Chiến sĩ Điện Biên kể chuyện

[chuongxedap]

GÓC KHUẤT ĐIỆN BIÊN

Đại tá PHẠM ĐÌNH PHONG
Nguyên Chính ủy, Bí thư Đảng ủy Lữ đoàn 596 Bộ Tư lệnh Thông tin
Tiểu đội phó công binh phối thuộc Trung đoàn 45 (Lựu pháo 105)

Khẩu pháo của chúng tôi vừa kéo vào tới Bản Tấu - trận địa pháo đầu tiên được chuẩn bị để đánh vào Điện Biên Phủ thì được lệnh của Bộ Chỉ huy chiến dịch: “Tất cả các đơn vị kéo pháo ra vị trí ban đầu chờ lệnh”.

Anh em chúng tôi ai nấy đều rã rời cả chân tay! Ai cũng thắc mắc: Sau bao ngày đêm gian khổ mới đưa được pháo vào trận địa mà nay lại phải kéo pháo ra? Ngay đêm đó, tôi thấy chi bộ Đảng họp, tổ Đảng họp, anh em thì thầm với nhau chắc là có chuyện gì đặc biệt lắm đây!

Sáng hôm sau, từng khẩu đội pháo một họp để nghe anh Nghĩa- Trung đội trưởng phổ biến tình hình. Bị quân ta tấn công mạnh, quân địch đã phải rút quân ở thị xã Lai Châu về tăng cường cho tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, tình hình địch đã có những thay đổi... Về phía quân ta: Trận địa đã bị lộ, pháo của ta lại kéo bằng tay, tiếp đạn cho pháo lại bằng đôi vai của dân công vác từng quả một, không bảo đảm được tính cơ động cho pháo khi tham gia chiến đấu! Vì những lý do đó nên Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định kéo pháo ra, thiết lập trận địa mới. Lúc này anh em chúng tôi mới hiểu rõ quyết tâm của trên, động viên nhau làm tiếp nhiệm vụ.

Trời Điện Biên đã vào mùa đông, cái lạnh của núi rừng Tây Bắc khiến anh em chúng tôi không khỏi chạnh lòng nhớ tới quê hương những ngày giáp Tết. Ngay đêm 26 tháng 1 năm 1954, tiểu đội công binh chúng tôi gồm 12 người, anh Nguyễn Tự là Tiểu đội trưởng, tôi là Tiểu đội phó, được anh Nghĩa - Trung đội trưởng thông báo lên tiểu đoàn nhận nhiệm vụ mới. Như vậy, tiểu đội tôi không còn được ở trong đội hình kéo pháo ra, mà phải đi làm nhiệm vụ khác! Sau một đêm hành quân cật lực, tiểu đội tôi mới tới được tiểu đoàn. Sau vài giờ nghỉ ngơi cho lại sức, anh Nguyễn Đình Năm - Tiểu đoàn trưởng trực tiếp gặp chúng tôi giao nhiệm vụ. Anh nói: “Lý do phải kéo pháo ra chắc các cậu đã rõ cả rồi, chính vì lý do đó mà mặt trận cần phải có một trận địa pháo mới! Trận địa này phải đạt được những yêu cầu sau:

- Bí mật nằm ở những góc khuất bất ngờ.

- Đường kéo pháo bằng ô tô phải tới tận các hầm pháo, để bảo đảm tính cơ động khi chiến đấu.

- Phải có một trận địa nghi binh ở phía trước để thu hút phi pháo địch, bảo vệ an toàn cho trận địa pháo của ta.

Nhiệm vụ mở đường mới đã có các đơn vị tham gia chiến dịch lo. Riêng tiểu đội các cậu được giao nhiệm vụ biệt phái, đi phối thuộc với Trung đoàn pháo 45 lập trận địa nghi binh, nhiệm vụ như thế nào khi tới Trung đoàn pháo 45 sẽ được giao cụ thể. Trước khi lên đường, tiểu đoàn sẽ trang bị mới cho các cậu: một bộ đồ mộc công (gồm đục, chàng, cưa, búa...) và những cuốc xẻng mới để sang đó các cậu tác nghiệp cho nhanh”.

