Sau màn sương lạnh

[chuongxedap]

Cụ lang cười khà khà, giục Xèng cùng uống. Xèng vừa nghe, vừa cười, vừa để ý ngắm nhìn anh thư ký của cửa hàng. Anh là Việt kiều ở Trung Quốc vừa về nước cuối năm 1977. Tội nghiệp anh về đến nước nhà mới được hơn vài mươi ngay thì bà mẹ mù lòa bị chết. Ước mơ bao năm của bà đã đạt được là đừng bỏ nắm xương ở đất nước người. Thế nhưng, bà cũng không biết rõ làng, rõ huyện nơi bà sinh ra. Bà chỉ nhớ mang máng quê bà đâu ở Nam Định, hay ở gần Nam Định gì đấy. Thôi thì đâu cũng là đất nước mình cả. Khi về, mắt bà không nhìn thấy nữa nhưng vong linh bà sẽ được thấy, sẽ được thỏa lòng. Bà đã ấm chỗ với tổ tiên qua bao nhiêu năm lăn lóc ở đất nước người. Còn anh con trai độc nhất mang dòng máu của bà, nối dõi bà cũng đã làm nên, quý hóa lắm. Bố anh đã chết ở bên ấy. Tôi nghiệp ông không được nhìn thấy vợ con đã về bên đất nước mình. Bà con đều nghĩ về anh thư ký như vậy và đều góp lòng đùm bọc anh. Anh biết chữ Trung Quốc, biết thạo cả chữ Anh nữa, nên anh rất dễ dàng được vào làm thư ký của cửa hàng. Anh được cụ lang Thái trọng vọng. Và cụ muốn truyền nghề cho anh. Anh vừa cưới được cô con gái út của cụ. Xèng mời mọi người hút thuốc. Anh tỏ ra lịch thiệp lắm. Anh cầm bật lửa châm cho từng người hút. Anh chào mọi người lễ phép trước lúc ra về. Đi về được nửa đường, Xèng vỗ túi, anh mới nhớ là mình bỏ quên cái bật lửa trên bàn. Xèng quay lại lấy. Cụ lang đã về. Cô gái giữ kho đang sắp xếp thuốc trong kho. Anh thư ký Trần Uẩn ngồi tính sổ. Xèng đi vào. Xèng đập gót giày trên sỏi để cố ý gây ra tiếng động, Trần Uẩn quay ra nhìn. Xèng rút khăn ra làm như vô tình hai tay cầm hai múi khăn phẩy bụi ba cái, rồi làm động tác thấm mồ hôi trán ba cái và lau vòng quanh từ má trái lau qua cằm vành sang má phải. Trần Uẩn bỏ bút xuống.Anh đã nhận ra ám hiệu. Người khách bỏ quên bật lửa đã viết chữ “tâm” (tâm là lòng, một lòng, đồng lòng), Trần Uẩn mỉm cười, gật đầu chào lại. Uẩn nhìn quanh không thấy ai rồi nói nhỏ:

- Anh tìm tôi?

- Cậu là Tần Phóng?

Uẩn gật đầu.

- Trời tối quá!

- Chờ ánh sáng phương bắc!

