BÁU VẬT CỦA CHA - NGƯỜI LÍNH TÌNH NGUYỆN
(tiếp)
Con bé lớn lên trong nước mắt tủi hờn vì luôn bị bọn trẻ cùng lứa bắt nạt. "Con đấy không có anh em gì bênh đâu, trêu nó đi chúng mày ơi!" "Con đấy không có bố đâu, đánh nó đi, sợ đếch gì mẹ nó!" đứa con gái của ông cựu tổng biên tập (nay đã chuyển công tác về Hà nội) còn độc mồm nói rằng:" Nó không phải con liệt sỹ đâu. Nó chỉ mang danh thôi. Mẹ nó chửa hoang đấy!" Hình như con bé kia đổ tiếng xấu cho mẹ nó để tẩy rửa vết nhơ của mẹ mình? Như thể muốn chứng minh nó là con của người chồng chính thức của mẹ nó, dù khuôn mặt nó giống hệt ông cựu tổng như hai giọt nước? Anh và em trai nó luôn sẵn sàng bênh nó, nên con bé mồ côi khốn khổ chẳng dám làm gì. Nó cũng không dám nói với mẹ vì sợ mẹ nó buồn. Nó chỉ biết để mặc cho những giọt nước mắt tủi hờn lăn dài trên má khi mẹ nó chưa đi làm về. Nó chăm học, chăm làm việc nhà giúp đỡ mẹ. Nó không làm gì phiền hà tới ai, không trêu chọc phá phách ai. Tại sao bọn trẻ có đủ đầy bố mẹ anh em lại cứ thích bắt nạt một đứa mồ côi cha và thiếu anh chị em như nó? Nó không hiểu được. Nó mong cho mình nhanh làm người lớn để khỏi bị bắt nạt! Để có thể tìm vào với bố nó!
Con bé trượt vào đại học. Nó nộp hồ sơ thi vào trường Văn hóa, ngành Bảo tàng, Thư viện. Nó rất thích đọc sách, thích được đi đó đây như các nhà khảo cổ. Nhưng nó không đạt điểm chuẩn. Gần tới ngày thi nó bị mắc chứng đau mắt đỏ, nó sốt cao, bên mắt trái của nó sưng húp, tấy đỏ không thể mở được. Tới ngày thi, nó cố mở hé được một chút và đi tới trường. Cũng may năm đó, 1986, người ta thí điểm tổ chức thi đại học tại địa phương chứ không phải kéo nhau về Hà Nội. Nhưng nó đã không đạt được như mong muốn.
Nó định năm sau sẽ thi tiếp. Mẹ nó bảo nếu không đỗ sẽ nhờ người quen xin cho nó đi học trung cấp gì đó cho có nghề nghiệp. Chưa tới mùa thi thì có đợt tuyển Lao động Hợp tác Quốc tế, (mà bây giờ người ta gọi là đi Xuất khẩu Lao động Dư thừa) ưu tiên số một cho con em thương binh, liệt sỹ. Thế là mẹ nó làm thủ tục xin cho nó đi. Hy vọng một cuộc sống khấm khá hơn! Có kẻ không tốt bụng trong cơ quan lại bắt đầu có chuyện để bàn tán về nhà nó.
Cuộc đời nó lật sang một trang mới. Bắt đầu của kiếp tha hương! Ai cũng bảo nó được kế thừa những đức tính tốt của cha nó. Có lẽ đúng vậy! Nó học tập tốt, chỉ sau một tuần sống trên đất bạn, nó đã mời được cô giáo tới thăm chúng nó ở ký túc xá. Món quà cô tặng bị một chị cùng phòng chiếm làm của riêng. Tuần tiếp theo nó lại mời thầy giáo tới. Thầy mang cho cả lớp món quà mà nó nói thích khi hội thoại trên lớp. Tuần thứ ba, cô Dunger, cô giáo người Đức đầu tiên của nó mời lớp nó tới nhà vườn của cô thưởng thức bánh ngọt cô làm. Thầy cô nào cũng quý nó, thường đem theo quả cây và hoa lấy từ vườn nhà tới lớp bảo nó chia cho các bạn, để cám ơn nó đã giúp các thầy giải thích cho các bạn hiểu bài nhanh. Kết thúc khóa học, thi chứng chỉ nó xếp loại sehr gut kèm theo dấu sao. Vậy mà phần thưởng cho cá nhân ưu tú lại được chị cán bộ dành cho người có cái lưỡi dẻo hơn nó. Cả lớp ai cũng bất bình thay. Nó bắt đầu được "nếm mùi vị" cuộc đời từ đó. Nó luôn làm việc tốt. Người Đức rất công bằng nên chị cán bộ không có cơ hội để thiên vị ai nữa... Nó thường xuyên được nhận phần thưởng vào các dịp lễ đặc biệt của cả hai nhà nước. Những đồng tiền thưởng luôn được nó ưu tiên cho sách. Nó được giảm bớt giờ làm để đi học nâng cao. Được tăng lương. Được ưu tiên về phép đợt đầu. Được xếp vào đối tượng phát triển Đảng. Nó thấy vui vì giống mẹ, hai mươi tuổi là vào Đảng rồi. Nó chuẩn bị lên lãnh sự quán vùng Karlmark Stard để học chính trị thì xảy ra biến cố Đông Âu. Thế là tất cả chìm vào quên lãng.
