Cõi đời hư thực

[hoi_ls]

Bỗng môi anh Củng mấp máy, rồi từ miệng anh cất lời của một bài hát, giọng ú ớ, lúc nhoà, lúc rõ: "Trường Sơn ơi... trên đường ta qua, không một dấu chân người...”. Chị Mạ ngừng đọc, ra hiệu cho chị Bằng cùng hát theo để dẫn lời anh Củng: "Có chú nai vàng nghiêng đôi tai ngơ ngác... Dừng ở lưng đèo, mà nghe suối hát... Ngắt một đoá hoa rừng, cài lên mũ ta đi...”.

Đến đây thì anh Củng ngưng. Chị Bằng cũng thôi. Riêng chị Mạ vẫn tiếp tục: "Trường Sơn, ơi Trường Sơn, đèo vút cao vực sâu mây núi, đạp đá tai mèo bằng sức pháo ngàn cân...”. Không thấy anh Củng hát theo nữa, chị Mạ ngừng và tiếp tục đọc:

… Có lệnh truyền xuống nghỉ giải lao 15 phút. Lộc vất uỵch ba lô xuống. Luyện tựa ba lô vào thân cây rồi từ từ khụy gối. Mình nâng bi đông ngửa cổ dốc ngược. Lộc quẹt mồ hôi, nói:

- Tao đã vứt đến cả mấy cái thư của bạn gái, mà vẫn cứ nặng.

Luyện nhìn xuống chân bảo:

- Bên trung đội hai đã có bốn đứa ốm, sốt phải gửi lại trạm giao liên.

Mình bảo:

- Tổ ba đứa mình quyết phải dìu níu nhau tới đích. Không đứa nào bỏ đứa nào nhớ.

Vừa mới đấy, Lộc đã đứng lên, chống hai tay vào sườn, ưỡn ngực nói dõng dạc:
 
- Máu trộn sườn non, gan lát dưới, lạc rắc trên từng lớp... Những chiến sĩ cựu niên, tay cầm thìa xắn lên từng lớp. Đĩa hãy còn, anh đã gọi "nhanh lên" - Lộc hạ giọng - Đó là ăn tiết canh.

Anh Củng mỉm cười. Bằng đập vào vai Mạ, chỉ vào miệng anh Củng. Mạ nhìn chồng một lúc, rồi bảo với Bằng:

- Tao hiểu rồi...

- Sao cơ? - Bằng hỏi.

- Tao sẽ tìm được cách để anh Củng tỉnh dậy cho mà xem - Nói xong, Mạ cúi xuống...

… Về mùa khô sông Sê-ka-pốc nước cạn kiệt, lòng sông phơi một màu đá trắng, chỉ còn lại những suối nước trong suốt uốn mình trong khe đá. Từng đàn bướm trắng dìu níu nhau từ lèn đá bay ra, chập chờn giữa lòng sông cạn. Lộc cởi phăng quần áo nằm ngửa trên hốc đá để nước tràn qua. Có tiếng khúc khích ở một lùm cây mọc giữa lòng sông. Mình khoác súng vẫy Luyện tiếp cận. Trong lùm cây có cái lều nhỏ, bốn xung quanh quấn ni lông. Có người! Mình và Luyện nằm xuống quan sát, rồi thận trọng chia làm hai mũi tiếp cận. Hoá ra đó là cái "nhà tắm" của các nàng thanh niên xung phong. Những ba cô lận. Cả ba cô đều tắm tiên.
Trở về, Luyện chỉ tay vào mặt Lộc cười ngặt nghẽo. Lộc giơ nắm đấm:

- Cười gì? Nói mau.

- Mày tắm, súc miệng có thấy mùi gì không?

- Thuốc độc à? - Lộc trợn mắt.

- Còn hơn thế nữa. - Luyện vẫn cười - Ba nàng Tiên Dung xinh đẹp đẵm mình ở đầu nguồn. Chàng ngụp lặn trong một vùng nước Thánh, hớ hớ...

Lộc cười gượng, xông đến bóp tay Luyện:

- Thật không?

- Không tin thì đi theo tao, đi Củng ơi.

Chúng tôi lại quay ra bờ sông, nửa đường thì gặp ba nàng đã quân phục chỉnh tề đang đứng cúi đầu vung tóc cho ráo nước.

Ai thế nhỉ? Cô đứng giữa người dong dỏng cao, da trắng... tựa hồ như người cùng làng. Mình dang tay ngăn Luyện và Lộc. Lộc hỏi:

- Biệt kích?

- Không, tao nghi con bé đứng giữa là người quen, cùng làng...

- Ông thì, con gái nào cũng quen.

Luyện:

- Biết đâu đấy. Thanh niên xung phong bây giờ phải vào tận đây làm đường.

Lộc:

- Vậy thì ta cứ "xung phong" xem sao.

- Hay rút lui vào lùm cây coi kỹ lại. - Tôi bảo.

Lộc phản đối:

- Ngồi trong bụi, nhỡ họ biết, cho mình rình họ tắm, ngượng chết.

Luyện vênh mặt:

- Thì đây "con ong đã tỏ đường đi lối về" rồi.

- Á à,… ăn mảnh nhá. Chốc về tao phạt một phong lương khô, nghe chưa?

- Thằng cha này... bẩn bỏ mẹ.

Chúng mình dàn hàng ngang anh dũng tiến lên. Lộc giả giọng Nghệ An lên tiếng:

- Chạo các động chĩ!

Cả ba cô ngừng vảy tóc ngẩng lên nhìn chúng tôi. Cô xinh nhất đứng giữa hất mái tóc ra sau, nói:

- Ơ, … ơ… anh Củng.

- Bằng! Có phải em là Bằng không?...

Đang nằm trên giường, anh Củng bỗng đập tay xuống giường, miệng ú ớ:

- Bằng... Bằng...

Chị Bằng vội giữ tay anh Củng. Chị Mạ đặt cuốn sổ xuống, đứng lên giữ người anh Củng. Bằng:

- Anh Củng lại sốt.

Mạ:

- Làm sao bây giờ?

Bằng:

- Mày đi hái cho tao nắm nhọ nồi về đây, mau lên.

[hoi_ls]

*

Đêm về sáng, một trận mưa rào mùa thu tắm rửa sạch sẽ cho muôn loài. Sáng dậy, đường sá, sân nhà sạch bong. Cây bạch đàn đầu ngõ nghiêng mình hong mái tóc dài xanh mướt vừa được gội sạch đêm qua. Một đôi chim chiền chiện say sưa tìm sâu trên cành chanh trước cửa. Bông hoa loa kèn đỏ sậm, nở xoè đơm ánh ban mai.

Chị Mạ ngắt mấy bông hoa loa kèn mang vào nhà trang trí trên chiếc bàn tiếp khách. Chị Bằng hớt hải đạp xe, phanh lại, dựa vào thềm, vừa bước vào nhà vừa hỏi Mạ:
 
- Mạ ơi! Tỉnh chưa?

- Bằng à, vào đây đã. - Chị Mạ vừa cắm hoa vào lọ vừa nói với bạn.

Ngồi xuống ghế, Bằng lôi trong túi ra một gói bốn chiếc bánh rán vàng khượm.

- Mày ăn gì chưa? Ăn với tao cho vui. Con Quế đi rồi à?

Mạ đứng dậy cắm cái phích của ấm nước vào ổ điện, vừa làm vừa nói:

- Anh Củng vẫn chưa tỉnh... Mày không lo. Từ từ tao sẽ làm cho anh ấy tỉnh. Mày chỉ giúp tao cung cấp dinh dưỡng nuôi cơ thể anh ấy.

