Sau màn sương lạnh

[chuongxedap]

Mẹ Thào đã kể lại nguồn gốc họ Chấu, lai lịch bố mẹ, anh em Chấu Lình cho anh ta nghe. Mẹ kể cả những chuyện ngày đó lão quan châu, bố nó thích ăn món gì, thích mặc áo vải gì, thích cưỡi con ngựa màu gì, hay đi chơi ở bản nào, trong nhà có những thứ gì quý, lấy từ đâu về, các anh em nó tên gì, tuổi với con gì, con dê hay con chó, tính nết của từng người như thế nào, mẹ nó vì sao buộc phải lấy bố nó… Rồi vì sao mẹ nó chết, cuộc sống của Chấu Lình phiêu bạt theo dì nó thế nào. Mẹ Thào kể về ngày bố nó đi theo Pháp nó mới hai tuổi. Mẹ kể thật tỉ mỉ cho anh thanh niên mang tên Chấu Lình nghe. Mẹ kể lúc đó làng bản Xín Cái này như thế nào, cái chợ ra sao…

Khi “Chấu Lình” đã sắp trở thành một Chấu Lình thật, mẹ Thào bỗng nhớ lại một chi tiết lão quan châu bố nó khi ăn cầm đũa bằng tay trái. Và anh em trai dòng họ Chấu đều cầm đũa bằng tay trái. Thế là mẹ bắt anh thanh niên trước bữa cơm phải buộc tay phải vào chân để luyện tay trái cho quen. Một tuần sau, chưa được. Mười ngày sau, Chấu Lình bắt đầu xuống chợ Xín Cái. Anh làm quen với những chảo thắng cố, với những hũ rượu. Rồi anh lên làm quen với hàng phở của Mai Ngà. Phiên chợ sau nữa, Mỷ đã nói với Mai Ngà:

- Em dò tìm những người già ở Páo Chải, ở Dìn Chín đã biết được tung tích người chị muốn tìm rồi đấy.

Mai Ngà làm ra vẻ đã quên hẳn cái chuyện mụ nhờ Mỷ hôm trước đi:

- Ơ, chị nhờ tìm người nào nhỉ - Giọng Mai Ngà thờ ơ.

- Chấu Lình, chị nhớ chứ?

- Ờ ờ. Hắn đâu?

- Đấy – Mỷ chỉ tay về phía anh thanh niên đang ngồi ăn phở.

Mai Ngà gặp Chấu Lình. Lần đầu mụ nhìn thấy con trai tên quan châu. Cái người mà cụ Vương Tiểu Đức ở bên Mã quan đã nhiều lần giục mụ phải tìm bằng mọi giá. Cụ Vương Tiểu Đức và cả đồn trưởng Mao Tả cũng đều coi con người này là “ngôi sao lạc”, vậy là Mai Ngà đã tìm ra “ngôi sao lạc” rồi. Được việc này, Mai Ngà không quên công lao của Mỷ…

Mai Ngà cho Chấu Lình uống rượu và giữ anh ta lại trong nhà. Tối ấy, bên bếp lửa, Mai Ngà bắt đầu thẩm tra Chấu Lình. Chấu Lình ngà ngà trong cơn say, anh ta tựa lưng vào cột. Anh kể cho Mai Ngà nghe cuộc đời của anh. Cuộc đời mà anh nói giống như những người H’mông cơ cực đã nói: “mở miệng nước mắt rơi, chưa nói nước mắt trào!”. Một cuộc đời như đêm nằm trên giường có nhiều rệp chẳng lúc nào yên. Anh kể lúc anh mới hai tuổi thì bố anh bỏ đi, lúc anh năm tuổi thì mẹ chết, anh mười tuổi thì dì chết. Anh khóc, anh ví cuộc đời anh: nếu là con ngựa thì đem bán, nếu là con trâu thì đem đổi, nếu là thanh củi thì đem đun, nhưng tôi là thân tôi thì biết làm sao. Người ta trồng khoai ra khoai, tôi trồng khoai đều ra củ ráy cả. Tôi chờ măng mai thì măng lên nhánh lên gai… chờ măng tre thì măng bọ đục, chờ mía ngọt thì mía ra lau… Chấu Lình cay đắng. Anh nốc rượu.

- Chấu Lình, anh có biết bố anh ở đâu không?

- Lúc ấy tôi còn nằm trên địu mẹ. Khi lớn lên, dì tôi bảo bố tôi sang Lào.

- Không. Bố anh bị cộng sản Việt Nam giết ở trong miền Nam rồi. Lúc ấy, bố anh đang giữ chức phụ tá bộ trưởng về mặt dân tộc thiểu số. Chức ấy tương đương với thứ trưởng đấy.

- Thế à… Giá mà bố tôi sang bên này – Anh chỉ tay về phía bắc – thì tôi không phải đón gà gáy ăn cơm, chờ hạt sương rửa mặt như thế này. Chị ơi!

- Chấu Lình ạ, ở bên này – Mai Ngà chỉ tay sang phía bên kia biên giới – Còn nhiều bè bạn của bố anh lắm. Anh có bao giờ nghe dì anh và người ở bản nhắc đến tên cụ Vương Tiểu Đức không? Cụ là quan tỉnh ta ngày trước đấy. Chấu Lình ngồi đờ đẫn một lúc rồi anh nói:

- Có. Ngày dì tôi còn sống, bà có nhắc tới cụ Vương Tiểu Đức. Cụ là bạn của bố tôi xưa mà.

- Cụ Vương đang ở bên ấy đấy. Cụ đang hỏi đến anh. Chấu Lình tròn mắt nhìn Mai Ngà:

- Cụ Vương hỏi tôi. Cụ có biết tôi à?

- Biết chứ. Anh là con trai của người bạn cũ. Giá như cụ muốn anh sang bên ấy ở với cụ. Anh có đi không Chấu Lình?

- Sợ người bên ấy bắt. Họ lại bảo tôi là người của Việt Nam sang dò la.

- Không. Sẽ có người nói với bên ấy là anh không phải như thế. Anh sang ở với cụ Vương. Nhưng anh có muốn trả thù cho bố anh không? Anh có đi theo con đường của bố anh không?

- Chị ơi, làm sao mà làm được việc đó?

- Nếu như người bên ấy và cả cụ Vương sẽ giúp anh làm việc đó thì anh nghĩ thế nào?

- Nhưng có làm được không?