Nó trở về sau hơn ba năm sống xa mẹ. Điều đầu tiên mà nó nghĩ tới là đi tìm bố nó. Xong rồi mới tính tới chuyện an cư và lập nghiệp. Nhưng nó bị mẹ chi phối, bị người đời đẩy đưa. Tất cả mọi kế hoạch nó sắp đặt trước khi quyết định hồi hương đều bị đảo lộn hết.
Mấy tháng sau nó lấy chồng. Đốt cháy giai đoạn tìm hiểu yêu đương. Mẹ nó cứ nghĩ đã tìm được chỗ dựa vững chắc cho cuộc đời nó, nên khuyên ngày khuyên đêm cho nó thuận tình. Nhà bên kia thì cứ thúc giục và áp dụng chiến lược "rào cổng" nhà nó. Nó nghĩ mọi điều nghe thấy, nhìn thấy đều là sự thật. Sống với nhau chắc rồi sẽ có tình cảm! Nó chấp thuận! Nhưng ngay trong ngày cưới, nó cay đắng nhận ra rằng nó đã quyết định sai lầm một việc hệ trọng nhất trong cuộc đời!!!
Khi đã "trói" được nó rồi, người ta không cần phải đeo mặt nạ nữa. Nó lần lượt đi hết từ ngạc nhiên này đến sửng sốt khác. Nó hoàn toàn thất vọng về gia đình của người mà nó đã trao thân gửi phận cũng như chính bản thân anh ta! Nó không vượt lên được dư luận nên không muốn thay đổi một việc đã rồi!!!
Nó đành chấp nhận sự thật. Cố gắng nguyện làm tròn bổn phận làm con, làm vợ, rồi từ từ nhỏ to khuyên nhủ chồng sửa đổi. Nó cũng biết phải hy sinh bản thân để thích nghi với gia đình chồng. Nhưng đã gần hai mươi hai năm rồi, mọi cố gắng của nó dường như hoàn toàn vô ích! Nó đã quá mỏi mệt và bắt đầu buông xuôi... Hai con người trưởng thành trong hai khuôn mẫu gia đình hoàn toàn trái ngược thật khó có thể tìm được tiếng nói chung! Khó hơn khi muốn họ giống như mình! Càng khó hơn khi mình không thể giống như họ được!
***
Khi đứa con đầu lòng của nó cứng cáp. Nó quyết định vào với bố nó. Mẹ nó bảo phải liên hệ trước với địa phương trong ấy đã. Mẹ nó viết thư gửi sở LĐTB&XH tỉnh Bình Định nhờ giúp đỡ, vì không biết bố nó nằm ở NTLS huyện Bình Khê hay xã Bình Khê? Một thời gian lâu sau, nó không nhớ rõ năm chín mươi mấy. Nhà nó nhận được thư, nó run run đọc dòng chữ "phòng Lao động, Thương binh và Xã hội huyện Tây Sơn". Thư phúc đáp cho mẹ nó chỉ vẻn vẹn mấy dòng: "Chúng tôi xin báo tin để bà và gia đình được biết: chúng tôi đã dò tìm trong danh sách liệt sỹ của mười nghĩa trang do huyện quản lý, nhưng không gặp tên của liệt sỹ Hoàng Xuân Minh. Xin thành thật chía buồn cùng gia đình! Chúc bà và gia đình sức khỏe và may mắn trong việc tìm kiếm người thân!"
Bức thư như gáo nước lạnh giội vào người mẹ con nó trong ngày mùa đông gió bấc, dù khi đó đang chiều hè chang chang nắng cháy.
