định khi trời tối, sau khi dỡ đồ xuống khoảng rừng thưa, ngay lập tức chúng tôi dọn sạch tuyết ẩm trên bãi rồi bắt tay dựng lều dã chiến. Chúng tôi thậm chí có cả những bếp kim loại đặc biệt cho lều trung đội. Và chẳng mấy chốc chúng bắt đầu nhả khói, và trong lều khi gần nửa đêm đã thấy phần nào ấm áp hơn, đặc biệt gặp may là các "anh già", ngồi gần bếp. Chỉ vừa thiếp đi sau quá trình chuyển quân và dựng lán cực nhọc, thì sáng sớm đột nhiên vang tiếng kèn đồng: "Dậy! Báo động!".




Lên máy bay và thả dù thời 195x

Đứng trong đội hình vẫn còn ngái ngủ, dưới chân tuyết ướt rít kèn kẹt, những đôi ủng dạ của quân dù sau một đêm thậm chí không kịp làm khô. Sĩ quan chạy dáo dác đâu đó, còn chúng tôi chờ đợi. Cuối cùng, chỉ huy đại đội Dotsenko Boris Stepanovich (cũng người Ukraina) xuất hiện và tuyên bố:
 - Tất cả các chiến sĩ cận vệ, hãy trở về nhà ...

Một lần nữa chúng tôi chất đồ lên vẫn những chiếc toa "Stolypin" ấy. Đến Vitebsk chúng tôi đi thẳng về trung đoàn ruột thịt của mình. Sau vài ngày chúng tôi cất cối 82 mm vào kho, thay vào đó chúng tôi nhận SPG-9 (súng phóng lựu chống tăng có giá súng kiểu 9). Nhân tiện chúng tôi thay các khẩu súng tự động cũ bằng các khẩu AKMS mới. Sau tất cả các cuộc "làm mới" này một thời gian, chúng tôi một lần nữa lại được báo động triển khai đến Losvido. Đại điểm này không xa Vitebsk và ở trong một khu rừng đẹp. Tại đó có một thao trường huấn luyện của sư đoàn chúng tôi. Vào mùa đông sau khi "kiểm dịch" trước lễ Tuyên thệ, lần đầu tiên chúng tôi bắn đạn thật ở đây. Nhưng lần này, người ta nói rằng chúng tôi sẽ sống ở đó cho đến khi có lệnh đặc biệt, và sẽ không được thả cho vào thành phố. Sau đó, người ta giải thích, họ nói, sư đoàn được chuyển sang trạng thái sẵn sàng chiến đấu thường trực theo một kế hoạch nào đấy. Bắt đầu học công tác phá nổ, học Sambo cơ bản và hành quân-triển khai theo "báo động chiến đấu cấp cao nhất" đến 10 km. Đó là điều sau cùng và "tôi luyện" người lính đến thấu hiểu thực chất đời phục vụ quân đội. Ai không vượt qua, nghĩa là không phục vụ đến nơi đến chốn. Nếu ở nửa đường còn vang lên khẩu lệnh "Hơi độc!".

Đã qua mùa hè nóng, mà tất cả chúng tôi cứ sẵn sàng và sẵn sàng mãi. Các tuyên truyền viên ngày càng nói nhiều hơn về nhiệm vụ quốc tế, về sự hợp tác với quân đội các nước - tham gia khối Hiệp ước Warsaw. Tại các giờ học chính trị người ta phải học lịch sử của các quốc gia này, biên chế quân đội của họ.