Mai Ngà cười thách thức, mụ chỉ ngón tay vào trán Chấu Lình:

- Thù bố mà không biết trả, đường bố đã đi mà bỏ không đi theo, con trai H’mông sức vóc vác nổi hòn đá tảng, nhổ bật gốc thông, ném cối đá đi xa ba bốn quả núi mà nhát như thỏ. Thế mà rắn độc không cắn, trăn gió không nuốt, hổ vằn hổ hoa không ăn đi. Mày muốn làm thân con dúi à Chấu Lình?

- Nhưng làm sao mà sang bên đó được?

- Tôi sẽ giúp anh sang. Có người sẽ đón anh sang. Người bên ấy sẽ làm cho anh đủ sức để mặt đọ mặt được, tay đọ tay được với những đứa đã giết bố anh. Chính những đứa đó hiện nay đang gây hằn thù giữa ta với Trung Quốc đấy. Sang bên ấy, anh sẽ sướng. Anh sẽ được làm chỉ huy và làm to hơn nữa.

- Bao giờ thì sang được?

Mai Ngà đi ra đóng chặt cửa rồi quay vào:

- Anh có biết viết không?

- Có, nhưng biết ít chữ lắm. Tôi chỉ học lớp 3.

- Cũng được. Anh viết vào tờ giấy này tên tuổi, như tờ khai lý lịch. Anh kể lại từ nhỏ tới giờ làm gì. Hiện nay anh nói là muốn sang bên ấy sống với cụ Vương Tiểu Đức là bạn của bố anh. Anh viết ít cũng được. Cốt là để bên ấy nhận được mặt chữ của anh – Mai Ngà đưa bút, giấy cho Chấu Lình.

Chấu Lình uống hết cả bát rượu rồi anh nằm sấp xuống giường. Anh bắt đầu viết…

Chiều thứ hai tuần sau, chiến sĩ Phúc đã thấy tờ khai của Chấu Lình nằm trong ống trúc ở hộp thư lưu. Cùng ở trong đó có thư báo cáo của Mai Ngà:

“1.10.49 báo cáo Mao đồng chí: đã tìm ra “ngôi sao lạc”. Tôi đã thẩm tra. Kèm đây là lý lịch, lời khai, chữ viết của “ngôi sao lạc”. Tôi định đưa anh ta về bên ấy trình diện theo ý của thượng cấp. Đồng chí cử người đón bên sông vào các buổi đêm. Mao đồng chí cho tăng thêm ngay các vụ khiêu khích, bắn súng cối sang, bộ đội xâm nhập đường biên, phá các nương rẫy, bắn người để nhằm hỗ trợ cho việc này. Làm cho bộ đội biên phòng Việt Nam chú ý đối phó những việc đó, để ta thuận lợi chuẩn bị cho “Đại kế hoạch”. Chờ “sao bắc đẩu” đổi ngôi.

1.10.49”

[chuongxedap]

TÌM THẤY NGÔI SAO LẠC

Một đêm tối trời, Chấu Lình đã vượt đường biên sang bên kia. Một tiểu đội lính biên phòng Trung Quốc ở đồn Seo Pả ra bờ sông đón anh. Anh được đi con ngựa đóng yên bọc vải nhung hoa. Một lính biên phòng đi trước dắt ngựa. Anh về ngay làng Trâu Ngựa. Đồn trưởng Mao Tả chờ anh ở bực cửa. Hắn bắt tay anh, chào xã giao rồi đưa anh vào ngôi nhà có tường xây bốn mặt kín như bưng ở giữa làng Trâu Ngựa. Chấu Lình mới bước vào đã có hai lính bưng nước nóng ra cho anh rửa mặt, rửa tay. Một tên cầm khăn bông chờ sẵn đưa cho anh lau. Rồi chúng dẫn anh vào một gian phòng có giường lò xo, đệm bông, gối trắng tinh. Cả gian phòng thoang thoảng mùi nước hoa. Chấu Lình vừa ngả lưng xuống đã thấy lính bưng bát miến thịt gà nấu với nấm hương vào. Một tên khác xách chai rượu Mai Đài, đĩa thuốc Đại Tiền Môn. Chúng lễ phép mời Chấu Lình. Bọn lính biên phòng Trung Quốc rất lấy làm lạ khi thấy Chấu Lình cầm thìa, nâng chén rượu, cầm thuốc hút đều dùng tay trái. Đêm, Chấu Lình để ý thấy cả tiểu đội lính biên phòng đó canh gác nghiêm mật ngôi nhà. Sáng sớm, đồn trưởng Mao Tả chính thức tiếp anh.

Ở nhà, Trần Sinh và các chiến sĩ trong đội trinh sát đã kể nhiều về tên đồn trưởng này cho anh nghe. Vì trong những ngày hai bên con quan hệ bình thường, ta đã sang Seo Pả làm việc với nó. Và nó cũng sang đồn biên phòng của ta. Giờ đây anh thấy nó còn kinh tởm hơn nhiều. Nó có cặp mắt một mí dài như hai vết dao chém. Hai cái má đầy thịt láng bóng như xoa một lớp mỡ. Đặc biệt cái trán nó hói nhẵn, hói trọc lên đến xoáy đỉnh đầu, lại láng bóng, đỏ hỏn. Nó cười nhăn nhở, một nụ cười khinh khỉnh nở trên đôi môi dầy. Nó ôm chặt lấy anh một cách thân thiết quá mức. Nó ôm rất lâu, còn anh cũng không dám bỏ ra trước. E rằng làm như vậy là kém phần thân thiện. Rồi biết đâu từ chi tiết đó sẽ gây khó khăn cho công việc lớn. Anh thầm nghĩ chẳng khác gì hai đô vật ôm lấy nhau rình miếng. Một cuộc đánh vật, thách đố về tình cảm! Chấu Lình chỉ chờ nó buông ra trước.

Mao Tả mời anh ngồi xuống ghế. Nó vẫn giữ nguyên vẹn nụ cười khinh khỉnh trên môi. Anh nhìn kĩ, càng thấy rõ nét trên bộ mặt nó. Một bộ mặt làm cho ra vẻ thâm trầm vay mượn của các nhà trinh thám. Và điếu thuốc Đại Tiền Môn kẹp một cách kiểu cách giữa những ngón tay đeo đầy nhẫn vàng mặt ngọc, mặt đá, nhẫn cưới. Chấu Lình biết chính thằng Mao Tả này đã huênh hoang nói với bọn lính biên phòng của chúng là hai mốt năm nay nó ở đây, nó đã đấu thắng tám đời đồn trưởng biên phòng của ta. Từ tối qua, anh đã nhìn thấy trên ngực Mao Tả, trên những tên lính biên phòng đeo đầy những cái huy hiệu đỏ to bằng miệng chén, xệ cả ngực áo. Nay ngồi gần Mao Tả, anh mới nhìn rõ đó là những chiếc huy hiệu có một dòng chữ vàng chạy vòng quanh vành đỏ ở giữa có năm cái sao. Dòng chữ đề: “Có công trừng phạt Việt Nam để bảo vệ biên cương(!)”. À, ra đó là huy hiệu cho bọn đã sang Việt Nam gây tội ác. Chấu Lình đã hiểu ra.