- Tao nghe mày. Nhưng tao cũng lo lắm. Nhỡ anh ấy có sao thì chết tao. Huyện đội, tỉnh đội, các ông ở xã sẽ kiểm điểm tao. Anh Củng là Anh hùng....
 
Mạ vừa làm vừa nói với Bằng:

- Mày yên tâm đi, tao biết bệnh anh Củng. Với lại, mày tưởng đến bệnh viện sướng lắm à? Bệnh của anh Củng họ nhốt chung với người điên. Người bình thường như tao vào chăm bệnh còn điên nữa là anh Củng.
Bằng vào kiểm tra sức khoẻ anh Củng. Cô nghe nhịp tim, đo huyết áp, điều chỉnh van truyền dịch, v.v... rồi trở ra nói chuyện với Mạ. Mạ cũng đang nóng lòng muốn hỏi kỹ về cuộc gặp gỡ giữa Bằng với anh Củng ở Trường Sơn. Cũng vậy, Bằng đang muốn tìm hiểu trang nhật ký của anh Củng viết về mình. Cả hai đều giữ ý, nên chưa ai biết bắt đầu như thế nào?

Mạ đưa nước cho bạn và chủ động nói trước:

- Mày ở Trường Sơn tất cả bao nhiêu năm nhỉ?

- Bốn năm. - Bằng nâng chén trà chiêu một ngụm để thấm cái vị đắng chát của trà, đồng thời cũng thưởng thức cái tinh tuý, thanh tao, sảng khoái của hương trà buổi sớm. Trường Sơn chiếm một phần đời không nhỏ đối với Bằng. Nó vừa hạnh phúc, lại vừa cay đắng. Tuy ngắn ngủi, có bốn năm nhưng lại là cõi đời sâu thẳm nhất của Bằng. Có đêm nào Bằng không đưa hồn phiêu lãng về Trường Sơn. Ở đó, có những đêm trăng sáng, mắc võng nằm nhìn sang phía mạn đồi bên. Trăng rải vàng trên bạt rừng xanh ngát, cây cổ thụ lặng lẽ, huyền ảo như cây đa trên vầng trăng bạc. ở đó, dưới tán cây cổ thụ có một đoàn quân và có anh...

Mạ ý tứ hỏi:

- Hồi ấy, mày gặp anh Củng... được bao nhiêu ngày thì chia tay?

Bằng ngẩng lên nhìn thẳng vào mặt Mạ như định bắt quả tang cử chỉ không minh bạch. Mạ cũng nhìn thẳng vào mắt Bằng: "Ừ tớ đấy! Cậu có dám cùng tớ phanh phui ra không?”. Bằng nhìn xuống và nói:

- Thế... Trong nhật ký anh Củng không viết à?

Thật tiếc cho Mạ, và cũng buồn cho Mạ, chín trang nhật ký liền sau khi gặp Bằng bị thấm nước, phai hầu hết chữ, không thể nào đọc nổi. Những trang tiếp theo anh viết một chút về cuộc hành quân trên Trường Sơn, còn lại hầu hết là những trận chiến đấu liên miên. Mạ cố tìm trong những trang mờ ố xem có thấy dấu hiệu gì liên quan đến Bằng. Ở trang thứ hai có mấy chữ còn sót lại: "... thương cũng đành...". Trang thứ năm cũng có vài chữ đọc được: "... hôn nồng thắm. Em..." và trang cuối cùng duy nhất còn một chữ "chửa". Tại sao lại chỉ ướt có mấy trang này? Hay là anh cố tình làm cho ướt? Anh sợ Mạ đọc được nên xoá nhoà? Tại sao những trang khác không bị ướt? Mình phải moi ở Bằng vậy thôi. Moi bằng cách nào đây? Bằng, nó cũng tinh đời lắm. Đấy, nó nhìn mình và lảng nhanh sang bông hoa, rồi lại cười cười. Nó đọc được ý nghĩ của mình. Mạ liều chơi một câu táo tợn:

- Anh Củng viết về Bằng nhiều lắm. Viết hết. Tối qua, mày về, tao lại mang ra đọc cho anh ấy nghe, cứ thấy miệng cười cười. Tao tin chắc, anh ấy nghe được và rất thích.

- Thế à. - Bằng chỉ ngẩng lên nói mỗi câu.

Mạ vừa thả lời, vừa quan sát Bằng. Vẫn không thấy dấu hiệu gì. Bằng, nó cũng chẳng vừa. Chả thế mà hôm cái thằng cha tài chính xã lợi dụng tán tỉnh, khuờ khoạng, tránh mãi không được, Bằng lừa cho hắn viết thư. Tóm được bằng cớ, Bằng mang thư đưa thẳng cho con "sư tử" nhà hắn. Hắn bị con "sư tử" giày cho một trận, từ đấy chừa. Mạ thả câu nữa xem sao:

- Ngày đó giá mà anh Củng chưa cưới tao. Có khi mày với anh Củng lại có đám cưới to ở Trường Sơn ấy nhỉ?
 
- Mày... Chỉ vớ vẩn - Bằng cười mắng bạn.

Ở trong phòng, anh Củng ú ớ gì đó. Cả Mạ và Bằng đều chạy vào. Anh Củng vẫn nằm như người ngủ, miệng lảm nhảm:

- Mất tích... con... khổ thân quá...

Bằng sa sầm mặt. Những ngón tay mềm mại của Bằng bỗng run run. ở trong sâu thẳm tâm hồn, Bằng đang quằn quại bởi ký ức bi thương thời tuổi trẻ. Nhưng liền đó, cô lấy lại tâm thế, trở lại vị trí của người thầy thuốc. Bằng nói với Mạ:

- Phải tập trung vào chạy chữa cho anh Củng, Mạ nhỉ?

Mạ ngẩng lên gặp ánh mắt của Bằng. Họ dừng lại một giây. Không ai nói điều gì nữa, cả hai cặp môi của họ đều hơi mím lại. Có lẽ họ hiểu, điều quan trọng số một bây giờ là tính mạng con người - tính mạng anh Củng. Mọi thứ hãy gác lại. Và tất cả đều không còn ý nghĩa, một khi tình cảm của mình thờ ơ trước sự khát khao sự sống của đồng loại.

[hoi_ls]

8

Vừa đọc, chị Mạ vừa quan sát. Bỗng mí mắt anh Củng giật giật liền mấy cái ở hai hốc mắt rỉ ra hai giọt nước. Cánh mũi trái anh Củng cũng giật nhẹ. Chị Mạ hiểu anh Củng vẫn nghe, và như vậy sự sống của anh đang được duy trì bằng những hồi ức của mình. Chị hy vọng, một ngày không xa, khi gặp một trang nào đấy sẽ đánh thức được anh. Chị nhẫn nại tiếp tục công việc.

… Lộc dựa súng vào ba lô, cởi bao đạn vứt uỵch xuống đất, ngồi thừ trên võng một lúc nhìn Luyện tỷ tê nhặt lại nắm rau tàu bay rửa sạch cho vào ăng gô. Rồi Lộc nhảy khỏi võng, đứng trên một ụ mối, mặt ngẩng, giọng hùng hồn:

- Quân đội ta - Lộc hạ giọng - là quân đội đông người - Rồi giọng lại mượt mà - Tổ quốc ta xanh tươi như một vườn rau cải. Đế quốc Mỹ như một bầy trâu, lăm le phá vườn rau cải. Quân đội ta... đứng thành hàng rào.

Chị Mạ phì cười, và trên miệng anh Củng cũng rạng ngời một nụ cười mơ màng.

