Sau màn sương lạnh

[dungnuocgiunuoc]

Dạo này có một người rất chăm xuống bán thứ hàng hiếm cho Mai Ngà. Người đó ở tận trên bản Dìn Chin. Người đó là một cô gái H’mông: cô Ly Xeo Mỷ. Mai Ngà thích loại hàng nào là hôm sau Mỷ có ngay. Mai Ngà thích hàng ở miền rừng nào phía đồn hay phía tây, nơi mái núi có nắng hay mái núi mù sương, Mỹ cũng đến đó để lấy về bán. Mai Ngà có hỏi thấy gì ở đó, Mỷ đều kể rành rọt rằng ở đó có bộ đội biên phòng, có trận địa pháo, rằng ở đó có xe tăng, có bộ đội đào hầm nhiều, rằng ở đó có lán có trại… Mỷ không dấu Mai Ngà một điều gì cả. Mai Ngà thích mua hàng của Mỷ lắm, thích chuyện trò với Mỷ. Có nhiều hôm từ rừng bề bán củ bích hợp xong thì trời tối, đường và bản Dìn Chin xa, Mai Ngà đã giữ Mỷ lại ăn cơm rồi ngủ lại sáng sớm mới về. Một lần mua củ bích hợp  xong, Mai Ngà hỏi Mỷ:

-Mỷ à, chị biết em lâu lắm rồ mà chưa biết gia đình em. Bố mẹ em tên là gì, em là con thứ mấy.

-Chị có biết nhiều người ở trên bản đó không?-Mỷ trả lời bằng một câu hỏi trả lại.

-Trên ấy là bản H’mông, chị là người Nùng. Anh Giáo chồng chị trước ở bản Quan Thần Sán mà chị cũng chưa có dịp lên đó huống gì bản Dìn Chin. Chị biết ít lắm mà. Chị chỉ biết người xuống chợ còn trên ấy hầu như không biết đâu…

-Bố em chết lâu rồi. Còn mẹ em thì mới chết năm ngoái, lúc quân Trung Quốc tràn sang mà.

Mai Ngà nhìn xoáy vào mặt Xeo Mỷ:

-Tội nghiệp quá, thế em là con mồ côi à. Bố em tên là gì?

-Là Ly Xeo Tả. Ông đi lấy thuốc bị mất tích cách đây đã hơn 10 năm.

Mai Ngà ngồi lặng, vẻ sững sờ “À, ra nó là con thằng Ly Xeo Tả đây à! Thôi thế cũng không sao. Bố mày là việc khác, mày là việc khác. Nếu mày được việc tao cũng cứ dùng”.

Bữa ấy, Mỷ đi rừng về muộn, khi vào bán củ bích hơp, bán rễ hồi cho Mai Ngà xong thì bốn phía trời đằm đằm mây phủ, bốn góc rừng mờ mờ sương bay, Mỷ phải ngủ lại. Bên bếp lửa, Mai Ngà lại dò hỏi Mỷ chuyện ở những cánh rừng Mỷ đi trong ngày. Thấy bộ đội ở đâu, thấy hầm hố ở đâu, thấy trận địa pháo ở chỗ nào, bản Dìn Chin có bộ đội không… Mỷ nói hết, Mỷ kết rành rọt cho Mai Ngà nghe. Mỷ giúp Mai Ngà dọn dẹp trong nhà, giúp Mai Ngà gói những quế, những hồi mới mua được. Thế là lần đầu tiên Mỷ biết trong nhà Mai Ngà có những thứ lạ, những quả bí quả bầu đã moi rỗng ruột và trám kí ngoài vỏ… Những lần ở lại khác, Mai Ngà ngà phàn với Mỷ là vỏ quế, rễ hồi và củ bích hợp mua nhiều quá để ẩm mục, mất phẩm chất phải đổ đi. Và Mai Ngà đã nhờ Mỷ đêm đêm đưa ra dòng Na Hờ đổ hàng bì để nước trôi đi. Làm được những việc ấy, Mai Ngà đã cho Mỷ áo len, khăn len, nước hoa có hiệu con đầm xoè thơm nhất của Trung Quốc. Cho Mỷ tiền, chỉ thêu, đèn pin, mỳ chính. Mỷ thích lắm. Mai Ngà ghé vào tai Mỷ dặn nhỏ: “Dừng nói với ai, sẽ cho thêm quà nữa”. Mỷ sung sướng lộ ra nét mặt. Mai Ngà lim dim đôi mắt nhìn Mỷ. Mụ nhéch mép cười nửa miệng như một con dã thú nhìn con mồi, vờn con mồi vừa bắt được.


Sáng sớm, Mỷ lại mang lù cở, cầm dao đi vào mạn rừng phía Nậm Chảy. Phía đó Mai Ngà bảo có củ bích hợp to quí hơn. Mỷ đi nhưng cố không đi về phía rừng, cô đi nhanh đến chỗ hẹn gặp Trần Sinh. Đó là một vùng rừng cấm. Theo phong tục từ xưa, người ở bản H’mông trồng một khu rừng riêng gọi là rừng cấm. Người già trong bản gọi nhau đi chọn một mái đồi đẹp nhất, có đất tốt, có nước trong. Hàng ngày khi ở nhà, lúc đi làm trên nương, dân bản đều nhìn lên đó được. Mái đồi đó sẽ được trồng những cây gỗ quí trong vùng rừng nơi ấy có. Buổi đầu mỗi nhà trong bản chọn một loại gỗ để trồng. Bao nhiêu nhà ở bản trồng bấy nhiêu cây và cứ thế hàng năm trồng thêm mãi. Nên rừng cấm đã trở thành một khu rừng gồm những cây gỗ quí: kháo, bồ đề, chò chỉ, vàng tâm, xoan vàng, dẻ đỏ… Rừng cấm là củ chung, mỗ người dân trong bản đều phải giữ gìn chăm sóc không được vào chặt cây hái củi. Cây to, gỗ quí trong rừng cấm chỉ để lo việc chung, việc nghĩa cho dân bản như dựng trường học, làm nhà hộ sinh thì được chặt gỗ về. Nhà nào cưới dâu dựng nhà mới thì được vào rừng lấy gỗ. Nhà nào có bố mẹ, ông bà về với tổ tiên thì được vào ngả cây gỗ to nhất để làm áo quan. Nên rừng cấm của bản nào cũng đều trở thành một khu rừng tốt tươi và kín đáo nhất.

[dungnuocgiunuoc]

Trần Sinh ngồi dưới một gốc cây vàng tâm để chờ Mỷ. Mỷ đến. Mỷ kể hết trong nhà Mai Ngà cho Trần Sinh nghe. Anh ngồi im, suy nghĩ. Rồi anh nói với Mỷ:

-Con hổ dữ dã bén mồi rồi đây, nó còn có thể sẽ bảo Mỷ tiếp tục làm những việc tệ hại hơn như: nhờ Mỷ đưa những quả bầu có thể trong đó nhét đầy truyền đơn hoặc chất nổ đến các bản, hoặc ra chợ… Mỷ sẽ làm tất. Trừ việc nó bảo Mỷ giết người và sai Mỷ sang bên kia biên giới thì tìm cách chối….