[chuongxedap]

Chấu Lình cũng đã biết rõ tháng 8-1978 chính tên Mao Tả này đã đứng đầu làng Trâu Ngựa đón bọn người Hoa chạy về. Mao Tả hỏi Chấu Lình về tình hình ở Việt Nam, tình hình ở Xín Cái, về tuyến phòng thủ của bộ đội ta phía đó. Rồi nó hỏi đến dòng họ Chấu của anh. Nó hỏi kĩ về anh. Chấu Lình chậm rãi kể tỉ mỉ về đời anh cho Mao Tả nghe. Việc đó, Chấu Lình đã thuộc lòng. Nó ngồi im. Bàn tay trái gõ nhẹ vào cái sọ hói. Nó hạ giọng:

- Tôi đã hiểu chút ít về anh, hiểu cả về ông cụ thân sinh ra anh nữa. Năm ngoái, tôi đã có dịp sang một số vùng bên ấy để tham quan khi quân giải phóng tiến đến. Nay anh sang đây là điều đáng quý. Trừng trị bọn Việt Nam phản bội hiện nay là sứ mệnh lịch sử trọng đại của cuối thế kỷ này giao cho nhân dân hai nước Trung Việt chúng ta. Anh hãy cộng tác với chúng tôi. Anh sẽ là đại diện, là người kêu gọi bà con dân tộc H’mông bên ấy núi liền núi, sông liền sông đứng về phía một nghìn triệu người. Chúng ta có sức mạnh, có chính nghĩa. Trong lần trừng trị Việt Nam vừa rồi, anh đã rõ. Anh Chấu Lình à, người Trung Quốc coi trọng sinh linh bà con bên ấy, mà người H’mông lại ở giáp đường biên. Nếu cho Việt Nam bài học nữa thì người H’mông sẽ gánh chịu tổn thất nhiều. Nên trước hết ta dùng mưu, không được ta dùng đạo (ngoại giao) và hạ sách là mới dùng binh, tặng bộc phá cho Việt Nam. Cả bà đường hướng đó, anh sẽ là người cộng sự đắc lực – Mao Tả nói lảm nhảm. Nó nhăn nhở với nụ cười khinh khỉnh, rồi cho ra vẻ hào hoa, Mao Tả khoát một cử chỉ, một nụ cười mơ hồ. Nó đang tin vào cái điều óc tưởng tượng đầy khát vọng bệnh hoạn của nó tạo nên.

- Thưa Mao đồn trưởng, tôi được sang đây là như tổ quốc Trung Hoa đã cứu sống tôi, đã đẻ ra tôi một lần thứ hai. Bố mẹ tôi chết rồi, tôi nguyện coi tổ quốc Trung Hoa nơi có cội nguồn của người H’mông xa xưa là bố mẹ tôi. Còn bà con người H’mông bên ấy, cũng như người Dao, người Nùng… từ lâu đã mang ơn tổ quốc Trung Hoa vì từ cái bát ăn cơm, cái phích đựng nước, cái chăn đắp ấm, cái đèn pin soi sáng, viên đá lửa, sợi chỉ thêu, thuốc nhuộm áo… là bên tổ quốc đưa sang, và cả con đường rộng để đi cũng người của tổ quốc sang phá đá mở núi. Nên bà con ta bên ấy càng biết ơn nhiều lắm. Họ đều hướng về phía Trung Hoa, đều chờ quân giải phóng sang. Lòng họ hướng về bên này như cây gỗ dù cành lá bốn mùa đều hướng về phía bắc, phía Trung Hoa mà… Mao Tả ngồi hút thuốc nghe Chấu Lình nói nó rơm rớm nước mắt. Nó rút khăn tay ra lau. Không biết nó cảm kích trước lời nói quá thắm thiết của Chấu Lình hay khói thuốc lá bay lên làm cho nó cay mắt. Mao Tả đưa cả bao thuốc mời Chấu Lình. Nó hạ giọng:

- Anh đã biết ở bên này có người bạn cũ của bố anh ngày trước không?

- Thưa Mao đồn trưởng, có ạ. Cụ Vương Tiểu Đức xưa là quan tỉnh. Ngài là bạn của bố tôi. Ngày ấy tôi là quan châu ở Xín Cái mà.

- Anh Chấu Lình ạ! Anh sẽ được gặp Vương đồng chí. Vương đồng chí là người cùng dân tộc với anh. Vương đồng chí sẽ nói chuyện nhiều với anh.

- Thưa Mao đồn trưởng bao giờ tôi được gặp cụ Vương ạ?

- Rồi chúng tôi sẽ đưa anh đến đó.

[chuongxedap]

Ngay tối hôm ấy, một chiếc xe Bắc Kinh bịt kín mít đến đậu trước ngôi nhà. Mao Tả vào phòng mời Chấu Lình ra xe. Nó tự tay mở cửa mời anh lên rồi đóng cửa lại.