… Hết chuyện ăn, Lộc chuyển đề tài, ngồi dậy vắt vẻo trên võng, nói:

- Tớ có một bài thơ lục bát tuyệt vời. Các cậu nghe rồi cho ý kiến nhá. Đây là một bài thơ được đánh giá kỹ thuật gieo vần quá giỏi. Để tớ đọc cho nghe - Lộc ngửa mặt ngân nga - Khi ăn không được làm ồn... Ai mà vi phạm ăn... dưa chị nuôi.

Lần này thì anh Củng cười thành tiếng. Chị Mạ mừng quá, gọi:

- Anh Củng. Anh Củng ơi!

Anh Củng không trả lời. Nụ cười trên môi lịm tắt.

Chị Mạ ngước nhìn cái chai dốc ngược trên cọc màn, từng giọt đường glucô trong vắt nhỏ đều trong ống nhựa, truyền vào cơ thể anh Củng. Da dẻ anh vẫn hồng hào, ngực vẫn phập phồng hơi thở. Anh nằm im như bất cần đời. Anh nằm đó, như không thể là người đã có nửa cuộc đời sóng gió bão bùng cùng với cuộc trường chinh của dân tộc. Đất nước đã kết thúc chiến tranh, nhưng gia đình chị thì cuộc chiến tranh mới lại bắt đầu. Chị Mạ đưa ngón tay miết nhẹ đuôi mắt và quay đi.

[hoi_ls]

*

- Bố ơi, trước khi con đọc bố nghe, bố con mình nói chuyện với nhau, bố nhé.

Quế cúi xuống giường, nơi bố nằm, nhỏ nhẻ thì thầm như thể bố cô là người bình thường. Cô muốn tâm sự với bố nhiều chuyện. Chuyện tay chủ đầu tư hối lộ để nhất quyết thực hiện được ý định đầu tư của nó. Những chuyện lý thú cô vừa mới phát hiện ra ở dưới vùng biển cạn, và cả chuyện anh chàng rể tương lai của bố nữa.

Bố ơi, lẽ ra con phải được sinh ra ở cái vùng biển cạn đầy nắng và gió ấy mới phải. Bốn năm ở trường đại học mà con chả hiểu mấy về biển, đó lại là nghề của con chứ. Bây giờ đến với biển con như có bài học đầu tiên. Anh chàng giảng cho con từng ly từng tý đấy bố ạ.

Biển cạn, bắt đầu từ bãi cát, kéo dài ba cây số bãi lầy ra tới mép nước. Ba cây số bãi lầy đó, hàng trăm năm nay nó đã nuôi sống dân vùng biển này. Bắt đầu bước khỏi bãi cát là thế giới của dã tràng. Hàng vạn con dã tràng li ti suốt ngày mải mê xe cát. Hàng triệu những viên bi cát xếp thành một lớp trải dài bờ biển, trông như một tấm thảm xốp màu vàng sậm.

Bước vài bước nữa, tới mép bãi lầy là thế giới của một loài động vật kỳ lạ, đó là một loài cá chỉ nhỏ bằng đầu đũa, mình xám, đầu to, đuôi vuốt nhỏ, chúng chỉ có hai chiếc vây như hai mái chèo ở bên mang. Chúng bò trên cát như con rắn, nhảy trên đất như con nhái, bơi trên mặt nước như con vịt, ngụp lặn dưới nước như con cá và chui dưới lỗ như con cua. Chúng còn leo cả trên cây mới lạ chứ bố. Anh chàng bảo con đó là cá loi choi đấy. Bước xuống bãi lầy, đó là thế giới của con cá lác hoa. Sau cá lác hoa là quốc gia của con còng, con cáy. Cáy cũng có hàng chục loài, sống hoà bình với nhau, chứ không chiến tranh như thời của bố đâu ạ.

Trong "quốc gia" cáy còn có nhiều "dân tộc" thiểu số khác nữa. Không "dân tộc" nào xâm phạm "chủ quyền" của nhau.

Sau "quốc gia" cáy là "vương quốc" cá bớp và cua. Người biển có câu "cua có gọng, bớp có gan". ấy vậy mà chúng lại cùng một "vương quốc" mới lạ chứ. Thực ra đây là "vương quốc" của cá bớp. Còn cua chỉ là những ông khách "tạm trú" thôi. Cá bớp thường ăn thịt cua bằng cách phục chờ những chú cua chuẩn bị lột xác. Vừa lột xác xong, còn mềm bấy, vợ chồng nhà bớp xông vào xé xác chén ngon lành. Nếu gặp cua dữ, còn cứng, bớp ta khôn khéo lừa đuôi vào cho cua cắp rồi vẫy mạnh, thế là càng cua gẫy. Hai lần cắp, hai lần vẫy, con cua hết vũ khí. Con bớp bám vào vết thương của con cua mà day rỉa cho đến khi con cua chết.

Từ "vương quốc" của cá bớp ra đến mép nước là "liên bang" rộng lớn, gồm nhiều loài sống chung với nhau: Trước hết phải kể đến con cá soi, cá len, cá lèn, con cáy rồi mới đến con vẹm, con hoa bầu, con vọp, con ngao, con ngán, con día, con don, con thun thút, con sò, v.v... và còn bao nhiêu thứ nữa bố ạ. Đây là những thứ mà ở thành phố gọi là đặc sản. Con đã được nếm món nem día tuyệt vời anh chàng đãi con. Con día mình màu xanh nhạt gồm hai vỏ khép lại như củ lạc, và một chiếc đuôi màu trắng như giá đỗ. Con día nằm dưới lớp cát biển, há hai cái miệng có những sợi ria màu nâu để đón thức ăn là phù du biển. Người ta dùng một chiếc dầm nhỏ bới lên để bắt. Día rửa sạch, bứt đuôi để riêng. Còn thân đem luộc, nhặt lấy ruột. Ruột día như ruột con hến. Đuôi día đem trần nước sôi, vớt ra để ráo nước, ruột cùng chân día đem trộn với thính và riềng, thêm chút lá chanh, húng quế. Thế là ta có một đĩa nem día ăn vừa thơm, giòn ngon lắm cơ.
 
Anh Củng không hề có một cử động. Khuôn mặt anh bình thản đến vô tư nằm bất động trên gối. Hình như anh tiếp nhận lời tâm sự của con gái thờ ơ, làm cô mất hứng. Cô lại ra bàn lấy cuốn sổ, đọc cho bố nghe.
 
… Đêm mình nằm mơ thấy Mạ. Trong mơ Mạ không đẹp bằng thật. Cả hai đứa tắm chung dưới sông. Dòng sông xa lạ, mình chưa gặp bao giờ. Nước màu phù sa đỏ. Hai bên bờ là những lùm cây lúp xúp của một miền đồi hoang mạc. Mạ tắm ở bờ bên kia, mình tắm bờ bên này. Giữa dòng xuất hiện một bé gái đang bơi. Thế là cả hai đứa cùng bơi ra đỡ lấy đứa bé đưa lên bờ. Rồi cứ thế đi, đến một rừng quế thơm ngát và cả ba ôm nhau bay vút lên trời, bay mãi... Tỉnh dậy, chỉ thấy vòm trời trong chiếc tăng lấp lánh giọt trăng khuya. Đại ngàn Trường Sơn âm linh, tiếng côn trùng rả rích. Bên cạnh, Lộc ngáy gừ gừ. Võng Luyện lặng im. Giấc mơ đẹp, hạnh phúc mà ngắn ngủi quá. Ngắn như tuần trăng mật của vợ chồng mình. Cứ theo giấc mộng thì Mạ đã có mang và sẽ sinh con gái. Nếu đúng thế mình sẽ đặt tên con là Quế. Trần Thị Thanh Quế. Mai dậy phải viết thư cho Mạ. Chặng đường tiếp theo, thế nào cũng gặp quân ra, mình sẽ gửi thư đi...