Trần Sinh muốn nói với Mỷ một lần nữa. Anh nói cái điều anh đã nói rồi, nay anh nhắc lại việc làm của Mỷ đây là trách nhiệm với đồng thời còn là tình cảm với người cha. Anh nói hết với Mỷ cái giả thiết về cái chết của cha Mỷ do bàn tay Mai Ngà là thủ phạm, Mỷ phải làm sao giữ cho được sự kín đáo, bình tĩnh đừng để tình cảm riêng tư lấn át mà hỏng việc.


Chiều, một chiến sĩ trinh sát đưa gói củ bích hợp anh đào trong ngày cho Mỷ. Anh và Trần Sinh nói cho Mỷ biết rõ “tình hình bố phòng của bộ đội ta” ở phía rừng Nậm Chảy. Vì đó là điều Mai Ngà đang rất cần đến.

Trước khi Mỷ về Trần Sinh dặn:

-Chiều thứ sáu hàng tuần, cô cứ đến nhà Mai Ngà muộn và nấn ná rồi ở lại. Vì sáng thứ bảy nào mụ ta cũng lên nương hái ớt quả để bán phiên chợ sáng chủ nhật. Cô xem mụ đi đường mòn nào. Vì hình như mụ ta không đi theo con đường mòn nhất định đâu. Còn mụ ta mang gì đi thì không cần biết, cô đừng để ý mà mụ nghi ngờ. Khi biết chắc mụ đi con đường nào rồi thì Mỷ gói lấy một cái tất cũ hoặc một cái áo mụ vừa thay đưa ra đây. Nhớ khi gói, Mỷ đừng cầm vào mà lấy que kều, bỏ vào trong túi giấy bóng này. Nhớ đấy.


Lần này Mai Ngà nhờ Mỷ một việc khác và hứa cho ỷ thêm tiền, thêm chỉ thêu, mỳ chính… Mỗi buổi sáng, Mỷ ra sông Na Hờ thật sớm nhặt hết những cuộn truyền đơn mà người bên kia vượt sông sang trong đêm dấu ở đó. Mỷ bỏ tất cả vào lù cở mang về. Mỷ làm được, làm trọn vẹn. Mai Ngà giữ lời hứa còn cho Mỷ một bộ vòng bạc đeo cổ đó là những thứ trang sức các cô gái H’mông mơ ước nhất. Từ đó, Mai Ngà không bảo Mỷ đi tìm củ bích hợp nữa, mà mụ ta cần làm những việc khác nhẹ nhàng hơn và có nhiều tiền hơn. Mỷ cứ đi dọc sông Na Hờ, gặp phải con trâu nào của dân các bản thả rông là cứ đuổi nó lội sang bên kia. Bên ấy là đất Trung Quốc. Bọn lính sẽ giữ trâu lại. Chúng sẽ buộc lên lưng trâu những bó truyền đơn, những bì tải hàng tâm lý: những phích, đèn pin, vải, xà phòng, những bó sách báo tranh ảnh phản động. Rồi chúng đánh trâu lội sang sông trở về đất Việt Nam. Trâu sẽ mang những thứ đó về tận các làng bản, các nhà dân. Mai Ngà bảo Mỷ mang những quả bí rải ở các nương các bản, mỗi bản một vài quả. Một hôm, hai hôm nếu không ai nhặt vỏ bí sẽ toác ra, truyền đơn tung toé. Phiên chợ Xín Cái, Mai Ngà bầy cho Mỷ rải những nơi buộc ngựa để ngựa đẩy cho bí vỡ, ra những nơi bán lợn, rải những nơi có người say rượu để truyền đơn dễ tung rộn ra. Mỷ run:

-Em sợ lắm, bộ đội nó biết đấy.

-Người như là rừng, ai biết.

-Chị à…

-… Nếu bộ đội biế chị sẽ cứu em. Chị sẽ đưa em đi xa. Biết đâu nơi đó em sẽ gặp lại được bố em. Ông ấy đang sống ở bên đấy-Mai Ngà nhìn Mỷ cười ranh mãnh-Vả lại ở chợ Xín Cái này thì có có trời mà biết, có mấy người nói mà hiểu được tiếng nhau, em sợ gì. Và bao nhiêu năm nay rồi, chị có thấy ai bắt được chuyện gì ở cái chợ này đâu mà em lo. Bề ngoài Mai Ngà nói với Mỷ như vậy nhưng thâm tâm mụ nghĩ rằng giá như bộ đội biên phòng bắt được Mỷ thật, thì ta lại cho nó đi theo con đường của Hoàng Giáo đã đi. Mai Ngà cười nửa miệng, đôi mắt mụ lim dim thâm hiểm và tàn bạo.

-Chị Mai Ngà à, chị bảo bố em còn sống hiện giờ ông ấy ở đâu chị. Chị nói cho em biết đi.

-Ông đang ở bên kia-Mai Ngà nhìn Mỷ vè thăm dò.

-Không, bố em chết rồi, chết thật rồi. Giọng Mỷ buồn.

-Ai nói với Mỷ như thế-Mai Ngà căn vặn.

-Em nghĩ thế, 13 năm nay người cả vùng này có ai thấy bố em nữa đâu.

-Bố em còn sống Mỷ ạ. Bố em đang ở bên kia. Bố em là người làm việc cho Trung Quốc mà. Việc Mỷ đang làm là yêu cầu của bố em đó. Bố em muốn em làm như vậy mà.


Mỷ mang lù cở ra chợ, trong lù cở đầy những quả bí xanh. Mỷ đi đến những nơi như Mai Ngà dặn. Mỷ đặt bí xuống rồi đi qua. Chờ Mỷ di khuất, có một người con trai H’mông đến mang những quả bí ấy đi…
Sau những phiên chợ, Trần Sinh lại đến nhà Mai Ngà. Mụ lại đon đả mời anh vào bên bếp lửa. Mụ lại đặt mâm ra, những món nhắm ngon lại được bầy lên. Trần Sinh lại phàn nàn với Mai Ngà là tình hình vùng Xín Cái ngay càng xấu. Phiên chợ này truyền đơn phản động của Trung Quốc càng tung ra nhiều hơn, Ở các bản cũng đều có. Mà lạ là truyền đơn đều dấu trong ruột những quả bí xanh, Trần Sinh chép miệng.

-Chị Mai Ngàm, chị có giúp được gì trong việc này cho chúng tôi không?

-Ôi, chị cứ chúi vào hàng quán thì làm sao mà biết được. Chị cũng để ý. Nhưng khó thật. Chúng cũng khôn gớm đi chứ, để từ từ xem sao-Mai Ngà cười, lắc đầu, vẻ thông cảm với Trần Sinh-chú uống rượu đi, rượu ngon đấy, chú nếm xem mà.

-Xin chị, mấy hôm nay trở trời, bệnh đau gan lại làm cho tôi sốt nhẹ, khó chịu tôi kiêng rượu mà.

