Đối chiến

[danhthanh]

lỜI NÓI ĐẦU TRƯỚC KHI VÀO TRUYỆN:
Sau hơn 3 năm đi tìm khắp ngoài bắc v nay vào nam lại tìm được nó khi mới tái bản, tp dày 574 trang, em đã mất 2 ngày để đọc hết và thấy thực sư là một tác phẩm hay.
Nếu các tp trước vì đã xuất bản quá lâu chỉ tìm được trong thư viện nên nhà em vừa làm vừa vui vì giới thiệu tới các bác các tp xưa cũ.
Nhưng với tp này thì thực sự nhà em đang phân vân và áy náy, vì tp này nhà văn mới viết xong năm 2009, năm 2015 mới tái bản lần 2, nên nếu làm giới thiệu trên này là vi phạm luật bản quyền và luật sở hữu trí tuệ, làm khi chưa xin phép tác giả.
Do vậy, nhà em làm chủ yếu phục vụ các bác "già" ít có điều kiện mua sách. Với các bác "trẻ", nhà em tha thiết đề nghị:

MUA SÁCH ỦNG HỘ TÁC GIẢ

chính vì vậy, nên em sẽ không số hóa 100% tp này và  xin đề nghị admin nếu cảm thấy tp này vi phạm pháp luật thì thông bác với em để đóng cửa và sẽ mở lại khi thấy phù hợp.

Trân trọng

[danhthanh]

KHUẤT QUANG THỤY
ĐỐI CHIẾN

TIỂU THUYẾT

MẤY LỜI MỞ ĐẦU

Bạn đọc quí mến!
Cuốn tiểu thuyết này được viết nên từ những trải nghiệm của riêng tôi và lấy cảm hứng từ một sự kiện lịch sử có thật  Chiến dịch Đường 9- Nam Lào mùa xuân năm 1971 (Phía quân đội của chế độ cũ ở Sài Gòn gọi là Cuộc hành quân Lam Sơn 719). Tuy nhiên cuốn sách này được viết theo ngôn ngữ và bút pháp của thể loại tiểu thuyết, về bản chất nó là một tác phẩm văn học hư cấu. Vì vậy, rất mong bạn đọc đừng thất vọng nếu như nhận thấy một vài sự việc, con người được mô tả trong cuốn sách này không hoàn toàn giống như trong thực tế đã diễn ra.
Trong cuốn sách tôi cũng có sử dụng tên của một vài nhân vật có thật, chỉ đơn giản vì họ là những nhân vật khá đặc biệt, sử dụng những cái tên ấy sẽ giúp bạn đọc dễ hình dung ra cái khung của các sự kiện được lấy làm nền tảng cảm hứng cho cuốn sách mà thôi, tuyệt nhiên không vì thế mà thay đổi bản chất tư duy nghệ thuật của tác giả. Nếu thấy bất tiện, bạn đọc có thể tùy tiện thay tên những nhân vật đó bằng những cái tên khác.
Cuốn sách này tôi dành tặng cho đồng chí đồng đội thuộc Trung đoàn 64 Sư đoàn 320, những người đã góp phần làm nên nhửng chiến công vang dội trên chiến trường Đường 9 - Nam Lào mùa xuân năm 1971.

[danhthanh]

PHẦN THỨ NHẤT
ĐIỂM TẠM DỪNG

[/b]
   CHƯƠNG 1
   I
   Tiểu đoàn trưởng Kiều Bá Thịnh trở về đội hình hành quân cùa tiểu đoàn vào lúc rạng sáng, sau hơn một giờ được gọi lên hội ý với Ban chỉ huy trung đoàn. Anh cũng như các cán bộ chỉ huy được dự cuộc hội ý đều tỏ ra ngạc nhiên, thậm chí ít nhiều hụt hẫng, tưng hửng, khi được nghe trung đoàn trưởng Đồng Duy Tiên phổ biến mệnh lệnh của sư đoàn trưởng vừa chuyển tới bằng vô tuyến điện. Mệnh lệnh đó chỉ tóm lại trong vài câu, trung đoàn 3 cùng với đội hình của sư đoàn tạm thời ngừng cuộc hành quân ra Bắc, dừng lại đóng quân tại vùng Tây Quảng Bình chờ lệnh mới. Mệnh lệnh này quả là “khó nuốt” khi cả sư đoàn đang hăm hở nước “mã hồi”.
   Sau hai năm chiến đấu tại chiến trường Bắc Quảng Trị, những tưởng phen này được trở về hậu phương, nghĩa là được trở về Miền Bắc hẳn hoi để xây dựng, củng cố, lấy lại phong độ thực sự của một sư đoàn chủ lực của Bộ, rồi sau đó mới nghĩ đến chuyện trở lại chiến trường đánh đấm cho ra trò. Khi bắt đầu rời chiến trường hành quân về hậu phương, ai cùng hăm hở vui mừng. Dọc đường hành quân, lính chỉ nói chuyện quê hương, nhiều người còn bộc lộ nhữngdự định khá "lãng mạn” như cưới vợ, sinh con, thậm chí có anh còn nuôi mộng được giải ngũ trở vể nhà để đi học một nghề mới để “thoát li" chứ không chịu trở về làm anh nông dân suốt ngày theo sau đít con trâu nữa.
  Ai cũng biết cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước còn rất lâu dài, nhưng cũng chẳng ai hăm hở muốn nhanh chóng trở lại chiến trường để ngày đêm đối mặt với bom đạn, hiểm nguy đùa giỡn với tử thần. Chuyện đó bây giờ hãy để cho đám lính mới, hoa thơm mỗi người ngửi một tý chứ. Đó là tâm sự thật, lính ngồi tráng vẫn nói công khai với nhau, chẳng sợ bị cán bộ trù úm. Thì lòng vả cũng như lòng sung thôi. Cán bộ cũng thích nói tới một
thời gian được nghỉ ngơi dài dài ở hậu phương. Chỉ những khi nào cần động viên lính, quán triệt các nghị quyết hay nói trên diễn đàn họ mới lên giọng hăng hái nói tới việc tha thiết mong  mỏi được trở lại chiến trường, tiếp tục chiến đấu để nhanh chóng  đi tới ngày thắng lợi cuối cùng.
  Họ nghĩ vậy, mong mỏi như vậy không phải họ không yêu nước, không phải họ đã sa sút ý chí chiến đấu, mà chỉ đơn giản  vì họ đã quá mệt mỏi sau hai năm chiến đấu không nghỉ trên chiến trường

[danhthanh]

...
Tiểu đoàn trưởng Thịnh cũng vậy. Anh thất vọng vi hành trình
về hậu phương đã sớm bị gián đoạn. Anh cũng đủ thông minh khi
để hiểu rằng, nếu sư đoàn được lệnh dừng lại ở đây thì thời gian được xả hơi thực sự sẽ không nhiều. Từ vùng đứng chân này đơn vị anh có thể trở lại chiến trường bất kì lúc nào.
Mới chỉ tạm dừng chân gần một giờ đồng hồ nhưng lính tráng   
đã tranh thủ lăn ra ngủ khắp mọi bờ bụi dọc hai bên đường hành quân. Không bỏ phí phút nào. Chính trị viên Cấn Huy Pho và các trợ lí trong Ban chỉ huy tiểu đoàn cũng đã nằm rải rác bên vệ đường mà ngủ say như chết. Như vậy mới là lính chiến thứ thiệt. Chỉ còn hai cậu trinh sát tiểu đoàn được phàn công cảnh giới đội hình là còn tỉnh táo.
Thủ trưởng về rồi ạ? Hội ý gì mà lâu thế?
-   ừ có chuyện mà... Cậu liên lạc đâu rồi?
- Nó nằm đầu đó. Chắc đang ngủ say.
Cậu Vân liên lạc của anh tựa vào một gốc cây, nửa nằm nửa ngổi, ba lô vẫn sau lưng, súng ôm trong lòng, ngáy pho pho, miệng liên tục chép chép như vừa được chén món gì đó ra trò. Lay mãi hắn không tỉnh, Thịnh phải thẳng chân đá vào hông mấy cái nó mới hốt hoảng vùng dậy,
-   Đi tiếp... đi tiếp hả?
-   Tinh ngủ chưa? Đi truyển lệnh cho các đại đội đánh thức bộ đội dậy, chuẩn bị hành quân. Mời các đại đội trưởng và chính trị viên lên đầu đội hình hội ý. Rõ chưa?
Vân vừa ngáp vừa càu nhàu:
-   Rõ. Sáng bạch đến nơi rồi. Cho lính ngủ luôn một giấc, mai đi, có hơn không?
Chính trị viên Pho cũng vừa tỉnh dậy, nghe loáng thoáng có tiếng của tiểu đoàn trưởng. Anh xốc lại ba lô, đứng dậy tiến vể phía tiểu đoàn trưởng, hỏi:
-   Anh Thịnh về rổi hả? Có chuyện gì mà hội ý, hội báo lâu thế?
Thịnh vừa ngáp vừa uể oải trả lời:
-   Chán mớ đời. Đơn vị mình được lệnh dừng lại rổi. Không
-    Sao lại dừng?  Chính trị viên Pho ngạc nhiên hỏi lại.
-    Dửng là dừng, chứ sao? Lệnh trên là thế.
-   Con khỉ!
-    Khỉ à?
-    Là nói... lệnh trạng cái đồ con khỉ! Lính đang phấn chấn vì được về Bắc. - Bây giờ biết động viên làm sao đây?
Thịnh bật cười khô khốc:
-   Đó là việc của ông. Phát huy vai trò đi chứ! Chính trị tư tưởng phải luôn là kim chỉ nam.
-    Giá nó tiếp tục chỉ Bắc thì tốt hơn -  Chính trị viên Pho làu bàu - Có lẽ cấp trên cho lính nghỉ một vài ngày trước khi tiếp tục hành quân ra Bắc.
-    Thế thì còn nói làm gì. Mệnh lệnh rõ ràng, toàn Sư đoàn dừng lại tại Quảng Bình để củng cố lại lực lượng, sẵn sàng cho nhiệm vụ mới.
-    Toi rồi. Mình đã viết thư báo tin cho vợ rằng phen này nhất định sẽ được về phép để kiếm một thằng cu. Nếu sớm quay vào chiến trường thì coi như đi đứt!
Thịnh bỗng bật cười:
-   Có khi cậu phải nhờ đến anh em dân quân thôi.