Tập trận quân dù thời 197x

Mỗi ngày qua căng thẳng tăng lên. Thường các sĩ quan tụ tập đâu đó trong lều tham mưu, họp bàn hồi lâu, còn dẫn dắt các giờ học khi họ vắng mặt là các hạ sĩ quan. Các sĩ quan trở về rất tức giận, vì họ không được phép "tranh thủ" vào thành phố về gặp gia đình. Tuy nhiên, họ không "trút giận" sang chúng tôi, mà chỉ nói rằng chúng tôi sẽ sớm, hoặc về nhà, hoặc người ta sẽ ném chúng tôi đến một nơi Tmutarakan nào đó. Liệu chỉ các sĩ quan trung cấp và sơ cấp thì có biết tất cả các sắc thái của tình trạng này và chúng tôi được chuẩn bị sẵn sàng để làm gì, liệu người ta có cho họ biết chi tiết các chiến dịch tương lai? Tôi nghĩ rằng đó là điều khó xảy ra. Chỉ sau hàng thập kỷ tôi mới đi đến chỗ tin rằng bản thân đại tá sư trưởng cũng có thể không được biết các chi tiết của chiến dịch sắp diễn ra cho đến tận giây phút cuối cùng (trước khi có tín hiệu "Bão táp"). Ai phục vụ, chắc cũng biết rằng: đối với những trường hợp như vậy, trong két sắt tham mưu luôn có nhứng gói tài liệu đánh số dưới bảy con dấu: cái nào, theo tín hiệu nào sẽ được mở. Giá của các sự kiện sắp tới quá cao!

Ngày 18 hoặc 19 tháng 8 trong trại tuyên bố "Tập hợp", chúng tôi lên xe và được chở tới các sân bay Severnyi. Tại Vitebsk, có hai sân bay: một dân sự và sân bay kia là nơi đóng quân của Không quân Vận tải. Tôi còn nhớ, chỉ huy sư đoàn KQVT là thiếu tướng Zaitsev N.F., người sau này trở thành công dân danh dự của thành phố Vitebsk. Máy bay "An-12" dồn về đây với một số lượng khổng lồ, và đầy cả những chiếc "trồng ngô" (An-2). Tại đây, họ lần lượt chở chúng tôi đi nhảy. Như mọi khi, sau khi xoay chúng tôi trong không khí hai giờ, họ ném chúng tôi đến đúng nơi họ cần. Ngày và đêm, mùa đông cũng như mùa hè. Trong đó nhét đến 60 lính nhảy dù. Đó là sau này, sau chúng tôi, khi có những chiếc máy bay chở được nhiều hơn, mạnh hơn "Antei", "IL-76" ...


Lên máy bay thời 197x-8x


Quân dù tập trận thời 198x

Những chiếc máy bay gầm lên với toàn bộ sức mạnh, chúng tôi thấy cách không xa chủ nhiệm đổ bộ-nhảy dù (Airborne Service) trung tá cận vệ Kharitonov và đồng nghiệp của ông tại tiểu đoàn chúng tôi đại úy cận vệ Kryachko, còn bên cạnh - trên những chiếc bàn bằng bạt xếp những chiếc dù của chúng tôi mà ai mang đến. Khẩu lệnh: "Đeo dù!". Và chủ nhiệm nhảy dù trung đoàn theo từng hàng đi đằng sau chúng tôi, ông kiểm tra dù chính, rồi vỗ nhẹ vào vai: "Được rồi". Bởi ông không bao giờ lười biếng, mà luôn luôn đích thân kiểm tra toàn bộ trung đoàn! Tinh thần trách nhiệm của người chỉ huy chân chính đối với số phận của mỗi chúng ta là như vậy đấy.

Xếp hai hàng dọc theo đường dốc chúng tôi chui vào bụng "Annushka" và chia nhau ngồi xuống những chiếc ghế Đura. Bây giờ tiểu đoàn trưởng Dotsenko theo hàng đích thân đi kiểm tra chúng tôi, xem mỗi người: đã móc khóa carabiner treo dây đeo dù vào sợi cáp chăng trên đầu hay chưa.