-Uống đi, ít thôi, rượu nhẹ mà, có pha mật ong đấy. Biết chú đau gan tôi đã chuẩn bị một ít thang thuốc bổ gan cho chú đấy. Chú Sinh à, xa vợ con, ốm đau chú ít được chăm sóc, nghĩ mà thương chú quá, tôi muốn được nhận một phần trách nhiệm để chăm sóc sức khỏe cho chú. Tôi cứ muốn chăm sóc chú như chăm sóc anh Giáo ngày nào. Chú Sinh, chú Sinh…-Mai Ngà kéo ghế ngồi sát vào Sinh. Đôi mắt đẹp nhìn Sinh đăm đắm… vẻ mời mọc, đợi chờ! Mụ đưa tay nhẹ nhàng phủi những bụi tro đậu trên vai áo của Trần Sinh bằng một cử chỉ dịu dàng mơn trớn.


Trần Sinh đứng dậy anh đi nhanh về phía treo ảnh của Hoàng Giáo. Anh nhìn vào tấm ảnh, quay lại nói với Mai Ngà:

-Chị Mai Ngà à, tôi mừng quá. Tôi vừa nhận được thư của vợ tôi ở quê gửi lên là cháu gái của tôi đã được vào đại học. Nhanh thật đấy, đã hai năm rồi chưa có dịp về thăm vợ và các cháu.

-Ồ-Mai Ngà kêu lên. Mặt mụ ta chưng hửng.

[chuongxedap]

TRUY TÌM HỘP THƯ BÍ MẬT

Mai Ngà muốn tròng thêm một sợi dây nữa, thắt chặt thêm một nút nữa để cột Mỷ vào mụ. Một buổi tối Mỷ ở lại nhà mụ. Mụ hỏi Mỷ:

- Có ai biết chị cho hàng Mỷ không?

- Người ta chỉ nghĩ rằng em bán cây thuốc cho chị mà có. Còn hàng Trung Quốc thì ở chợ Xín Cái trăm ngựa thồ không hết mà.

- Mỷ à, tiền và hàng đẹp chị đưa cho Mỷ đó không phải của chị đâu. Chị làm gì có – Mụ nhìn Mỷ cười ranh mãnh – đó là của người Trung Quốc gửi sang cho em đấy. Trong đó có cả của bố em nữa mà. Mụ nói rành rọt từng tiếng một.

- Chị Ngà…

- Đúng người Trung Quốc gửi cho em đấy. Chả là thời gian vừa rồi, em đã làm được nhiều việc khó để giúp họ. Chị chỉ là người chuyển quà lại cho em thôi.

- Ôi, chị Mai Ngà, vì quý mến chị, mà em giúp thôi, em không nghĩ rằng những việc em làm đó lại có lợi cho người Trung Quốc.

- Mỷ, em đừng làm ra bộ ngây thơ thế. Những việc em làm thì đã làm rồi. Nếu bộ đội biên phòng phát hiện ra thì cả em và cả chị nữa đều phải liên lụy. Giờ có điều em phải giữ kín và phải tiếp tục làm cho họ. Vì làm cho họ thì em mới giữ kín được. Nếu em từ chối hoặc để lộ ra thì ngay cả tính mạng em cũng khó giữ được.

Mỷ mím chặt vành môi: “À, đã đến lúc nó nắn gân mình đây. Được. Rồi xem”. Mỷ nhìn thẳng vào mặt Mai Ngà.

- Mai Ngà, chị là con rắn độc. Chị đã lừa tôi. Chính chị đã giết tôi. Tôi sẽ trả lại tất cả những cái mà chị bảo là người Trung Quốc thưởng cho tôi. Mỷ úp mặt vào hai lòng bàn tay. Cô nấc lên, vẻ mặt căm uất và cay đắng.

Mai Ngà lim dim con mắt nhìn Mỷ, mụ nhún vai, cười lên thành tiếng the thé:

- À, còn thế nữa cơ đấy. Em trả lại chị những thứ ấy thì liệu có chút bỏ được những việc em đã làm không? Thôi đi, đủ rồi. Bây giờ hãy nghe đây: Nếu mày từ chối hoặc có hành động phản phúc thì chính tao sẽ là người giết mày. Mày không thoát khỏi được mạng lưới của chúng tao đâu. Mày nên biết rằng ở vùng này không phải chỉ có một tao và mày. Nên suy nghĩ cho kỹ đi em ạ. Em còn trẻ đẹp lắm, đừng để uổng mạng vô ích. Mai Ngà lại cười lên thành tiếng, mụ nhìn Mỷ đang bàng hoàng. Rồi mụ đi lại vuốt ve lên mái tóc của Mỷ như an ủi:

- Mỷ à. Em cứ vững lòng như cây tre bén rễ thôi, không ai biết được Mỷ đã làm việc gì đâu. Chị nói thế để Mỷ giúp chị cho hết lòng đấy thôi. Có việc này chị nhờ Mỷ phải làm ngay. Em biết đường dây điện thoại từ đồn biên phòng chạy về huyện rồi chứ. Hàng ngày mọi chuyện ở vùng Xín Cái này trên huyện đều biết, trên tỉnh đều biết vì Trần Sinh báo về, em phải có trách nhiệm thường xuyên cắt phá đường dây đó đi. Bắt đầu ngay từ hôm nay và sau này khi nào chị bảo làm thì em thực hiện. – Kìa, cứ ngồi thần ra thế à. Có làm được không?

- Chị Mai Ngà, chị thương em với, em chỉ làm một việc này nữa thôi nhé. Giọng Mỷ cầu khẩn, van lơn.

- Thôi được, hãy cứ làm việc này cho xong đã.

Mai Ngà ấn vào tay Mỷ con dao quắm mài sắc, ở đầu mũi dao uốn cong để dễ quèo đường dây xuống…

[chuongxedap]

Ngay chiều hôm đó, hai chiến sĩ biên phòng đeo phù hiệu thông tin đi qua. Một chiến sĩ tay cầm kìm, tay xách súng. Một chiến sĩ nữa vai vác thang. Hai người ghé vào hàng Mai Ngà mua diêm. Mai Ngà chào hỏi vui vẻ:

- Chiều rồi, lạnh quá mà các chú còn phải đi đâu nữa?

- Chúng em đi nối đường dây. Mới lúc sáng đường dây còn thông thế mà từ chiều đến giờ lại tắc tịt.

Mai Ngà cười, ra điều thương cảm:

- Các chú bộ đội biên phòng vất vả quá, lát nữa về, hai chú ghé vào hàng chị ăn phở cho ấm bụng nhé.

Sáng sớm, trong màn sương lạnh, Mỹ đã hớt hải chạy đến chỗ hẹn gặp. Trần Sinh và các chiến sĩ trinh sát đã ngồi đó chờ Mỷ. Mỷ nói như dứt hơi:

- Nó đi lên nương hái ớt rồi. Nó không đi theo đường mòn đâu. Em nhìn thấy nó đi theo chân núi Lũng Phúng, đi qua Dền Sán rồi rẽ vào rẫy ớt mà. Đây, đây – Mỷ trao cái túi giấy bóng cầm ở tay cho Trần Sinh – Em làm đúng theo lời các anh dặn đây. Một chiếc áo và cả đôi tất nó vừa thay đấy.

- Tốt quá, cảm ơn Mỷ. Cái chìa khóa để mở hộp thư bí mật của chúng, ta đã cầm đây.