Cả hai nhìn nhau mỉm cười bởi đã trao đổi đúng mật khẩu, ám hiệu quy định để nhận nhau. Tuy Tần Phóng chưa biết người này là ai và từ đâu đến. Bởi những ngày còn ở bên ấy, Tần Phóng chưa hề nhìn thấy người đàn ông này. Và cả sau này nữa, mỗi tháng hai phiên chợ sang bên ấy, lần nào Tần Phóng cũng vào làm việc, ăn ở trong đồn Seo Pả nhưng đều không sáp mặt người này. Tần Phóng im lặng, vẻ thận trọng. Ngày còn ở Côn Minh, Tần Phóng chơi thân với Trần Uẩn là Việt kiều. Hai người quý nhau kết nghĩa với nhau, cắt máu ăn thề để xem nhau như anh em. Bởi họ cùng học một lớp, cùng ham mê môn bóng bàn, bóng rổ như nhau. Tần Phóng thường đến ăn ở trong nhà Trần Uẩn. Nhà Trần Uẩn chỉ có một bà mẹ già, còn bố anh đã mất sớm. Uẩn là con một. Năm 1976, Uẩn và Phóng đều cùng 18 tuổi. Mẹ Uẩn là bà Trần Thị Việt. Bà Việt đã nhiều lần kể chuyện cho con mình và bà kể cả cho bạn của con nghe về cuộc đời của bà. Quê bà, nay bà chỉ nhớ ở đó có nhà máy dệt vải, dệt tơ to lắm. Năm ấy đói kém, bà theo mẹ đi chợ tỉnh bán hến. Bán xong mẹ vào mua rau trong chợ, bà đứng chờ ở cửa chợ. Thế rồi có một người đàn bà đẫy đà đi đến cho bà chiếc bánh rán, và ngọt ngào nói với bà: “Mẹ cháu ra ở cửa hàng đằng kia, bà dẫn cháu đến với mẹ. Mẹ cháu nhờ bà đón cháu”. Bà nghe và đi theo. Thế là người đàn bà đó đưa bà đi. Rồi hình như bà lên xe, lên tàu gì đấy đi suốt ngày, suốt đêm lên đến nơi nhiều núi non và có gió rét. Người đàn bà đưa cho bà chiếc áo bảo là mặc vào, rồi mụ rửa sạch mặt mày, chân tay cho bà. Mụ chải tóc cho bà.Mụ dắt bà ra chợ. Ở chợ đó bà còn nhớ toàn những người mặc áo màu xanh chàm. Họ ăn ở chợ, uống rượu ở chợ và cũng hát với nhau ở chợ. Mụ đàn bà gặp và nói chuyện với những người lạ. Họ xúm lại quanh bà nhìn ngó bà, rồi họ cho bà vào quán ăn uống. Bà quay lại thì mụ đàn bà đó đã lẩn trốn đi đâu mất. Bà phải ở lại với những người lạ. Họ nói với nhau bằng những tiếng gì líu ríu, bà không hiểu. Bà khóc, họ dỗ, họ cười. Họ bảo họ sẽ đưa bà đến những nơi sung sướng. Bà đi với họ. Họ cho bà cưỡi ngựa ngồi trước lòng họ. Họ đưa và sang biên giới. Họ đưa bà đến những nhà giàu lắm, có cửa hàng to, có nhiều vải đẹp, có nhiều người ăn mặc sang trọng. Bà ở đó với họ, và những người đưa bà đến lại đi đâu mất. Bà lớn dần lên. Bà hầu hạ những người già ốm nằm liệt giường. Bà giặt giũ, rửa bát đũa, lau nhà, lau cửa, bồng giữ con cho họ. Ngày lớn lên, bà gặp một người con trai cùng cảnh giống hệt như bà. Anh nói, anh không nhớ rõ lắm, nhưng quê anh ta ở đâu mạn chợ Thị chợ Cầu gì đó. Anh đang ở coi cửa hàng và kéo xe tay hầu hạ ông chủ hiệu. Hai người giống nhau như hai cây bương trôi dạt trên biển giông bão đã kết lại làm nên chiếc mảng mỏng manh. Hai người thương nhau, lấy nhau. Nhà chủ cho họ ở dưới gian bếp. Nhưng còn nỗi khổ không sao kể hết là bà sinh nở ba lần nhưng cả ba đứa con của bà đều bị chết. Mà bà cũng không hiểu vì sao con mình lại chết đột ngột như thế. Khóc con chưa ráo nước mắt, bà đã phải bồng nuôi con của chủ. Nguồn sữa ngọt của bà phải nuôi những đứa con xa lạ, rồi nó lại hành hạ bà!... Vợ chồng bà Việt bàn nhau trốn đi. Hai người đã lên Côn Minh ở. Ở đó, vợ chồng bà làm thuê, rửa bát, lau bàn, bưng hàng cho khách trong một quán mì vằn thắn, sủi cảo. Rồi những người Việt Nam cùng cảnh phiêu bạt ở đó đã thương tình đùm bọc vợ chồng bà. Bà con người góp tiền, người góp gạo, người cho manh áo manh quần, và dựng cho bà một túp nhà. Trong túp nhà ân nghĩa đó, năm bà 41 tuổi mới sinh ra được Trần Uẩn… Vợ chồng bà cứ ngày đêm tâm niệm rằng: một ngày nào đó hai người sẽ đưa Trần Uẩn về nước, sẽ tìm về Nam Định nơi có nhà máy dệt máy tơ, sẽ tìm về đến chợ Thị chợ Cầu nào đó để biết quê quán, để nhận ra anh chị em. Năm Trần Uẩn được 10 tuổi thì bố chết phải gửi xác nơi đất là nước người.

[chuongxedap]

Bà Việt buồn phiền, bà khóc ngày khóc đêm. Bà khóc đến sưng mắt. Bà bị đau mắt nặng, bị bốc hỏa, bị mộng thị rồi bị màng mỏng kéo che mờ con ngươi. Bà phải vào bệnh viện Côn Minh nằm. Bà nằm những hai năm ròng để chữa mà mắt vẫn không khỏi. Những ngày đó, Trần Uẩn ở nhà phải sống nhờ vào bạn học. Anh đó là người Hán: Tần Phóng. Rồi bà nghe Trần Uẩn được nhà nước Trung Quốc cho đi học đâu tận Bắc Kinh. Bà nằm chữa đến năm thứ ba thì mắt bà bị mù hẳn. Bà không còn trông thấy một tí ánh sáng nào nữa. Người ta nhìn bà bảo rằng con mắt của bà giống như hai cùi nhãn. Bà đau đớn. Bà phiền muộn. Bà kêu khóc. Bệnh viện Côn Minh chuyển bà sang khoa tâm thần. Bà Việt điều trị thêm một năm ở khoa đó nữa. Nhưng bệnh bà không thuyên giảm. Bà trở nên người lẩn thẩn thực sự. Bà ăn nói huyên thuyên, lúc mê lúc tỉnh. Bệnh viện Côn Minh bó tay, chúng cho bà xuất viện. Nhưng chúng không để bà về ở Côn Minh nữa mà chở bà về Hà Khẩu, một thị trấn ở giáp biên giới Việt Nam. Từ ngày đó, Trần Uẩn ở Bắc Kinh trở về sống với mẹ. Trần Uẩn thuộc tính mẹ. Những năm đi xa, học ở mãi tận Bắc Kinh, anh vẫn nhớ rằng mẹ anh rất thích ăn món Poóng Phù (như bánh trôi, bột gạo, viên tròn trong có nhân đường bỏ trong bát nước sôi). Ngày trước, tuần nào mẹ anh cũng làm cho anh ăn và anh mời cả bạn bè cùng sang ăn. Ngay ngày đầu mới về nhà, Trần Uẩn đã làm ngay món bánh đó cho bà ăn. Rồi vài hôm sau, Trần Uẩn lại làm nữa. Trần Uẩn bảo làm món đó cho mẹ ăn thật nhiều để bõ những năm tháng đã sống xa mẹ và bõ những ngày ở trong bệnh viện, mẹ phải nhịn thèm! Bà Việt ứa nước mắt thương đứa con trai có hiếu. Năm 1976, chính quyền Trung Quốc đến tận nhà bà. Chúng nói với bà và con trai bà là theo nguyện vọng từ lâu của bà và theo nhiều đơn đề nghị của Trần Uẩn, chính quyền Trung Quốc rất nhân đạo sẽ tạo mọi thuận lợi để bà được trở về đất nước của mình, bà tìm ra nơi chôn nhau cắt rốn cho thỏa lòng lúc tuổi già (!) Chính quyền Trung Quốc sẽ giúp bà một số tiền bạc, vải vóc, thuốc men, đồ dùng nhẹ trong gia đình để bà trở về nước đỡ gặp khó khăn.