Tôi và Kolya Bogattski (quê Saratov) ngồi cạnh nhau. Hồi lâu im lặng, chúng tôi nhìn nhau dò hỏi. Trong tâm trí chỉ quay quanh một câu hỏi: chúng ta bay đi đâu và để làm gì? Nếu trước đó trước khi nhảy dù luôn có một nhiệm vụ cụ thể được đặt ra: nhảy đêm, nhảy huấn luyện và nhảy có và không có vũ khí, nhảy khi tập trận và đại loại như vậy. Chúng tôi tất thảy đều biết trước và biết cả khu vực đổ bộ. Còn hôm nay - chỉ có sự im lặng. Sự hồi hộp chờ đợi làm chúng tôi choáng ngợp. Chúng tôi đã bay sang giờ thứ hai. Chúng tôi nhìn đại úy Dotsenko, nhưng anh nhắm mắt lại và ngồi bên cạnh buồng lái. Thông thường anh với tư cách người điều phối, sau khi hộ tống tất cả chúng tôi nhảy thì anh sẽ là người nhảy cuối cùng. Và bây giờ chúng tôi chờ đợi cửa buồng lái mở, ai đó trong số họ sẽ đụng tay vào người điều phối viên thả dù - người chỉ huy tiểu đoàn, sau đó bật đèn chớp phía trên cửa cabin phi công, rồi tiếp đó là tiếng còi báo hiệu. Khi đó, chúng tôi đứng dậy và quay người ra phía cửa, chúng tôi nhìn xem cách cửa khoang chứa mở ra thế nào và theo khẩu lệnh "Nhảy!" dưới tiếng còi hiệu rú mà lao xuống vực thẳm. Nhưng hình như có điều gì đó không đúng như vậy, vì máy bay đã đáp thấp xuống và qua các cửa lấy sáng chúng tôi nhìn một thành phố nào đó gần đường băng cất-hạ cánh. Khi tiếng gầm của tuabin đã lặng, chúng tôi nghe lệnh cởi dù và rời khỏi khoang máy bay. Vậy đây là lần đầu tiên chúng tôi đổ bộ mà không dùng dù.
.......

[qtdc]

(tiếp)

Máy bay của chúng tôi đậu hơi lệch về một bên so với đường băng bê tông. Xa xa là một thị trấn nhỏ. Ngay sau đó một trong những sĩ quan nói rằng chúng ta đang ở Baranovichi. Nghĩa là chúng tôi đã đến gần biên giới quốc gia của Liên bang Xô viết.

Chưa kịp định hướng cho đúng thì trời đổ mưa, và chúng tôi bị ướt một chút, vì những chiếc máy bay đã đóng cửa "salon" của chúng, còn dưới cánh thì không đủ chỗ cho tất cả mọi người. Tuy nhiên, ngay sau đó các phi công không biết từ đâu đã quay lại. Thương tình chúng tôi, họ quyết định giúp chúng tôi sấy khô bằng cách cho chạy một tua bin. Chúng tôi đứng dưới dòng khí thải nóng, gần như nghẹt thở, sớm cảm thấy sự ấm áp của bộ combinezon của mình. Những xe bếp dã chiến từ đâu đó hiện ra, cho chúng tôi ăn một bữa trưa no nê. Sau đó phó chính trị ngồi xuống đám cỏ vẫn còn ướt vì mưa gần "máy bay". Tuy nhiên, anh đã trải trước cho mình một tấm bạt lều. Và mọi người bắt đầu "ngộ": bây giờ sẽ có một cuộc nói chuyện nghiêm túc. Tiện thể phải nói thêm, trong đại đội pháo binh chúng tôi theo biên chế thì đại đội phó chính trị là không có. Rõ ràng, đó là do quân số đơn vị nhỏ. Đại đội chúng tôi chỉ có 54 quân nhân. Trong các đại đội có hơn 100 quân nhân, đại đội phó chính trị luôn luôn có, còn đại đội chúng tôi - thì không. Vì vậy, chỉ đúng một vài tháng trước đây tại chỗ chúng tôi xuất hiện một "chính ủy" - theo biên chế thời chiến. Thượng úy dự bị Kharchenko hiện là một giáo viên lịch sử trong một trường phổ thông của tỉnh.