Trần Sinh để bọc giấy bóng trên một tảng đá. Anh quay lại hỏi Mỷ và hỏi các chiến sĩ trinh sát:

- Chặng đường ấy và việc nó làm như thế khoảng mấy giờ nó về đến nhà?

- Như mọi hôm thì mặt trời gác đỉnh Hoa Sư Pan đấy.

- Thế là chừng một giờ nó trở về. Hai giờ ta hành động có được không? – Sinh quay sang hỏi chiến sĩ trinh sát.

- Theo tôi ta nên chậm lại đề phong khả năng xấu nhất là đến tối nó mới về. Xin phép đồng chí, tôi xin trình bày: theo quy luật liên lạc hộp thư lưu của chúng mà trinh sát ta đã nắm được thì sáng thứ 7, 1.10.49 lên đặt thư, có thể sáng chủ nhật là phiên chợ bên kia có người lẻn sang nhận và để lại thư. Đến sáng thứ hai, 1.10.49 lại lên nương với lý do sau phiên chợ hết ớt phải lên lấy về để bán nhưng chính là để lấy thư. Như thế thì từ một giờ đến tối thời gian còn dài. Đồng chí đồn trưởng tính lại xem.

- Đúng. Tôi đồng ý, Trần Sinh gật đầu – Ba giờ 30 ta hành động. Lúc đó có thuận lợi là sương lạnh xuống nhiều, màn sương sẽ che khuất chúng ta. Và chậm như thế chắc chắn nó đã trở về rồi. Ta sẽ đi tắt, vòng phía sau rừng sa mu ra chân núi Lũng Phúng. Ta đi thẳng vào Dền Sán rồi bắt theo đường nó đi ven đồi. Ta bỏ hẳn vùng Xín Cái về phía bên kia núi để giữ được hoàn toàn bí mật. Đồng chí trinh sát chuẩn bị cho con “Mũi tên” xuất kích. Nhưng – Trần Sinh nhìn ra lũng núi đầy sương trắng – Những chiều sương ướt đẫm như vậy có ảnh hưởng gì đến việc bắt vết, bắt mùi của con “Mũi tên” không. Việc này đồng chí phải bảo đảm tốt đấy nhé.

- Báo cáo đồn trưởng! Con “Mũi tên” của tôi chỉ trừ mưa to và sau 24 tiếng đồng hồ mới không bắt được hơi thôi. Tôi thuộc tính nó lắm.

Cuộc truy tìm hộp thư lưu bắt đầu.

[chuongxedap]

Lúc đó là 3 giờ 30 phút chiều. Sương ướt đẫm, mây đã về núi. Lạnh. Mù mịt. Một màn sương mù và mây lạnh trùm lên vùng Xín Cái. Bà con người H’mông, người Dao đi làm ngoài rừng đã về bản hết. Ba người đàn ông H’mông mặc quần áo đen, đội mũ vải, vai mang súng kíp, lưng đeo dao, tay cầm gậy dắt một con chó đi dưới chân núi Lũng Phúng. Họ đi qua rừng sa mu rồi bắt vào con đường mòn đi ra biên giới. Đến đó họ dừng lại. Chiến sĩ trinh sát dắt con “Mũi tên” đi lên phía trước. Anh bỏ chiếc áo và đôi bít tất trong túi giấy bóng ra cho con “Mũi tên” ngửi, bắt mùi. Con “Mũi tên” cào móng sào sạo xuống đất núi, nó quay ba vòng quanh cái áo để bắt hơi. Nó gầm gừ rồi cụp đuôi xuống, giương đôi mắt khuyên vàng nhìn về phía đường mòn. Con “Mũi tên” ngước lên nhìn anh chiến sĩ trinh sát như muốn nói với anh rằng: “Kẻ dùng những thứ này đi theo con đường đó!”. Mắt ba người H’mông căng tròn nhìn về phía ấy. Anh chiến sĩ trinh sát rút chiếc khăn mỏng lau cái mũi cho con “Mũi tên” để sương chiều đọng ở cỏ không làm nó loãng mùi. Bởi anh hiểu về con “Mũi tên” của anh. Nó vốn có cái mũi nhậy và thính hơn các loài vật khác. Ở mũi nó “trời” đã phú cho nó cấu tạo bằng những tế bào thần kinh đặc biệt nên nó có thể phân biệt được hơi ở những vật gì để lại trong 24 tiếng đồng hồ. Dựa vào bản năng, thói quen của nó, anh đã dùng phương pháp phản xạ có điều kiện để huấn luyện nó. Nên con “Mũi tên” tinh khôn lắm. Nó thuộc từng ký hiệu nhỏ của anh, từng cái vỗ tay của anh như thế nào, mấy tiếng thì nó biết anh muốn nó làm gì. Có khi, nó nhìn ánh mắt của anh trông về phía nào để nhận ra hướng tấn công về phía đó. Mỗi lần nhận được lệnh xung phong của anh, nó xông lên như một mũi tên cắn vào cổ tay cầm súng của đối phương, rồi giằng khẩu súng ra. Nó chồm lên cắn vào cổ họng của đối phương nếu chống lại. Nó đã cùng anh lập nên những chiến công thầm lặng. Còn anh, anh quý nó. Anh biết hàng ngày nó thích ăn gì, sức khỏe nó thế nào để huấn luyện nó cho phù hợp. Những năm táng trên tuyến biên phòng này, con “Mũi tên” đã quấn quýt bên anh, thân quen anh. Nó đã cùng anh đi tuần tra, thuộc từng bờ khe dốc đá trong cánh rừng này. Anh và nó đã từng ăn củ mài, măng nướng để vượt đường dài. Anh và nó từng chùm chung tấm áo che mưa rừng thâu đêm. Vượt thác anh cõng nó trên vai. Lao vách núi, anh đeo nó sau lưng. Mỗi lần đi đâu về thoáng nghe tiếng anh gọi, nó đã lao đến vẫy cái đuôi mầu xám thép như bông lau cờ. Nó đứng bằng hai chân sau, hai chân trước nằm gọn trong bàn tay to lớn và ấm áp của anh. Nó gục đầu vào ngực anh. Nó chờ anh xoa nhẹ lên đầu nó. Nó “cầm” cái xắc cốt, cuốn sổ hoặc cái gậy giúp anh đưa vào chỗ quy định. Những lúc nó ăn xong, nó biết nghe lời anh cắp cái thau ra suối dùng hai chân trước và mõm rửa sạch, rồi cắp về để vào giá. Anh gửi vật gì cho nó giữ, một tấc nó không rời. Nó cứ nằm bên vật đó cho đến lúc anh trở về vuốt ve nó, khen ngợi nó rồi lấy vật đó đi, nó mới đứng lên đi ra nơi khác. Mỗi lần anh bị cảm sốt, nó chỉ nằm lì dưới chân giường. Nó buồn, biếng ăn. Và thỉnh thoảng nó lại giương đôi mắt khuyên vàng nhìn lên giường, cắn nhẹ vào tay anh rồi kêu “ư ứ” như muốn hỏi han anh. Con “Mũi tên” đã gắn bó với anh, cùng anh giữ từng tấc đất nơi biên thùy của Tổ quốc. Anh coi nó như “người bạn” của anh. Lắm lúc anh đứng lặng yên để ngắm nhìn nó. Nó có dáng hình thon lẳn, dài, bốn chân cao. Đôi tai mỏng, dỏng lên hứng nhậy tiếng động cả tám hướng. Dưới bàn chân nó mu thịt đệm giữa các móng dầy, có độ đàn hồi lớn nên nó có sức bật tốt, chạy nhẹ nhàng và nhanh nhẹn. Nó thiện chiến nhất trong các con chó chiến đấu ở đồn biên phòng đang dùng. Đó là lý do để đồn trưởng Trần Sinh chỉ định nó xuất kích trong trận chiến đấu này. Chiến sĩ trinh sát nới dài dây cương để con “Mũi tên” lao đi. Phía sau là Trần Sinh. Rồi đến một chiến sĩ trinh sát nữa, tên anh là Trần Phúc. Con “Mũi tên” bắt vết truy đuổi. Lông nó vàng sẫm pha màu xám thép ướt đẫm trong sương lạnh và mồ hôi. Cái đuôi nó cụp xuống, đôi tai giỏng lên mũi phập phồng bắt hơi trên đất rừng ẩm. Đôi mắt nó long lên, đỏ ngầu dữ dội. Thỉnh thoảng nó gầm gừ rồi lại lao nhanh vươn dài mình phóng nước đại. Nom toàn thân con “Mũi tên” giống hệt như một mũi tên lao tới trong buổi chiều sương. Chiến sĩ trinh sát chạy theo. Mắt anh vừa nhìn theo con “Mũi tên” vừa phóng rộng tầm nhìn lên phía trước. Con “Mũi tên” dân ba người đi hết con đường mòn rồi rẽ vào rẫy ớt của Mai Ngà. Nó hăng lên gấp bội. Nó cuống quýt. Nó khịt mũi, lao vun vút. Nó gầm dữ tợn rồi sủa gằn. Biết hơi kẻ địch đã đậm lắm, khoảng cách gần thôi, chiến sĩ trinh sát báo cáo Trần Sinh:

- Chỉ ở đầu rẫy ớt này thôi.

Bỗng con “Mũi tên” dừng lại. Nó rùng mình. Lông gáy, lông trên sống lưng nó dựng lên. Nó ngước mõm, nhe nanh, giằng tay cương để lao về phía vách núi đá đầu nương ớt. Chiến sĩ trinh sát ghìm tay cương lại để tốc độ tiến chậm hơn. Nếu như truy bọn biệt kích lẩn trốn thì hiện tượng con “Mũi tên” như thế, anh đã thả cương cho nó xung phong. Nhưng đây là truy tìm vật chất để lại, anh không muốn để con “Mũi tên” xông lên cào móng gây nên vết xây xát trên mặt đất. Bởi rất có thể bọn chúng để lại những dấu hiệu riêng để nhận nhau. Con “Mũi tên” dừng lại bắt mùi khìn khịt bên một tảng đá lõm sâu vào vách núi. Ở chân tảng đá có những vết giầy mới in.

[chuongxedap]

Đồn trưởng Trần Sinh ra hiệu cho chiến sĩ đưa con “Mũi tên” ra ngoài. Anh chiến sĩ vỗ nhẹ vào đầu nó nói nhỏ. Nó miễn cưỡng nghe anh. Nó lùi ra xa mười bước ngồi chồm chỗm với tư thế thế thủ. Trần Sinh, chiến sĩ Phúc tiến vào. Hai người nhìn kĩ vách núi đá. Đó là loại đá thạch anh. Vách đá có một hỏm nhỏ lõm sâu vào trong. Ở đó ẩm nhưng mưa không ướt. Trong hỏm, có một tảng đá to. Chồng lên tảng đá to đó là một hòn đá thạch anh, rồi để trên hòn đá thạch anh là một đoạn dây rừng có hình con số 1.

- Các cậu xem, khéo không – Sinh cười – Trông như một sự vô tình, đoạn dây rơi vào đó. Nhưng để ý ta mới thấy rằng đó là một sự bố trí. Rất có thể đó là ám hiệu hoặc dấu hiệu an toàn để chúng nó nhận nhau. Các cậu thấy không, giá như đoạn dây từ trên núi cao rơi xuống thì nó quăng ra xa chân vách đá. Và điều dễ hiểu hơn nữa là đoạn dây có hình con số 1 này lại nằm gọn trên một hòn đá lõm sâu trong vách núi. Nhớ lấy, đó là chi tiết quyết định đấy. Ta phải để đúng như thế và làm đúng như thế.

Trần Sinh ngoảnh lại:

- Đồng chí Phúc vào nâng hòn đá lên. Dấu giầy nó lún xuống đất thế kia chắc hòn đá không nhẹ. Phúc tiến vào. Anh thận trọng đặt cái dây rừng có hình con số 1 ra một bên rồi dang hai tay nhấc hòn đá lên. Mắt mọi người sáng lên khi thấy ở giữa hai hòn đá có một mảnh giấy nhỏ. Phúc cầm lấy trao cho Trần Sinh. Đó là bản báo cáo của 1.10.49.

“1.10.49 gửi Mao đồng chí.

Tình hình Xín Cái bằng lặng. Truyền đơn phát rộng rãi các nơi. Dân H’mông đói, không làm nương, định chuyển về phía trong 10km. Ngừng chuyển truyền đơn sang vì nhiều dễ lộ. Nên tăng cường người ở phía M để nắm tình hình ở đó. Ở đây đã đủ đừng sang thêm. Nếu bị bắt sẽ lộ cơ sở đã cài cắm. “Đại kế hoạch” nên chậm lại vì tình hình chưa thuận lợi lắm. Việc lập căn cứ, tôi đang tìm chỗ tốt. Chờ chỉ thị của Mao đồng chí.

1.10.49”

Trần Sinh chụp ảnh tờ giấy xong, anh ra lệnh cho Phúc gấp lại để đúng như cũ, dằn hòn đá lên rồi để cái dây rừng có hình con số 1 lên trên. Hiện trường nguyên vẹn.