Thế là giữa năm 1976 lúc con trai bà Việt 18 tuổi, bà 59 tuổi thì trở về Việt Nam. Khi Trần Uẩn nói với mẹ rằng, mẹ con ta đã qua cầu rồi, đã sang đất Việt Nam rồi! Đôi chân bà Việt run lên. Bà không đi được nữa. Bà òa lên khóc. Đôi tay bà quờ quạng. Bà bỏ gậy ra ngồi thụp xuống. Hai tay bà cứ bíu chặt lấy đất ở đường. Bà đau đớn thấy không còn đôi mắt để nhìn thấy đất nước nhà sau bao nhiêu năm trời mong mỏi. Bà cứ luôn miệng gào lên: “Bà con ơi chỉ cho tôi biết đường về nhà máy dệt, nhà máy tơ”! Bà gọi tên chồng. Bà gọi vong linh ông chết ở đất người có biết rằng vợ con đã về đến quê cha đất tổ.

Trần Uẩn đỡ bà lên. Anh dẫn bà đi. Chân bà Việt cứ run lên từng bước. Cái run của sự quá vui mừng, khác hẳn với cái run sợ của ngày nào bà bị đẩy sang biên giới. Đôi tai bà nghiêng ngó như muốn lắng nghe từng âm thanh, từng tiếng nói của đất nước mình. Chính quyền địa phương tận tình giúp mẹ con bà Việt và dựng cho mẹ con bà một nếp nhà ở Xín Cái, trong làng trồng cây thuốc. Chính quyền có ý định tốt là ổn định cuộc sống cho mẹ con bà đã, rồi sẽ giúp bà dò tìm quê hương. Nếp nhà vừa dựng xong, bà Việt về  chưa trọn tháng thì đã lăn đùng ra chết vào một đêm mưa. Sáng hôm sau, Trần Uẩn con trai bà mới biết. Anh mới báo cho bà con xung quanh biết. Trần Uẩn sống đơn độc trong nếp nhà. Anh trầm tư, ít nói. Anh ít kết bạn với ai. Bà con bảo rằng anh buồn phiền vì thương mẹ, vì không kịp cùng với mẹ tìm biết quê hương ở đâu, không biết họ hàng là ai!

[chuongxedap]

Rồi Trần Uẩn vào đội trồng cây thuốc với bà con. Cụ lang Thái quý anh. Nghe đâu cụ lang Thái sẽ truyền nghề gia truyền cho anh nữa. Người ta cứ tưởng cuộc đời đáng thương của Trần Uẩn là như thế. Nhưng ai có biết đâu người mang tên Trần Uẩn là Tần Phóng. Bọn tình báo Trung Quốc đã cấy một cái nấm độc vào đây. Những năm 1977, 1978 và cả tết đầu năm 1979, Tần Phóng đều có sang bên ấy. Cứ mỗi tháng hai phiên chợ, Tần Phóng sang đều đặn và lần nào Phóng cũng vào đồn gặp Mao Tả. Tần Phóng vào nhận tiền thưởng, nhận chỉ thị về nhiệm vụ mới và báo cáo tình hình bên Việt Nam.

Tần Phóng lục tìm lại trong trí nhớ và quả thật anh ta chưa hề gặp người đàn ông này bao giờ, mà đồn trưởng Mao Tả cũng không hề nói đến một người như thế này. Tần Phóng trẻ nhưng tỏ ra rất thận trọng. Cái thận trọng ấy có vẻ già dặn hơn tuổi của anh ta. Bởi vì giống lợn thì thường quên đòn nhưng lại rất nhớ máng ăn, còn cái bọn trong nghề này thì ngược lại, chúng rất sợ đòn, dù chỉ là đòn gió.

Hôm sau, Chín Xèng lại đến cửa hàng thuốc. Thấy bóng Xèng đi vào, Tần Phóng đã đi ra ngoài như vờ đi giải. Đi qua mặt Xèng, Tần Phóng hỏi nhỏ:

- Tôi muốn biết anh là ai?

- Là người của Mao đồng chí.

- Anh mới sang?

- Ừ! Tần Phóng, Mao đồng chí đã nói với tôi về anh. Tôi có nhiệm vụ thức anh dậy. Chúng ta có kế hoạch mới: Đại kế hoạch. Anh có biết 1.10.49 không?

- Có. Nhưng từ lâu, tôi không được phép liên lạc.

- Tôi sang là chỉ huy cao nhất ở đây. Tôi tự giới thiệu tôi là Chín Xèng, là “sao bắc đẩu”.

- Anh đã biết 1.10.49 ở đâu chưa?

- Biết rồi. Đó sẽ là chỗ liên lạc của chúng ta. Tôi nghĩ rằng tìm anh khó hơn nên tôi tiến hành trước. Tất cả đều bình yên cả chứ?

- Vâng.