Quế ngừng đọc, vì thấy gương mặt bố bỗng rạng ngời. Ngón tay cái của bàn tay phải của bố cử động đều đều như gõ nhịp. Rõ ràng bố đang sống với những hồi ức mà Quế vừa tái hiện.

- Thế nào con? - Chị Mạ đã đứng sau lưng Quế từ bao giờ, cất tiếng hỏi.

Quế quay lại, hỏi mẹ:

- Bức thư này mẹ có nhận được không ạ?

- Mẹ nhận được.

- Mẹ còn giữ chứ ạ?

Chị Mạ đặt tay lên mái tóc con gái, âu yếm:

- Để mẹ lấy cho con xem nhé.

[hoi_ls]

*

Quế nhìn bố một lúc rồi quay sang hỏi mẹ:

- Bức thư về trước khi mẹ sinh con chứ?

- Bố con gửi ngày 17 tháng 4 năm 1966. Mãi đến tháng chạp, ông nội con lên xã mới nhận được. Mẹ sinh con cuối năm 1970, sau lần bố con từ chiến trường ra. Lúc đầu ông nội đặt tên con là Thắng, ý là chờ ngày chiến thắng. Sau bố con đổi thành tên Quế.

Quế mân mê chiếc phong bì gấp bằng tờ giấy bổi cũ kỹ. Nó là chiếc phong bì vậy mà còn phong trần hơn đời Quế. Nó đã từng vượt Trường Sơn, qua bao bom đạn hiểm nguy, để bây giờ nằm đây bình thường như bao tờ giấy khác, trông lại còn nhàu nhĩ nữa. Quế lật mặt sau bì thư, bố cô vẽ một mũi tên chéo, lại ghi một hàng chữ chéo: "Thượng khẩn, hoả tốc, xé gió, tung mây về ngay với vợ”.

Chị Mạ tủm tỉm cười, nói:

- Không phải bố con viết đâu. Chú Lộc, người cùng tổ tam tam của bố viết đấy.

- Chú Lộc vui tính mẹ nhỉ!

Chị Mạ đặt bức thư xuống nhìn ra trời đêm. Có giọt sao lọt qua cửa sổ lấp lói như đang giễu đời. Một giọt sương đánh đu trên cành lá và buông rơi ngoài cửa sổ. Lặng lẽ mà oanh liệt. Xa tắp và chói ngời. Ngày ấy... chị Mạ nhớ lại, cái ngày chồng chị đi xa, chị là dâu mới ở nhà chồng, đối xử với nhà chồng không khổ, mà khổ chính vì cái đói. Cả làng, cả nước đều đói. Ra đường nhìn ai cũng thấy đôi mắt thao láo thèm cơm. Ruộng đất nhiều, nhưng bông lúa dựng đứng như bông cỏ may, cho ít hạt thóc quá. Lại mỗi hạt thóc phải chia năm xẻ bảy. Sức gái mười bảy bẻ gãy sừng trâu như chị mà mỗi bữa được hai lưng bát khoai lang làm sao chịu nổi. Bê nồi cơm lên, mở vung ra, lọc mãi được hai xum xủm bát cơm dành cho bố mẹ chồng. Còn lại là khoai lang, chia nhau mỗi người hai lưng bát. Ăn xong phải uống thêm vài bát nước rau muống luộc cho bụng đỡ èo ọc, khó chịu. Cả làng bòn mót bất cứ thứ gì có thể ăn được. Ngọn khoai lang, rễ rau má, đến cả củ chuối già rồi cũng hết. Bắt chước người ta, chị tuốt cả lá điền thanh, một thứ cây trồng làm phân xanh đem về vò kỹ cho đỡ cứng để nấu canh ăn độn thêm. Ngăm lắm, nên khó nuốt. Có đêm đói quá, bụng réo không ngủ được, chị mò dưới gầm giường tìm khoai lang ăn sống. Tìm phải củ khoai thối nhão nhoét như cứt mèo. Chùi tay, rờ rẫm được củ thứ hai, đưa lên miệng gặm lại phải củ khoai hà, hăng nhức mũi. Tìm mãi cũng được một củ. Sợ cha mẹ chồng nghe thấy tiếng nhai sồn sột, chị chui vào trong chăn nằm gặm. Tưởng yên, nào ngờ gần sáng thì bụng sôi ùng ục, rồi miệng nôn, trôn tháo. Ròng rã suốt một ngày trời, người teo tóp như giẻ rách. Gần tối, bố chồng mang thư anh Củng về. Chị mừng lắm, cầm bức thư trên tay run run vì vừa hồi hộp, vừa kiệt sức. Trận đói năm ấy, cả làng không ai chết, nhưng gần chết kiểu như chị thì nhiều. Bây giờ thóc gạo thừa mứa, ngồi nghĩ lại vừa ngạc nhiên, vừa sợ.

Quế đọc hết bức thư, ngồi ngắm nghía từng nét chữ đã nhoè ố của bố. Cô cảm thấy vui vui. Tình yêu của bố mẹ cô cũng đẹp lắm, lãng mạn chả kém các cụ ngày xưa. Có lẽ thế hệ Quế bây giờ chưa chắc đã có được tình yêu như vậy. Họ thực dụng. Ngày xưa các cụ yêu bằng mắt, bằng lời, bằng cả ca dao, hò vè... Còn bây giờ hình như... câu trước, câu sau chưa rõ tên tuổi, nhân thân tay chân đã rối tinh, rối mù. Cứ nhằm nhằm muốn nuốt chửng con người ta. Chán thật.

[hoi_ls]

*

Đêm sau, khi chị Mạ đang rì rầm đọc để chữa bệnh cho chồng, anh Củng bỗng đập tay xuống giường, miệng hô "Xung phong". Đúng lúc, Bằng xuất hiện. Chị chạy vào buồng:

- Tao lạy mày Mạ ơi. Tao xin mày cho tao đưa anh ấy đi viện, không tao chết!

Mạ:

- Mày xem đây này. Anh Củng vừa hô xung phong cùng với tao đấy.

Bằng:

- Xung với chả phong. Ông bí thư Đảng uỷ chửi tao còn thiếu hắt nước vào mặt. Tao lạy mày, Mạ ơi... Nếu không ông Củng chết trước rồi tao cũng chết theo thôi.

Mạ đặt bàn tay lên vai bạn, thông cảm:

- Mày yên tâm đi Bằng. Tao sẽ thuyết phục được các ông ấy. Tao đã tìm được đoạn kích thích sự tỉnh dậy của anh ấy.

Chị Mạ gỡ chiếc đồng hồ đặt xuống chiếu, nâng cánh tay anh Củng lên bắt mạch. Một phút sau, chị đặt cánh tay anh Củng xuống, nói:

- Đúng rồi...

- Đúng cái gì?

- Trước khi đọc mạch 85. Bây giờ 100. Rõ ràng ông ấy cảm nhận được Bằng ạ.

Quế chen vào:

- Vậy con đọc tiếp mẹ nhớ.

- Thôi con. Mạch 100 là tim đã làm việc quá sức. Dừng lại ở đây thôi.