Từ khi xem lá thư báo cáo trong hộp thư bí mật đó, Trần Sinh đã ngờ ngợ. Ngay tối ấy, tự anh vào buồng tối pha thuốc hiện hình tráng lấy phim, phóng lấy ảnh. Anh đọc lại những giòng chữ ấy trên tấm ảnh. Sự nghi ngờ trong anh càng tăng lên gấp bội. Anh đặt câu hỏi: “Tại sao tình hình thực tế ở đây lại trái ngược hẳn với những lời lẽ trong thư…”. Truyền đơn sang nhiều, gián điệp, biệt kích thám báo chúng cũng tung sang nhiều, và ngày càng hoạt động trắng trợn (theo lời khai của một số tên vừa bắt được, về tình hình thực tế cũng như thế, trong thư lại yêu cầu giảm đi). Và theo anh biết chúng đang ráo riết xúc tiến kế hoạch nhen nhóm lực lượng để gây phản loạn, biến chính quyền ta, lực lượng dân quân của ta thành của chúng, thì trong thư lại nói nên chậm lại, tình hình chưa thuận lợi… Tóm lại một lá thư báo cáo xa lạ hẳn tình hình ở Xín Cái. Tại sao lại có chuyện trái ngược đó. Hay chúng đánh lừa ta. Hay đây là một hộp thư giả… Nhưng sự giả nào cũng đều bắt nguồn trên sự thật. Từ cái lõi là thật rồi xuyên tạc thành giả. Ví như việc thật đó là có nhưng nói theo cách nói giả là xuyên tạc đi để che giấu thì lại bảo là việc đó không có; hoặc có nhưng là một chuyện na ná giống như thế… Ta đừng bao giờ mắc lừa cái sơ đẳng ấy. Trần Sinh gọi các chiến sĩ trinh sát đến. Anh phân tích lời lẽ trong thư ở hộp thư bí mật và tình hình đang diễn biến cho mọi người nghe. Các chiến sĩ biên phòng đều thống nhất nhận định của anh và cho rằng có thể có hai giả định: đây là cách nói mà người được đọc đã ăn ý với nhau, là phải hiểu ngược lại; hai, đây là hộp thư giả, để đánh lừa người phát hiện ra. Nhưng giả định thứ hai có nhiều hơn.

[chuongxedap]

“Một vấn đề mới đặt ra cho chúng ta là hộp thư bí mật thật ở đâu?” Trần Sinh nhìn các chiến sĩ ngồi xung quanh anh. Anh nói chậm rãi như rằn từng tiếng một:

- Theo quy luật ta theo dõi và phán đoán thì sáng chủ nhật là phiên chợ, người bên kia sẽ lẻn sang lấy và để thư lại phải không. À, thế thì sáng thứ hai, Mai Ngà lên nương để lấy thư và để báo cáo giả lại trong hộp thư chứ gì. Nếu đúng vậy nhất định nó sẽ liên lạc với hộp thư thật ở đâu đấy, và cũng để lại thư chỗ ấy. Ta vẫn sử dụng con “Mũi tên”.

Cũng trong màn sương lạnh buổi chiều, Trần Sinh, chiến sĩ Phúc, chiến sĩ trinh sát và con “Mũi tên” lại lên đường. Quả nhiên trong hộp thư đã có một tờ báo cáo mới. Tờ báo cáo viết ngắn gọn chỉ có vài giòng: “1.10.49 đã thực hiện chỉ thị của Mao đồng chí. Đã ngừng mọi hoạt động, nằm im để bảo vệ cơ sở. 1.10.49 xin rút ra ngoài “Đại kế hoạch” và chuẩn bị đặt chỗ đứng mới ở vùng M.

1.10.49”

Trần Sinh dùng cái kẹp tre mở lá thư xem kỹ rồi anh lại dùng kẹp gấp lại. Anh đưa cho chiến sĩ chỉ huy con “Mũi tên”. Thế là đã rõ ràng! Lời lẽ trong thư và những hành động bên ngoài chúng đang tăng cường đến mức cao nhất hoàn toàn trái ngược nhau. Không còn nghi ngờ gì nữa, chúng định đánh lừa ta. Bây giờ dành phần việc cho con “Mũi tên”.

Chiến sĩ trinh sát cầm cái kẹp tre kẹp lá thư đưa vào trước mũi con “Mũi tên”. Anh vỗ nhẹ vào đầu nó nói nhỏ “bắt hơi”. Con “Mũi tên” xoay quanh lá thư hít ngửi rồi nó giỏng hai tai mỏng lên. Hàng lông ở gáy, ở trên sống lưng nó dựng lên. Nó quay vòng quanh lá thư hai ba vòng để nhận hướng của người để lá thư. Nó ngước đôi mắt khuyên vàng nhìn ra phía con đường mòn. Con “Mũi tên” dẫn ba người đi quanh các hàng ớt rồi đi theo hướng con đường trở về Xín Cái. Cách đó chừng 200 mét con “Mũi tên” đã đưa ba người đến một gốc cây chò chỉ nằm bên đường mòn vài chục bước chân. Phía sau gốc cũng là một vách đá. Đó là một chỗ rất bất ngờ lại nằm trên con đường về ít ai để ý đến. Con “Mũi tên” dừng lại dưới chân vách đá. Nó ngước mõm lên. Nó gầm gừ như muốn nhẩy lên lưng chừng vách đá. Chiến sĩ trinh sát và Trần Sinh đã nhìn thấy rồi. Ở giữa chừng vách đá ngang tầm tay với có một lỗ nhỏ. Đó là lối vào tổ cũ của một con tắc kè đã bỏ từ lâu. Vì không có dấu chân nó bò nữa. Một hòn đá tròn chỉ bằng quả mận trám ở cửa lỗ. Chiến sĩ trinh sát dùng kẹp tre kẹp chặt hòn đá kéo ra. Phía trong đã lộ ra một cái ống trúc. Anh kẹp cái ống trúc đưa ra. Trong ống trúc là một tờ giấy cuộn tròn như điếu thuốc lá. Tờ giấy được hai kẹp tre giăng thẳng trước mặt mọi người. Đó là mooth bản báo cáo đầy đủ. Trần Sinh đọc nhanh. Anh ghi lấy và chụp ảnh ngay.

“1.10.49 báo cáo Mao đồng chí!

Tôi đang phát triển thêm cơ sở để tạo thêm thuận lợi chỗ đứng chân cho “Sao bắc đẩu”, đó là con gái lão Ly Xeo Tả ta đã thanh toán năm 1967. Nhưng y và bố y không có liên hệ gì. Thậm chí y không biết bố chết ở đâu. Tôi đã thẩm tra kỹ. Việc tìm cho ra “Ngôi sao lạc” như Mao đồng chí chỉ thị, tôi cũng sẽ nhờ y giúp. Vùng Quan Thần Sán là địa bàn làm căn cứ rất thuận lợi cho Đại kế hoạch. Nơi đó tiến có đường lên, thoái có chỗ rút. Đó là vùng hiểm trở nằm giữa ba đỉnh núi cao. Chờ “Sao bắc đẩu” sang, thức “kim tinh” dậy, mới thành lập được chi bộ đảng cộng sản ở đây. Theo tôi, trước khi sao bắc đẩu đi về phương nam, ta nên chuẩn bị kỹ hơn. Ta tung truyền đơn trước để như có người trong một tổ chức cách mạng sang liên hệ với Việt Nam. Lời lẽ phải cứng rắn, bên này chúng mới tin. Nếu như chúng chưa tin cũng tạo thuận lợi cho ta. Vì trong thời gian chúng xác minh ta đã làm được việc. Nhờ Mao đồng chí báo cho đoàn trưởng Lù Tấn Phầy tôi vẫn bình an!

1.10.49”

- Có thế chứ. Rõ ràng cả rồi chứ các đồng chí! – Mắt Trần Sinh sáng lên như hai đốm lửa trong màn sương chiều. Họ để nguyên vào chỗ cũ.