Sao lại thế? Câu hỏi của tuổi thơ lại lặp lại trong nó. Sao có thể thế được? Giấy báo tử ghi rõ ở nghĩa trang cơ mà. Sao lại không thấy trong danh sách? Nó hy vọng người ta tìm sót. Vì chẳng biết bấu víu vào đâu, nó bảo mẹ gửi thư tha thiết nhờ người ta tìm kỹ lại giúp thêm một lần nữa, nhưng lần này thì không có hồi âm. Sau đó một thời gian nữa, mẹ nó nhận được bức thư của một cưụ binh ở Quảng Ngãi, báo tin về một liệt sỹ trùng tên với bố nó, còn mọi thông tin đều sai lệch, nơi nó sống không có địa danh nào giống quê liệt sỹ được nhắc tới trong thư nên mẹ nó cũng không biết báo tin ấy cho ai .
Thế là hy vọng tiêu tan. Ông bà nó cứ héo mòn dần đi theo ngày tháng. Biết tìm bố nó ở đâu? Biết tìm đồng đội của bố ở đâu? Biết tìm đơn vị cũ của bố ở đâu bây giờ? Tại sao trong giấy báo tử lại ghi từ đại đội rồi lên thẳng trung đoàn? Bỏ qua tiểu đoàn? Một trung đoàn thì có biết bao đại đội? Đơn vị của bố nó giờ có còn nữa không? Đóng chốt ở đâu? Những người lính cùng kề vai sát cánh với bố nó năm xưa có ai trở về? Giờ đang ở đâu? Những bạn bè bố từng tiễn đưa ra chiến trường có những ai trở về? Sao không thấy ai tới thăm gia đình nó???
Trong ký ức tuổi thơ của nó. Có một bác bộ đội tên là Q. cùng đơn vị bố, đi công tác qua làng rẽ vào nhà chơi thăm ông bà nó. Bác mặc bộ quân phục thắt lưng rất gọn gàng. Nhìn bác đậm đà chứ không cao dỏng như bố nó trong bức ảnh vẫn treo trên tường. Bác ngồi nói chuyện với ông bà bên bộ bàn ghế đơn sơ dùng để tiếp khách kê ở gian cạnh lối cửa vào. Các cô ngồi trên cái phản lim ở gian giữa tiếp chuyện bác bộ đội từ chiến trường bố về chơi. Nó cũng mon men xán đến, tất cả mọi người đều cùng nhắc nó chào bác khiến nó vốn đã nhút nhát lại càng thêm bẽn lẽn hơn.
Cô cả bảo nó:
- Chào bố đi con!
Nó hất hàm:
- Ứ phải bố.
Bà nội không hài lòng, mắng: -Không chào bác lại hất hàm, hư nào!
Bà cốc cho nó một ngón tay vào đầu đau điếng.(Đó cũng là miếng đòn duy nhất trong đời bà nội dành cho nó).
Cô cả thấy vậy xoa đầu nó suýt xoa:
- Bà khảo cháu một cái rõ đau! Không phải bố nhưng cùng đơn vị với bố, gọi thay bố cũng được chứ có sao đâu con!
Nó làm sao hiểu được những điều như thế. Nó chỉ ứ ừ lắc đầu. Bác bộ đội Q. chạy ra muốn bế nó, nó xấu hổ với người lạ nên không theo. Bác nựng nịu:
- Nào! Ra đây bố ngẵm cái! Xem lớn bằng nào, vào còn kể cho bố Minh nghe!
- Ứ ừ, không phải là bố, bắt gọi bằng bố thì ứ theo!
- Ừ, thế không gọi bố thì gọi bác vậy! Ra đây cho bác ngẵm cái! Nào!
Bác cười rất tươi chờ đợi, khuôn mặt bác trắng trẻo, vuông vức hơn khuôn mặt bố nó trong ảnh. Mọi người khích lệ, con bé vẫn nhất định giữ vững lập trường quan điểm rõ ràng. Nó ngồi nép bên người cô cả, chờ đợi một điều gì đó từ bố gửi về...nhưng, hình như nó không nhận được gì cho riêng mình cả...Hình như năm ấy nó lên năm tuổi!