Chị Mạ gấp sổ, tắt điện, cùng Bằng và con gái ra phòng ngoài. Nghe Mạ giải thích Bằng cũng nguôi ngoai, dặn dò vài câu rồi đi. Trời đã giữa thu, nên về đêm lành lạnh. Quế lấy chiếc áo khoác quàng lên vai mẹ. Hai mẹ con ra hiên ngồi. Ở nơi thẳm xa phía chân trời quầng lên một vùng sáng đỏ như hừng đông. Đó là khu vực trạm biến áp lớn của tỉnh. Ở đó họ thắp những bóng điện tròn có công suất lớn. Phía đông xa xa, bầu trời mát dịu có những ngôi sao xanh li ti như những hạt vừng rắc trên tấm bánh đa. Đó là phía biển. Toàn tỉnh có 54 kilômét bờ biển. Có một bến cảng. Bến cảng nhỏ lắm, mà mỗi năm nộp ngân sách hơn hai trăm tỷ. Trong khi đó tổng thu nhập của huyện nông nghiệp một năm chỉ có 10 tỷ đồng. Cứ làm nông nghiệp dẫu đến 15 tấn, 20 tấn lúa một hécta cũng không giàu được. Trung ương nói, tỉnh cũng nói, rồi huyện và xã cũng nói theo, phải chuyển đổi cơ cấu. Nói mãi... nhưng chuyển như thế nào? Mầy mò bao nhiêu năm vẫn giẫm chân tại chỗ. Lại họp, lại kiểm điểm: "Chủ trương đúng, nhưng tổ chức thực hiện chưa được".

Hồi Quế mới về nhận công tác ở Sở là cán bộ trẻ nhất. Tuy không nói ra, nhưng dường như ai cũng coi Quế là hàng con cháu, mới "nứt mắt" chưa thể tin tưởng giao công việc được. Hàng ngày đến cơ quan, việc của Quế chủ yếu là nấu nước, pha trà, quét dọn nhà cửa, lau bàn ghế, rửa ấm chén, v.v… Họp hành cũng không dám phát biểu, kiến nghị. Nói ra, các bác, các chú lại bảo "trứng khôn hơn vịt".

Còn nhớ trong một buổi họp phòng, Quế hăng hái đề nghị "phải thế này, phải thế kia". Họp xong, ngồi uống nước nói chuyện, ông trưởng phòng hỏi Quế sinh năm nào? Quế thưa lại là cô sinh cuối năm 1970, ông à lên một tiếng rồi bảo: "Chú đi bộ đội, vào chiến trường đánh nhau lúc đó cháu chưa sinh ra", rồi ông cười mát. Quế hiểu ý ông trưởng phòng muốn nói gì.

Những cán bộ trẻ như Quế vừa rời ghế trường đại học ra nhận công tác, ai cũng muốn bắt tay vào công việc để thử sức mình và cũng để tôi luyện trong thực tế mà trưởng thành, nhưng cứ như thế này thì đến bao giờ Quế mới được làm việc thực thụ. Quế khâm phục sức chịu đựng gian khổ và công lao của các chú, các cô, nhưng Quế không thể chịu được sự bảo thủ, trì trệ của họ. Có thể đó là điều khác biệt giữa Quế và thế hệ đi trước - một thế hệ mà Quế thường nói là sờ vào con chuột máy vi tính cũng sợ điện giật thì làm sao đưa sở này tiến lên theo kịp nhịp sống thời đại? Có thể suy nghĩ của Quế hơi cực đoan, nhưng nhờ cực đoan mà có vài lần va chạm quyết liệt, và rồi sau gần hai năm đun nước, pha trà Quế mới được chấp nhận tham gia nghiên cứu dự án.

Quế nói hết những suy nghĩ của mình với mẹ. Trước đây, những tâm sự đại loại mang tính chất chính trị như thế này, Quế thường nói với bố. Dẫu gì bố cũng từng là lãnh đạo, chỉ huy. Bố góp ý, chia sẻ với Quế. Bây giờ bố nằm đấy, sống mà như chết. Quế chỉ còn mang ra giãi bày với mẹ. Mẹ nghe, chia sẻ, an ủi, động viên Quế thế là tốt rồi.

Chị Mạ không hiểu lắm về công việc của con gái. Chị lại càng không hiểu gì về cơ chế, về lãnh đạo, chỉ huy. Từ ngày khoán sản phẩm đến từng hộ lao động, trên mảnh đất của mình, chị canh tác giống gì, chăm bón ra sao đều do ý chị. Đó là việc chị thích nhất. Bởi vì cũng từ ngày ấy chị được no đủ, thóc trong nhà lúc nào cũng đầy cót. Duy chỉ có một vụ chị nghe người ta đi rước cái giống lúa 8865 của Công ty giống cây trồng về. Chờ mãi đến khi ra bông chỉ trỗ một nửa. Vụ ấy coi như mất. Một lần khác, nghe ông xã rước cái con lợn hướng nạc về nuôi. Nuôi mãi, chả "ông đông lạnh" nào mua cho, đành thịt đem ra chợ bán, hạch toán lỗ mất 300 nghìn đồng. Từ đó chị chừa, không dám nghe ai nữa. Của đau con xót. Của mình, cuộc sống của mình thì mình lo. Chứ các ông ấy làm kinh tế bằng lời nói, bằng chữ viết thì giỏi đấy, nhưng bảo bắt tay vào làm có khi chả biết.

Vì thế chị Mạ thông cảm được với con gái. Chị bảo con:

- Thì cứ ý con, con làm. Biết đâu mà nghe người khác được.

Không nghe, không chấp hành có nghĩa là cán bộ không gương mẫu, không có năng lực trình độ, không đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ, và sẽ không đề bạt, không tăng lương, v.v. và v.v... Từ ngày Quế đi làm, cô cảm thấy như có gì không ổn. Học một đằng, làm một nẻo. Cô cảm thấy hình như đôi cánh tay mình có cái phanh, thỉnh thoảng ai đó thắng lại, khi mà cô muốn tự vùng vẫy. Chỉ có mỗi việc duyệt dự án đầu tư làm con tôm giống mà có đến 12 cuộc họp, nhậu nhẹt lên bờ xuống ruộng vẫn chưa quyết được cho con tôm nằm chỗ nào. Ừ mà cũng phải, ngay cả đến Quế, một kỹ sư đầu ngành của tỉnh cũng đã dứt khoát được đâu. Cô đã có đủ lập luận, số liệu khoa học để thuyết phục lãnh đạo đâu. Còn nói đến ai nữa.

[hoi_ls]

9

Làm thế nào để Mạ hiểu được lòng mình? Chuyện tình cảm khó lắm, nhất là đối với phụ nữ, ai cũng ích kỷ đến tàn nhẫn. Ngay cả đến chị em gái cũng không thể nhường nhịn nhau. Mình thì vẫn cứ phải đi lại chăm sóc điều trị cho anh Củng. Không còn cách nào khác, thôi thì Mạ hiểu sao cũng phải chịu vậy thôi. Cây ngay sẽ không sợ chết đứng.