Vậy là anh trở về từ một cuộc họp nào đó, và điều đầu tiên anh ra lệnh cho tất cả mọi người lấy sổ tay và phong bì gửi thư ra khỏi ba lô (bao thư hồi đó giá 1 kopek, và những bức thư của lính được giao tới bất cứ nơi nào trong nước miễn phí). Chúng tôi lấy ra và chờ đợi.

- Nào, các chàng cận vệ - từ này anh đã quen sử dụng khi chuẩn bị ở thao trường huấn luyện. Thậm chí các chàng cận vệ còn gắn cho anh chiếc huy hiệu cận vệ cạnh "quả trám" của trường đại học. Nghĩa là, anh đã trở thành người mình, - chúng tôi lấy bút và giấy ra. Chúng ta sẽ viết thư về nhà. Tôi xin các bạn hãy hiểu rằng các bạn sẽ viết như tôi đọc cho các bạn viết. Hiểu rồi, phải không? Không thừa chữ nào!

Trong tâm trí mọi người chợt lại lóe lên ý nghĩ rằng việc này không phải chuyện đùa, nghĩa là phía trước chúng tôi sẽ là một thử thách rất khó khăn. Nhưng cái gì? Và sẽ thực hiện ở đâu? Một số người suy đoán. Trong lúc này tất cả những suy nghĩ mọi người vẫn giữ cho riêng mình, họ cẩn thận vẽ các chữ cái thành các từ, các dòng, ghi địa chỉ gửi các bà mẹ, các cô vợ, ai đó chỉ đơn giản - là gửi bạn bè. Mẫu văn bản, gửi cho mẹ ở ngôi làng xa xôi miền trung tâm Tatarstan, tôi vẫn còn nhớ. Đương nhiên, hồi đó tôi viết bằng tiếng Tatar:
                                                                                          

Mẹ kính yêu!

   
Con gửi lời chào mẹ từ Vitebsk. Con xin chào (liệt kê tất cả những người thân, hàng xóm và bạn học cũ, đồng nghiệp - các công nhân cơ khí, có đến 10-15 người).

Bản thân con vẫn còn sống - sống khỏe, con chúc sức khỏe mẹ và tất cả mọi người còn lại. Con vẫn công tác bình thường. Các ngày chủ nhật con được nghỉ, con đi xem phim, ăn kem. Các bạn đồng hương huyện mình (cùng chung một khu nông nghiệp của chúng tôi trong trung đoàn có cả thảy 8 người) cũng vẫn bình thường, bọn con gặp nhau hàng ngày. Thời tiết ở đây bình thường, đâu đâu cũng đang mùa thu hoạch. Con buồn nhớ chiếc máy kéo của con. Nó bây giờ như thế nào rồi? Không anh chàng say rượu nào làm hỏng nó đấy chứ? Mẹ hãy nói với ông đội trưởng giữ gìn cho tốt, để khi trở về con lại ngồi sau tay lái của mình.

Vâng, mẹ ơi, chúng con sắp tham gia các cuộc tập trận lớn, do đó mẹ đừng lo lắng nếu lâu mẹ không nhận được thư. Khi nào từ đó trở về, con sẽ viết thư cho mẹ biết cụ thể mọi chuyện. Trong khi chờ đợi, con xin chào tất cả mọi người một lần nữa (liệt kế tên trong danh sách), con cầu chúc tất cả mọi người luôn có sức khỏe tốt. Cái chính là mẹ phải chăm sóc bản thân. Hơn một năm nữa con sẽ trở về nhà. Khi đó mẹ con mình sẽ lại sớm tối có nhau (tôi là con trai duy nhất của mẹ và lớn lên không có cha).
                                                                                                                              

Tạm biệt mẹ.

Cầu chúc mẹ những điều tốt đẹp nhất, con trai của mẹ, Irek.

                                                                                                                                                               

20 tháng 8 năm 1968.