[danhthanh]

...
Vừa lúc đó cán bộ các đại đội lục tục kéo tới. Thịnh kéo mọi người ngồi xuống một vạt Cỏ ướt đẫm sương đêm bên vệ đường rồi bắt đầu phổ biến tóm tắt mệnh lệnh mới.
-    Các đồng chí đại đội trưởng và chính trị viên các đại đội. Chúng ta được lệnh... tạm thời dừng lại ít ngày -  Anh ngập ngừng giây lát rồi nói tiếp. Trước mắt là như vậy. Khu vực đóng quân của trung đoàn ở gần đây thôi - Anh mở bản đồ rọi đèn pin lên rồi chỉ vào một khu vực được khoanh bằng bút chì đỏ.
- Tiểu đoàn ta sẽ trú quân dọc theo con suối này. Đó là một dải đồi thấp, có rừng tái sinh. Rất gần với nương rẫy của dân. Cách vị trí đóng quân của ta chừng một cây số có hai xóm nhỏ.
-Sao ta không được đóng quân trong dân - Một đại đội trưởng hỏi.
-   Tôi không biết. Chỉ có trung đoàn bộ và một vài đại đội trực thuộc được đóng quân trong dân. Tất cả các đơn vị còn lại đều đóng quân trong rừng, ngoài đồi. Ngay ngày mai sẽ bắt đầu đào hầm hào và làm lán trại?
-    Làm lán trại? -  Cả mấy ông đại đội trưởng đều la lên - Vậy... chúng ta không... về miền Bắc nữa à?
-    Thì đây chẳng là miền Bắc hậu phương lớn rồi hay sao? Cấp trên chỉ nói lần này sư đoàn chúng ta được lui quân ra Miền Bắc hậu phương lớn để nghỉ ngơi củng cố, chứ có ai nói sẽ về tận Hà Nam nhà cậu để đóng quân đâu?
-   Đúng... đúng.. Cấp trên chưa bao giờ nói thế - Chính trị viên Pho như vớ đươc chiếc phao cứu sinh - Ngay trong Nghị quyết của Đảng ủy trung đoàn cũng chỉ nói chúng ta lãnh đạo tốt cuộc hành quân lớn của sư đoàn từ chiến trường trở về Miền Bắc hậu phương lớn để củng cố, xây dựng lại đơn vị sau hai năm chiến đấu gian khổ, ác liệt. Chúng ta xây dựng củng cố lại đơn vị để làm gì nào? Đâu phải để duyệt binh hả? Sư đoàn chúng ta là sư đoàn chủ lực cơ động của Bộ. Vậy nên, những chiến trường nào gian khổ ác liệt nhất...
-   Thôi thôi ! Tiểu đoàn trưởng Thịnh vội gạt đi - Ông sẽ khai hội quán triệt nhiệm vụ sau -  Bây giờ, các đồng chí trở về ngay đơn vị, xốc lại đội hình. Chúng ta đã hành quân suốt đêm qua, bộ đội rất mệt mỏi, nhưng làm thế nào để đến khi trời sáng, hành
quân qua khu vực dân cư cũng phải cho ra dáng bộ đội chủ lực một tí. Nhếch nhác như đoàn quân thất trận thì mất mặt lắm ! Tới nơi trú quân, các đơn vị vẫn phải tuân thủ kỉ luật phòng gian bảo mật và chế độ sẵn sàng chiến đấu cao. Đừng quên nơi này vẫn là tuyến lửa đấy. Bọn phi công Mỹ ngoài hạm đội 7 chỉ ngáp một cái là có thể dội bom lên đầu ta rồi. Bộ đội sẽ được nghỉ đến chín giờ sáng. Sau đó các đơn vị bắt tay ngay vào việc đào hầm hào công sự phòng tránh đánh trả theo đúng đội hình tiểu đoàn bố trí. Ngày hôm nay phải đào xong hầm hào, công sự để từ ngày mai sẽ bắt đầu xây dựng lán trại
-   Nhưng chúng ta chỉ có một ít xẻng cuốc, vài con dao, vài cái cưa cầm tay... lấy gì để làm lán trại.
Tiểu đoàn trưởng Thịnh đứng dậy, nói dõng dạc:
-   Trung đoàn sẽ cố gắng thu xếp cho mỗi đơn vị một ít dụng cụ. Còn lại thì phải khắc phục. Nên nhớ, chỉ với mấy con dao găm, vài cái cưa tay thôi nhưng chúng ta cũng đã từng đựng được cả những khu vực kiểng rầt hoành tráng. Thậm chí còn có cả những căn hầm lớn làm kho tàng, trạm cứu thương nữa. Không có việc gì lính không làm được. Thôi, nói vậỵ đủ rồi. Giải tán! Các đồng chí về đơn vị quán triệt nhiệm vụ ngay, Ba mươi phút nữa hành quân.
Khi các cán bộ đại đội đã tản đi hết, chính trị viên Pho mới thở ra một hơi dài.
-    Ông làm tôi hố quá. Nhưng cũng nhẹ cả người. Rốt cuộc nói thật vẫn cứ hơn, phải không?

[danhthanh]

