
Các cựu chiến binh thăm lại Vị xuyên, nơi có những đồng đội đã ngã xuống - Ảnh: Tạ Ngọc Dũng
Các anh về với mẹ
Giờ đây, khi đã trở về cuộc sống thường nhật, bận bịu cùng những lo toan công việc cơ quan, gia đình… nhưng khi ngồi viết những dòng này, tôi vẫn nhớ như in gương mặt mếu máo của chị Kim Thanh - Một người lính tuyên văn Sư 356 năm xưa, trong buổi tối ngày 10 tháng 7 năm 2014, tại công viên Võ Thị Sáu, khi đội cựu chiến binh Sư 356 Hà Nội gồm hơn một trăm người tập trung tại đây để chuẩn bị hành quân lên Hà Giang tưởng niệm đồng đội mình đã nằm xuống mảnh đất biên viễn xa xôi này. Gương mặt hớt hải, đầm nước mắt, chị chạy ngược chạy xuôi níu áo từng người: “Các anh ơi” như vừa mất mát thứ gì vô cùng quí giá. Nghe câu chuyện giữa anh Vượng, anh Thạch, trong ban liên lạc và chị, tôi mới biết được nguyên do. Lúc xuống taxi, vì luấn quấn, chị đã để quên bọc thuốc lào và hộp muối vừng tự tay chị kì cạch giã để “mang lên cho các anh ấy”... Vâng, đó là hai thứ mà ngày xưa, mỗi lần cô bé tuyên văn Kim Thanh đến hát phục vụ các anh, hay mang đến làm quà... Và lần này cũng thế, cô bé ấy lại lên hát cho các anh nghe, lại mang quà đến cho các anh... Có lẽ do cảm xúc bồi hồi của quá khứ sống dậy đã khiến chị lấn bấn bỏ quên hai món quà mà hồi xưa, các anh rất thích... Và cũng gương mặt ấy, trên chuyến xe trở về Hà Nội của chị sao mà nhẹ nhõm, an lành, không còn nét âu lo, thảng thốt. Các anh đã về nghe chị hát, theo chị, theo đồng đội trở về với mẹ, với phố phường.
Những người lính tìm đường về quê mẹ/ không bằng bàn chân mang dép cao su/ các anh bay bằng đôi cánh loài chim núi/ bằng ánh sáng của vì sao vụt tắt/ bằng tiếng gọi của dòng nước mắt/ bằng thương nhớ quắt quay từ hai phía chân trời…* Ít bữa sau, tình cờ gặp nhau, chị có trao cho tôi cuốn sổ bìa ghi “sổ công tác” của một người lính tên Trần Trung Thực. Anh hi sinh vào những ngày giáp Tết âm lịch năm 1984 tại mảnh đất Vị Xuyên bởi đạn pháo kẻ thù khi đang ở cái tuổi ngoài hai mươi đẹp nhất đời người. Cuốn sổ ghi chép những tâm sự về mẹ, về người thương, về bạn bè, về những nơi mà anh đã từng đặt chân trước khi có mặt ở mặt trận Vị Xuyên, rồi những tấm hình anh vẽ, những bài thơ về tình yêu, những bài hát... Lẫn trong đó là những con số về súng AK, đạn B40, B41, lựu đạn cầu, bi đông, bao tượng... mà trên cương vị trung đội phó, anh đã nhận và phát cho những người lính trong trung đội mình. Những dòng chữ cuối cùng anh viết, đề Nà Tong 22/12/1984 là những dòng tâm sự về nơi các anh đang chiến đấu. Đó là những trang viết xót xa khi chứng kiến mảnh đất biên cương tươi đẹp bị quân xâm lược giày xéo, phá tàn và quyết tâm của những người lính phải giành lại nó. Xin phép hương hồn anh, gia đình anh, được trích đoạn cuối của những dòng cảm xúc trước khi đất mẹ Tổ quốc dang tay đón anh vào lòng. “Chúng tôi đến đây vào cuối tháng 6 - Khi những điểm cao 1800 A. 1800 B. 1648. 