Nhìn quanh chúng tôi một lượt, Tiểu đoàn trưởng hỏi: “Nhiệm vụ đại thể như vậy, có cậu nào còn hỏi gì không?”.

Anh em chúng tôi nhìn nhau và đồng thanh đáp: Rõ! (Vì mọi việc cụ thể phải đến Trung đoàn pháo 45 mới biết).

Tiếp đó, anh Vương Thiều - Tiểu đoàn phó, tham mưu trưởng giao cho chúng tôi địa chỉ cần đến của Trung đoàn pháo 45 và căn dặn: Thời gian rất gấp, tới đó nhận nhiệm vụ các cậu phải bắt tay vào công việc ngay. Tất cả chúng tôi đều tỏ quyết tâm qua lời đáp... Rõ! Anh Năm - Tiểu đoàn trưởng đứng dậy vỗ vai, bắt tay từng người và dặn thêm: Các cậu nhớ phát huy truyền thống mở đường của tiểu đoàn ta trong chiến dịch Hòa Bình nhé!

[chuongxedap]

Đêm ấy, trận gió đông bắc đầu mùa đã dẫn chúng tôi len lỏi đi xuyên rừng, vượt suối, qua các khúc đường kéo pháo bằng ô tô do bộ đội ta vừa mới mở. Địa điểm chúng tôi đến là dãy núi phía đông Mường Thanh, ở đó các anh trong Ban Chỉ huy Trung đoàn pháo 45 đang ngóng đợi. Tiểu đội chúng tôi được đón tiếp như một đoàn khách quý. Cuộc liên hoan nhỏ được bày ra bằng những chiến lợi phẩm vừa mới thu được từ Lai Châu về. Anh Thắng - Chính ủy Trung đoàn pháo 45 nói: “Tiểu đội công binh được Bộ Chỉ huy mặt trận cử về phối thuộc với Trung đoàn pháo chúng ta đã tới, tôi xin mời các anh cùng chúng tôi ăn Tết trước để bắt tay vào nhiệm vụ mới! Chúng ta vừa liên hoan vừa nghe nhiệm vụ nhé! Anh nói: Trận địa mới của chúng ta phải bảo đảm tuyệt đối bí mật cho tới ngày giờ nổ súng; từ việc chuyển quân, mở đường đào hầm pháo, lập trận địa nghi binh, đều phải tuyệt đối tuân theo các quy định bảo mật của mặt trận đề ra. Do vậy, trên trận địa mới này, Bộ Chỉ huy mặt trận không sử dụng lực lượng dân công, mọi công việc đều do bộ đội đảm nhiệm hết. Tiểu đội công binh được trên cử xuống phối thuộc với trung đoàn sẽ đảm nhận nhiệm vụ xây dựng trận địa nghi binh (trận địa giả). Sau cuộc liên hoan này, cán bộ tham mưu tác chiến của Trung đoàn sẽ giao nhiệm vụ và dẫn tới trận địa nghi binh làm nhiệm vụ ngay. Vì thời gian gấp nên Trung đoàn yêu cầu sau 3 ngày, trận địa nghi binh phải thiết lập xong!

... Trận địa nghi binh của chúng tôi là một quả đồi sống trâu, cao hơn trận địa pháo phía sau một chút. Từ trận địa này chúng tôi nhìn thấy cứ điểm Mường Thanh rõ mồn một! Cầu Mường Thanh, trận địa pháo của địch, ô tô chúng chạy qua lại nhìn rất rõ! Có cảm giác như ở đây mình ho to chúng có thể nghe được! Sau hai ngày đêm đào liên tục, trận địa chúng tôi cơ bản đã hoàn thành: một đường hào dài 30 mét, sâu 1,5 mét có nắp và hàm ếch ở ba đoạn (đoạn giữa và ở hai đầu). Đây sẽ là nơi xử lý tình huống khi chiến đấu.