[chuongxedap]

TƯ TƯỞNG MAO TRONG CHIẾC MŨ LƯỠI TRAI

Muốn rèn dao phải đập sắt ngay khi vừa nung đỏ! Trần Sinh đồn trưởng biên phòng quyết định như vậy. Anh khai thác, hỏi cung ngay tên giặc ta vừa bắt được. Tên giặc Trung Quốc và con ngựa có vết sẹo trên lưng được đưa ngay đến. Các chiến sĩ biên phòng bắt được nó trong một điều kiện khá đặc biệt. Điều kiện mà thoạt nghe chiến sĩ báo cáo, Trần Sinh đã phán đoán ngay rằng: “Chúng định tránh “vỗ mặt”, dễ lộ. Chúng đánh người sang theo đường vòng để hòng giấu chỗ đã đứng vững chân. Nước cờ ấy giặc Trung Quốc hay lặp lại lắm. Bởi vậy tên này không vượt biên giới sang thẳng vùng đất Xín Cái. Nó tuy cũng ở Ngưu Mã Láng (làng Trâu Ngựa), ở trong đồn Seo Pả nhưng lại vòng qua Xín Mần phần đất của Hà Tuyên rồi mới tìm đường đi vòng về Xín Cái.

Bắt được nó là do công lao của một chị dân quân người H’mông ở bản Lũng Phính. Chị đã nhận ra con ngựa của vợ chồng chị, con ngựa có một vết sẹo dài trên lưng. Nhưng nói cho công bằng thì con ngựa đã nhận ra chị trước. Còn cách chị những mấy bước chân nữa, nó đã khịt cái mũi bắt quen rồi đi đến liếm vào vai áo chị. Nó vẫy hai cái tai như mừng rỡ, rồi nó cúi đầu gật gật và húc nhẹ nhẹ vào tay chị. Chị nhìn lại vết sẹo dài do con dao chém dọc trên lưng, lông tơ đã lên nhưng vẫn còn rất rõ. Chỉ khác là con ngựa gầy rạc và già đi rất nhiều. Chị thương con ngựa lắm. Chị nhìn người chủ của nó. Đó là một người đàn ông có vẻ là một cán bộ đi chợ Lũng Phính. Anh ta mặc quần xanh, áo len cao cổ mầu tím và đội chiếc mũ vải xanh có lưỡi trai. Chị đến làm quen hỏi người đàn ông đó. Anh ta bảo anh là cán bộ khảo sát của đoàn địa chất. Anh trả lời nhanh rồi vội dắt con ngựa đi. Con ngựa giằng cương lại. Nó muốn đi về theo chị. Bị dắt đi xa rồi, con ngựa vẫn quay lại nhìn chị và hí vang…

Chị vội chạy vào gọi chồng đang ăn thắng cố, uống rượu trong chợ. Hai vợ chồng đi theo người đàn ông xem thử anh ta dắt con ngựa ấy về đâu. Bởi chính mắt chị đã nhìn thấy con ngựa ấy bị bọn dân binh Trung Quốc bắt đi từ ngày 20-2-1979 khi chúng tràn đến bản chị. Chúng vào nhà chị, chúng bắt con ngựa trong chuồng, chúng lấy ngô, thóc tuồn vào bì, và gói hết chăn màn, quần áo của nhà chị cho vào bao tải rồi buộc lên lưng ngựa và dắt nó về bên kia. Lúc ấy, chị và bà con nấp ở hốc núi đã nhìn thấy rõ. Còn vết chém trên lưng là nó bị lưỡi dao của bọn thám báo Trung Quốc. Trong ngày tết đầu năm, chồng chị là dân quân đi tuần tra, trên đường về, anh bị chúng phục kích. Chúng định chém anh bị thương rồi bắt cóc đi. Nhưng lúc đó con ngựa đang chạy nước kiệu nên lưỡi dao nó chém trượt. Cái dây chằng yên vào đuôi ngựa bị đứt và lưỡi dao xả xuống lưng nên có vết sẹo đó…

Từ khi giặc Trung Quốc rút chạy, vợ chồng chị không còn ngựa nữa. Mất con ngựa nhà chị gần như mất cả cơ nghiệp. Nay chị lại thấy nó. Và anh cán bộ địa chất này là ai, anh ở đâu, sao anh ta lại có nó. Trên đường đi theo người dắt ngựa, gặp đội tuần tra của bộ đội biên phòng, chị trình bày ngay với các chiến sĩ điều đó. Đồng chí đội trưởng quyết định kiểm tra ngay giấy tờ của anh cán bộ địa chất. Anh có rất đầy đủ. Có giấy chứng minh thư rõ vết lăn tay, giấy giới thiệu, giấy công lệnh và anh có cả bằng kỹ sư địa chất. Trong giấy công lệnh của anh ghi rất rõ tên anh là Nguyễn Viết, cán bộ khảo sát của đoàn địa chất, đang trên đường đi công tác. Đồng chí đội trưởng tuần tra hỏi anh về con ngựa, thì Nguyễn Viết nói rằng, đó là con ngựa hoang đoàn địa chất của anh bắt được trong rừng. Đoàn giao cho anh dùng để đi công tác khảo sát. Đồng chí đội trưởng tuần tra nhìn về phía ngọn suối. Anh suy nghĩ và tự hỏi sao lại có sự trùng hợp này? Ở đó mấy hôm nay, trên đoạn đường giáp biên giới giữa ta và Trung Quốc có xuất hiện dấu chân ngựa. Nhưng dấu chân ngựa đều đi theo giữa lòng suối cạn. Và khi vào sâu trong vùng đất ta ngót 100 mét nó mới đi lên bờ. Đồng chí đôi trưởng quyết định mời anh cán bộ địa chất ở lại ăn cơm để nhằm giữ chân anh ta. Và, anh cho hai chiến sĩ phi ngựa nhanh về đoàn địa chất để hỏi về anh Nguyễn Viết này. Đoàn địa chất đã làm sáng tỏ ngay mỗi nghi vấn của đội tuần tra biên phòng. Đồng chí kỹ sư Nguyễn Viết, cán bộ khảo sát của đoàn đi công tác và đã bị mất tích hơn hai tháng nay. Đoàn chưa hiểu lý do gì và đã cử người đi tìm kiếm. Hai chiến sĩ biên phòng đưa chứng minh thư, bằng kỹ sư của anh Nguyễn Viết cho đoàn trưởng địa chất xem và anh đã trả lời ngay: giấy tờ, tên tuổi đều đúng là của Nguyễn Viết. Nhưng còn ảnh thì không phải Nguyễn Viết. Ảnh của một người khác và chưa ai nhìn thấy người này bao giờ. Tất cả các đồng chí cán bộ phụ trách đoàn, cán bộ đội khảo sát và bè bạn của Nguyễn Viết đến xem, đều khẳng định như thế. Vậy là đã sáng tỏ. Kỹ sư Nguyễn Viết đã bị đánh tráo. Người mang giấy tờ của Nguyễn Viết, dán ảnh của mình vào chứng minh thư của Nguyễn Viết là ai. Anh ta và cả con ngựa có sẹo trên lưng được đội tuần tra đưa ngay về đồn biên phòng.