- Đồng chí Phúc – Trần Sinh ngừng lại như vừa đủ tính toán một việc gì rồi anh nói tiếp với người chiến sĩ trinh sát đó – cứ chiều thứ bẩy, chiều chủ nhật, chiều thứ hai hàng tuần có đúng thế không nhỉ. Đúng rồi, đồng chí có trrnh lên “thăm” hộp thư này. Ta sẽ thả lỏng đoạn biên giới này. Ta cho nó vào theo đường ngõ của ta…

[chuongxedap]

QUÂN CỜ VÀO THẾ

Mai Ngà giữ Mỷ lại trong nhà. Một buổi tối người các bản đã rùng rùng kéo về để mai ăn phiên chợ. Mai Ngà hỏi Mỷ:

- Em có biết nhiều người ở các bản trong vùng Xín Cái ta không?

- Các bản ở xa lắm, xa nhau những năm đồi bảy lũng, chỉ nhìn thấy nhau vào ngày chợ thôi. Từ lúc đi tìm củ bích hợp, tìm rễ hồi, em mới biết thêm bản Quan Thần Sán và vài bản nữa.

- Thế em có quen người ở trên Quan Thần Sán không?

- Ôi, chị ơi – Mỷ cười – Người em quen thì chỉ như con gà trống mới tập kêu, mới tập gáy cả thôi. Chị hỏi ai trên ấy.

- Em có biết ai tên là Chấu Lình không, có thể ở bản ấy, cũng có thể ở các bản xung quanh trong vùng ta thôi mà.

- Chấu Lình – Mỷ nhắc lại, mắt nhìn ra xa suy nghĩ – Em có nghe tên đấy, nhưng không biết ở bản nào, ở tận núi nào. Chị để em nghĩ đã. Hình như anh này đâu có đến bản em một lần, có hát ống với em biên giới ngày hội Gâu Tào (hát ống là con trai con gái H’mông lấy ống tre bịt bóng lợn rồi giăng dây dài nối giữa hai ống và hát cho nhau nghe, hỏi han chuyện tâm tình).

- Em nhớ giúp chị, em hỏi giúp chị, trong các phiên chợ, Chấu Lình có về đây không?

Mỷ đã biết trước chuyện này rồi. Mỷ biết Mai Ngà sẽ nhờ Mỷ dò tìm một người nào đó, hoặc bắt liên lạc với một người nào đó, nhưng Mỷ chưa biết rõ là ai. Bởi vì đồn trưởng Trần Sinh đã nói cho Mỷ biết điều này. Và Trần Sinh cũng đang chờ, đang muốn biết đích xác tên người Mai Ngà cần tìm. Giờ đây Mỷ đã biết rõ mụ ta tìm một người H’mông tên là Chấu Lình. Chấu Lình, kì thật Mỷ chưa từng nghe tên. Nhưng họ Chấu này thì dễ ở bản Quan Thần Sán , Tả Ngải. Vì gốc dòng họ ấy là ở đó. Dòng họ ấy Mỷ nghe người H’mông nói xưa là dòng họ làm quan châu. Chắc mụ ta lại tìm con cái họ Chấu đây. Mỷ báo cho Trần Sinh biết chuyện đó. Rồi Mỷ và Trần Sinh lên ngay bản Dìn Chin. Sinh vừa leo dốc vừa tự nhủ: “Búa sắc phải có chắc kê mới bổ được đoạn củi gốc”. Nghĩa là nghiệp vụ dù tài giỏi đến mấy cũng phải biết dựa vào dân, có sự giúp đỡ của nhân dân mới đánh thắng được kẻ thù. Bao năm rồi chỉ huy một đồn biên phòng nơi xung yếu, anh càng thấy sâu sắc điều đó. Hai người đến nhà mẹ Thào. Trần Sinh hỏi mẹ về dòng họ Chấu ở vùng này, hỏi mẹ về Chấu Lình là ai, hiện ở bản nào?

[chuongxedap]

Mẹ Thào đang cất dở mẻ rượu ngô. Mẹ bảo ai thì không vào bên bếp lửa nhìn vào mẻ rượu của mẹ được, bởi người lạ nhìn thì rượu sẽ bị khê, nước đục đi và không ngon nữa. Nhưng cháu Mỷ và Trần Sinh thì vào được vì lí do theo mẹ nói là rất đơn giản: cả hai người không hề biết uống rượu. Bên bếp lửa cháy rực, hương men rượu thơm nồng, mẹ Thào kể cho hai người nghe. Đôi mắt sâu thẳm và đen láy của mẹ - đôi mắt hiếm có ở lứa tuổi già – cứ đăm đắm nhìn vào ngọn lửa. Mẹ Thào vốn rất thích nói những chuyện về tổ tiên người H’mông cho con cháu nghe. Mẹ cứ mong rằng mẹ già rồi khi chết đi mẹ muốn biến thành những cây lanh để được bóc vỏ xe sợi dệt thêm manh áo cho con cháu mặc. Mẹ muốn biến thành hòn đá mài để con cháu mài mũi kim, mài lưỡi dao, mài lưỡi mác mà làm nương rẫy mà giữ lấy đất rừng. Vì suốt cả cuộc đời mẹ, theo mẹ, chỉ để bù trì cho con cháu mà thôi. Bởi như nước mắt thì bao giờ cũng chỉ chảy xuôi. Mẹ muốn truyền cho con cháu biết hết những điều tốt, điều lành của tổ tiên người H’mông. Giọng mẹ ấm hơi lửa:

- Ôi, người H’mông ở rải trên các ngọn núi vùng Xín Cái này thì như rừng rậm lắm cây, như suối dài nhiều cá biêt sao hết. Nhưng riêng dòng họ ấy thì có mấy ai quên. Người H’mông xưa cùng chung một họ, chung một ông tổ mà. Ngày ấy bát nước lã uống chung cũng ngọt như mật khoái mật ong. Thế rồi người Hán cậy nhiều họ, đông người như ong bò vẽ, như kiến càng kiến vống kéo sang cướp đất cướp rừng. Nên người H’mông cũng mong muốn cho mình có nhiều họ hàng, rải ra ở hết mười lũng núi, hết chín cánh rừng để chống lại người Hán. Người H’mông đưa con cái ra mỗi đứa ở mỗi nơi. Đứa cầm súng giữ rừng đào thành họ Thào. Một đứa cầm nỏ vót tên tẩm lá cơi lá dướng (lá làm thuốc độc) giữ rừng mận thành họ Ly. Đứa cầm dao canh bầy dê ở chân núi chống bọn Hán sang cướp, là họ Dương (Giàng). Đứa làm chông làm bẫy giữ rẫy bí thành họ Đinh. Đứa cầm mác giữ cái vườn ớt, vườn kiệu của ông bà thành họ Vàng (Viên). Đứa cầm dao phát nương đứng canh dưới gốc cây sơn đầu bản thành họ Kim. Đứa giữ đàn ngựa thành họ Mã… Người H’mông từ đó có nhiều họ, có đông người ở khắp nương, khắp núi nhưng cùng chung một tấm lòng để giữ rừng giữ bản. Mẹ Thào kể rằng, người H’mông từ xa xưa đã có chữ. Nhưng người Hán tràn đến cướp nước, cướp đất đuổi người H’mông đi vào con đường nắng rát, vào con đường cát bỏng! Chúng muốn cho người H’mông ngu dốt, chúng vứt chữ của người H’mông cho trâu bò ăn. Nay chữ nằm hết trong dạ dày của bò rồi. Còn họ Chấu thì cả vùng này ai mà chả biết. Người H’mông ở đây biết rõ nó như biết rõ mặt các loại đá trên núi Hoàng Liên này. Đá xanh đục làm cối, đá trắng xếp nung vôi, đá đen cứng, đun lấy đồng sắt đúc liềm làm chảo, rèn dao làm mác. Từ xưa người của họ ấy đều làm đến chức quan châu, quan tỉnh cho người Pháp, cho người Hán. Chúng coi người nghèo như cái môi gẫy vứt đi, như thân cái gậy xua gà, đuổi trâu cho nhà nó. Bố thằng Chấu Lình cũng làm quan châu ở vùng này. Cơ ngơi nhà nó đều có nhà đá xây, gỗ lõi, sàn lát gỗ dâu đen cứng như sừng trâu ở bản Páo Chải. Nhà nó có trâu nằm chật suối, thóc ngô để đầy gác. Lão Vương Tiểu Đức ngày ấy là quan tỉnh luôn cưỡi ngựa lang về ăn năm uống tháng ở nhà nó. Chúng bắt dân tìm đủ năm loài thú dữ ở núi Hoàng Liên về cắt tiết ngâm với rượu để uống. Đó là rắn hổ mang bành mồm, trăn gió chuyền trên cây, con hổ vằn hổ hoa, con gấu ngựa ăn củ ráy, con dê xồm một sừng để cho mạnh tay đâm, tay chém, để cho lòng độc địa như sói lang. Thằng Chấu Lình là con trai của vợ ba thằng quan châu họ Chấu đó. Ngày bộ đội Cụ Hồ vào Lao Cai, vào Mường Khương, vào Bắc Hà… phỉ Hán bị chết phải kể đến hàng nghìn ở dốc Căn Cấu, chôn chật một đoạn núi tại chân đèo Chín Quai. Phỉ tan, Pháp bỏ Bắc Hà chạy sang Lào, bố thằng Chấu Lình đi với Vương Tiểu Đức theo Pháp. Rồi nghe đâu lại vào làm quan cho bọn giặc Mỹ - Thiệu ở miền Nam và đã bị người của ta trong ấy giết. Còn lão Vương Tiểu Đức thì nghe một số người H’mông trước đây đi chợ sang Ngưu Mã Láng (Làng Trâu Ngựa) của Trung Quốc về nói, lão đã về bên ấy, lão đang gọi người H’mông sang. Ngày bố thằng Chấu Lình theo Pháp đi, dân Páo Chải đến phá nhà của nó ra chia cho người không có nhà ở. Ngày đó thằng Chấu Lình mới hai tuổi còn nằm trong địu trên lưng mẹ, đầu nó đầy chàm. Mẹ nó đưa nó về bên Mường Khương ở, chả là mẹ nó người ở bên ấy. Thằng Chấu Lình lớn lên được 5-6 tuổi thì mẹ nó chết. Dì nó đưa nó về nuôi. Năm nay nó đã đến 27-28 tuổi rồi. Nó làm dân quân ở bản bên ấy mà. Dì thằng Chấu Lình cũng chết rồi. Anh em với bố nó cũng không còn ai ở vùng Xín Cái này nữa, đã chạy theo giặc hết rồi. Chỉ có những người già mới biết về nó thôi, còn lớp trẻ không biết gốc tích của nhà nó nữa đâu.

[chuongxedap]

Mẹ Thào kể, tiếng mẹ hòa trong hương thơm nồng của nước rượu mới cất.

- Mẹ ạ, mẹ có nhớ vóc dáng người thằng Chấu Lình không. Anh ta cao thấp, mặt mũi có giống ai ở bản ta, có giống ai ở đơn vị biên phòng của con không?

Mẹ Thào ngồi im lặng. Mẹ nhìn đăm đăm vào ngọn lửa đang cháy.

- Nó cao cao, da trắng, hai con mắt sâu. Nó gần giống cái anh gì ở mãi tận đâu lên, mà tết năm ngoái con có đưa vào thăm mẹ một lần. Từ đó đến nay, mẹ không nhìn thấy anh ấy nữa. Thằng Chấu Lình hao hao giống anh ấy đấy. Anh ấy cũng hình như là người H’mông mà. Bởi anh ấy uống hết ba bát rượu ngọn của mẹ mới chịu úp bát xuống mâm.

Trần Sinh đã nhớ ra. Anh đã biết mẹ Thào nói Chấu Lình giống ai rồi. Anh hỏi lại mẹ:

- Bố nó đi thì nó mới hai tuổi, mẹ nó đưa nó về Mường Khương từ năm ấy…

- Ừ, sau đó chừng một mùa rẫy thôi mà. Nó bằng tuổi đứa con thứ năm của mẹ đấy.

- Mẹ Thào à, sao mẹ biết nó là dân quân bên ấy.

- Hôm xuống chợ, mẹ có hỏi người bên ấy sang mua men rượu mà.

- Ở vùng ta đây, ở Xín Cái, Dìn Chin, ở Quan Thần Sán có nhiều người biết Chấu Lình không?

- Lâu rồi, bảy ngày một phiên chợ, người ta xuống uống rượu nhiều nên quên mà. Không ai nhớ đâu. Chỉ có người già thôi. Nhưng cũng phải kể lại, người ta mới nhớ đấy.

Thế là đã rõ ràng gốc tích của Chấu Lình.

Ba hôm sau một thanh niên người H’mông, anh ta ăn mặc quần áo đen, đeo túi vải đen, anh ta có nước da trắng, cái trán vát, hai con mắt sây và đen. Người anh ta cũng dong dỏng cao, đi cùng với Trần Sinh vào nhà mẹ Thào. Anh chào mẹ bằng tiếng H’mông. Trần Sinh nói với mẹ:

- Mẹ xem đây có phải Chấu Lình không?

Mẹ Thào nhìn kỹ anh thanh niên. Mẹ kéo vạt chấm mắt. Mẹ trông trước trông sau. Mẹ cười phá lên:

- Không phải gừng đâu, nhưng cũng thấy cay cay đấy mà. Anh này đã vào nhà mẹ uống rượu ngày tết đây. Mẹ đã nói với mày hôm nọ. Các con định làm gì, mẹ đã đoán được rồi. Phải ở lại đây uống rượu, ăn mỳ mén, ăn ớt muối với kiệu với gừng của mẹ thì mới thành thằng Chấu Lình được. Chứ về ăn mỳ xào, mỳ hấp ở đồn biên phòng thì không thành Chấu Lình được đâu – Mẹ cười phá lên.

- Vâng xin gửi mẹ - Trần Sinh ghé vào tai mẹ nói nhỏ - Mẹ sẽ biến anh này thành thằng Chấu Lình hộ chúng con nhé.

- Ừ cũng người H’mông cả, dễ thôi mà.

- Mẹ gọi cậu ta là Chấu Lình nhé, từ nay tên cậu ta là Chấu Lình mẹ nhé.