...Thịnh xua tay:
-    Vớ vẩn. Việc gì cũng có lúc của nó. ông đã được ngủ gần một giờ, khỏe hơn tôi. Vậy hãy chạy dọc đội hình xem bộ đội của mình chỉnh đốn trang phục có ra hồn không? Đứa nào ăn mặc rách rưới, lôi thôi, bẩn thỉu quá thì bắt nó dừng lại, kiếm bộ đổ tươm tất một tí mà thay đi. Người nào không có trang phục tử tế thì dồn dịch trong tiểu đội, trung đội để mỗi đứa phải có được một bộ quần áo cho coi được. Tôi không muốn lính của tôi khi gặp dân mà trông như một đội quân ăn mày.
Chính trị viên Pho không nói gì, lặng lẽ xốc ba lô lên vai rồi chạy theo đội hình hành quân của tiểu đoàn.
Tiếng là một tiểu đoàn, nhưng vào thời điểm này tiểu đoàn của Thịnh chỉ còn hơn trăm người. So với hồi đầu năm 1968, khi đơn vị bắt đầu nổ súng tham gia chiến dịch Tổng tiến công Tết Mậu Thân thì quân số chỉ còn một phần ba. Hai năm chiến đấu liên miên đã khiến tiểu đoàn rơi rụng mấy trăm lính. Số hi sinh, số bị thương bị loại khỏi vòng chiến đấu chiếm nhiều hơn cả. Tuy vậy cũng có một số kẻ đào ngũ và chừng vài chục người còn mất tích. Lại nhớ hôm tập hợp toàn trung đoàn để chuẩn bị hành quân ra Bắc, trung đoàn trưởng Đổng Duy Tiên đã ngậm ngùi nói với anh em cán bộ các tiểu đoàn:
-    Hai năm trước trung đoàn ta ra trận với hàng ngàn quân, người lính nào cũng trẻ trung tươi đẹp như một rừng hoa, toàn quân mũ sắt sáng ngời, quân phục mới tinh, khí thế như rồng như hổ. Vậy mà hôm nay trung đoàn xơ xác thế này đây. Chúng ta đã đánh vài chục trận lớn nhỏ, lập những chiến công lẫy lừng, tiêu diệt hàng ngàn tên Mỹ. Nhưng phải nói thẳng, chúng ta cũng thương tích đấy mình.
-   “Trung đoàn thì thương tích đầy mình nhưng... thế quái nào mà cái thằng ta thì lại không dính phải hòn tên mũi đạn nào nhỉ? Đôi lúc Thịnh cũng thường tự hỏi mình như vậy và chẳng bao giờ anh tìm được câu trả lời thỏa đáng. Thôi thì cái sỗ nó may mắn thế, biết làm sao được? Nhiều lần sau những trận đánh đẫm máu nhìn đồng đội kẻ chết, người bị thương nằm la liệt xung quanh Thịnh cũng cảm thấy chạnh lòng. Đôi lúc anh nảy ra những ý nghĩ rất lẩn thẩn “Giá như mình cũng bị vài vết thương, dù chỉ qua quít thôi thì cũng dễ ăn dễ nỏi hơn với anh em”. Nhưng đánh mãi mà người anh vẫn trơ ra, nhẵn thín, thì biết làm sao? Dần dà cái chuyện tiểu đoàn trưởng Thịnh đánh mãi mà “vẫn cứ nhẵn thín” trở thành câu chuyện bàn tán trong anh em, thậm chí có nhiều người rỉ tai nhau “Ông Thịnh có quí nhân phù trợ. Cao số lắm. Đi đánh trận với ông ấy thì nhất định sẽ chắc thắng mà còn chắc gáo nữa”. Vì cái niềm tin lạ lùng ấy mà họ luôn sát cánh bên anh, anh xông lên trước, có lúc cũng hơi bạt mạng, nhưng họ cũng hò nhau cùng anh xông lên chiến đấu, vì thế mà tiểu đoàn anh đánh thắng nhiều trận, trong đó có cả những trận thắng một cách may mắn lạ lùng. Vậy mà anh... vẫn chưa một lần vinh dự được bị thương! Cái chuyện kì quái này rồi cũng đến tai trung đoàn trưởng Tiên. Một hôm, trong khi đi trinh sát chuẩn bị chiến trường, ông đột nhiên hỏi anh:
-   Này Thịnh... Có phải cậu chưa hề bị một vết thương nào trên người?
-   Vâng. Em vẫn nhẵn thín. Không tin em cởi quần áo ra cho thủ trưởng xem ngay.
-   Là tớ hỏi thế thôi. Hôm đánh tập kích bọn Mỹ ở đồi 300, nhìn thấy cậu từ đầu đến chân toàn máu là máu, tớ cứ ngỡ thế nào cậu cũng dính vài nhát.
-   Toàn máu Mỹ cả đấy. Đó là trận giáp lá cà khét tiếng, thủ trưởng còn lạ gì? Trận ấy thằng Hân nó đâm quằn cả lê, đến nỗi cái lê quằn của nó lôi từ trong bụng thằng Mỹ ra một đống ruột non ruột già còn bốc khói nghi ngút. Trông phát khiếp!
Trung đoàn trưởng Tiên chép miệng than:
-    Tiếc quá, ngay sau đó cậu Hân cũng chết. Nếu không có thể đề nghị tuyên dương nó thành anh hùng. Một mình diệt mười hai tên Mỹ trong một trận giáp chiến. Đúng là Triệu Tử Long tái thế!
-    Thì nó đích thị là anh hùng rồi. Cẩn gì phải đợi ai tuyên dương? Thịnh khẳng định, rồi thở dài ! Nhưng nó chết cũng thảm quá. Trúng nguyên một quả pháo, bọn em chỉ nhặt được cái đầu nát bấy với hai cái cẳng chân. Không chết khi xung phong giáp chiến mà lại chết khi lui quân mới đau chứ!
Trung đoàn trưởng Tiên bỗng trở nến ưu tư:
-   Từ sau trận đó thằng Mỹ dường như khôn hơn. Chẳng mấy khi bọn nó để cho ta có cơ hội đến gần chơi giáp chiến nữa. Mà này, các cậu cũng sáng ý biết giữ lại cây súng và lưỡi lê của cậu Hân. Mấy ông ngoài Tổng cục Chính trị vừa rồi vào sư đoàn hứa sẽ mang ra trưng bày tại bảo tàng đấy.
Thịnh bịt miệng cười:
-    Đồ rởm đấy, bố ạ. Khẩu súng của thằng Hân cũng tan theo xác nó hôm ấy rồi. Hôm mấy tay phái viên sư đoàn và tổng cục gì đó xuống tiểu đoàn tôi xin thu lại khẩu súng có gắn lưỡi lê của thằng Hân để mang về làm hiện vật truyền thống. Tôi đã suýt nói thật. May sao ông Pho sáng ý bảo “Ôi dào, súng thì khẩu nào chẳng giống khẩu nào. Cứ đưa đại cho các vị ấy một khẩu để mai này có cớ mà lưu danh cậu Hân nhà mình”. “Nhưng còn lưỡi lê bị cong vì đâm bọn Mỹ”. “Thì lấy đại một cái, bẻ cong nó đi rồi gắn vào súng. Muốn cẩn thận hơn thì sang thằng Bốn quân y lấy một bịch máu khô hòa ra bôi đại vào đó. Thế là giống y như thật”.  Trung đoàn trưởng Tiên tỏ vẻ ngạc nhiên:
-    Các cậu... ngụy tạo hịên vật truyền thống như thế... là có tội với lịch sử đấy!
-   ôi dào. Cụ cứ vân vi. Thì cái hôm đánh Thiện Xuân – Đầu Mầu xong cụ chẳng bắt anh em đơn vị tôi lên “diễn lại” cho phóng viên quân đội quay phim chụp ảnh đấy thôi. Như thế chẳng là ngụy tạo à? Khi chúng ta đánh trận, mặt mũi dáng vẻ đâu có sang trọng được như thế?
Trung đoàn trưởng trầm ngâm suy nghĩ giây lát rồi bật ra một câu như lời của những triết nhân:
-   Phải, lịch sử mà chúng ta góp phần làm nên làm sao mà sang trọng, khôn ngoan, sạch sẽ được như lịch sử mai này người ta viết lại!

[danhthanh]

2
Ngày thứ hai ở khu dừng chân. Tiểu đoàn trưởng Thịnh  đang cùng cán bộ chiến sĩ của tiểu đoàn bộ dựng ngôi lán của Ban chỉ huy thì Lê Hoài Dân, trợ lí tác chiến của trung đoàn đến với một cuốn sổ nhàu nát trên tay.
-   Chào tiểu đoàn trưởng. Chào anh em.
Dân lớn tiếng chào khi nhận ra chẳng ai chú ý tới sự xuất hiện của mình.
Tiểu đoàn trưởng Thịnh đang thắt lại mấy mối lạt trên nóc lán với xuống chào khách:
-   Dân hả? Quan trung đoàn xuống có việc gì thế?
-   Ông anh nói thế thì thằng em ngọng rồi. Cấp trên sai em xuống xem các anh triển khai xây dựng doanh trại đến đâu rồi thôi.