1545. 1509. 1250. 1030. 772. 685. 400. 300. 233. đã bị kẻ thù chiếm đóng... Ngày ngày nhìn sang, thấy địch hoạt động mà căm thù. Chúng đánh mìn, mở đường... Từng đoàn xe tiếp tế cho các trận địa pháo và quân lính... Ghi nhớ lời dạy của chủ tịch Hồ Chí Minh kính mến “Hễ còn một tên xâm lược trên đất nước ta, thì ta còn phải tiếp tục chiến đấu quét sạch nó đi” và “Của Họ vàng một khối Ta không cần. Của Ta đá một phân Ta cũng lấy”, “Không có gì quý hơn độc lập tự do”, toàn thể chúng tôi đều nhận thức rõ âm mưu của kẻ thù cùng vai trò trách nhiệm của mình với Tổ quốc và nhân dân. Dù gian khổ và ác liệt cùng nhiều thiếu thốn. Dù phải hi sinh đến tính mạng, chúng tôi cũng quyết tâm, giữ đất và đánh địch giành đất với mong muốn một ngày không xa - đất Ta lại là của Ta - non sông vẹn toàn - và nơi đây, sẽ mãi thanh bình không còn tiếng súng giặc - Đồng bào các dân tộc lại trở về xây dựng bản làng giàu đẹp như xưa và cũng là làm giàu đẹp cho bộ mặt đất nước.”
Viết đến đây, hình ảnh cây hương trên điểm cao 468 lại chập chờn trước mắt tôi. Về quá trình làm cây hương, anh Phạm Ngọc Quyền chia sẻ, ý tưởng được bắt đầu sau những lần gia đình cùng đồng đội lên tìm xương cốt những người lính còn đang nằm lại ở các cao điểm nơi diễn ra trận mười hai tháng bảy và những trận đánh khác. Ở các sườn đồi, thung sâu, khe đá, dưới cỏ, dưới cây, không chỉ là mìn, là đất, mà còn có cả các anh, rất nhiều, đang nằm lại... Trong khi đó, đường về nghĩa trang Vị Xuyên trên dưới bốn chục cây chứ ít ỏi gì… Cần phải có một nơi để vong linh các anh nghỉ ngơi, nhận tấm lòng tưởng nhớ của những người còn sống được những cựu chiến binh Yên Bái kết hợp cùng cựu chiến binh Hà Nội quyết định làm. Sau khi khảo sát, các anh chọn làm cây hương ở điểm cao 468. Hơn nửa năm trời lặn lội vất vả, không quản nắng mưa, sớm tối, đi đi, về về mấy trăm cây số, gõ cửa từng nhà, từng cơ quan... để xin phép xây dựng cây hương, cuối cùng các anh cũng được toại nguyện. Vậy là bắt tay vào làm. Cái nghĩa tình đồng đội ấy, được các công ty, đơn vị trên địa bàn ủng hộ cả về vật chất lẫn tinh thần. Công ty trách nhiệm Cường Thịnh khai thác đá ở khu vực Thanh Thủy ở gần đó đã tài trợ đá, cát, xi măng, vận chuyển lên tận nơi để làm đường đi lên. Rồi đại đội cơ động của bộ đội Biên Phòng… Mất thêm hơn hai tháng nữa, cây hương được xây dựng xong. Sắp tới, đoàn cựu chiến binh dự định sẽ xây thêm một ngôi nhà nhỏ để gia đình, đồng đội, khách thập phương lên thắp hương cho các anh có chỗ trú mưa, tránh nắng…
Vâng, đồng đội luôn nhớ đến các anh, quê hương, gia đình mong chờ các anh… Con cháu Lạc Hồng muôn đời ghi ơn các anh, những người đã không tiếc máu xương, giữ vẹn hương hỏa của tổ tiên nơi cương thổ phía Bắc xa xôi của Tổ quốc
H.D