Chị Bằng vừa đạp xe chầm chậm, vừa suy nghĩ. Hàng dừa xanh chải tóc ven đường dẫn chị đến cổng nhà chị Mạ. Con cún lông xám từ trong thềm chạy ra quấn lấy chân Bằng, ư ử. Bằng nhẹ nhàng dắt xe dựa vào thềm. ở trong nhà chỉ có tiếng Mạ độc thoại. Bằng đứng lại, khổ thân Mạ quá. Cuộc chiến tranh giội xuống đất nước này 30 năm, thì Mạ phải hứng chịu gấp đôi thời gian ấy. Cả Bằng cũng thế. Ban ngày Bằng xăng xái lao vào công việc. Đêm đến, Bằng phải chiến đấu với lòng mình, với thân phận mình cũng không kém phần ác liệt so với những ngày chịu bom, hứng đạn ở Trường Sơn. Cũng như bao người phụ nữ, Bằng đã từng làm vợ, có đêm tân hôn ngọt ngào sung sướng. Bằng đã được mang nặng đẻ đau - niềm hạnh phúc của người phụ nữ. Bằng đã từng được cất lời ru của đời người làm mẹ, và thấp thỏm lo âu khi trán con nóng, miệng con thở khò khè… Vậy mà, bây giờ... Con ơi! Con lưu lạc ở phương trời nao, để mẹ phải thui thủi một mình thế này mãi. Anh ơi, anh có biết cho em? Có đêm nào em không vật lộn để cho giấc ngủ chiến thắng với nỗi thương anh và nhớ con. Ngoài sân có bao nhiêu lần chó sủa, bao nhiêu lần tiếng gà gáy sáng và bao nhiêu lần tiếng xe máy đi đêm em đều đếm đủ hết. Đến cả tiếng sủa nào là chó nhà ai, tiếng gáy nào là con trống của xóm em cũng thuộc. Em chỉ mơ một ngày nào đó, có một thanh niên thật giống anh bước vào nhà và… chào mẹ.

Chị Mạ bước ra cửa, gặp Bằng đứng ở thềm, liền kéo bạn vào nhà. Ngồi xuống ghế, Bằng hỏi:

- Anh Củng chuyển biến gì không, Mạ?

- Cũng có hy vọng. Vừa nãy tao hô "đứng dậy", chân tay anh Củng nảy nhẹ mày ạ.

Bằng lại hỏi:

- Mày có thường xuyên xoa bóp cho anh Củng không?

- Ngày tao làm hai lần vào sáng sớm và chiều tối. Mỗi lần khoảng mười lăm, hai mươi phút.

- Tao sẽ thường xuyên đến. Nhưng bất cứ lúc nào anh Củng có triệu chứng khác thường, mày cho gọi tao ngay.

Mạ ơn Bằng lắm. Từ ngày Bằng ở chiến trường về, đảm nhiệm trạm xá trưởng của xã cho đến bây giờ, sức khoẻ gia đình Mạ đều do tay Bằng chăm sóc. Nhớ hồi còn nhỏ, con Quế ốm đau quặt quẹo, nay viêm phế quản, mai lại đi ỉa, phát ban... tất cả đều do Bằng điều trị. Có hôm, nửa đêm mưa gió đùng đùng, Bằng cũng phải dậy cầm đèn mò mẫm đến nhà Mạ cấp cứu bé Quế. Rồi đến lượt Mạ bị viêm âm đạo. Bằng không nề hà đặt thuốc điều trị cho Mạ hàng mấy tháng trời cho đến khi khỏi. Bây giờ lại đến lượt anh Củng. Chính vì cái ơn đối với Bằng mà Mạ nể, không dám hỏi, không dám nói ra cái điều Mạ đang lấn cấn trong lòng. Anh Củng như cái trứng để đầu đũa. Sơ sẩy một tý là chết. Tất cả đang nhờ vào bàn tay nhân đức của Bằng. Ngồi mà lý lẽ ra thì thế. Chứ nhiều lúc Mạ cũng khó chịu lắm. Cái gì chung chạ còn được, chứ cái việc ấy dứt khoát không! Lại còn danh dự của Quế. Việc chồng con của nó nữa. Lấy vợ xem tông, lấy chồng xem giống. Người tốt, hiểu biết, ai người ta cho con cái lấy vợ khi biết bố nó chả hay ho gì trong chuyện ấy.

Bằng cắn nửa môi dưới nhìn ra sân tư lự. Phải công nhận Bằng đẹp hơn Mạ. Nếu như Mạ nền nã, dịu dàng thì Bằng đẹp hơ hớ, đẹp dữ dội. Ở cái tuổi 47 mà má Bằng vẫn đỏ hây, đuôi mắt chưa có vết nhăn, răng còn bóng, mắt long lanh như mắt con gái. Cái đẹp của người phụ nữ hồi xuân muộn như ngọn lửa bùng lên trước khi tắt. Người như Bằng, đàn ông đứng tuổi nào không mê. Lại ở độc thân nữa chứ. Khác với Bằng, Mạ đã ở thời tiền mãn kinh. Cái việc ấy, việc chăn gối có cũng được, không có cũng được. Không còn "lúc nào cũng đói" như trước. "Công trình phụ" xọp xuống, không căng mọng nữa. Môi cũng héo, mắt khô, da sạm như ngọn đèn cạn dầu, sức sống không bừng bừng khát khao. Ngày còn trẻ nghĩ đến lúc này Mạ sợ. Bây giờ "lúc này" đã đến mà Mạ thấy bình thường. Thì ra cái mình có mà lo mất mới sợ. Mất rồi thì không còn sợ nữa.

Ngồi thừ nhìn ra sân một lúc, Bằng thở dài, quay lại, hỏi Mạ:

- Mày có thiếu lắm không?

- Không. - Mạ trả lời - Anh Củng còn hưởng nguyên lương, cộng lương con Quế. Với lại ba sào ruộng khoán của tao cũng đủ thóc ăn rồi... Thuốc thang cho anh Củng có đơn vị và Nhà nước lo đầy đủ.

Trả lời Bằng, nhưng trong lòng Mạ lại nghĩ, ở Bằng lúc này không còn là đôi mắt của thầy thuốc đối với bệnh nhân nữa. Lại cái giọng thở dài, y như của một người vợ đối với chồng. Cái cắn môi khi nãy... Có thể hai người đã có thời gắn bó với nhau sâu sắc lắm? Mới cách đây mấy hôm, trong khi mê sảng, anh Củng chả nói: "Mất tích... con... khổ thân quá". Chả nhẽ giữa họ còn có một đứa con? Nếu thế thì khủng khiếp quá.
Vồng ngực chị Mạ nâng lên, hạ xuống cùng với một nhịp thở dài não ruột. Bằng đứng dậy chào Mạ để về. Con cún vẫn vô tư vẫy đuôi tiễn chân khách ra tới cổng.

Chị Mạ trở lại giường bắt mạch cho anh Củng. Mạch 85, bình thường. Không có dấu hiệu phản ứng với những trang viết tối nay. Thế là thế nào nhỉ? Chị ngồi hẳn lên giường chuẩn bị xoa bóp cho anh. Mỗi lần làm xong, chị mệt rã rời. Thường ngày có con gái ở nhà cùng phụ giúp. Nay nó đi công tác, phải hai, ba ngày nữa mới về. Mình cũng phải cố thôi, chứ biết làm sao được. So với những gì anh chịu đựng trong các trận chiến đấu vừa qua không thấm vào đâu. Chị tự nhủ như vậy, và bắt đầu nâng bàn chân anh Củng lên xoa bóp. Xoa bóp xong, chị lại tìm một đoạn mà chị cho là quan trọng để đọc thử, đến đoạn địch chuẩn bị đưa anh Củng vào quan tài để mang đi chôn, miệng anh Củng bỗng hé mở mỉm cười. Chị Mạ thôi đọc, hỏi anh Củng:
 
- Anh Củng ơi. Anh không chết chứ?

Môi anh Củng nhênh nhếch. Da mặt hơi chuyển động. Chị Mạ hỏi tiếp, hy vọng có tiếng trả lời:

- Chúng không chôn anh chứ? Anh Củng?

Một ngón tay cái của anh Củng bỗng cựa quậy. Chị Mạ hỏi dồn:

- Bọn địch đi rồi, anh tỉnh dậy đi chứ. Tỉnh dậy, mau anh Củng.