Đó là văn bản mẫu bức thư gửi mẹ hồi đó của tôi. Tuy nhiên, khi bình thường, bức thư của tôi mất nhiều thời gian hơn mới có thể nhận được. Nhưng bây giờ, rõ ràng, không phải thế. Gấp tờ giấy xé vở viết thư cho vào phong bì, tôi tự hỏi: liệu đã viết hết tất cả chưa? Và chính trị viên của chúng tôi ngay lập tức cảnh báo:

 - Phong bì không được dán! Địa chỉ nhà viết chưa? Lúc đó, các chỉ huy trung đội, thu tất cả cùng nhau và đưa cho tôi, - sau khi anh đếm xong số phong bì, anh nhét chúng vào một túi nhỏ và mang đi đâu không rõ. Tôi nghi ngờ rằng ai đó sẽ nghiên cứu trong một thời gian dài các bức thư của chúng tôi, và nếu ông ta tìm thấy trong đó những từ "Tiệp Khắc" hoặc "Brno" ông sẽ lấy mực đen xóa đi.

Chưa kịp lấy lại cảm xúc của mình sau "công tác viết thư", thì một đoàn xe tải quân sự đã dừng lại gần đó. Tiểu đoàn trưởng Dotsenko hiện ra:

 - Các trung đội trưởng, nhanh chóng nhận đạn và phân phối cho bộ đội!

Tôi cùng "anh già" Borisov, cả hai phải chia một hộp kẽm chứa đạn súng tự động.

Vì binh nhất cận vệ Borisov tại thời điểm có thông báo báo động chiến đấu cao theo Luật Nghĩa vụ quân sự cũ đã "cày hết" ba năm, bây giờ anh sang năm thứ tư (đợt "giải ngũ" vào tháng Năm, nhưng bị ghìm lại), tôi quyết định chia đạn. Với lựu đạn cầm tay thì không có vấn đề gì. Người ta cho hai: một là F-1, thứ hai - RG-42. Mở hộp kẽm bằng chìa đặc biệt và đổ các gói các tông ra tấm bạt. Tôi chia: bên phải - cho mình, bên trái - cho Borisov, lúc này ngồi dịch một chút sang bên và đang lau súng. Tôi nhớ đến bộ phim "Đám cưới ở Malinovka", nơi bọn cướp chia nhau những thứ chúng cướp bóc: "đây cho mày, đây cho tao, cái này cũng của tao". Tôi cười thầm. Và đột nhiên tôi biết rằng trong hộp kẽm số gói là lẻ. Nghĩa là thừa một bao bì. Chia cho ai đây? Chả lẽ lại nhét cho "anh già" thêm trọng lượng để mang vác. Chỉ vừa mới để kẹp đạn thừa vào đống của mình, tôi đã nghe tiếng gầm khủng khiếp của Borisov:

 - Này, chàng trai trẻ, không được ăn gian, để kẹp đạn đấy cho anh!

 - Nhưng các "anh già" không được phép mang thêm trọng lượng - tôi phân trần nửa đùa nửa thật, - tuy nhiên chỉ thêm vài trăm gram thôi mà.

- Anh sẽ cho em "các gam thừa"! Giờ thì, Irek, không "già" hay "non" gì nữa. Anh cảm thấy chúng ta không bay đi để tập trận đâu. Chúng ta tất cả đều là chiến sĩ nhảy dù cận vệ rồi. Và điều này, người anh em ơi, nó ràng buộc chúng ta bởi trách nhiệm lớn đấy. Nếu cậu hiểu, hãy để kẹp đạn thừa cho anh! Nếu không, khi anh bắn hết thì anh bạn trẻ ơi, lấy gì mà anh yểm hộ em?

Ghi chú. Sasha Borisov là một chàng trai tốt. Xin nói thêm, cũng như tôi, trước khi nhập ngũ, anh lái máy kéo ở nông trường quốc doanh. Luôn luôn bình tĩnh, vóc dáng mạnh mẽ. Ra quân tháng Mười năm 1968 với quân hàm binh nhất cận vệ.