Thịnh đứng trên nóc nhà khoát tay:
-   Mới được thế này thôi. Đấy là nhà chỉ huy, được ưu tiên mọi dụng cụ có sẵn thì mới được thế này. Nhà ở của các phân đội thì vẫn đang còn ở giai đoạn san nền, đốn cây... Lính của tiểu đoàn tớ còn phải màn trời chiếu đất hàng tuần nữa.
-    Hầm hố công sự thì thế nào anh?
-    Cái đó thì dẫu có dùng tay mà bới cũng phải xong ngay từ hôm qua rồi. Cậu cứ yên chí báo cáo với trung đoàn rằng nếu thằng Mỹ điên rồ nhảy xuống đây thì chúng tớ có thể quại ngay được.
Đợi Thịnh từ trên nóc nhà tụt xuống. Dân mới ý tứ nói nhỏ:
-   Anh nói thế thôi chứ tôi vừa đi một vòng, thấy các phân đội của tiểu đoàn anh cũng đều đang dựng nhà cả rồi. Lính của anh nhanh chân nên đã kịp vào mấy xóm gần đây mượn hết dụng cụ của dân, các đơn vị khác chậm chân hơn nên còn lúng túng lắm.
Thịnh bật cười ha hả:
-   Thế hả? Vậy mà bọn này láu cá thật, kêu các đơn vị cho người và dụng cụ lên chi viện cho Ban chi huy tiểu đoàn thì thằng nào cũng nhăn nhó kêu là đang múa tay trong bị. Lát nữa tớ phải dạo qua các đơn vị một lượt mới được, chứ nghe chúng nó báo cáo hồi sáng thì xem ra còn thê thảm lắm.
-   Còn chuyện này nữa... - Dân rụt rè nói thêm - Lính của anh... phá rừng tợn quá. Khai thác tre gỗ làm lán thì không sao, nhưng anh em không chịu đi xa khu đóng quân, cứ nhằm những vạt rừng hai bên suối chặt hạ bừa bãi thì trống trải hết... và còn rất dễ bị lộ nơi đóng quân nữa.
-    Có chuyện ấy à? Chết thật... tớ quan liêu quá. Chúng nó cứ tưởng rút ra đến đây rồi thì thằng Mỹ nó chẳng với tới được nữa. Được rồi, tớ sẽ nẹt chúng nó. Nhưng cậu đừng báo cáo trung đoàn những chuyện ấy vội nhé!
Dân cười xuê xoa:
-    Vâng... Thì em nói với anh trước đã. Chẳng gì em cũng từng xuất thân từ tiểu đoàn này trước khi lên làm lính trinh sát trung đoàn, ăn cây nào phải rào cây nấy chứ ạ.
Thịnh cảm động vỗ nhẹ vào vai Dân:
-   Tớ thích tính thẳng thắn của chú mày. Hồi còn trong chiến trường, mỗi khi ra trận mà được cậu dẫn đường là tớ tin tưởng lắm.
-    Vậy mà cũng có lần dẫn đường cho các anh đi chuẩn bi ở cánh Đông, em đã dẫn các anh đi lạc. Rơi đúng vào ổ phục kích của bọn biệt động. Cũng may, các anh đánh tao ngộ khá thiện nghệ nên thoát được. Nếu chẳng may có chuyện gì chắc em mang tội.
-   Chuyện vặt - Thịnh tặc lưỡi - Hổi đó đang từ cánh Tây, rừng núi trùng trùng lật sang cánh Đông toàn đồng trắng, địa hình đơn điệu, chỗ nào cũng như chỗ nào, mà lại toàn cơ động ban đêm, không lạc mới là chuyện lạ.
Nói tới đây tự nhiên Thịnh lại nhớ sang chuyện khác. ?
-   Cậu dẫn bọn tớ đi lạc nhưng vẫn sát cánh chiến đấu cùng chúng tớ. Như vậy đâu có vấn đề gì. Cậu cũng có thể bị giết kia mà. Nhưng còn có kẻ là chi huy cấp cao hẳn hoi, nhưng khi dẫn lính đi lạc, gặp địch thì anh ta bỏ mặc cho anh em chúng tôi chiến đấu, còn mình thì dẫn theo cả tổ trinh sát tìm đường vượt vòng vây thoát thân. Bị địch vây đánh tứ bề, lại không nắm được địa hình, một manh ban đồ trong tay cũng không có, may mà chúng tôi vẫn phá được vây tìm được đường thoát.
...

[danhthanh]

...
Dân nháy mắt:
- Tôi biết chuyện đó rối. Hồi đó… tý nữa anh còn bị kỉ luật nữa kia.
-   Mẹ kiếp! - Thịnh nhổ toẹt một bãi nước bọt.  Nếu dám đè tớ ra mà kỉ luật thì tớ cho lão ta ra bã ngay. Cũng may mà hồi đó ông Tiên đã ngăn lão ta lại, nói thẳng với hắn rằng nếu kỉ luật thằng Thịnh thì anh sẽ phải trả lời cấp trên nhiều câu hỏi khá hóc đấy. Thế nên hắn phải dừng tay. Tiếc rằng sau đó thì hắn lại được đề bạt lên chức tham mưu phó sư đoàn. Thì để hắn bước cho khuất mắt. Chứ nếu hắn còn ở trung đoàn này thì chắc sớm hay muộn tớ cũng phải so găng vởi lão ta một trận ra trò.
-   Bắt quà tang hai người đang nói xấu thủ trưởng cấp trên nhé!
Chỉnh trị viên Pho đột ngột xuất hiện khiến Dân giật mình:
-   Anh Pho, làm tôi hết cả hồn.
Thịnh cười hỏi lại:
-   Vậy... anh có định đi tố chúng tôi không đấy!
Chính trị viên Pho bĩu môi:
-   Rỗi hơi... Anh rõ thật.Quên rằng thằng này cũng là nạn nhân của trận “lạc chiến" đó sao?
-ừ nhỉ! - Thịnh bỗng bật cười - Tôi quên rằng trận đó sém chút nữa thì anh bị con dao găm của một thằng Mỹ đen cắt xoẹt mất của quí. Cũng may nhát dao của hắn đã đâm chệch vào đùi. Cô Duyên nhà anh còn may chán đấy.
Dân chợt vỗ trán la lên:
-   Hay quá... hay quá! Anh Pho vừa bổ sung một từ tuyệt hay cho từ điển quân sự hiện đại. Xưa nay người ta chỉ nói tới một trận quyết chiến, vận vận động chiến, tập kích chiến, tao ngộ chiến, công kiên chiến... chưa ai nói tới khái niệm “lạc chiến” cả. Tôi phải ghi vào đấy mới được!
Tiểu đoàn trưởng Thịnh nhăn mặt:

Vớ vẩn làm gì có khái niệm “lạc chiến” ? Không khéo có người hiểu chệch đi thành “cuộc chiến lệch lạc” thì cậu toi dời đấy.
Rồi anh kể: Hồi mới đi bộ đội, khi mới vào huấn luyện tân binh thằng Thông học trò Hà Nội, cùng tiểu đội với tớ kiếm đâu về được một cuốn tiểu thuyết của Liên Xô có tên là “Chiến bại” bảo sách hay lắm, anh nên đọc. Tớ cáu tiết vứt ngay xuống rãnh nước trước nhà, mắng cho cu cậu một trận “Rác rưởi! Là lính sắp ra trận, đọc sách gì không đọc, lại đi đọc cái thứ gọi là “chiến bại”. Nó thì ngấm vào tận tủy, ám ảnh cậu suốt đời đấy!” Đến khi vào chiến trường, sau trận tiểu đoàn bị thua to ở Cam Lâm, mất hơn bốn chục thằng, một đêm nằm trong hầm không ngủ được tớ mới hỏi thằng Thông: “Này, hồi đó cậu bảo tớ đọc cuốn sách “chiến bại” gì đó, thế nó có hay thật không?” Thông mới thủ thỉ kể cho tớ nghe toàn bộ nội dung cuốn sách, kể xong, nó hỏi: “Anh có thấy haỵ không?” “Hay thật”. Tớ thừa nhận như vậy. Rồi thằng Thông thâm trầm kết luận: “Cuốn sách đâu có nói về tư tưởng chiến bại, mà nó nói đến một khía cạnh hết sức quan trọng, đó là trong chiến tranh nhiều khi cũng phải biết chấp nhận thất bại. Không vị tướng tài ba nào có thể thắng tất cả các trận đánh trong một cuộc chiến tranh. Điều quan trọng là anh phải chiến thắng chính mình, chiến thắng trong những trận đánh quan trọng nhất và phải giành chiến thắng trong trận đánh cuối cùng”. Đấy, nó đã nói như thế đấy. Cái thằng học trò mặt trắng Hà Nội. Tiếc rằng... nó đã không qua được trong cái trận “lạc chiến” hay ho mà ông Pho vừa nhắc tới.
Dân ngẩng lên nhìn Thịnh rồi ngập ngừng:
-   Anh Thông... người mà anh vừa kể chính là cậu ruột em. Cậu ấy là em út của mẹ em. Không phải là học trò đâu, khi tình
nguyện nhập ngũ cậu ấy đang là giáo viên cấp 2 được cử đi học bổ túc thêm một năm để trở thành giáo viên cấp 3.
Thịnh ngạc nhiên:
-   Đang là giáo viến... cậu ta điên hay sao mà lại tình nguyện nhập ngũ!
-   Không phải điên... mà là do... cậu ấy thất tình...
-   Thế thì còn hiểu được - Thịnh gật gù - Tớ cứ tưởng là do hồi đó cả nước như lên đồng. Ai cũng muốn cầm lấy súng lấy đao nhảy bổ ngay ra trận.
Chính trị viên Pho ngắt tôi:
-   Thì ông cũng vậy... Chẳng phải ông cũng đang là cán bộ nhà nước viết đơn tình nguyện xung phong đi bộ đội đó sao?
Thịnh cười ngặt nghẽo:
-   Đúng vậy. Hồi đó ai mà chả viết đơn tình nguyện đi đánh Mỹ xâm lược. Vào năm sáu sáu, sáu bảy, cả nước nơi nào cũng sôi lên sùng sục. Không viết đơn, có mà là thằng hèn à? Mà này, tớ còn viết đơn bằng máu hẳn hoi kia đấy. Hồi đó tớ đang làm việc ở một trạm thủy nông của huyện, cả trạm có 12 người đàn ông thì cả mười hai người cùng viết đơn tình nguyện hết. Viết một lần, mang ra đọc cho nhau nghe, thấy lá đơn nào cũng đầy nhiệt huyết, khí thế bừng bừng. Rồi cậu Đoan, bí thư chi đoàn, chợt nhớ ra: “Này các anh, hôm trước đi họp trên Huyện đoàn, tôi còn thấy nhiều nơi anh em người ta còn viết đơn bằng máu nữa kia. Bí thư Huyện ủy mang ra cho cả hội nghị xem những lá đơn đỏ lòe lòe những máu là máu, cả hội trường ai cũng xúc động”. Nghe chuyện đó, bọn tớ cũng lặng cả đi. Đơn mình viết như thế đã thấy hay lắm rồi, nhưng so với việc người ta viết bằng máu thì cũng chưa là gi? Thế rồi cậu Hải nhân viên cung tiêu đứng bật dậy: Đã vậy thì... chúng ta cũng viết đơn bằng máu. Nói hăng vậy, nhưng khi chuẩn bị dao kéo để cắt máu viết thư thì... ai cùng thấy ghê ghế. Rồi cũng chính cậu Hải nghĩ ra một sáng kiến tuyệt vời, cậu ta chạy ra chợ mua ngay về một con vịt đàn với nửa cân măng ngâm chua. Chúng tớ lập tức cắt tiết chú vịt, lấy máu viết đơn, còn thịt vịt thì nấu một nồi canh măng, liên hoan luôn cho tiện. Chính trị viên Cấn Huy Pho cười ngất:
-   Thế mà hồi ở Động Nóc, khi nhận tân binh về bổ sung cho đại đội, tôi kể với chúng nó rằng, đại đội trưởng của các cậu (hồi đó ông và tôi còn ở dưới đại đội, nhớ không), là một tấm gương chiến đấu rất anh hùng. Anh ấy là một trong số những người từng viết đơn tình nguyện bằng máu để được ra trận đánh Mỹ. Nghe xong đứa nào đứa nấy đều phục sát đất.
Tiểu đoàn trưởng cười hô hố rồi vỗ vai chính trị viên:
- Thì... ông nói đúng đến chín mươi phần trăm. Chỉ thiếu chữ “vịt”, trừ đi mười phần trăm là được rồi. Phàm là những gì các ông chính trị viên nói mà đúng được đến chín chục phần trăm đã là phi thường rồi, phải không nào?
Mọi người cùng cười phá lên. Tiểu đoàn trưởng Thịnh thấy câu chuyện sắp chuyển sang phần hết khôn dồn ra dại rồi liền đứng dậy.
-   Thôi, cà kê đủ rồi. Làm việc thôi. Cậu Dân có còn cần bọn tôi báo cáo thêm gì nữa không?
Dân cũng đứng dậy:
- Thôi, đủ rồi. Em cũng nắm được đến... chín mươi phầm trăm tình hình xây dựng lán trại của các anh rôi.
Thịnh giất nắm dây rừng vào lưng, đang định leo lên mái nhà, chợt nhớ ra chuyện gì liền gọi giật:
- Này Dân. .. Nếu anh Thông là cậu ruột của chú thì hẳn chú cũng biết đôi điều về gia đình anh ấy nhỉ?
- Vâng... Em biết chứ - Dân trả lời - Bố mẹ anh ấy còn cả. Các cụ vẫn sống bằng nghề làm vàng mã Dĩ nhiên những năm vừa rồi thì chỉ dám làm chui thôi, nhưng vẫn sống được. Mẹ em cũng biết nghề này. Nhưng bố em không cho làm, ông ấy “bôn” lắm!
-   Thế thì đúng rồi. Hồi còn sống chung với nhau, Thông cũng kể nhiều chuyện rất hay về cái nghề làm vàng mã ở làng Cót của cậu ấy. Tớ còn nói với cậu ấy sau này hết giặc mà còn sống trở về, tớ nhất định sẽ xuống làng Cót để học nghề làm tiền giả bán lấy tiền thật. Cậu ấy cũng đã hứa là sẽ giúp tôi học nghề để trở thành nhân viên Ngân hàng địa phủ đấy.
Nói rồi anh vừa cười vừa thoản thoắt leo lên mái lán, Dân đứng bên dưới nói với lên:
-Nếu đánh Mỹ xong mà anh còn sống thì mời anh về làng Cót tìm em, em sẽ thay cậu Thông giúp anh học nghề.
- Thế thì tốt rồi - Thịnh đứng chống nẹ trên mái nhà nheo mắt cười - Tớ vẫn nghĩ rằng sau chiến tranh ở nước mình chỉ có nghề làm vàng mã là chắc ăn nhất. Cung sẽ luôn không đủ cầu. Tớ nhất định sẽ về làng Cót tim cậu để nhờ cậu giúp tầm sư học đạo. Nhưng chắc gì tớ và cậu còn sống đến ngày ấy, hả?
Dân tưng hửng vừa bước đi dọc bờ suối vừa nghĩ thầm: “Cái lão này sao mà độc miệng thế? Nhưng, đó cũng là điều thật đơn giản mà trong những năm chiến tranh người ta thường cố tình không nghĩ tới”. Bác Hồ cũng nói “thắng giặc Mỹ ta sẽ xây dựng lại đàng hoàng hơn, to đẹp hơn”. Cụ có niềm tin sắt đá rằng nhất định sẽ có ngày chúng ta đánh thắng giặc Mỹ. Vì thế cụ có thể nghĩ tới tương lai của cả dân tộc, cả đất nước. Nhưng với mỗi cá nhân, mỗi con người, nhất là với những người đang ngày đêm đối mặt với kẻ thù thi... nghĩ tới tương lai là một điểu gỉ đó hơi xa xỉ, lãng mạn. Ai biết được ngày mai ngày kia họ có còn sống hay không để mà hoạch định những kế hoạch cho tương lai? Kể cả một tương lai giản dị như anh Thịnh vừa nói ra, còn sống để mà trở vê làng Cót quê mình học nghề làm vàng mã?

[danhthanh]