Mi mắt anh Củng bỗng chuyển động. Chị Mạ mừng quá, nói tiếp:

- Anh ơi, chạy mau. Bọn chúng sắp đến đấy. Chạy mau!

Một ngón cái chân phải anh Củng cử động. Chị Mạ hét to:

- Chạy!

Cơ đùi anh Củng rung nhẹ, rồi dừng lại ngay. Chị Mạ gỡ đồng hồ, bắt mạch cho chồng. Mạch đập 90. Chị trở lại với cuốn sổ nhật ký, đọc tiếp.

[hoi_ls]

*

Xong việc, Quế gói ghém tài liệu, chào mọi người, rồi dắt chiếc cúp 81 ra về. Ở quán nước ngoài cổng, chàng đang chờ. Thấy Quế, chàng bước ra, đặt một tay lên chiếc gương xe, nhìn Quế hỏi:

- Em về thật à?

- Thôi để lần khác anh ạ. Bố em đang ốm nặng lắm. Ở nhà chỉ có mỗi mình mẹ.

Chàng nhìn thẳng vào mắt Quế nói:

- Hay là... em cho anh lên... thăm bác?

Quế tần ngần:

- Em nghĩ lúc này chưa được đâu, anh ạ.

- Thế còn việc đầu tư trại tôm giống của Đài Loan, em tính sao?

- Cái đó còn tuỳ thuộc vào dữ liệu em đang thu thập. - Quế cũng không muốn thông tin sâu cho anh về vấn đề này, cô bảo - Thôi, em phải về đây. Anh nhớ cho em một điều: phải giữ gìn sức khoẻ, anh nhé. Sức khoẻ của anh là tài sản của em đấy.

Xe vượt ra khỏi thị trấn. Hai bên đồng lúa vàng trải dài như mặt sóng. Hàng cây xà cừ xanh ngắt đứng reo bên đường như để chào tạm biệt. Quế thấy lòng vui vui. Mỗi lần xuống biển, gặp anh là mỗi lần Quế khám phá thêm một điều kỳ diệu. Anh không có cha, không có mẹ phải ở với bác, nên sớm phải bươn trải ngư trường. Biển đã ngấm vào anh, như thể chính biển đã sinh ra anh, nên biển đã cho anh hơi thở của biển, nói tiếng nói của biển, nhìn cái nhìn của biển và sống cách sống của biển. ở cái thời kinh tế thị trường, con người đa đa có lối sống thực dụng, mà có được người mang gương mặt của biển, có tấm lòng biển hiếm hoi lắm.

Xuống vùng biển đã vài lần vào nhà hàng Gió Biển, Quế được thưởng thức món cá lác hoa kho tiêu bằng niêu đất. Một món đồng biển, ăn rồi không làm sao quên được. Người ta bảo như thế là nghiện. Quế nghiện cái vị ngầy ngậy giống như thịt bò sát, man mát như giống cá biển, chua chua của vị phù sa. Quế cam đoan, không riêng Quế mà tất cả mọi người nếu may mắn được thưởng thức món này, đến chết vẫn không quên. Vậy mà mãi hôm qua, anh mới cho Quế biết tường tận con cá lác ở dưới biển như thế nào?

- Ơ… ơ, nó là con...? - Quế ngạc nhiên reo.

Anh cúi xuống vén cao ống quần, rồi ngẩng lên nhìn theo tay Quế chỉ và trả lời:

- Nàng tiên cá đấy.

- Nàng tiên cá thật sao?

Ờ mà thật. Nó chỉ nhỏ bằng quả ớt, trông giống như con cá bống. Mình óng màu phù sa của biển. Dọc hai bên thân hai hàng vân giống như hoa trinh nữ. Đuôi xoè như chiếc quạt giấy đầy hoa văn rực rỡ. Dưới ánh nắng vàng tươi, đôi mắt nó ánh lên màu ngọc bích. Chúng đang vùng vẫy, quẫy đạp, đùa giỡn trên lớp phù sa đặc quánh. Có một chú cá lớn bỗng há miệng, phồng mang trông như con hổ mang bành, hai vây bên mang xoè ra, vênh lên, hàng vây trên lưng dựng đứng như cánh buồm. Á chú mày cũng nóng tính nhỉ, định bắt nạt liễu yếu đào tơ. Thấy Quế say sưa quan sát, anh giảng giải:

- Nó là món cá lác hoa kho tiêu bằng niêu đất mà em nghiện đó.

Quế ngạc nhiên thực sự:

- Nó là con này - con cá lác hoa?

Thế mà khi nằm trên dĩa nó chỉ còn là một khúc cá thơm ngậy, rừng rựng những thớ thịt trắng phức, chứ đâu còn là vân hoa, quạt giấy, cánh buồm nữa.

- Chúng sống trong lỗ dưới mặt lầy. - Anh nói - Thường ban ngày nắng lên, chúng rời khỏi lỗ, lên cạn kiếm ăn. Nước lên, chúng lại chui xuống trú ngụ.

Quế lại hỏi:

- Thế lỗ của chúng đâu anh?

- Ở ngay dưới chân em đó. Em thấy chưa? Trên một mét vuông có đến vài chục loại lỗ. Mỗi lỗ một loài động vật biển trú ngụ. Đây nhé, lỗ này dựng đứng, nước trong có một chút màng mỏng ở mặt, thò ngón tay xuống thấy có nhớt là "ngôi nhà" của con nhệch. Lỗ này, hơi hẹp, xiên ngang, có mấy vết xước ở miệng là "nhà" của con cáy. Còn cái lỗ này, trên cửa có một vệt nhẵn, trũng xuống là lỗ con cá lác. Để anh chứng minh cho em xem nhé.

Anh khua hai tay lên một vòng. "Rào", mặt biển bỗng chuyển như rừng động. Loáng cái, tất cả mọi con vật đang "lao động" trên mặt biển bỗng biến hết. Một chú cá lác trườn như con rắn đến cửa một chiếc lỗ, rồi nhảy lộn một vòng, đuôi đã ở miệng lỗ, từ từ lùi xuống cho đến khi ngập ắng.

- Ơ hay nhỉ! Làm sao mà bắt được nó, hở anh?

Anh dẫn Quế lội lầy đến chiếc lỗ con cá lác, hướng dẫn:

- Có hai cách em ạ: Cách thứ nhất, người ta làm một chiếc cạm, như chiếc cạm cần đánh chuột, nhưng chỉ nhỏ xíu bằng chiếc đũa, rồi giương lên đặt ở miệng lỗ, trên lối ra vào. Một người đặt khoảng 50 chiếc, một buổi có thể kiếm được năm, bảy chục con. Cách thứ hai là câu. Kia, em trông cái anh đeo chiếc giỏ bên hông, cầm chiếc cần câu dài, đứng như Từ Hải chết đứng đầu bãi.

Quế nhìn theo tay anh chỉ, quả thật anh ta nhẹ nhàng đưa cần câu vút rất nhẹ, quay cái đầu cần mềm oặt một vòng. Thế là, trong tay anh ta đã có chú cá lác giãy giụa. Anh ta đi như không đi, cử động như không cử động. Từ ngạc nhiên đến khâm phục, anh ta vừa như một nghệ sĩ múa, lại như một nhà ảo thuật.

[hoi_ls]

Nắng thu ran ran trên mặt biển. Người "nghệ sĩ" câu cá vẫn đủng đỉnh làm ảo thuật, để biến những chú cá lác dưới biển vào giỏ của mình. Để có một dĩa cá ngon ở nhà hàng Gió Biển, người dân phải vất vả, kiên nhẫn lắm. Quế muốn khai thác, bèn hỏi tiếp:

- Con cá lác, nó ăn gì, hở anh?