Chấu Lình lên xe. Hai lính bảo vệ ngồi hai bên. Chúng mang theo thức ăn, nước uống trong các lồng ấp ủ nóng và cả chăn đệm, cả quần áo ấm cho anh mặc dọc đường. Nhìn thấy vậy, anh đoán chắc đi còn xa lắm. Bạt phủ xuống. Bên ngoài trời tối. Trong xe càng tối như bưng. Xe chạy vòng vèo qua các con đường trong làng Trâu Ngựa này đến hai ba vòng. Chấu Lình chỉ thấy loang loáng ánh đèn qua kẽ bạt chỗ nối nhau, anh biết nó chỉ chạy đi, chạy lại, vòng qua, vòng về ở cái làng này thôi. Chúng nhằm làm anh mất phương hướng không nhận ra đường đi đến nơi mới. Rồi xe bắt đầu chạy vào rừng núi. Anh cảm thấy lạnh hơn. Tên lính ngồi bên khoác lên vai anh cái áo dài bông to xù có cổ làm bằng lông thú. Nó chụp lên đầu anh một cái mũ bông. Anh kéo hai tai mũ buộc xuống cằm. Nó mở gói đưa cho anh bốn viên thuốc bạc hà. Nó bảo anh ngậm cho ấm cổ. Hình như thuốc ấy có pha thêm liều thuốc ngủ. Bởi từ khi ngậm vào anh đã thấy ríu mắt buồn ngủ. Xe dừng lại trước một ngôi nhà ở giữa rừng. Hai tên lính mời anh xuống rửa mặt bằng nước nóng có khăn bông mới thơm phức. Rồi chúng bưng thức ăn bầy ra bàn mời anh ăn. Xong, chúng thay lái xe bằng một tên lính già dặn hơn. Xe lại đưa anh đi. Lại vượt qua một vùng núi lạnh. Trưa hôm sau, anh đã đến phía ngoài một thị trấn. Anh đoán chắc chắn đây là Mã Quan. Và khu nhà chúng để anh ở là khu ngoại vi của thị trấn. Ở đây, chúng đón tiếp anh sang trọng và lịch sự hơn ở làng Trâu Ngựa. Chúng vào tận phòng hỏi anh muốn ăn món gì, thích hút loại thuốc lá gì, có thích uống loại rượu Mao Đài hay loại nặng hơn… Bác sĩ vào tận phòng khám bệnh cho anh, tiêm thuốc bổ cho anh. Quần áo mới, chúng đưa tận phòng cho anh thay.

Ở đó, thỉnh thoảng anh mở cửa nhìn ra ngoài. Khu rừng xung quanh cũng có nương rẫy. Anh nhìn rõ từng đoàn người vác cuốc, cầm dao đi làm. Họ rách rưới lắm, áo quần vá đụp nhiều mảnh. Trông họ tiều tụy, đói khát. Có lẽ đây là người trong một công xã nào đó!

Sớm hôm sau có một người đến gặp anh. Thoạt nhìn, anh biết ngay nó là một người Hán. Nó nghiện thuốc phiện nên môi thâm sì và nói vài tiếng lại phải nuốt nước bọt ừng ực. Nó có hàng râu con kiến, má hóp, cổ ngẳng, đôi vai xo rúm ró. Nó xách cái cặp nặng và tự giới thiệu là thư kí riêng của Vương Tiểu Đức. Tên thư kí nói với Chấu Lình là rất tiếc, Vương đồng chí bận việc nên đã đi Quảng Châu. Vương đồng chí dặn rằng anh sang thì viết giấy để lại cho Vương đồng chí. Nó mở cặp lấy ra một cuốn sách trắng và rút chiếc bút Kim tinh mới đưa cho Chấu Lình. Tên thư kí hướng dẫn anh viết rõ ràng tên tuổi, anh đã quen biết những ai, anh kể rõ từ nhỏ tới giờ đã làm những gì, ở đâu, biết những gì về bố mẹ và có biết những ai là bạn của bố… Bây giờ anh muốn gì, anh nói rõ nguyện vọng.

Nó thăm hỏi ngoại giao thêm vài điều rồi hẹn tối đến lấy bản kê khai đó. Nó đi ra và khép cửa lại. Chấu Lình biết nó bắt đầu thẩm tra anh đây. Anh viết đầy đủ, tỉ mỉ về anh, về bố mẹ anh, về vùng Xín Cái. Cuối cùng chỗ nói nguyện vọng, Chấu Lình viết thêm:

“Tôi vẫn nuôi mối thù của người cha biết giết, tôi quyết nối nghiệp cha. Cha tôi trước có quen cụ Vương Tiểu Đức. Cháu nhờ cụ Vương soi xét, giúp cháu để cháu trả nghĩa cha. Cháu nguyện đội ơn tổ quốc Trung Hoa đã cứu cháu, cho cháu sang đây. Cháu nguyện đội ơn cụ Vương Tiểu Đức giúp cháu. Cháu nguyện làm mọi việc để đền ơn to như núi Lũng Phúng ở Xín Cái. Chấu Lình.”

[chuongxedap]

Đến tối, tên Hán nghiện thuốc phiện có hàng râu con kiến đó đến. Nó lấy bản viết của Chấu Lình. Nó gấp bỏ vào cặp. Xong, nó mở máy bảo Chấu Lình nói vào ống nói để nó ghi tiếng nói về mở cho Vương đồng chí nghe. Bởi Vương đồng chí mắt kém đọc chữ khó!

Lình nói rành rọt, chậm rãi đúng như trong bản viết. Anh cũng nói rõ nguyện vọng như thế và có phần tha thiết hơn. Tên Hán nghiện bảo anh nó sẽ báo cáo đầy đủ với Vương đồng chí. Bây giờ anh sẽ trở về làng Trâu Ngựa gặp đồn trưởng Mao Tả…

Trước khi anh lên chiếc xe Bắc Kinh bịt kín bạt như hôm nọ, nó mở tiệc khoản đãi linh đình. Nó trao cho anh một gói quà trong đó có thuốc bổ, sâm và vải đẹp…

… Mao Tả đưa Chấu Lình vào phòng riêng. Mao nói với anh:

- Anh trở về bên ấy, bao giờ Vương đồng chí về, có ý kiến cụ thể, tôi sẽ báo và đón anh sang làm việc. Nó vỗ vỗ bàn tay đeo ba bốn cái nhẫn vàng lên vai gầy của Chấu Lình, vẻ thân mật. Thấy Chấu Lình nhìn những ngón tay nó, nó cười:

- Người đảng viên cộng sản của Mao chủ tịch phải có tư tưởng trong sáng mà, phải luôn tự phê bình mà. Bởi tư tưởng phải luôn dẫn đầu mà và là điều quyết định mọi thắng lợi mà. Những thứ này là chiến lợi phẩm của các đồng chí chỉ huy quân giải phóng sang trừng trị bọn phản bội Việt Nam về tặng tôi đấy. Nó chỉ vào từng cái nhẫn: Cái này của Chu đồng chí lấy được trong tay của một cô gái ở Lào Cai; cái này của Dương đồng chí lấy được của một con bác sĩ bệnh viện Mường Khương. Các đồng chí ấy còn kỉ niệm tôi một chiếc quạt Nhật lấy được từ Cốc Lếu. Tôi thèm chiếc Honda 50 quá nhưng có lẽ phải chờ ngày Việt Nam nhận bài học thứ hai, mới có. Ấy, những thứ này so với hơn 30 tỷ nhân dân tệ và cả xương máu của Trung Quốc chi viện cho bọn phản bội Việt Nam thì đã thấm vào đâu – Nó lại cười khinh khỉnh.