[chuongxedap]

Và giờ đây nó đang ngồi cúi gằm mặt trước Trần Sinh. Đôi mắt nó buồn xám vẻ rầu rĩ và bải hoải.

- Tôi thật lòng khuyên anh, anh nên nói hết đi. Anh nói dối chẳng có gì lợi cho anh đâu. Và anh cũng không thể nói dối được với chúng tôi. Anh nghe đây, anh đi từ đâu đến Lũng Phính. Tại sao anh có giấy tờ của anh kỹ sư Nguyễn Viết?

Nó ngồi im. Nó kéo cái mũ vải xanh sụp xuống. Lưỡi trai màu đen kịt che gần hết nửa bộ mặt của nó. Một bộ mặt thô lỗ, to bè và nặng nề. Nó vẫn ngồi im.

- Tôi cho anh suy nghĩ hai phút. Anh không thể thi gan được với chúng tôi – Im lặng – Trần Sinh nói tiếp – Anh bỏ mũ xuống.

Nó làm theo. Nó cầm chặt cái lưỡi trai của chiếc mũ vải bẩn thỉu. Mồ hôi và cáu ghét bẩn nhờn cái viền lót bên trong.

- Anh có biết rằng, muốn giết anh, chúng tôi không cần ra tay. Chúng tôi sẽ đẩy ngay anh sang bên kia biên giới với một tờ giấy kèm theo: “Đã bắt được, đã lấy hết thóc, xin trả cái thùng không cho ông chủ”. Bọn bên ấy, bọn chỉ huy anh, bè bạn anh sẽ đối với anh như thế nào. Chúng sẽ lột xác anh ra, sẽ giết hết bố mẹ, vợ, con, giết cả họ hàng nhà anh. Anh có biết chúng tôi thừa sức làm ngay lập tức việc đó không.

- Thưa ông, tôi biết nói thế nào, mọi việc đã rõ ràng rồi. Tôi không thể giấu. Tôi biết rõ điều đó. Nhưng rồi số phận tôi sẽ ra sao – Giọng nó rầu rĩ.

- Sẽ do anh định liệu. Lời khai của anh, sự thành thật của anh sẽ định đoạt số phận cho anh!

- Thưa ông, thế thì tôi không thể sống được.

- Tại sao?

- Nếu khai thật thì bên kia sẽ giết tôi,sẽ giết gia đình tôi. Nếu tôi không khai hết thì các ông cũng sẽ không tha cho tôi. Tôi biết các ông sẽ không tha. Các ông sẽ xử lí tôi tàn nhẫn tức khắc.

- Tại sao anh lại nghĩ như vậy?

- Xin ông cho tôi được nói sự thật.

- Được.

- Vì đối với bên kia, nếu tôi nói ra tôi là kẻ phản bội tổ quốc. Đối với các ông, tôi nói hay không thì các ông cũng coi tôi là một tên giặc.

[chuongxedap]

Trần Sinh nhìn nó, anh dằn giọng:

- Không! Anh nói hết đi. Nếu lời nói của anh thật thà và lời nói ấy giúp ích cho chúng tôi, chúng tôi sãn sàng xem anh như là người bạn. Anh không thể nào nói dối được. Chúng tôi có nhiều nơi xác minh và sẵn sàng có người đến đối chất, Một lẽ khác không phải chúng tôi chỉ bắt được một mình anh. Tôi muốn khuyên anh, anh hãy tự cứu lấy mình khi còn đủ thời gian suy nghĩ và hành động.

- Xin ông hứa với tôi!

- Được! Nếu anh nói thật anh sẽ được sống, một cuộc sống khá hơn. Tôi hỏi anh từ đâu đến? Tại sao anh có giấy tờ của kỹ sư Nguyễn Viết?

- Thưa ông, trước khi tôi trả lời, tôi xin phép được hỏi ông một điều nữa.

- Điều gì?

- Tôi thật tình nói rằng lần đầu tôi vào đất của các ông ở vùng biên giới này. Ở bên kia người ta nói với tôi rằng: Việt Nam quấy nhiễu biên cương của chúng tôi, cho người sang phá phách, xâm phạm các công xã của chúng tôi. Việt Nam phản bội sự hào hiệp của chúng tôi. Điều đó có đúng không?

- Anh thấy thế nào? Người ta nói với anh như thế theo anh nghĩ thì có đúng không? Khi anh đã đi qua một số làng bản, thị trấn biên giới của chúng tôi đã bị 60 vạn quân Trung Quốc với xe tăng, đại bác, lừa ngựa sang dầy xéo. Anh có thể tự trả lời được câu đó. Thôi, điều đó rồi anh sẽ hiểu. Anh hãy trả lời câu hỏi của tôi đi. Anh từ đâu đến?