Cái khoảnh khắc ấy giờ đây đáng quý với nó biết nhường nào! Cái khoảnh khắc lạ lẫm với người đồng đội của bố ấy giờ trở nên một món quà thật vô giá đối với nó! Bố nó nhập ngũ khi nó còn thiếu hai ngày nữa mới tròn ba tháng tuổi. Bố nó vẫn còn chưa hết xấu hổ khi mới được làm cha. Bố nó còn quá trẻ mà, mới có hai mươi hai tuổi, còn mẹ nó thì hai mươi ba.Khi chia tay, chỉ dám nói với nó rằng: "NÀO! NHÀ NGƯƠI RA TA BẾ!" rồi ra đi mãi mãi. Nó chỉ biết về bố qua lời kể của người lớn. Ký ức của nó về bố chỉ được khắc họa qua mấy phút giây ngắn ngủi bên người đồng đội năm xưa! Nó cảm thấy trân trọng giây phút ấy vô cùng! Nhưng bác Q. ơi! Con bé biết tìm bác ở đâu bây giờ? Những người may mắn được gặp bác hôm ấy chắc chả ai còn nhớ gì đâu! Bởi tất cả đều luôn phải vật lộn với cuộc mưu sinh đời thường...Chỉ có con bé ở tận cùng của nỗi mất mát thì vẫn luôn trăn trở về bác. Bác ơi! Bác đang ở đâu??? Nó theo dõi mục "nhắn tìm đồng đội" trên đài truyền hình, thỉnh thoảng thấy đưa tin CCB các đơn vị đi tìm đồng đội trên các chiến trường xưa. Nó tự hỏi: "Trong số đó có ai từng là đồng đội của bố nó? Và thầm mong bao giờ cho đến lượt chiến trường nơi bố nó đã ngã xuống?
Cuộc sống vẫn theo dòng chảy xuôi bất tận. Như bao bạn bè cùng trang lứa, những đứa đã một lần bước chân đi tìm cơ hội nơi xứ người như nó, khi trở về khó có thể tìm được chỗ đứng thích hợp trong xã hội nếu không có " nền tảng,ô, dù". Chật vật suốt tám năm trời. Không làm được những điều mong muốn cho người thân, cả người đã chết và những người đang sống. Nó lại một lần nữa đành dứt áo ra đi...Lần này, nó không hề háo hức chút nào. Nó không hề muốn đi. Nó muốn ở nhà chăm sóc mẹ nó và nuôi dạy con thơ! Nó bươn trải không đủ cho những lần phải đưa mẹ đi điều trị tại bệnh viện tâm thần tỉnh. Nó muốn xin vào làm ở cơ quan mẹ nó, thế chỗ khi mẹ nghỉ hưu. Nhưng đùng một cái mẹ nó phát bệnh. Người ta cho mẹ nó nghỉ luôn và nhận người khác. Nó hy vọng vào dịp chia tỉnh, các cơ quan tỉnh sẽ chia đôi. Mẹ con nó xin xỏ các cơ quan mẹ từng công tác, hoặc ở tỉnh trên nơi nhà nó đang định cư, hoặc ở tỉnh dưới nơi quê gốc nhà nó cũng được. Nhưng đâu có ai thèm đếm xỉa đến con của một nhân viên quèn bị tâm thần đã về hưu? Người ta đùn đẩy cho nhau. Nể quá thì người ta ban cho một lời hứa suông. Nó cũng đã cư xử rất "biết điều" nhưng mặt mũi nào người ta dám nhận của mẹ con nó! Nếu nó là con ông cựu tổng, cựu trưởng phòng như cái Đ.cái Tr. thì dù không muốn họ cũng vẫn phải nhận nó vào làm. Hai đứa kia nào có hơn gì nó đâu. Nhưng nó chỉ là con của mẹ nó! Và nó đành phải để lại đứa con nhỏ dại cho người mẹ bệnh hoạn chăm nom. Rằn lòng ra đi hy vọng tìm chút vốn liếng rồi trở về gây dựng cơ đồ...Nó tự nhủ sẽ về với ông bà trước lúc ông bà mãi mãi đi xa...Nhưng nó đã không làm được. Nó có quá nhiều gánh nặng làm dâu, nên nó phải quên đi bản thân nó và bỏ lỡ mất cơ hội hợp thức hóa giấy tờ tùy thân trên xứ người. Ông rồi bà lần lượt ra đi, không ai có thể chờ được bố nó trở về. Còn nó thì đã không thể về để gặp ông, bà lần cuối. Nó đã không đưa được bố trở về cho ông bà nó. Nó ra đi mà tới giờ vẫn chưa nhìn thấy đường về. Bởi trên vai nó đang mang thêm một gánh nặng mới: "trồng người" ở trên xứ người.