Mao Tả bảo lính đưa quần áo, túi vải, mũ vải của Chấu Lình hôm nọ thay ra để lại mà chúng đã giặt sạch sẽ cho anh. Anh trút hết những thứ chúng đã đưa cho. Chúng bảo anh vứt lại hết giấy tờ, thuốc lá và những thứ gì anh có. Đêm ấy một tiểu đội lính biên phòng đồn Seo Pả lại đưa anh ra bên suối. Chúng vẽ đường cho anh đi để tránh những bãi mìn, hầm chông dân quân Việt Nam giăng bên kia suối.
   
Mấy ngày sau, Mỷ lại báo cho Chấu Lình sang làng Trâu Ngựa ngay. Bên ấy cần gặp anh. Lại đi theo con đường cũ, Chấu Lình sang. Mao Tả lại đón anh. Và cũng chiếc xe Bắc Kinh mới, bịt kín bạt đó chở anh đi thâu đêm về Mã Quan.

Anh lại ở trong gian phòng anh đã ở đó mấy hôm trước. Nhưng lần này thì có một tên khác, một tên Hán béo lùn, đầu húi cua, hai mắt lồi, tròng mắt mầu hạt dẻ đến gặp anh. Nó tự giới thiệu nó là chánh văn phòng của Vương đồng chí đến làm việc với anh. Nó đưa cho anh một cuốn sách và một cái bút Kim tinh. Chấu Lình nhìn kỹ thì cũng đúng là cái bút hôm nọ anh đã viết vì anh đã làm rơi một lần xuống nền nhà nên trên cái nắp mạ vàng có một vết lõm. Nó bảo anh viết lại một bản nữa, viết rõ tên tuổi bố mẹ, nguyện vọng… như anh đã viết hôm nọ. Xong, nó cũng mở máy để anh nói vào, nó ghi tiếng nói của anh. Rồi nó cũng khoản đãi anh một bữa tiệc. Rồi anh lại trở về làng Trâu Ngựa và vượt biên giới về Việt Nam.

[chuongxedap]

Chiều phiên chợ ngày chủ nhật tuần ấy, ở hộp thư lưu trong chỉ thị của bên kia biên giới gửi sang cho 1.10.49 đã nói rõ:

“Mọi biện pháp thẩm tra chu đáo “ngôi sao lạc” đã xong. Nay Vương đồng chí chỉ thị cho 1.10.49 phải bảo vệ an toàn tuyệt đối “ngôi sao lạc” và đưa anh ta sang ngay trong những ngày gần nhất để kịp phục vụ công tác chuẩn bị gấp rút cho “đại kế hoạch”…

Người vui mừng nhất là Trần Sinh. Anh chuẩn bị chuyến đi cho Chấu Lình. Anh xem như đã găm được một mũi tên và tim giặc. Anh thức gần thâu đêm với Chấu Lình. Khi con chím lẩu chinh (chim cu núi) gáy trên lưng đỉnh Lũng Phúng, hai người vẫn rầm rì to nhỏ. Nghe tiếng chim lẩu chinh kêu, Trần Sinh cũng thương anh chiến sĩ trinh sát xuất sắc này. Chim lẩu chinh ở rừng H’mông là loại chim sống từng đôi quấn quýt nhau, quyến luyến nhau lắm. Nó không rời nhau. Khi chim mái ấp trứng, chim đực cứ quẩn quanh ở bên. Ngày trứng gần nở thì chim đực đi tha mồi về, nó còn ứa thức ăn trong bụng ra mớm cho chim mái để chim mái chỉ ở nhà ấp thôi. Người H’mông ví những đôi vợ chồng trẻ như những đôi chim ấy. Chấu Lình là người con trai H’mông, anh biết vợ anh vừa sinh con trai ở tận bản Dào San mãi trên miền Tây Bắc. Anh nhận được thư vợ nhưng anh chưa có thời gian về thăm. Anh chưa đưa được mấy củ tam thất anh đào trong rừng Hoàng Liên về cho vợ và chai mật ong về cho con. Anh thường kể cho Trần Sinh nghe câu chuyện anh khoan nòng súng kíp. Trần Sinh sửng sốt nhìn anh, phục lòng kiên nhẫn của anh. Ngày còn ở nhà, anh đã tự làm ra súng ra đạn bắn chết những con gấu to nhất vùng núi Xì Lầu để giữ mùa ngô cho dân bản. Anh đã tôi những cái nòng sắt to như cái xà beng vào lò rèn rồi chuốt ngoài theo hình nòng súng. Anh chôn một nửa xuống đất, nửa còn lại buộc chặt vào cột nhà. Bên anh là 5 - 6 mũi khoan và thùng gỗ dù đầy nước, hai ba sợ dây bằng da trâu bện săn. Anh đốt bếp lửa sáng. Rồi anh, ông bố già của anh có khi cả mẹ và em gái anh nữa cầm sợi da trâu kéo mũi khoan. Đôi tay anh nay rắn chắc cuộn gân như cành sa mu là được rèn luyện từ ngày ấy. Lưỡi khoan bốn cánh xoay xiết vào lòng ống sắt, toé lửa. Anh lại múc nước dội vào cho ống sắt nguội, cho lưỡi khoan nguội. Vừa làm, anh vừa nghe ông bố kể chuyện về sự tích người H’mông biết làm súng. Câu chuyện đó anh đã kể cho các chiến sĩ trong đội trinh sát nghe. Ấy là ngày xưa, ngày tổ tiên người H’mông chỉ biết làm cái nỏ bắn mười hai cái tên bay đi một lúc để trừ con thú dữ. Nhưng khi bắn trúng con yêu tinh trọc đầu, lùn tịt từ núi cao phía Bắc kéo xuống thì hắn rút mười hai cái tên ra và quay lại cười: “Không tên gì bắn ta chết cả, chỉ có cây thuốc súng đánh ta mới chết!”. Rồi bọn người Hán độc ác, tham lam từ phương Bắc tràn xuống lấn bờ cõi, cướp bản, cướp rừng của người H’mông. Bọn người ác nhiều quá, đông quá tên bắn không xuể. Người H’mông phải cử người xuống núi hỏi người Kinh để tìm cây thuốc súng. Được người Kinh bầy, người H’mông đi qua năm ngọn núi, mười con suối đến một quả đồi trọc. Ở đó có đá, người H’mông đem về nấu ra thì lấy được sắt. Người H’mông bỏ vào bếp rèn được hai khẩu súng. Xong, những người già lại vào các hang đá to chờ lúc mặt trời tắt để nhặt những vật sáng lẫn trong các đống cỏ, lẫn trong củi mục đem về bỏ vào bếp. Thấy cái nào gặp lửa cháy xoè xoè thì người H’mông nhặt lại. Rồi cả bản đi tìm cây thuốc súng trong rừng (giống cây xoan) về đốt thành than trộn với thứ nhặt được trong hang đá làm thuốc súng. Có thuốc rồi, con gái con trai cả bản chia nhau đi tìm hạt đậu nho nhe vỏ cứng như đá về nhồi với thuốc và bắn đi rất xa. Từ đó người H’mông biết làm súng để diệt bọn người ác từ phương Bắc tràn sang. Anh và bố anh khoan bảy ngày bảy đêm ròng, sợi dây da trâu đứt mấy lần, lưỡi khoan thay mấy lượt, thùng gỗ nước đầy lại vơi đi mấy bận. Nòng súng xong. Những ngày sau, anh tập bắn vào gốc cây. Anh trở thành tay súng kíp giỏi nhất bản H’mông, giỏi nhất vùng Xì Lầu. Và nay, anh là tay súng giỏi nhất đội, tay võ chắc nhất đội… Giờ đây anh sắp đi vào nơi nanh vuốt của bọn giặc bành trướng. Trần Sinh tần ngần, biết nói gì với anh. Sinh ôm chặt lấy anh và nhắc lại như thầm thì: “Nhớ thu lượm tin tức, phân tích, chọn lọc các sự kiện khách quan rồi báo về. Phải kiên nhẫn, khôn ngoan. Kiên nhẫn và khôn ngoan như đồng chí từng khoan nòng súng. Những lúc khó khăn cần quyết định những nước cờ mạo hiểm, táo bạo phải bình tĩnh, tỉnh táo, phải rất tỉnh táo. Và nhớ nhé, táo bạo chứ không phải liều lĩnh. Tôi đã hiểu đồng chí. Đi nhé Giàng Lao Sử (tên anh).