- Tôi từ Mã Quan, từ đồn Seo Pả sang. Còn giấy tờ của kỹ sư Nguyễn Viết thì thế này. Thưa ông, quả thật tôi không biết Nguyễn Viết là ai. Nhưng đồn trưởng Mao Tả, nghe nói ông ta có biết ông, đã từng làm việc với ông trước kia khi hai nước còn “hữu hảo” một vài lần, nói với tôi rằng: “Anh cầm lấy giấy tờ này mà sang sẽ rất an toàn. Bởi vì ảnh của anh đã dán vào thay ảnh của người có giấy, và mặt anh đã tạo ra được những đặc điểm, như có nốt ruồi bên má, có lông mày rậm gần giống như người có giấy!”. Đồn trưởng Mao Tả còn nói với tôi là tôi có chiều cao xấp xỉ với kỹ sư Nguyễn Viết. Tôi chỉ cần làm thêm một cái sẹo nhỏ nữa ở cánh mũi bên trái thì sẽ giống hệt Nguyễn Viết. Ở Mã Quan, người ta đã tạo ra được một vết sẹo này cho tôi – Nó chỉ tay vào vết sẹo bên mũi. Còn anh kỹ sư Nguyễn Viết nào đó thì quả tình tôi không nhìn thấy mặt. Tôi chỉ nghe người ở đồn Seo Pả kể lại rằng: “Trong một phiên chợ Lũng Phính anh này ra mua vải và mua phích. Hai người của chúng tôi sang chợ bảo anh ta phía dốc núi ngoài xa chợ sẽ có nhiều vải hoa đẹp, mý chính và có cả nước hoa thơm nữa, vì đưa vào chợ nhiều sẽ bị bắt. Anh này đi ra theo. Thế là hai người của chúng tôi dí dao vào ngực anh, bắt cóc anh đi về. Rồi giấy tờ của anh ta, tôi được cầm thay. Rồi không biết gì thêm về anh Nguyễn Viết nữa. Thưa ông, trong việc này người bắt cóc anh Nguyễn Viết không phải là tôi, người tạo ra vấn đề đánh tráo này cũng không phải là tôi. Tôi, tôi chỉ là kẻ thừa hành.

[chuongxedap]

- Tên anh là gì?

- Thưa ông, tên tôi là Vương Phong ạ.

- Anh người ở đâu? Tại sao anh lại biết nói thạo tiếng Việt Nam vậy?

- Thưa ông, tôi biết rằng thế nào rồi các ông cũng sẽ hỏi điều đó. Tôi là người ở huyện Kim Bình, tỉnh Vân Nam. Tôi đã từng ở Hà Nội. Tôi là lưu học sinh đại học. Tôi học hệ ngôn ngữ bên ấy. Tôi đã từng chịu bom B.52 ở Hà Nội trong tháng 12 năm 1972. Sau tôi được về Vân Nam.

- Được. Điều đó anh sẽ có dịp kể lại dài hơn. Bây giờ tôi muốn biết anh sang đây làm nhiệm vụ gì? Ai giao việc cho anh sang?

Vương Phong ngồi im. Y chép miệng thở dài vẻ cay đắng. Giọng y thiểu não:

- Đồn trưởng Mao Tả giao cho tôi sang đây.

- Thế ra anh là lính biên phòng Trung Quốc?

- Không, tôi là người của Hoa Nam.

- Cục tình báo Hoa Nam?

- Vâng, nhưng phối thuộc về đồn Seo Pả để thực hiện kế hoạch mới gọi là “Đại kế hoạch”.

- Mao Tả giao cho anh sang làm việc gì?

- Tôi sang chỉ làm một việc là phúc tra đường dây liên lạc, phúc tra người của chúng tôi đã được cài cắm sang bên này rồi về báo cáo lại với Mao Tả, với trung tâm chỉ huy. Tôi không hề nhận nhiệm vụ gì nhằm gây tội ác với bên Việt Nam. Nếu làm việc ấy tôi không đủ sức – Nói xong mặt nó tái mét như rêu đá. Trán nó đẫm mồ hôi.

- Anh nên nói rõ người của các anh bên này là những ai, ở đâu. Điều này đánh đổi sự sống còn của anh. Tôi xin nhắc lại, điều này sẽ đánh đổi sự sống còn của anh.

- Thưa ông, phải tìm, phải lần các mối mới biết hết – Nó trố mắt nhìn Trần Sinh, vẻ lo sợ.

- Anh không nên trả lời theo kiểu nước đôi như thế với tôi. Anh nói rõ đi. Câu trả lời này sẽ cứu anh.

Tự dưng nó khóc nấc lên. Nó ôm lấy mặt. Nó tự bảo mình “thế là hết”.

[chuongxedap]

- Nào. Nói đi. Anh đã học ở Việt Nam nhiều ngày, chắc anh hiểu rõ người Việt Nam chúng tôi rất nhẫn nại nhưng cũng rất kiên quyết; rất nhân đạo ân tình nhưng khi đã nổi giận thì cũng rất quyết liệt và không nhân nhượng.

Vương Phong sa sầm mặt xuống. Đôi mắt nó càng buồn xám. Môi nó mím chặt một cách thất vọng. Có lẽ nó đang tự nhủ thầm ánh mặt trời cuối cùng rồi sẽ tắt. Và tất cả mọi người rồi sẽ chết. Có nghĩa lí gì đâu!

- Tôi được đồn trưởng Mao Tả giao cho sang gặp một người đàn bà mang số hiệu bí mật 1.10.49, một người đàn ông dân tộc H’mông ở bản Dìn Chín. Hai người này đã sang đây trong số người chạy sang tránh đại loạn cách mạng văn hóa năm 1966.

- Anh cứ tiếp tục nói đi, anh có gặp ai ở cửa hàng thuốc không?