3
Trung đoàn bộ trung đoàn 3 đóng quân trong một xóm nhỏ có tên là xóm Chát. Chả ai hiểu vì sao cái xóm này lại có một cái tên “khó nuốt” như thế. Nhưng theo nhận xét của cậu Hòa, trung đội trưởng trung đội trinh sát thì đám đàn bà con gái ở xóm này quả thật là rất chát! Thủ lĩnh của cái đám chát lòm ấy dĩ nhiên là một bà cô tên là Miên, chính trị viên xã đội kiêm trung đội trưởng trung đội súng máy 12 ly 7 trực chiến ở ngoài Mả ngựa. Tuy chỉ là một đơn vị trực phòng không được trang bị súng máy thôi, nhưng lính của bà Miên đều thích được gọi đơn vị mình là đơn vị pháo binh, các nữ chiến sĩ thì dĩ nhiên đều thích được gọi là pháo thủ. Lần đầu tiên trung đội trưởng Hòa đưa trợ lí tác chiến trung đoàn Lê Hoài Dân đến thống nhất phương án hợp đồng tác chiến với trung đội dân quân trực chiến đã mất cả buổi chiều à ơi, ngổi chơi xơi nước chỉ vì anh Dân đã lỡ lời gọi họ là “chị em dân quân”.
-   Chúng tôi... không đơn giản chỉ là dân quân.  Cô Miên trung đội trưởng mặt bỗng rắn đanh lại, nhắc khéo như thế nhưng anh chàng trợ lí tác chiến thì vẫn không hiểu chuyện.
-   Thì... các chị vừa là dân quân... lại vừa là thanh niên hỏa tuyến. Tôi biết chứ, có vụ ứng cứu giao thông nào mà các chị vắng mặt đâu!
Miên điên tiết đứng phắt dậy:
-   Vậy há? Chị em chúng tôi thì quan trọng gì trong cái phương án tác chiến của mấy anh? Thôi, anh hãy vể đi đã... Chiều hãy trở lại đây, chị em chúng tôi còn luyện tập!
Chàng trợ lí tác chiến xưa nay vốn nổi tiếng là dẻo mỏ, có tài thương thuyết bỗng chưng hửng.
-   Nhưng... chị Miên... chiều nay tôi đã phải báo cáo trung đoàn rồi.
-   Thế thì ngày mai... hay ngày mốt anh trở lại cũng được.
Người chỉ huy dân quân choàng vội tấm áo dù ngụy trang lên vai, đưa chiếc còi lên miệng thổi toét một hồi dài. Đám nữ dân quân vừa cười khúc khích vừa chạy rầm rập về hầm pháo.
Dân tiu nghỉu ra về, tới Ban tham mưu gãi đầu gãi tai than với trưởng ban tác chiến Nguyễn Hải Đông:
-   Bà trung đội trưởng dân quân không chịu hợp tác, em vẫn chưa trao đổi được với họ về phương án phối hợp tác chiến ở khu đóng quân.
Anh trưởng ban tác chiến cười ha hả:
-   Chắc cậu quên không gọi họ là nữ pháo binh chứ gì?
Dân sực tỉnh, nhớ lại lời trung đội trưởng Hòa dặn tối qua rằng cái đám lính cái này có một cái tật là rất thích được gọi là pháo thủ. Chả sao, đến Napoleon cũng còn thích được gọi là ngài pháo thủ nữa là? Buổi chiều anh quay lại trận địa trực chiến đúng lúc chị em đang tập bài bắn máy bay bay thấp. Tiếng chị trung đội trưởng oang oang như lệnh vỡ. Các nữ xạ thủ đều sát khí đằng
đẳng khiến anh chàng trợ lí vốn từng là một trung đội trưởng trinh sát nổi tiếng khắp trung đoàn với biệt danh “Dân lì”, “Dân dẻo mỏ” mà cũng cảm thấy hơi ngán.
Ra bộ cực kì ngạc nhiên trước trình độ thao tác pháo của chị em, Dân đứng như trời trổng mắt tròn mắt dẹt, say sưa chăm chú theo dõi cuộc tập dượt của trung đội dân quân. Cuối cùng thái độ thuần phục của anh chàng cán bộ chủ lực cũng khiến chị đội trưởng dân quân động lòng. Sau một hồi thử thách lòng kiên nhẫn của anh chàng, cô trung đội trưởng liền phất cờ, hạ khẩu lệnh nghỉ tập rồi rời khỏi vị trí chỉ huy, tiến lại, vừa dùng cái mũ rơm rộng vành quạt phành phạch, vừa nhoẻn miệng cười hỏi:
-   Ra răng, đổng chí chỉ huy chủ lực,.. Chị em chúng tôi thao tác có đúng “yếu lĩnh” không?
-   Rất chuẩn! - Dân thành thực khen - Xứng danh nữ pháo thủ đấy!
Cô trung đội trưởng “pháo binh” cười rạng rỡ:
-   Rứa mới phải chứ! Vậy chứ mấy anh chủ lực tính hiệp đồng với chị em tui ra răng đây?
Dân tranh thủ trình bày ngay phương án phối hợp tác chiến để bảo vệ khu vực đóng quân của Sở chỉ huy trung đoàn, trong đó trung đội trinh sát, trung đội cảnh vệ của trung đoàn và trung đội nữ dân quân của địa phương là những đơn vị tác chiến chủ yếu khi có tình huống máy bay địch tấn công từ trên không hoặc biệt kích địch tập kích trên đất liền. Nghe chưa xong, chị trung đội trưởng đã gân cổ cãi:
-   Các anh mơ mộng chi dữ vậy? Thằng Mỹ thằng ngụy có ăn gan hùm cũng nỏ dám đem quân đổ bộ ra xứ ni. Bạo gan lắm hắn củng chỉ cho máy bay từ ngoài biển bay vô cắn trộm thôi...
Mà việc đó thì chị em tui lo rồi! Khỏi cần phương án nhiêu khế rắc rối.
-   Trong phương án trung đoàn cũng nói rõ rồi... Nếu máy bay địch tập kích từ trên không thì trung đội “pháo binh” của chị sẽ là lực lượng chiến đấu chủ yếu, đại đội 12 ly 7 của trung đoàn chỉ có một trung đội bảo vệ Sở chỉ huy sẽ là lực lượng hỗ trợ. Còn như nếu thằng địch có “gan hùm”, dám tung biệt kích ra quấy phá thì anh em trinh sát, cảnh vệ chúng tôi sẽ là lực lượng chiến đấu chủ yếu để “dạy bảo” chúng nó.
-   Rứa thì được rồi đó - Chị trung đội trưởng gật đầu - Khi mô anh mời giùm mấy anh chỉ huy súng máy chủ lực tới đây chơi rồi chỉ cho chị em tui “vài ba đường ngắm cơ bản” heng!
Dân gật đầu hứa đại rồi khoát tay:
-   Vậy thì mời đổng chí chỉ huy pháo binh đi một vòng quanh khu vực tác chiến để ta thống nhất với nhau trên thực địa vài điểm.
Chị trung đội trưởng dân quân vui vẻ đi theo, hai người men theo những triền đồi, băng qua những nương sắn, nương lúa cằn cỗi rồi vòng ra khu nghĩa trang đầu xóm. Ihấy trong nghĩa trang có mấy ngôi mộ còn tươi màu đất mới, Dân buột miệng hỏi:
-   Hình như xóm mình vừa mới có người chết?
Chị trung đội trưởng thản nhiên trả lời:
-   Đó là mấy bác trong xóm vừa bị trúng bom trên khu kho binh trạm tuần trước đó. Các bác ấy đểu là dân quân hỏa tuyến, được huyện huy động lên để chi viện cho binh trạm dựng thêm ít nhà kho chuẩn bị cho mùa khô sắp tới. Ai dè gặp lúc máy bay thằng Mỹ hắn đến ném bom. Riêng đội hỏa tuyến xóm em mất bốn mạng rồi. Ngôi mộ bên trái kia là của ông chú ruột em đó.
Tội Nghiệp gì không? Chú là thương binh chiến đấu ở Đường 9, bị thương phải cưa mất một cánh tay, được bộ đội chủ lực cho phục viên năm trước vì không còn đủ sức khỏe chiến đau. Về làng chú được phân công làm chính trị viên xã đội, lần đáu dẫn dân quân hỏa tuyến đi phục vụ thì bị bom Mỹ nó quật ngã. Chiến trường bom đạn ngút trời thì còn sống sót? Vậy mà... về hậu phương thì lại gục ngã, có hận không chứ?
-   Thì bom đạn ở đâu mà chả là bom đạn...?
-   Đành là thế... Nhưng dẫu sao hi sinh nơi trận mạc nó vẫn cứ oanh liệt hơn chứ?
“Thì ra cái chết ở chiến trường dù sao vẫn cứ được coi là sang hơn cái chết ở hậu phương”. Dân chua chát nghĩ thầm khi đứng bên những ngôi mộ của những người dân quân còn chưa kịp xanh cỏ. Bất giác, anh quay sang hỏi chị trung đội trưởng dân quân:
-   Chị Miên... có gia đình chưa?
-   Có... mà cũng không!
Cô trả lời lấp lửng rồi quay đi. Không tiện gặng hỏi, Dân lặng lẽ bước theo. Hai người vòng về đầu xóm, tới một con ngõ lơ thơ vài bụi tre, Miên chỉ một ngôi nhà lá thấp lè tè ngay bên đường:
-   Nhà em đây rồi, mời anh Dân quá bộ ghé qua uống miếng nước:
Đó là một ngôi nhà giống như hàng ngàn ngôi nhà đơn sơ trên những làng xóm ở miền Trung nước ta hồi đó. Nó có chung một đặc điểm là tềnh toàng, xơ xác vì nghèo và chẳng bao giờ phải đóng cửa. Miên đi trước, đẩy tấm dại che trước cửa gọi vống vào trong nhà:
-   Mệ ơi, mệ có trong đó không đấy?
Không có tiếng trả lời, Miên đẩy rộng tấm dại che cửa ra rổi nói:
-   Có lẽ mệ tui chạy quanh đâu đó- Mời anh vào chơi một lát rổi ta đi tiếp.
Dân bước vào nhà nhưng phải mất một lúc đôi mắt anh mới quen dần được với khoảng không gian tranh tối tranh sáng trong căn nhà lá. Rồi thì anh cũng nhận ra căn nhà này cũng giống như bao căn nhà khác trong vùng, giống từ cách bố trí những thứ đồ đạc cũ kĩ, ít ỏi, đến cái mùi ẩm mốc và cả cái nghèo cứ lồ lộ hiện ra trong từng ngõ ngách. Một bộ ván gỗ cũ mọt ăn lỗ chỗ, một trang thờ bằng tre ở gian giữa, một chiếc giường tre ở gian bên. Căn buồng được ngăn bằng vách liếp, có cửa thông ra gian chính, tối hun hút, đượm màu bí ẩn hẳn là buồng ngủ của hai người đàn bà trong nhà. Không thấy dấu vết về sự hiện diện của đàn ông ngoại trừ hai tấm ảnh ố vàng trên bàn thờ, một già, một trẻ. Thấy Dân dừng mắt trên hai tấm ảnh, chị chỉ huy dân quân vội giải thích:
-   Đó là bọ em với... anh trai em đó. Anh ấy mới hi sinh trong dịp Tổng tiến công vừa rồi ở thành phố Huế. Đó là do bạn bè anh ấy viết thư vể báo, vừa rổi có một anh thương binh ra trị thương cũng tìm đến thăm nhà kể lại, chứ gia đình em vẫn chưa nhận được giấy báo tử.
Có một câu hỏi cứ vương vướng trong cuống họng mà Dân chưa dám nổi ra. Dường như hiểu được ý anh, Miên thản nhiên nói thêm:
-    Còn hai người nữa em cũng đáng phải thờ. Hai người ấy đều là người yêu sắp cưới, một anh là lính cao xạ pháo hi sinh khi đang bắn nhau với máy bay Mỹ, anh kia là lính công binh hi sinh khi rà phá thủy lôi trên sông Gianh. Anh thấy em có cao sổ không?
Cô nói điểu đó với một giọng điệu hết sức tự nhiên khiến Dân bỗng thấy nhói trong lòng. Đã vậy, cô còn thản nhiên nói thêm:
-   Vì thế nên bây giờ em cũng sợ... không dám yêu nữa.
Nói rồi cô che miệng cười khúc khích:
-   Mà cánh thanh niên trai tráng trong vùng này mới chỉ nghe đến tên em đã sợ chết khiếp rổi. Họ kháo nhau, con Miên chỉ huy trung đội 12 ly 7 vừa đáo để vừa sát chồng, thằng nào đụng đến là toi mạng ngay. Nghe bọn con gái trong trung đội nói lại, em cười bào: “Càng rảnh nợ. Tao chỉ mong mấy cha đừng quấy, để yên cho tao đánh Mỹ xong cái đâ - Rổi cô bỗng thở dài - Nhưng đánh Mỹ xong thì bọn em thành bà già cả rổi còn gì?”
-   Đánh giặc... thì cứ đánh giặc... lấy vợ lấy chồng thi vẫn cứ phải...
Dân chưa nói hết câu cô chỉ huy dân quân đã gật đầu.
-   Thì đó cũng chính là mấy câu em thường nói với chị em... Chúng nó bảo, bà này chỉ được cái giỏi động viên người khác thôi.
Rổi cũng rất tự nhiên cô nhìn Dân, hỏi thẳng:
-   Anh Dân có gia đình chưa hỉ?
Dân bỗng đò bừng mặt:
-   Tôi... cũng như Miên thôi... vẫn phòng không. Nhưng thực ra tôi còn kém may mắn hơn Miên vì... chưa có mối tinh vắt vai nào!
-   Thôi đi cha nội! - Miên bỗng phá lên cười -.To cao, đẹp trai lồng lộng như ri mà nói chưa từng yêu ai thì tin sao được. Con trai xứ Bắc các anh nói dối dở thấy mô! Mà nè, con gái trong ni không cần biết các anh có mấy người yêu đâu nhen. Thích là nhảy đại vô tiến công liền đó!
Tiếng cười trong veo của người chỉ huy dân quân khiến Dân bàng hoàng, sửng sốt. Với bấy nhiêu đau thương cay đắng trong lòng mà nàng vẫn giữ được nụ cười hồn nhiên như vậy thì thật là một điều kì diệu. Khi cười Miên trẻ ra đến vài ba tuổi, gương mặt cô lộ rõ vẻ tự tin, tràn đầy sửc sống. Dân không phải hạng thanh niên dễ bị đàn bà con gái mê hoặc nhưng không hiểu sao anh bỗng thấy từ người con gái này toát ra một sức hút ki lạ. Tuy vậy, ngay lúc này có ai đó nói với anh rằng cuộc gặp gỡ hôm nay chính là cuộc gặp gỡ của định mệnh, rằng từ nay anh sẽ bị những ánh mắt sắc lẹm và tiếng cười trong trẻo tự tin kia cột chặt, thì anh sẽ cho rằng đó là chuyện hoang đường.
Nhưng điều đó đã nhanh chóng trở thành sự thật.

