Em vừa có chuyến đi lướt qua Campuchia, từ Siam Reap đến Phnom Penh trong 4 ngày. Tuy ngắn nhưng rất may là gặp đúng lúc không khí chuẩn bị bầu cử ở Cam đang đến hồi cuối gay cấn, nghe đâu 27/7 này là ngày bầu cử thì phải, nên cũng thấy và nghe được nhiều điều.
Đoàn của em được dẫn bởi 1 cô hướng dẫn viên trẻ mới có 26 tuổi, cô Bopha:
Cô này tình cờ lại có nguồn gốc liên quan đến hầu hết các bên có can hệ đến các sự kiện lịch sử gần đây của đất nước này: bố là người Khmer lai Hoa, mẹ là người gốc Việt, hiện vẫn còn bà con ở Hồng Ngự, Đồng Tháp. Năm 1993, cô ta đã cùng mẹ về sống ở Đồng Tháp trong 6 năm, từng học cấp 1 ở Việt Nam. Thật đáng ngạc nhiên là tuy rất trẻ, nhưng cô ta lại có vốn kiến thức khá rộng và sâu về lịch sử, văn hóa, chính trị Campuchia cũng như Việt Nam, đặc biệt là các vấn đề trong mấy chục năm gần đây. Tất nhiên tiếng Việt thì cực kỳ siêu, nói lái như thần. Nhân hôm thăm hoàng cung có nói đến các thứ của vua như long bào, long sàng, trên xe mới có cuộc nói đùa liên quan đến từ “long”, cô ta đố: vua Sihamoni hiện tại có bố là người Cam, mẹ là người Pháp, vậy xuất thân của vua gọi là long gì? (các bác thử trả lời xem nhé!
)
Dông dài một chút về cô hướng dẫn viên để các bác biết là các ý kiến của cô ta theo em là đáng quan tâm.
Trên đường đi, theo quốc lộ 6 từ Siam Reap về Phnom Penh đoạn qua Congpong Cham, tình cờ gặp một đoàn cổ động, trông khá ô hợp, la hét ồn ào y như dân Việt Nam mừng đội tuyển quốc gia thắng Thái Lan đang đi ngược lại:
Tụi em ham vui, vẫy tay la hét ủng hộ. Bác tài trên xe là dân Sài Gòn, chắc đã sang Cam nhiều, thấy vậy liền nhắc: Tụi này là đảng chống đối, chống mình đó. Hóa ra là đảng Sam Rainsy đi cổ động. Tụi em quê độ chưng hửng
.
Khá kỳ cục là dân Cam họ cũng gọi đảng này là “đảng chống đối”, lẽ ra phải gọi là đảng đối lập chứ nhỉ? Chẳng biết do dịch thuật hay do gì nữa.
Nhân chuyện vừa rồi, Bopha mới giới thiệu một chút về tình hình chính trị hiện tại của Cam. Cam hiện tại có đến 7, 8 đảng chính trị, trong đó Đảng Sam Rainsy hiện là “đảng chống đối” mạnh nhất ở Cam, rất được giới trẻ ủng hộ.
Chắc các bác đều biết Sam Rainsy, nhân vật luôn cố tình khoét sâu các vấn đề tồn tại trong lịch sử giữa 2 nước Việt – Cam để thu hút ủng hộ của một bộ phận dân Cam đối với đảng ông ta, gần đây nhất nổi tiếng với vụ đi nhổ cọc mốc biên giới giữa Cam và Việt, tuyên bố rằng Việt Nam lấn đất của Cam rồi dời cột mốc vào trong đất Việt Nam. Vụ này cũng làm náo động về ngoại giao giữa 2 nước 1 dạo. (Em thì em chẳng hiểu tay này làm cách nào mà đi nhổ được cột mốc, chẳng lẽ nó là khúc gỗ to bằng cổ chân, với lại ông ta tiền hô hậu ủng thế thì biên phòng ta ở đâu mà không biết, hay bận đi nhậu?)
Nhân tiện kể luôn chuyện cãi cọ giữa phe Sam Rainsy và phe Hun Xen. Sam Rainsy bảo Hun Xen: Việt Nam chiếm đất của Cam, sao bác không đòi? Hun Xen trả lời ý rằng: Tụi mày có giỏi thì đi mà đòi, còn tao không đòi được. Liệu đó có phải nguyên nhân dẫn đến vụ Sam Rainsy đi nhổ cột mốc không?
Theo Bopha, Ram Raisy từng tuyên bố: nếu ông ta trúng cử, thì người Việt Nam (không rõ có phải là tất cả người Việt?) sẽ không có chỗ ở Cam, các vấn đề lịch sử sẽ được xem xét lại. Theo em biết, người Việt sinh sống và làm ăn ở Cam rất nhiều, từ làm ăn chính thống như anh Viettel, hiện giờ khá mạnh ở Cam với thương hiệu Metphone, cho tới người lao động kiếm ăn qua ngày, hoặc giới cơm gạo trong các casino đầy rẫy bên đó. Em từng gặp một chị bán dạo vỉa hè chợ Mới ở Phnom Penh. Chị ta quê An Giang, chồng cũng người Việt làm phụ hồ gần đó cho ông chủ thầu cũng người Việt luôn. Chị trước sống dưới thuyền, sau “nhà nước” cấp cho miếng đất cất nhà ở Phnom Penh. Chị kêu, lúc nào họ đuổi thì lại chạy!??? Con số người Việt lớn như vậy mà bị lùa về Việt Nam một lúc thì không khéo gây ra một vụ nạn kiều mới chứ chẳng chơi.