[chuongxedap]

Còn Mỷ, khi Mỷ từ nhà Mai Ngà về bản Dìn Chin tìm anh, báo tin cho anh đi sang bên kia, lòng Mỷ bồi hồi. Cô nhìn anh lưu luyến, e thẹn. Mỷ muốn nói với anh điều gì nhưng cô chưa tiện nói ra… Cô ngập ngừng:

- Giàng Lao Sử, khi về nhớ mang quà cho Mỷ lọ nước hoa có hình cô gái mặc váy đẹp như hình con bướm mặc áo hoa xoè nở giữa mùa sấm mới nhé.

- Ôi, cái ngọn tre chưa có gió lướt, cái cành cây chưa có gió lay ơi (ý nói con gái chưa có chồng), tôi là Chấu Lình chứ. Anh cười.

- Lao Sử đi không để cái gì làm tin cho Mỷ à.

- Thôi, để lòng như hòn đá lặng chìm ngâm ở đáy sông sâu thôi…

Chấu Lình sang Mã Quan. Cái phòng anh ở hôm nọ, hôm nay được bày biện đầy đủ hơn nhiều. Có máy thu thanh, có lò sưởi và có một cô gái trẻ phục vụ. Cô ta lau nhà, pha nước, trải đệm, đến bữa xách cặp lồng đi lấy cơm về cho anh và giặt giũ quần áo cho anh nữa. Thoạt nhìn cô gái, cô có mái tóc cắt ngang vai, cái răng khểnh bên khoé, anh ngờ ngợ như đã gặp nó ở đâu. Nó cũng nhìn anh. Anh quay vội đi. Suốt một đêm trắng anh không ngủ. Anh trằn trọc, lục tìm, tra hỏi trí nhớ để cố xem nó ở đâu. Có phải nó là người Hoa ở Lao Cai mới về năm ngoái không! Đến sáng, anh đã nhớ ra rồi. Anh đã gặp nó. Đúng là nó từng làm công nhân ở nhà máy hoặc ở cơ quan nào đó ngày nó còn ở bên ấy. Và đúng là anh đã gặp nó. Tình huống bất ngờ đấy.

Tối ấy, cái tên nghiện thuốc phiện, môi thâm, vai xo có râu con kiến mà nó đã giới thiệu là bí thư của Vương Tiểu Đức cắp cặp đến phòng anh. Nó tươi cười:

- Chào anh Chấu Lình! Vương đồng chí đã nhận ra anh. Vương đồng chí sẽ gặp anh trong những ngày gần đây. Tôi sẽ truyền đạt chỉ thị của Vương đồng chí cho anh: “Vương đồng chí chấp nhận nguyện vọng của anh, cho anh dự cuộc họp ngày mai với tư cách là đại biểu chính thức”.

- Tôi mới sang chưa biết cuộc họp gì, tôi có phải chuẩn bị gì để phục vụ cho cuộc họp?

- Đây là cuộc họp đại biểu các dân tộc thiểu số Việt Nam ở các tỉnh biên giới để bàn về vấn đề tiếp nhận sự giúp đỡ của Đảng và nhân dân Trung Quốc để giải phóng đất nước. Trước mắt là xúc tiến việc thành lập cơ sở tổ chức chính quyền… Vương đồng chí sẽ chủ trì. Mai anh đi dự rồi sẽ biết thêm. Anh không phải chuẩn bị gì cả.

[chuongxedap]

Trong cuộc họp đó, Chấu Lình cố len lên ngồi phía trên để anh nghe cho rõ, cho hết. Bởi chúng quy định không được một ai ghi chép gì. Ai cầm sổ sách và bút lúc vào cửa đều bị thu lại. Cuộc họp có chừng chín mươi người dự. Tất cả đều là người các dân tộc thiểu số bên Việt Nam chạy sang hoặc theo quân Trung Quốc lúc chúng sang xâm lược, chúng đưa về, có người H’mông, người Giáy, người Dao, người Nùng… Và hầu như không ai biết ai. Vương Tiểu Đức được lão chánh văn phòng béo lùn, đầu húi cua ra giới thiệu là người chủ trì, là trung tâm đoàn kết các dân tộc thiểu số anh em (!) ở miền biên giới để chống tập đoàn phản động Việt Nam.