Vương Phong trố mắt. Nó há hốc mồm rồi bất giác kêu lên tiếng “ối”.

- Thì ra các ông đã biết…

- Đã biết. Nhưng anh cứ nói tiếp đi để chúng tôi xem anh nói có đúng không. Anh có giấu giếm không.

- Vâng, tôi sẽ tìm gặp một người thanh niên ở cửa hàng thuốc.

- Ai nữa?

- Thưa ông, chỉ có ba người thôi.

- Không, chưa đủ. Anh nên biết điều hơn.

- Thưa ông, tôi được nghe có một người cỡ bự chỉ huy ở đây. Nhưng tôi không được phép gặp ông ta.

- Người ấy sang đây lâu chưa?

- Mới thôi. Ông ta là người điều hành thực hiện toàn bộ “đại kế hoạch”. Ông ta là người của Bắc Kinh. Tôi không biết tên thật. Tôi chỉ nghe ông Mao Tả mỗi khi nói tới ông ta thì gọi là “Sao bắc đẩu”.

- Anh nói rõ những điều anh biết về “đại kế hoạch” của các anh?

- Thưa ông, đó là kế hoạch có bốn bước liên hoàn: Gây cơ sở ngầm, lập lực lượng vũ trang; Biến chính quyền thành hai mặt, từng bước chi viện cán bộ có năng lực sang; Bạo loạn cướp chính quyền; Lập căn cứ đón những người đầu não về. Trong số đó có những người ở tận Bắc Kinh là cán bộ kì cựu của đảng cộng sản Việt Nam. Ông này đã sang Bắc Kinh từ tháng 7 năm ngoái.

[chuongxedap]

- Hiện nay các anh đang tiến hành ở bước nào?

- Thưa ông, theo đồn trưởng Mao Tả nói với tôi thì đang lập lực lượng ngầm và ra sức đưa người vào để biến chính quyền các làng bản, các đội dân quân thành hai mặt. Tôi sang để thị sát việc đó, thị sát cả tư cách của người bên đó đã cài cắm ở đây. Nhưng tôi vừa sang thì bị các ông bắt. Thưa ông, tôi chưa làm được việc gì. Tôi chưa hề gây ra tội tình gì ở trên đất Việt Nam. Kể cả chuyện con ngựa cũng là do người ta sắp xếp cho tôi đi.

- Vương Phong, anh nói thật đi, tại sao làng Trâu Ngựa bên ấy đối diện với đất vùng Xín Cái của chúng tôi, nhưng muốn sang đây anh lại phải đi một con đường vòng rất xa như vậy?

- Thưa ông! – Nó ngửng đầu nhìn Trần Sinh vẻ thăm dò – Như ông đã biết, công việc này có khi đi con đường vòng là con đường nhanh nhất, kín nhất. Nếu đi ngang sang vùng đất mình muốn đến thì dễ bị lộ.

- Anh sẽ liên lạc với những người của các anh bằng cách nào?

- Thưa ông, tôi đã được Mao Tả nói cho biết chỗ ở của họ. Chúng tôi sẽ nhận nhau bằng mật khẩu: “Trời tối – Chờ ánh sáng phương bắc”. Và một ám hiệu an toàn dùng tay trái viết hờ một chữ “Trung” lên ngực áo bên trái.

- Tôi tạm thời ghi nhận lời khai của anh.

… Bỗng Vương Phong gục xuống. Nó lấy cái mũ vải xanh úp lấy mặt khóc rống lên như bị chọc tiết. Rồi nó nằm phủ phục xuống. Toàn thân nó run lên. Trần Sinh đến kéo đầu nó dậy. Anh hỏi:

- Vì sao anh khóc?

- Thưa ông, lời khai của tôi với ông là một bản án tử hình của tôi rồi. Đúng là một bản án tử hình rồi.

- Anh nghĩ gì lạ vậy?

Vương Phong mếu máo:

- Thưa ông, ở bên tôi nếu ai bị đối phương bắt thì đã coi như kẻ đó phản bội đi theo đối phương, đã bị tẩy não, đã cung cấp hết bí mật quốc gia cho đối phương. Dù có được thả về cũng chỉ chịu số phận chết mà thôi. Nó lại khóc rống lên.

[chuongxedap]

Trần Sinh lại kéo đầu nó dậy. Anh dựng nó ngồi dậy và hỏi:

- Những tù binh của Trung Quốc chúng tôi thả trong mùa hè năm ngoái cũng chịu số phận như thế à?

- Thưa ông, không ai được về nhà. Mặc dù vợ con họ nghe đài Hà Nội có biết họ được thả, có đến hỏi các nhà chức trách nhưng họ đều được trả lời: “Còn phải đi học xa”. Và cho đến nay không ai được trở về nhà cả.