- Nó ăn những con vật trên biển nhỏ hơn nó, như con cáy, con còng, con tôm, con dã tràng... - Bỗng anh triết lý - Nó chỉ ăn thức ăn của biển, uống nước của biển mà sao thịt nó thơm ngon thế nhỉ?
 
Quế liếc nhìn anh, mắt long lanh, miệng tủm tỉm cười, nói:

- Anh cũng ăn thức ăn của biển, uống nước của biển đấy thôi.

- Vậy em có nghiện không?

Nghĩ đến đây, Quế mỉm cười, đạp phanh cho xe chậm lại để đỡ tròng trành. Mỗi lần xuống với anh là mỗi lần Quế như giàu thêm, lớn lên và cũng con người hơn. Anh như kho báu biển, mà Quế có thể đào bới suốt đời, không bao giờ hết, không bao giờ chán.

Quế về đến nhà đã bảy giờ tối. Mẹ Mạ đang đọc cho bố nghe ở trong nhà. Thế là bố không sao, nhưng vẫn chưa tỉnh.

Thấy con về chị Mạ mệt mỏi đưa cuốn sổ cho Quế, bảo:

- Giúp mẹ một lúc... Mẹ ra ngoài có việc.

Quế nhận cuốn sổ từ tay mẹ, ngồi vào bàn. Cô chưa đọc ngay, mà ngồi nhìn bố. Lúc ấy, đôi mắt anh Củng hơi hé mở. Quế mừng quá gọi:

- Bố!

Bàn tay phải anh Củng đặt trên bụng hơi cử động. Năm ngón tay chơi vơi như muốn nắm vật gì, Quế cầm lấy bàn tay bố. Anh Củng hơi nắm lại. Quế có cảm giác, bố cô muốn nhắn nhủ điều gì qua bàn tay của mình.
 
- Bố, bố cần gì ạ?

Đôi mắt hé mở, vô hồn của anh Củng không nói lên điều gì. Quế hỏi tiếp:

- Con đọc cho bố nghe nhé?

Năm đầu ngón tay anh Củng hơi bíu vào tay Quế. Quế hiểu, mẹ vẫn bảo bố đang sống bằng hồi ức. Quế với cuốn sổ trên bàn đọc tiếp.

… Đêm ấy, mình bí mật trèo tường rút ra ngoài. Lỡ Út Diệu có báo tụi lính ập vào thì mình cũng tẩu thoát. Cả đêm không có động tĩnh gì. Gần sáng mình lại leo tường trở lại nhà. Bá Nhung ngồi quấn thuốc rê trước đèn, thấy mình về, bảo:

- Con đi đâu để con Út nó khóc quá trời?

Mình bước vào buồng, thấy Út Diệu vùi mặt xuống gối, hai bờ vai rung rung. Mình ngập ngừng ngồi xuống, nói:

- Tôi... Tôi xin lỗi Út.

- Anh ác lắm! - Út Diệu dỗi, rồi xoay lưng lại - anh hổng hiểu gì hết.

- Nhưng anh phải đi Út à. Khi nào hết giặc, anh sẽ trở về với... Út.

Quế gấp cuốn sổ mỉm cười. "Các cụ" cũng mơ mộng chả kém gì. Vậy mà, bây giờ tụi Quế hơi một tý, "các cụ" đã "hư hỏng mất thôi con ơi". Thật, chả biết thế nào nữa.

[hoi_ls]

Chị Mạ lại bước vào hỏi:

- Sáng mai chủ nhật, con nghỉ chứ?

- Vâng ạ.

- Bây giờ con ngồi đây theo dõi bố, giúp mẹ. Mẹ hy vọng "trận chiến đấu" này bố con sẽ "chuyển".

Quế chuyển cuốn sổ cho mẹ, ngồi xoa bóp hai bàn chân cho bố. Chân bố vẫn ấm nóng bình thường. Giọng chị Mạ mỗi lúc một gấp.

… Nghe tiếng đề pa của pháo 105, mình ra lệnh:

- Xuống hầm!

Đây là loạt pháo thứ bảy. Cây cối đã bị đạn pháo phát quang ném đi nơi khác. Trận địa trơ ra như người cởi truồng. Đất đá bị đạn cày đi, cày lại tơi như cám, trộn với thuốc đạn thành màu xám tro. Chiến sĩ giữ trung liên bị một mảnh pháo găm vào đầu, vật ra, máu ri rỉ như người đứt tay.

- Kéo vào trong hầm. Điện cho vận tải khiêng về phía sau!

- Báo cáo. Tiểu đội phó Tiểu đội 9 bị pháo phạt mất đầu!

- Còn không?

- Báo cáo! Không tìm thấy đầu ạ.

Ở trong hầm, chiến sĩ trung liên bỗng giãy lên bần bật, như con cá rô bị đánh giập đầu.

- Báo cáo trung đội trưởng, đại liên bị phá huỷ rồi ạ.

- Ai giữ, sao để mất súng?

- Báo cáo. Cả hai hy sinh.

Từ trong hầm, chiến sĩ trung liên bỗng bật dậy lu lu chạy ra giao thông hào, rồi vật ngửa giãy đành đạch. Hai quả pháo 105 nổ liên tiếp ngay mép hào, đất, khói trùm lên trận địa. Lộc vực vào hầm một chiến sĩ miệng hồng hộc thoi thóp. Bên ngực phải thủng một lỗ đút lọt nắm tay. Lộc cuộn cả chiếc áo lót nhét vào, mà máu vẫn xối ra như ống nước.

Quả pháo cuối cùng của đợt thứ bảy phạt đứt cây săng lẻ bằng cổ chân - cây xanh cuối cùng còn lại, cách trận địa khoảng 60 mét.

- Về vị trí chiếu đấu!

Thường thì sau mỗi đợt pháo, bộ binh địch xung phong ngay. Nhưng đợt này, năm phút đã trôi qua vẫn không thấy động tĩnh gì. Từng đụn khói rải rác khắp trận địa ngun ngút bay lên. Một rừng gỗ cụt chỏng chơ bên kia trảng đâm lên trời như những nọc tiêu đen sì, hậu quả của đợt chất độc hoá học cách đây hai năm. Từ rừng gỗ cụt đầu đó, địch chia làm ba mũi tiến vào trận địa.

Lộc vừa ôm súng vừa nói:

- Cứ để chúng đến thật gần hãy đánh.

Luyện bảo:

- Địch đông lắm, trên dưới một đại đội.

Lộc chậc lưỡi:

- Càng dễ trúng.

Vẫn không thấy súng nổ. Thằng cha này sao hôm nay lỳ thế. Mình lao đến vụt đét vào mông Luyện.
 
- Bắn đi chứ!

Luyện đã bị một viên đạn nhọn xuyên giữa trán từ bao giờ. Một vệt máu đỏ rịn xuống báng súng.

Hết đợi tấn công, trung đội chỉ còn bảy người. Đạn B40 hết. Đạn M79 cũng hết. Đạn đại liên còn, nhưng súng hỏng. Đạn trung liên chỉ còn nửa băng. Đạn K56 còn ba băng. Lựu đạn còn năm quả. Đạn cối 60 còn nhưng súng hỏng nặng.

- Tử sĩ có 7 người hả? - Mình hỏi và ra lệnh - Đưa hết về phía A7, đặt dưới giao thông hào, tạm lấp đất lên, khẩn trương lắp lưỡi lê, sẵn sàng đánh giáp lá cà.