[danhthanh]

4
Không mấy khó khăn, Trung đoàn trưởng Đồng Duy Tiên cũng cảm thấy hình như anh trợ lí tác chiến trẻ tuổi của mình có gì đó thay đổi. Cậu ta bỗng trở nên trầm tứ, lặng lẽ hơn. Khi đang tác nghiệp trên bản đồ bỗng dưng dừng ngọn bút chì, đôi mắt ngó mông phía triền đồi sau nhà chỉ huy. Không nén nổi tò mò, ông cũng hướng ánh mắt về phía đó nhưng chỉ thấy một triền đồi đầy nắng với lác đác những bụi sim mua, thảng hoặc cũng xuất hiện vài chùm hoa sim tím ngắt. Nhưng, điều đó đâu phải là một điều gì kì lạ, một cảnh sắc có thể làm mê đắm lòng người.
-   Cậu... thấy có cái gì ngoài đó mà thộn cả mặt ra thế hả?
-   Thấy gì đâu... A, hình như ngoài kia có mấy con bướm.
-   Bướm ong gì? - Trung đoàn trưởng nháy mắt cười - Hình như mấy cô dân quân ngoài trận địa phòng không đang ám ảnh cậu chứ gì?
Dân bỗng dưng đỏ bừng mặt:
-    Em... em có để ý gì đâu ạ.
-   Trai tráng như cậu thấy gái mà không tít mắt lại mới là chuyện lạ. Thôi, làm cho xong việc đi. Ngày mai tớ phải mang bản kế hoạch huấn luyện bổ sung này lên báo cáo sư đoàn rồi đó.
-   Anh Hải Đông đày em rồi, thủ trưởng ơi - Dân chỉ tập bản đồ ngao ngán lắc đầu - Việc vẽ vời đáng ra anh ấy phải đích thân làm. Thế mà lại đùn cả cho em.
-   Trưởng ban của cậu cùng với trung đoàn phó còn đang lặn ngụp ngoài thực địa với cánh trinh sát kia kìa. Những tấm bản đồ vùng rừng núi phía Tây Quảng Bình này cũ quá rồi. Có lẽ có từ thời còn thằng Tây kia, còn rất nhiều đặc điểm chưa được ghi chú lại. Muốn đưa bộ đội lên đó rèn luyện thì phải đạp lại địa hình thôi.
Liếc nhìn tập văn kiện đang hoàn thiện, Dân bỗng quay sang trung đoàn trưởng hỏi:
-   Thủ trưởng ơi, sao sư đoàn ta mang tiếng là sư đoàn Đồng bằng mà chỉ thấy huấn luyện tác chiến rừng núi mãi thế này ạ.
Trung đoàn trưởng cười:
-    Thì cậu không nghe các cụ nói nước ta có tam sơn, tứ hải, nhất phần điền là gì. Nước mình có ba phẩn rừng núi, bốn phần sông biển nhưng lại chỉ có một phần đồng bằng thôi. Từ hồi vào đánh Mỹ tới nay, sư đoàn mình tác chiến vài chục trận, cũng chỉ có vài ba trận được đánh lớn ở đồng bằng thôi. Còn lại, vẫn chủ yếu phải quần nhau với thằng Mỹ ở những vùng rừng núi đấy thôi.
Nghe thủ trưởng nói vậy thì Dân cũng ngầm hiểu rằng lần ra quân sắp tới chắc chắn đơn vị anh lại quần nhau với giặc trên những vùng núi cao rừng thẳm. Quả nhiên trung đoàn trưởng lại quay sang hỏi:
-    Năm ngoái khi đánh địch nhảy cóc ở những dãy cao điểm phía Tây Quảng Trị cậu còn là lính trinh sát sư đoàn nhỉ?
-   Vâng ạ. Hồi đó, sau khi rời trung đoàn lên sư em phụ trách một đội trinh sát chuyên luổn rừng nắm địch cho trung đoàn 2 đánh địch nhảy cóc trên các cao điểm. Thằng Mỹ cũng gớm thật, mùa mưa mà chúng nó vẫn cả gan tổ chức đổ quân ra những cao điềm phía sau lưng đội hình tác chiến của mình. Bám được tụi nó cũng nhọc. Bây giờ thì tụi Mỹ đang “Việt Nam hóa”, đẩy bọn lính ngụy ra chịu trận. Nhưng tụi nó thì sức mấy mà dám nhảy kiểu đó ạ?
-   Chưa hẳn thế đâu... Sư đoàn dù ngụy Sài Gòn cũng được trang bị đến tận răng đấy cậu ạ. Coi chừng, không sớm thì muộn sư đoàn mình cũng sẽ đối mặt với tụi nó. Ban tác chiến các cậu phải tìm hiểu, thu thập thêm tin tức về thằng dù này mới được.
Trung đoàn trưởng nói tới đó thì một cán bộ chỉ huy cao, gầy, đôi mắt thô lố, sáng rực bước vào.
-   Trung đoàn trưởng vừa nói về bọn dù Mỹ hay dù ngụy đấy ạ?
Trung đoàn trưởng quay lại và vui vẻ reo lên:
-   A Thịnh... vào rồi đấy à? Sao nhanh thế, ngày mai cậu mới hết phép kia mà.
Dân cũng nhận ngay ra đó là tiểu đoàn trưởng Kiều Bá Thịnh, một trong số những cán bộ may mắn được sư đoàn cho đi phép sau ngày sư đoàn từ chiến trường Bắc Quảng Trị rút ra ngoài này để nghỉ ngơi, củng cố.
-   Tôi phải căn trước một ngày để trừ hao đấy, trung đoàn trưởng ạ. Đường xá tệ quá. Từ đây ra đến Thanh Hóa chỗ nào cũng bị máy bay nó đánh nát bấy. Mình khắc phục chưa được bao nhiêu. Hễ mưa một trận là tắc hết mọi ngả đường. Tính ra cấp trên cho nghỉ phép 10 ngày thì đi vể mất tám ngày, ở nhà với vợ được đúng hai ngày ba đêm. Với lại, tôi phải vào thì thằng Pho mới có cơ hội đi phép.
-   Pho vừa đi hôm qua rồi - Trung đoàn trưởng Tiên nói – Tớ quyết định cho nó thêm năm ngày nữa. Lẩn này về mà không làm ăn gì được thì chớ có trách.
-   Thế thì hay quá. Nó đáng được ưu tiên. Kể ra lẩn trước không bận đợt tập huấn chính trị thì tôi nhường nó đi trước rổi.
Trung đoàn trưởng Tiên bỗng nhìn thẳng vào mắt Thịnh hỏi:
-   Này, tớ hỏi thật. Cái vết thương ở bẹn không làm thằng Pho mất khả năng đàn ông đấy chứ?
Thịnh phá lên cười:
-   Mất làm sao được? Hổi nó còn nằm ở quân y Mặt trận bọn em lên thăm đã cẩn thận hỏi dò cô y tá chuyên thay băng cho nó rồi. Mà phải mất hai chéo dù hoa cô ấy mới nói thật đấy. Cô ấy bảo, những hôm mới vào, vết thương còn đau thì không sao, nhưng mấy hôm nay thì khác lắm rổi. Mỗi lần thay băng hễ cô ấy chạm vào một cái là đồ đạc của cậu ấy dựng đứng lên ngay. Như thế là lưỡi dao cùa thằng Mỹ đen chẳng ăn thua gì rổi, cụ ạ.
Thịnh vừa kể chuyện một cách hôn nhiên vừa thả cái túi mìn Claymo đeo bên sườn xuống, lấy ra một cái bọc vuông vắn đưa cho trung đoàn trưởng.
Cái này là của chị gửi cho anh. Chị nói có ít thuốc và mấy thứ linh tinh. Dĩ nhiên có cà thư của chị và các cháu nữa. Còn cái này - anh đưa thêm cho trung đoàn trưởng một bọc nhỏ hơn là của nhà em gửi biếu anh. Kẹo dồi chó, đặc sản quê em chứ chẳng có gì đâu.
    Nhìn thấy Dân đang ngồi bên tập bản đồ, anh liển bước tới rút từ trong túi ra một bao thuốc lá Điện Biên.
-   Cậu hút với tớ điếu thuốc cho vui. Gọi là có chút quà hậu phương. Mà này, cậu cũng có quà đấy. Tý nữa thì tớ quên béng đi mất.
-   Em... cũng có quà à? - Dân ngạc nhiên hỏi - Ai gửi thế ạ?
-   Mẹ cậu chứ ai? Ra tới Hà Nội, đang lang thang tìm xe lên Sơn tây thi tớ chợt nhớ tới thằng Thông. Thế là tớ quyết định rẽ xuống làng Cót tìm đến thăm bố mẹ nó - Thịnh bỗng thở dài -Thật ra... mình không nên đến thì hơn. Nhìn thấy mình, chưa kịp nói gì thì bà mẹ cậu ấy đã lăn ra ngất xỉu... Sau đó lại đến các bà chị, bà cô... Biết bao nhiêu là nước mắt? Xã mới báo tử nó được vài tháng. Mình mò đến đó làm gì cơ chứ?
Trung đoàn trưởng Tiên an ủi:
-   Thì... đến thăm gia đinh đống đội đã hi sinh cũng là hợp đạo nghĩa chứ sao? Đối với thân nhân của họ thì dù chỉ một vài câu chuyện, một vài hổi ức, kỉ niệm vể người đã ra đi, cũng là quí lắm rồi. Để họ an tâm rằng con cái họ đã hi sinh anh dũng trên chiến trường thật, chứ không phải chỉ như rơi vào một cái hố đen thăm thẳm vô tăm tích của chiến tranh.
Thịnh mở ba lô lôi ra một gói nhỏ đưa cho Dân:
Mẹ cậu đích thân vượt hơn năm chục cây số mò đến tận nhà tôi để gửi cái gói này cho cậu đấy. Hôm gặp mẹ cậu ở nhà Thông, tôi cũng chỉ kịp nói với bà ấy rằng cậu khoẻ, còn nguyên cả chân tay và rất tiến bộ. Thế thôi. Vì mẹ cậu còn bận an ủi, trong nom me cậu thông. BÀ ấy lên nhà tôi buổi sáng, ở lại ăn cơm với vợ chồng tôi chiều mới về. Hỏi liên tục về cậu, báo hại tôi phải bịa ra hàng trăm câu chuyện về cậu để hầu chuyện bà ấy. Vì thực ra tớ có biết gì nhiều về cậu đâu cơ chứ.
Dân đột nhiên lo lắng hòi:
-   Vậy… anh bịa ra những chuyện gì về tôi?
Thịnh nhăn mặt xua tay:
-   Bố ai mà nhớ được. Đại loại những chuyện gì mà bà ấy thích nghe. Tỷ như chuyện cậu trẻ tuổi lại thông minh tuấn tú, đích thị trai Hà Thành nên đi đến đâu đàn bà con gái cùng bu đến như trấu. Chuyện vợ con cho chú ấy thì bà khỏi lo. Không chừng đến ngày đánh Mỹ xong, chú ấy không chỉ mang về một lô một lốc huân chương mà còn dẫn về Hà Nội cho bà hàng chục đứa cháu nội ấy chứ!
Thịnh vừa nóì vừa cười ha hả khiến Dân cũng tin rằng những chuyện anh nói chỉ là để nói cho vui thôi. Tuy vậy, trong lòng anh bồng cồn lên một nỗi nhớ mẹ, nhớ quê hương da diết.  Có một câu hỏi đau đáu trong lòng nhưng anh không dám hỏi vì anh rất sợ nghe câu trả lời, nhẩt là từ miệng một người nổi tiếng là thẳng thẳn trung thực như anh Thịnh. Đó là về cha anh? Không biết từ ngày anh ra đi tới nay ông ấy có còn rượu chè bê bết, ngày nào cũng say xỉn về nhà hành hạ vợ con nữa hay không? Dường như đoán được tâm trạng cùa Dân, tiểu đoàn trường Thịnh bước tới vỗ nhẹ vào lưng anh, an ủi:
-   Yên chí đi. Mẹ cậu có dặn tôi nói với cậu rằng hồi này bố cậu đã tiến bộ hơn nhiều rồi.  Bằng chứng là xã người ta đã dám giao cho bố cậu làm bảo vệ, chuyên lo đánh kẻng báo động và báo lên xuống lớp ờ trưởng cấp 1 của làng. Thế là yên tâm rồi nhé-
-   Cậu em trai của chú mày thì đã lấy vợ rổi, cô bé có nghề làm máy khâu, được nhận hàng của nhà máy may Chiến Thắng về làm gia công. Vừa kiếm được tiền vừa giúp mẹ lo việc nhà.
....