LỜI NGƯỜI BIÊN TẬP
Khi tôi đòi nội dung lời cuối sách để đưa vào bố cục trang, đặng hoàn tất bản thảo trước khi đưa nhà in. Lê trí Dũng đưa cho tôi một tờ giấy trắng với đầy đủ tiêu đề và ngày, tháng, năm, trân trọng…Tôi hỏi anh liệu đây có phải là trò đùa với độc giả hay không? Anh bảo: Hoàn toàn không! Mà ngược lại! Tôi lại hỏi: Bạn đọc sẽ lĩnh hội được gì ở trang giấy trắng này? Anh bảo: Họ hiểu hết ấy mà… Bạn tôi toàn người thông minh…Tùy theo tầm cỡ mà mỗi người sẽ hiểu theo một cách. Nếu họ hiểu đúng thì quý mà không đúng cũng chẳng sao vì sách tôi viết chỉ để cho một người đọc, mà người đó lại quá nhậy cảm, ông chẳng hạn…Thế là xong!
Tôi biết Anh đã rất cố gắng khi cho ra cuốn sách này… Suốt hai năm biên tập giúp anh là hai năm nhiều lần định không ra sách nữa. Với một họa sỹ số tiền mấy chục triệu đồng cũng vẫn phải tính, thời gian đầu anh không có đầy đủ phương tiện máy tính phải đi thuê đánh bài… Sách ra, chỉ để tặng, chẳng bán chác gì… Anh bảo danh cũng thừa rồi vả lại danh hão chả tích sự gì, vả lại, thời buổi nhiễu nhương, chả lợi lộc gì nơi trường văn trận bút, vớ vẩn đi tù như chơi… Nghĩ đến cảnh tù đày (nhất là nhà tù ở ta bây giờ) Thế là chúng tôi lại thôi, (Tôi cũng không muốn phải vào vai người đưa cơm tù, có lần tôi bảo anh : Ông mà vào tù là tôi bỏ ông liền đó). Anh đáo để: Điều đó chắc rồi, ông Thiên Đồng thủ mệnh, bản chất sao Thiên Đồng là thay đổi, có mới nới cũ mà. Lần khác, tiền đủ rồi, anh lại bảo đang sắp có một bài về liệt sỹ rất xúc động phải cho vào tập này… Rồi một bài nữa, lại một bài khác nữa…Tới bài số 64. Tôi kiên quyết bảo anh: Ông phải ngừng thôi, còn gì để tập 4…Vì cuốn này đã dày gấp đôi cuốn tập 2 rồi… Bất ngờ, anh bảo tôi: Thôi ông ạ! Không in nữa, chết là hết ấy mà…
Tôi buồn, đến bàn viết của anh, nơi có con chó đá kề bên, có một bức sơn dầu nhỏ xinh vẽ con mèo xanh kề bên, có cái lọ Hán trong cắm ba quả Canh ki na anh lấy ở Tam đảo về… Đó cũng là nơi tôi ngồi sửa bài, chọn bài cho anh. Anh bỏ nó suốt từ tháng ba đến nay…Trên mặt bàn phủ đầy bụi, một bản thảo dang dở… Cái tiêu đề cực đoan mà hài hước: “Chết là hết ấy mà …” Câu mở đầu như sau: Đức Phật dạy rằng: Sinh - Thành- Suy - Hủy ! Cổ nhân cũng dạy rằng : Sinh – Lão – Bệnh – Tử… Cái gì cũng dẫn đến kết cục là cái chết! Gần đây anh hay nói về sự chết. Ngay cả nghe nhạc cũng vậy, anh thích nhất bài Phôi Pha của Trịnh công Sơn, tôi bật nghe thử, bài hát từ đầu đến cuối toàn nói về cõi trời mây gió kiếp sau… Anh bảo: Vậy chiến đấu làm gì nữa… Ta vốn là một người bình thường, viết ra những chuyện bình thường, nói hộ những con người bình thường… thì thà đi chơi còn hơn… Và anh đi chơi thật !
Những lần chán nản như thế anh thường bảo tôi: Ý chí của tôi, tình yêu của tôi văng xa ngàn dặm rồi ông ạ! Rồi tiếp đó là tôi an ủi anh … Hồi tâm, anh lại làm việc. Anh bảo với tôi là anh có tiếng cứng đầu, không hiểu sao anh lại nghe tôi ngoan ngoãn như thế! Thâm tâm, tôi thừa biết anh tin tôi vì anh biết chỉ có tôi là người duy nhất trên cõi đời này hiểu được anh! ...
Nhưng lần này thì anh đi thật!