Sau khi nhận xong đạn dược, chúng tôi thảy đều im lặng. Mỗi người chìm trong suy nghĩ của mình. Điều gì sẽ xảy ra với chúng tôi giờ đây, người ta phái chúng tôi đi đâu? Không vô cớ, tôi nghĩ, mà người ta cấp cho chúng tôi đạn dược và lương khô đủ gần một tuần. Vậy là không phải chuyện đùa. Một nỗi lo sợ không sao cắt nghĩa được ùa đến với tôi. Thế giới xung quanh chúng tôi cũng đã trở thành thế giới khác. Bản thân tôi nghĩ gì những giờ phút này, nhét đạn đầy các băng đạn dự trữ và nhồi các trái lựu đạn chiến đấu vào ba lô đổ bộ? Tôi không nhớ nữa. Trước hết, một lần nữa tôi kiểm đồ chứa trong ba lô: các cổ lót mới, kim-chỉ, một vài cuốn vở viết thông thường, máy ảnh "Smena-2" và một vài cuộn phim dự trữ. Chiếc bình nước nhỏ và cái thìa trước tiên. Có vẻ như tất cả mọi thứ đúng chỗ. Tuy nhiên, ba lô nặng lên nhiều bởi các băng đạn dự trữ và khẩu tự động sau lưng cũng trở nên đáng kể. Vẫn kịp ghi lại trong cuốn sổ ghi chung vài chữ: chúng ta ở đâu và đang chuẩn bị làm gì đó. Tôi, với tư cách cổ động viên đại đội, từ hồi ở thao trường đã bắt đầu ghi nhật ký, mà không hề suy nghĩ: tôi cần nó để làm gì? Viết khi nào thì hợp? Nhưng tôi ghi chép đều đặn: chỉ cần 5-6 dòng: làm gì ngày hôm nay, gặp ai, v.v. Tuy nhiên, không ai biết về điều đó đến khi nào, đến thời gian nào...

<a href="http://www.youtube.com/watch?v=E34lwjK60fw" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=E34lwjK60fw</a>
Mùa xuân Praha 68. Các cuộc hội đàm và ký kết

Cảm giác lo lắng khó chịu vẫn không mất. Đầu óc quay cuồng những suy nghĩ khác nhau: làng quê thân yêu, mẹ, chiếc máy kéo "Belarus", cánh đồng thân thương và một cái gì đó khác nữa. Nhưng không có cảnh dáo dác, căng thẳng và hoảng loạn. Tất cả đều ai làm việc đó. Thượng sĩ cận vệ Anatoly Simonov, chỉ huy trung đội ba của chúng tôi, liên tục đi từ nhóm này sang nhóm khác, kiểm tra tình trạng vũ khí.

Ghi chú. Anatoly Simonov được gọi nhập ngũ từ thành phố Sumy (Ukraine), nơi anh làm việc trong nhà máy radio. Trong thời gian đang miêu tả, anh chỉ huy trung đội của chúng tôi, vì thượng uý Trofimets chỉ một vài tháng trước đây bỗng đổ bệnh nặng và đã được đưa vào bệnh viện. Vì vậy, vị trí chỉ huy trung đội được giao cho cấp phó của anh là Simonov. Là người chỉ huy nghiêm khắc, nhưng không thù vặt. Không bao giờ phạt những lỗi không đâu. Đối xử công bằng với "ma già" cũng như "ma non". Bản thân cũng là "búa liềm" (năm thứ hai phục vụ).

Cuối cùng, từ đâu không biết, đại úy cận vệ Dotsenko gần như chạy đến xuất hiện, ông hổn hển một chút rồi lệnh tập hợp đội hình:

- Nào, các chàng cận vệ, giờ của chúng ta đã đến! - Mắt tiểu đoàn trưởng lấp lánh, nhưng nghiêm trang hơn bao giờ hết, - tôi vừa từ BTM sư đoàn về (BTM ấy đặt đâu trên cánh đồng lộ thiên này thì chúng tôi chẳng đoán ra), nhiệm vụ chiến đấu đặt ra cho chúng ta: bay đến Tiệp Khắc để giúp đỡ nhân dân anh em. Tại đó ngày hôm nay sẽ quyết định số phận của chủ nghĩa xã hội. Ở đó có các lực lượng kích động nhân dân, ở đó bọn phản cách mạng đang ngóc đầu dậy. Chúng ta sẽ đổ bộ cạnh thành phố Brno. Đây là thành phố lớn thứ ba ở Tiệp Khắc. Thủ phủ miền Moravia, cũng là một nước cộng hòa trong liên bang của họ. Trong thành phố này có một học viện quân sự pháo binh, nơi theo tin tình báo của chúng ta, là trung tâm của các đối thủ của chính quyền hiện nay, những kẻ phản cách mạng điên cuồng nhất. Nhiệm vụ giao cho sư đoàn chúng ta - chiếm thành phố và phong tỏa học viện này, nhưng cũng còn gần đó một sân bay lớn. Đây cũng là mục tiêu đánh chiếm của chúng ta - tiểu đoàn trưởng dừng lại và ánh mắt chăm chú lướt qua các hàng quân - có ai hỏi gì không? - Đúng rồi, còn có thể có những câu hỏi nào nữa, bây giờ mọi thứ đã rõ ràng - nhưng các chàng cận vệ, chúng ta đừng xấu hổ trước châu Âu, hãy cho họ thấy những người lính nhảy dù Xô viết là thế nào?

Hàng quân xao động nhẹ, nhưng không thấy những người muốn bày tỏ sự ủng hộ tiểu đoàn trưởng bằng những phát biểu bổ sung như "chúng tôi biểu quyết". Rồi mọi người lặng xuống. Đứng trong hàng ngũ, những người lính thường im lặng. Và sự im lặng, như mọi khi, được xem như là sự đồng ý và chấp thuận. Tiểu đoàn trưởng một lần nữa chậm rãi đi qua hàng quân. Ông chỉnh lại nút áo bộ combinezon của người này cho phù hợp, đẩy đóng lại khóa an toàn đang mở của khẩu tự động cho người kia. Bây giờ tiểu đoàn trưởng nhắc đến cha ruột mình. Một lực vô hình bỗng gắn chặt hơn chúng tôi với người chỉ huy tiểu đoàn trong thời điểm này. Người ta quên đi những than phiền và sỉ nhục nhỏ nhặt, ngay cả những khác biệt về cấp bậc và tuổi tác cũng như không hiện hữu. Trước mặt chúng tôi là một người đàn ông, mà có lẽ, chỉ một vài giờ nữa, sẽ dẫn dắt chúng tôi vào trận chiến. Và số phận cũng như cuộc sống của mỗi chúng tôi đang ở trong tay của ông.

Bản thân Boris Stepanovich nghĩ gì thời điểm này? Liệu có sợ hãi, hay lo lắng nào đấy trong trái tim ông không? Hoặc trong những giây lo lắng ông đã nghĩ về cấp dưới của mình, nhớ những người thân yêu của mình? Khả năng là như vậy.


Tăng Nga trên quảng trường Vaclav Prague 1968

Ghi chú. Dotsenko Boris Stepanovich, đại úy cận vệ. Dân tộc Ukraina. Mùa đông năm 1969 nhận quân hàm "thiếu tá". Trong những năm chiến tranh. ông cùng với cha mẹ di tản đến Bashkiri. Vì vậy, tôi luôn gọi ông là "đồng hương" (Tatarstan và Bashkortstan nằm cạnh nhau, có lẽ vì vậy tôi được trở thành "đồng hương", nhưng ông cũng không cho tôi bất kỳ ưu đãi nào trong suốt quá trình phục vụ). Người ta nói rằng trong những năm bảy mươi, bác sĩ quân cấm ông nhảy dù. Do đó, ông được chuyển sang một đơn vị pháo binh ở đâu đó gần Minsk, nơi sau này ông trở thành người chỉ huy trung đoàn ...

Sau một vài huấn thị nữa thì tới bữa ăn tối. Dạ dày no căng thì tâm trạng cũng tốt hơn, nhưng cũng ít luôn cả suy nghĩ.
.........