Lão Vương đứng lên, đó là một lão H’mông già cao lênh khênh, hom hem ốm yếu. Lão không có một sợi râu nào. Lão cầm cái gậy đi ra. Lão nhìn tất cả một lượt với ánh mắt ủ ê, ít niềm nở, rồi lão bắt đầu nói. Lão nói bằng tiếng Trung Quốc bởi thứ tiếng ấy các dân tộc thiểu số ở miền biên giới này đều nghe được. Lão ca ngợi đảng cộng sản Trung Quốc, ca ngợi quân giải phóng Trung Quốc. Lão nói Trung Quốc to, mạnh, ta phải theo. Nếu ta chống lại chỉ như lấy cỏ sậy chống trời, đưa tàn thuốc đòi đun nóng cả dòng suối lạnh. Lão nói, muốn vậy người các dân tộc thiểu số phải tổ chức liên kết với nhau, tách khỏi ảnh hưởng của người Kinh ràng buộc, tách khỏi sự kìm toả của tập đoàn phản bội Trung ương (!)… Rồi lão phổ biến phương hướng cụ thể: Phải lập các trường thu nạp trẻ em bố là người Hoa, mẹ là Việt, hoặc bố là người Việt mẹ Hoa đã về bên này và nếu chưa thì tìm cách kéo sang; phải huấn luyện lớp trẻ đó thành đội quân xung kích sau này hoặc đào tạo lớp trẻ đó rồi tung về quấy phá, làm nội cung để chờ ngoại kích; phải lập ngay một đội quân gồm thanh niên các dân tộc bên ấy đã sang bên này. Những đội quân đó sẽ gửi vào chiến đấu, rèn luyện trong các sư đoàn quân giải phóng. Những đội quân đó phải thường xuyên trở về hoạt động gây thanh thế, ảnh hưởng trong bà con. Và đó là nòng cốt cho lực lượng vũ trang lớn mạnh sau này. Phải chia ra từng khu vực riêng, các dân tộc đào tạo người của dân tộc mình để xây dựng nhân mối rồi trở về móc nối, xây dựng các đội quân ngầm. Phải lập cơ sở, căn cứ, biến các bộ máy chính quyền, quân sự của Việt Nam trở thành hai mặt. Rồi lôi kéo họ để họ quay sang ủng hộ…

Lão Vương Tiểu Đức ho lụ khụ từng tràng dài rồi lại nói. Lão nói phải tìm con cháu những người trước đây đã bị chính quyền Việt Nam thanh toán, trừng trị đưa sang để đào tạo thành cốt cán, nếu họ ở bên ấy và đang ở trong chính quyền Việt Nam thì chắp mối, sử dụng. Phải tăng cường đến mức cao nhất gây rối ren, bắt cóc, giết bọn cán bộ, thả truyền đơn kêu gọi làm cho nhân dân hoang mang, làm cho bọn tích cực sợ hãi, chùn bước… Phải tiếp tục đưa người về các bản làng tuyên truyền gây thanh thế trong dân. Cuối cùng lão như lấy hết sức tàn chống cái gậy mây đứng cho thẳng rồi vươn dài cái cổ nói như gào lên:

- Ta có quân Trung Quốc hùng mạnh trợ giúp, lại có vị lãnh đạo tối cao vừa tách khỏi tập đoàn phản bội sang Bắc Kinh sẽ giúp ta. Ta có hai mươi dân tộc thiểu số gồm hàng triệu người từng trấn giữ một vùng núi hiểm trở, đã từng bất khuất và đặc biệt đã bao đời gắn bó với nước Trung Hoa vĩ đại, nhất định ta sẽ trở về giải phóng được vùng rừng núi quê hương. Ta sẽ đuổi người Kinh về xuôi, sẽ tách khỏi sự kìm toả của tập đoàn phản bội…

[chuongxedap]

Những ngày sau, chúng chia ra từng nhóm để thảo luận. Các nhóm đều chia theo từng người dân tộc ở từng vùng để cho hợp với đặc điểm của vùng đó. Riêng Chấu Lình được Vương Tiểu Đức gọi về nhà riêng của lão. Lão lim dim con mắt buồn xám già nua nhìn anh. Anh cũng càng nhìn rõ lão. Những năm tháng tăm tối tội lỗi đã đóng lên hai đuôi mắt lão những con dấu khắc nghiệt, những đường nhăn sâu hoắm kéo dài. Lão nói, giọng ủ ê:

- Cháu, từ nay cháu gọi bác bằng bác Vương. Cháu có nét mặt giống bố cháu. Bố cháu là một vị quan châu xuất sắc, được người Pháp kính nể. Bố cháu đã từng làm việc lâu với bác. Cháu có nhớ mặt bố cháu không?

- Thưa bác Vương! Ngày bố cháu đi với bác, cháu mới hai tuổi. Cháu không còn nhớ hình dáng của bố cháu. Nhưng mẹ cháu, rồi dì cháu nữa đã nói về bố cháu cho cháu nghe. Và dì cháu với người trong bản cũng nói cháu có nhiều nét giống bố cháu.

- Bác tiếc là ông đã bị bọn cộng sản Việt Nam giết. Giá ông còn sống, sang đây… Bác tiếc quá.

- Thì cháu sẽ không khổ. Cháu đã sang đây với bác từ lâu. Giờ bố cháu không còn nữa, cháu xem bác như bố cháu. Cháu sẽ nuôi mối thù và trả thù cho bố cháu. Cháu sẽ tiếp nối nghiệp của bố cháu. Bác Vương, bác cứu cháu với. Bác cứu bà con người H’mông ta với. Bà con đang cực khổ, đang như con hoẵng chạy cùng đường bị con chó cắn xé…

Vương Tiểu Đức ngồi tựa vào ghế bành, duỗi thẳng hai chân. Lão hấp háy con mắt nhìn Chấu Lình…

Bữa cơm hôm đó ở tại nhà Vương thịnh soạn lắm. Vương sai bọn đàn em làm nhiều món ăn đúng như món ăn của người H’mông để đãi con người bạn mà hắn coi như một “ngôi sao lạc” vừa tìm ra. Có món thắng cố nhưng không phải là xương ngựa, xương chó, lòng dê, da bò mà là toàn tim gan lợn béo, bò non và thịt nạc, xương sụn, óc lợn; có món mì mén nhưng không phải là bột ngô xay mà là bột gạo tám, bột cao lương rang, hấp thơm lừng; có món gừng, ớt, kiệu, thảo quả muối nhuyễn với vài vị thuốc bắc. Bắt đầu ăn Vương cười. Má mồm hắn nheo nheo, già nua. Vương hỏi Chấu Lình:

- Cháu có biết ngày trước bác và bố cháu thường uống thứ rượu gì không nào?