Nhà hàng Việt ở Phom Penh:
Còn đây là cái bản đồ về địa giới đế chế Khmer mà họ trưng bày khá trang trọng:
Riêng vụ trường Tuol Sleng đình đám gần đây, theo như Bopha thì thực tế là chính quyền có chút biên tập cắt bớt ngữ nghĩa của phát biểu, mục đích nhằm tranh thủ ủng hộ của người dân. Em không biết một chút tiếng K nào, nên chuyện này có hỏi thêm chắc cũng chẳng được gì.
Khẩu hiệu của đảng Sam Rainsy là “đô”. Đến nay, Hun Xen đã làm thủ tướng Cam mấy chục năm. So với trước, thời Hun Xen cầm quyền gần đây thì Cam khá thanh bình và phát triển, và đây là điểm mà chính quyền Hun Xen ra sức tuyên truyền nhấn mạnh (!). Tuy nhiên, đợt vừa rồi nhân dịp cựu vương Sihanuc qua đời, để tỏ long kính trọng cựu vương, người ta đã cho phát các phim tài liệu về thời ông cầm quyền trước đây, cũng như nêu bật các công lao của ông ta (chuyện này trước giờ chưa từng xảy ra). Trớ trêu là nhờ đó mà dân Cam, đặc biệt là giới trẻ nhận ra rằng, hóa ra thời Hun Xen không bằng thời Xihanuc, trước giờ chính quyền nổ hơi mạnh.
Quan điểm của giới trẻ là dù có hay có giỏi gì đi nữa thì làm lâu nó cũng dở, phải “đô”, chưa nói đến chuyện như em đã đề cập ở trên, là chính quyền đã bị ấn tượng xấu về chuyện nổ hơi mạnh của mình. Ngoài ra, dân Cam cũng có người này người nọ, nhiều người rất ủng hộ quan điểm (cực đoan) của Ram Rainsy về Việt Nam. Vì vậy, chưa bao giờ Sam Rainsy có triển vọng thắng cử lớn như lần này.
Chuyện “đô” hay “không đô” cũng đã gây ra khá nhiều vụ ẩu đả giữa 2 bên. Nghe nói rằng một lần, đoàn cổ động của Sam Rainsy đi qua một dinh thự của một quan chức chính quyền, trong đó đang tổ chức một cuộc gặp gỡ. Ngoài đường hô: đô hay không đô, trong nhà hô ra: không đô. Thế là xông vào wushu, muay Thái, gạch đá công phu tha hồ thi triển
.
Đảng nhân dân của Hun Xen cũng tiến hành cổ động vận động khá mạnh. Là bên nắm chính quyền hiện tại, lại có tiền, nên việc tổ chức cũng đẹp đẽ, sạch sẽ bài bản hơn:
Cử chỉ cổ động của họ là bốn ngón tay, với ngón cái gập lại như chuẩn bị thi triển đòn chém tay
. Hình như Hun Xen đứng thứ 4 trong danh sách bầu cử, xếp theo thứ tự quái quỉ gì thì em không biết:
Nghe nói, mỗi người đi cổ động được đổ xăng cho chạy thoải mái, được 5 đô tiền tươi một ngày, ngoài ra còn bánh mì nước uống đầy đủ. Chế độ khá cao đổi với người thu nhập thấp ở Cam, phe Sam Rainsy cũng có chế độ tương tự. Đấy, lợi ích rõ ràng không ai không thấy của việc đa đảng là tạo rất nhiều công ăn việc làm cho người thất nghiệp
.
Đây là pano cổ động của Hun Xen, chẳng biết trên đó viết gì:
Riêng Hun Xen thì tuyên bố thẳng: nếu ông ta không trúng cử, thì chắc chắn xảy ra nội chiến bên trong và chiến tranh với bên ngoài. Em nghĩ là Hun Xen nói thật. Ông ta nắm quân đội cơ mà, còn với một vụ nạn kiều kèm tàn sát thì chưa biết chuyện gì sẽ xảy ra giữa 2 quốc gia. Đối với dân nông thôn vốn cam chịu và đang chiếm số đông ở Cam, thì ký ức khiếp đảm về chiến tranh còn rõ ràng lắm. Theo họ, thà nghèo một chút nhưng yên bình còn hơn là loạn lạc chiến tranh, nên họ sẽ bầu cho Hun Xen.
Em hỏi Bopha: trong người em có cả 3 dòng máu của 3 dân tộc có liên quan trực tiếp đến những chuyện kinh khủng trong lịch sử gần đây của Campuchia, em có suy nghĩ gì về những chuyện đó. Nàng bảo: em căm thù Trung Quốc, tất cả là do Trung Quốc. Không biết đó có phải là một câu trả lời ngoại giao không nữa.
Em hỏi tiếp: thế sắp tới, em sẽ bầu cho ai? Nàng đáp: em là người trẻ, em thích thay đổi. Nhưng, nếu thay đổi mà chiến tranh, mà người Việt không được sang Campuchia thì em thất nghiệp. Vậy nên, theo anh em sẽ bầu cho ai?
Dilber MC Theme by HarzeM