Mới hôm nào, khi ngồi ăn phở gánh Hàng Trống anh còn bảo đọc chuyện thiên hạ toàn đầu rơi máu chảy…Vua Voi Amakông lấy 4 vợ, 80 tuổi còn đẻ con, có người nhai thủy tinh rào rào, có người giận chồng tưới xăng tự thiêu luôn… Trong khi chuyện của mình toàn người bình thường, một người lái xe, một người bạn học cũ, một họa sỹ nghèo, một bà mẹ gặp trên đường hành quân, một nhà báo thông minh nhưng cả tin mắc lừa bởi trò bịp vớ vẩn, thấp hèn, một cô thanh niên xung phong thời khói lửa, một người lính đối phương nhất quyết không rời bỏ nước, bây giờ làm xe ôm… Anh bảo nghe chuyện thiên hạ gân giật tanh tách, chuyện mình chắc không ai thèm xem! Rồi anh bảo sao cái số chúng mình nó vất vả thế không biết? In một cuốn sách mà lên bờ xuống ruộng. Lại bảo từ bé được giáo dục cái Thiện bao giờ cũng thắng cái Ác… nhưng thực tế cái Ác rất mạnh, quật ngã cái Thiện như chơi. Từ lúc biết nghĩ anh chỉ thấy cái Ác hoành hành nhơn nhơn qua mặt cái Thiện, thậm chí cười vào mũi cái Thiện … Đột ngột, anh hỏi tôi: Ông có kẻ thù không? Tôi bảo: Không! Tội gì mua thù chuốc oán vào mình, tôi chỉ muốn hòa bình, mọi người bắt tay với nhau, kể cả những người yêu tôi và những người tôi yêu…Trầm ngâm, anh bảo anh muốn sống lâu hơn kẻ thù của anh để chứng kiến cái chết của y. Tôi hỏi: Ông có kẻ thù à? Anh bảo: Có! Trong xương tủy! Rồi cười nhạt… cái cười cay đắng… Anh bảo vẫn tại cái số, chắc kiếp trước ân oán giang hồ chi đây… Cái gì cũng số hết…Từ vận nước đến duyên vợ chồng, đến nghề nghiệp, đến nhà cửa, đến trả thù nhau, lừa lọc nhau, đến ngồi không mà có ăn, đến hùng hục bươn trải mà vẫn đói… Số hết! Tôi bảo: Số Hà Lạc cho ông quẻ gì? Anh bảo: Qủe Truân … Thế thì mới đi nhặt cuội để làm tản văn chứ, là Đại Súc thì đã viết tiểu thuyết… Thế nhưng cái tản văn có chủ đề về Tình yêu và Kẻ thù của tôi đang viết dở lại dài quá… chả biết nên gọi là tản văn hay tiểu thuyết… Tôi lại bảo: Mấy năm trước ông mà nói thế là đi tù chắc rồi đó! Can tội tuyên truyền mê tín dị đoan! Nhớ lão X năm xưa hát nhạc vàng tù 10 năm không? Nhớ đại ca Y chơi vài cái ảnh khỏa thân tù 4 năm không? Anh bảo tù cũng có số chớ bộ, dễ mà được đi à? Anh rượu kém thật, bát phở gánh với vài ly rượu gì màu vàng trong cái chai vuông, lùn mà đã bất chấp tù tội… Liều !
Bây giờ thì anh đi thật! Dù chỉ là đi chơi đâu đó.
Số bài viết cũng đã 64 bài! Đúng bằng số tuổi anh (có số thật)
Tôi lật dưới bài Chết là hết ấy mà, thấy còn vài tờ giấy viết nhằng nhịt nhiều dòng xô lệch như viết trong một cuộc giằng xé… Cuối cùng vẫn đọc được mấy dòng sau: “Gửi Vĩnh ! Bản thảo bây giờ là của ông… tùy ý sử dụng, tôi không kìm được cơn cuồng nộ tìm kiếm cái kết cục tận cùng của cái Ác và cái Ngu, tôi muốn trước khi tiếp nhận sự chết được thấy nó! Rồi lên một cái thuyền không biến đi khỏi thế giới này… Rủi thay Bề Trên lại dạy rằng lên được thuyền thậm dễ mà cũng vô cùng khó! Bởi vì, phải có vé. Mà chiếc vé đó có tên là…Vị Tha!...”
Tôi rời bàn viết, lòng trống rỗng, tôi thừa biết, anh muốn vị tha hay không vị tha cũng chẳng được! Anh không phải loại người quyết đấu … có lần tôi nói với anh như thế, anh bảo: Sao ông quá hiểu tôi vậy? Tôi từ bé đã không thích va chạm, ai cho cái gì thì được chứ không có ý thức cạnh tranh, thế nên lâu dần thành quen, lúc có việc thì mình nai lưng ra, lúc liên hoan chả ai nhớ đến mình, chơi xổ số không bao giờ trúng, làm kinh tế thì thua lỗ, đánh bạc toàn bị lừa, học Hà đồ Lạc thư để tìm đường giải thoát tinh thần thì phát hiện ra mình chỉ làm những việc hão huyền trên mây dưới gió, các cụ gọi là vô tích sự… Tôi nhớ dạo cuối năm ngoái có ông thầy bói dạo gặp anh, phán: Làm mười hưởng ba là may, nhưng không làm thì chết đói! Anh bảo tôi, có lẽ đó là lời phán hay nhất mà anh được nghe, vì nó thật!… Tôi bảo: Nghe bác Xuân Cang đi, thiên hạ dẫm đạp nhau thì mình trốn đi, lủi vào một góc mà vẽ, viết… Và anh đã nghe tôi, những khi ấy, anh rạng rỡ hẳn lên, anh lặng lẽ vẽ bên tôi như một kẻ nhập đồng…Thế mà bây giờ đột nhiên anh bỏ đi, buông sõng một câu: Chết là hết ấy mà! Có lần hai người cùng đọc Kinh Dịch, tôi hỏi anh: Ông thích nhất quẻ nào trong 64 quẻ? Anh bảo: Qủe số 15! Tôi giễu anh: Thế thì làm sao mà làm Thượng đế được, làm sao mà có khí phách anh hùng được, không có hai cái đó làm sao mà vẽ được… Anh cười buồn: Có lẽ vẽ cũng phải bỏ thôi… Tôi ghê sợ cái lòng người bây giờ quá… Không ai được chọn đắng cay hay hạnh phúc, tôi đã từng hạnh phúc, lạ thay, nó lại rơi vào thời điểm cả dân tộc gian nan, khốc liệt nhất… Sau này Hà Lạc dạy tôi rằng: Nhiệm vụ trong suốt cuộc đời của anh là đi, còn đi đến đâu không thuộc quyền lựa chọn của anh, quyền ấy thuộc về đấng tối cao, đó là số phận!
Cuối Đông - đón Qúi Tỵ về.
Nguyễn văn Vĩnh
HẾT