- Có ạ, rượu cất bằng men có rễ ngón ngâm với tiết rắn, tiết dê rừng, tiết gấu, tiết hổ…

- Giỏi quá, đúng rồi. Ai nói với cháu đấy?

- Dì cháu ạ!

- Giờ đây bác cũng có thứ rượu đó nhưng là ngâm bằng rượu Mao Đài và có thêm cả sâm cao li, bài thuốc bắc của Mao chủ tịch lúc sinh thời đã uống. Vương Tiểu Đức ra hiệu cho tên thư ký. Tên Hán lùn khệ nệ bê lọ rượu đó rót ra chén.

- Cháu uống đi, dùng thức ăn đi. Ngồi với cháu, bác lại càng nhớ bố cháu.

Chấu Lình cầm đũa gắp thức ăn. Bỗng Vương Tiểu Đức đặt chén rượu xuống. Chén rượu sóng sánh đổ ra ngoài gần nửa. Lão “a” lên một tiếng. Hai con mắt già nua của lão căng ra. Lão nhìn Chấu Lình:

- Ôi, cháu giống bố cháu cả tay cầm đũa. Bố cháu, ông nội cháu đều cầm đũa bằng tay trái như thế này đây. Bác mong cháu sẽ giống bố cháu cả về tài năng. Bác sẽ đào tạo cháu thành một quan châu, thành người chỉ huy cả vùng Xín Cái này. Vùng đất của bố cháu ngày xưa. Con hổ vằn thì nó phải sinh ra con hổ xám cháu à…

[chuongxedap]

Chấu Lình được chọn ở lại dự lớp huấn luyện để phục vụ cho “đại kế hoạch”. Chấu Lình được học nhiều môn thực dụng: môn xây dựng cơ sở cách mạng trong dân tộc H’mông; môn lập chính quyền; môn xây dựng lực lượng vũ trang phải lấy nền tảng chính trị làm gốc, tư tưởng dẫn đầu. Chấu Lình còn được học thêm mấy ngày về công tác chiến tranh tâm lý. Một tên đại Hán cổ rụt, bụng to đi máy bay từ Bắc Kinh đến giảng cho Chấu Lình về môn quan trọng đó. Nó làm ra vẻ uyên bác trích dẫn nhiều kinh điển, lặp lại nhiều quan điểm, nhiều lời nói của các sách, các chuyên gia chiến tranh tâm lý, chiến tranh gián điệp Âu Mỹ… Lão bảo Lineborger chuyên gia về chiến tranh tâm lý ở Mỹ dạy rằng: “Chiến tranh tâm lý là sử dụng công tác tuyên truyền để chống lại kẻ thù. Những phương tiện quân sự, kinh tế, chính trị cũng là những phương pháp cần thiết kết hợp bổ sung đắc lực cho công tác tuyên truyền, nhằm gây ảnh hưởng đến quan điểm, xúc cảm, hành vi của kẻ thù, của những người trung lập, của bạn bè, làm cho họ hoang mang, nghi ngờ lẫn lộn trắng đen rồi ngả theo mình”.

Còn Pjon-scốt một chuyên gia chiến tranh tâm lý khác thì nói: đó là vũ khí tiêu diệt kẻ thù bằng cách thực hiện những thủ đoạn ngoại giao, bằng nước bọt, bằng hàng rẻ tiền và bằng trí tuệ; phải dùng thông tin xuyên tạc, khiêu khích, doạ dẫm phá hoại và khủng bố để răn đe… đồng thời cô lập đối phương với bạn bè, với chiến hữu, gây nên nghi ngờ bạn thù lẫn lộn để lôi kéo họ về phía mình. Lão đọc cả một đoạn in trong tạp chí “Chính sách đối ngoại” của Cộng hoà liên bang Đức số ra tháng 12-1962: “Phải triệt để khai thác, sử dụng sự khác biệt, mâu thuẫn thù hằn giữa các dân tộc, nhất là dân tộc thiểu số; phải tận dụng những thành kiến tôn giáo, phải khoét sâu những điểm yếu của các nhân vật cầm đầu như tính ba hoa, hiếu danh, hiếu thắng, tham lam… xu hướng muốn khoái lạc, ăn chơi, phe cánh, nịnh bợ… Đối với những ai khó bảo không nên tặng anh ta viên đạn mà phải mua chuộc anh ta bằng dục vọng, bằng tiền. Phải nhớ rằng không ai dễ mua chuộc bằng diễn viên, nhà văn, nghệ sĩ, các cầu thủ ngôi sao và những tên ăn cắp, phải biết khéo léo thả mồi mua chuộc họ, mơn trớn mớm lời cho họ. Họ là lớp người có những hình thức tố giác hay nhất, tốt nhất, tinh tế nhất, nhanh nhất và lan truyền rộng rãi nhất… Họ làm lợi cho ta nhiều nhất. Đối với những người trung thực có uy tín trong dân thì phải làm cho họ phát triển tính thờ ơ lãnh đạm, tạo điều kiện tốt nhất để họ sa đoạ về đạo đức, rồi khéo léo truyền bá rộng những điều đó, nhằm không ai xác minh được chuyện đó có thật hay không, nhưng ai cũng đã biết rộng rãi rằng, nó hình như có chuyện như thế, là thắng lợi rồi, nhằm kích động dân chúng”.

Lão nói, chuyên gia chiến tranh tâm lý Pháp thì dạy: Có những nơi, những vùng chiến tranh tâm lý sẽ có thể thay thế cho chiến tranh quân sự cổ điển và thay thế chiến tranh nguyên tử nữa. Điều cốt yếu không phải là huỷ diệt một dân tộc mà là làm tê liệt, làm yếu đuối, làm cho dân tộc ấy mất lòng tin đi, rối ren lên, mù mịt về tương lai, nghi ngờ cả quá khứ để rồi thu phục lấy… Lão ca ngợi cả những quan điểm của bọn chuyên gia chiến tranh tâm lý Đài Loan và Nhật Bản: “Chiến tranh tâm lý là một thành phần tối quan trọng trong lục đại chiến: mưu lược chiến, tư tưởng chiến, tổ chức chiến, tâm lý chiến, tình báo chiến, quần chúng chiến”. Tâm lý chiến mang tính chất lâu dài, liên tục có trăm nghìn cách thực hiện cả trước, trong và sau lúc có chiến tranh…