… Đếm ấy Vương Phong được ở trong một nhà tạm giữ, có giường chiếu, có chăn màn đầy đủ. Bữa ăn của nó giống bữa ăn của chiến sĩ ta. Nó khóc sưng húp hai mắt. Xếp giấy Trần Sinh đưa cho nó để nó viết lại những lời khai, vẫn để trắng trên bàn. Bên ngoài sương đêm vùng Xín Cái run rẩy lạnh giá. Qua khe kiểm tra là một lỗ thủng ở tường, chiến sĩ gác thấy nó gục đầu lên bàn. Người nó vẫn run lên bần bật. “Thế là hết”. Trước mắt nó bỗng hiện rõ lên nét mặt của Mao Tả. Nét mặt đỏ như mào gà chọi, kéo dài lên đến tận đỉnh đầu bóng nhẫy. Từ trong nét mặt ấy đôi mắt Mao Tả nheo lại một cách tàn ác. Hai vành môi Mao Tả mím chặt khi ý nói với Vương Phong, giọng y đầy vẻ đe nẹt, bức bách. Vương Phong có cảm giác đó là nét mặt của một con người sẵn sàng hành hạ đồng loại đến cùng và thích thú trong việc hành hạ đó. Và giọng nói ấy không phải giọng nói của con người mà là giọng của một con thú dữ gầm gừ trước con mồi chưa được xả thịt. Mao Tả từng nói rằng: “Người cách mạng gang thép, có giác ngộ chính trị cao nếu bị kẻ thù bắt thì chỉ có một lối thoát duy nhất là chết. Cái chết đó mới biện minh cho mình là trung thành vô hạn với tổ quốc Trung Hoa vĩ đại, trung thành với tư tưởng lớn của người cầm lái vĩ đại. Vợ con và gia đình sẽ được đánh đổi lòng trung thành đó lấy một cuộc sống đầy đủ hơn. Bởi có giác ngộ chính trị, lấy tư tưởng làm gốc rễ, lấy chính trị làm thống soái dẫn đầu để quyết định mọi việc mới có hành động anh hùng đó. Nếu không, từ trong tay kẻ thù trở về, đã bị kẻ thù thu phục, đã phản bội lợi ích tổ quốc Trung Hoa, ắt đảng và nhân dân sẽ không dung thứ. Gia đình cũng sẽ chuốc lấy tai họa. Để thực hiện hành động anh hùng của người chiến sĩ có giác ngộ chính trị và tầm tư tưởng cao đó, đồng chí hãy bóc cái lưỡi trai trên chiếc mũ ra. Chiếc mũ theo kiểu Mao chủ tịch đã từng đội từ Diên An, và trước nữa từ hội nghị Tuấn Nghĩa, khi người chiếm lĩnh được thắng lợi trên vũ đài chính trị. Đồng chí sẽ thấy rõ ở trong đó có con đường, đồng chí sẽ đi theo con đường đó. Hoặc nói đúng hơn trong đó sẽ có cách hiệu quả nhất giúp đồng chí quyết định. Và dứt khoát đồng chí phải làm theo, mới xứng đáng người chiến sĩ trung thành của nước Trung Hoa vĩ đại…”. Lời nói đó của Mao Tả như vừa riết róng, vừa đe nẹt lại như vừa dỗ dành, mơn trớn Vương Phong ngửng đầu lên nó cầm lấy chiếc mũ mồ hôi, cáu ghét xông lên mùi hôi hám. Nó nắn kĩ khắp lần vải mềm. Và trong cái lưỡi trai lớp trên là vải nhựa mỏng màu đen, phía dưới nhiều lớp vải dầy: “Trong đó sẽ có cách giải quyết hiệu quả nhất… Dứt khoát đồng chí phải làm theo”. Lời Mao Tả vẫn cứ văng vẳng… Cái gì, cái gì mà mầu nhiệm thế! Nó nhìn cái mũ, nhìn ngọn đèn. Nó đứng lên đến bên lỗ kiểm tra nói vọng ra:

- Xin ông, sáng mai tôi viết tiếp. Ông cho tôi được tắt đèn. Tôi đã quá sức, xin được ngủ cho bớt căng thẳng.

Ngọn đèn phụt tắt. Trong bóng tối lạnh ngắt, Vương Phong vẫn như thấy đôi mắt của Mao Tả đang mở trừng trừng nhìn nó, như muốn cào rách da thịt nó. Nó dùng răng cắn rách lần vải mũ. Nó lần ngón tay vào giữa hai lần vải. Không thấy gì. Nó lại dùng răng cắn đứt các đường chỉ may ở lưỡi trai mũ. Nó thò ngón tay vào lần. Tay nó đã chạm vào một vật gì cứng và mỏng, có lần giấy mềm bọc. “A, cái lưỡi dao bào cạo râu, có lẽ là cái này đây”. Nó lần hết cả hai ba lớp vải trong lưỡi trai thấy không có gì thêm nữa. Nó khẳng định chỉ có lưỡi dao này thôi, lưỡi dao này dùng để quyết định cái gì, mở ra con đường nào để cứu mình? Nó đã hiểu ra: “Cuộc sống đã tàn bạo như sói lang thế này thì chính mình, phải chính mình đây sẽ là lang sói. Vợ con mình, bố mẹ mình bên ấy mới yên thân. Nếu không, rồi Việt Nam sẽ trả mình, nhất định mình sẽ bị thanh toán. Vợ con mình sẽ bị vạ lây. Thế là hết.Mình còn gì nữa. Tự mình đã viết bản án tử hình cho mình rồi…”. Nó cầm lấy lưỡi dao cạo bật bật vào cằm. Rồi nó thầm gọi tên vợ, tên con gái. Và, nó thầm keeuy lên tiếng vĩnh biết!

Vương Phong cởi cúc áo ra. Nó nghiến răng lại, mắt nhắm nghiền…

Trong gian nhà tạm giữ có tiếng dẫy dụa và tiếng kêu rống rồi rên rỉ, nhỏ dần. Chiến sĩ gác chiếu đèn pin vào qua lỗ kiểm tra. Xác Vương Phong nằm sóng soài trên mặt đất. Ruột nó trào ra. Và máu, máu đã chảy thành dòng qua dứi ngạch cửa tràn ra hàng hiên. Các chiến sĩ báo cho đồn trưởng Trần Sinh đến. Anh mở cửa bước vào. Tên gián điệp Vương Phong đã chết. Hai mắt nó trợn lên, trắng dã. Mồm nó há rộng. Trần Sinh trầm tĩnh:

- Nó không mang xuống đất được cái gì ngoài xác nó. Và nó đã khai thêm với ta một điều từ lâu ta chưa biết: đó là bí mật trong mỗi chiếc mũ theo kiểu Mao mà bọn giặc Trung Quốc đội…