Sau khi làm xong việc xây dựng trận địa nghi binh, chúng tôi được triệu tập về lại sở chỉ huy trung đoàn pháo 45 để nhận nhiệm vụ chiến đấu và hướng dẫn những điều cần thiết. Anh Hữu - Tham mưu tác chiến của Trung đoàn nói: “Trận địa nghi binh ở phía trước làm sao phải kết hợp thật chặt chẽ với trận địa thật phía sau ngay từ khi quả pháo đầu tiên ra khỏi nòng! Nghĩa là tiếng nổ đầu nòng phải thật khớp với tiếng nổ bộc phá ở trận địa nghi binh (phải là một), nếu không khớp, địch dễ phát hiện đâv là trận địa giả lừa chúng - Tiếp đó, nhịp nhàng cứ 6 giây một quả nổ dồn bằng thủ pháo ném tay cho tới khi có lệnh ngừng!”.

Để thực hiện yêu cầu trên, anh em chúng tôi được hướng dẫn cách điểm hỏa bằng điện và điểm hỏa bằng tay. Chỉ sau một giờ được hướng dẫn, chúng tôi đã nắm được cách mắc dây, lắp kíp, điểm hỏa bằng điện và cách gói bộc phá, gắn kíp, điểm hỏa bằng tay! Sau đó mỗi chúng tôi được thực tập một lần qua kíp nổ mà không có thuốc. Đồng chí tham mưu tác chiến trung đoàn đánh giá chúng tôi làm tốt. Màn đêm dần buông xuống, tiếng côn trùng rả rích khắp nơi, gió bấc thổi vào cửa hầm như hối hả, giục giã chúng tôi tiếp tục công tác chuẩn bị cho giờ nổ súng: 4 cây số dây điện thoại được chúng tôi gỡ ra kiểm tra và nối lại chắc chắn từng mối một và được thử qua máy điện thoại, chuông kêu giòn giã! Lúc ấy đêm đã về khuya, vợ chồng chú chim “thủ thỉ thù thì” vẫn còn chuyện trò, to nhỏ đâu đây, như ru chúng tôi vào giấc ngủ.

[chuongxedap]

Sáng hôm sau chưa rõ mặt người, các chú gà rừng trên nương đã đánh thức chúng tôi dậy... Sau khi được ăn nắm xôi nóng với thịt hộp chiến lợi phẩm do anh nuôi thổi nấu qua bếp Hoàng Cầm, ai nấy đều như được tiếp thêm sức mạnh. Ngay sau đó, chúng tôi được giao nhiệm vụ mắc đường dây điện thoại từ sở chỉ huy trung đoàn tới trận địa nghi binh, theo sự hướng dẫn của trợ lý thông tin trung đoàn. Hai ngày sau thì chúng tôi triển khai xong hai đường dây (trong đó có đường dây vu hồi), cả hai đường đều được đào sâu và ghim chặt xuống đất để bảo đảm an toàn khi chiến đấu. Tiếp sau đó là dựng 3 khẩu pháo giả làm bằng thân cây chuối trước 3 căn hầm hàm ếch rồi ngụy trang kín đáo chờ lệnh! Mọi việc xong xuôi, chúng tôi lại trở về Sở chỉ huy Trung đoàn đợi lệnh. Ngay đêm đó, anh Lưu - Trợ lý quân lực của trung đoàn mang chỉ thị tổ chức chiến đấu ở trận địa nghi binh xuống phổ biến cho chúng tôi. Anh nói: Tham gia chiến đấu ở trận địa nghi binh không cần phải nhiều người, ngược lại càng ít càng tốt. Bây giờ tôi xin hỏi: trong anh em chúng ta, ai là người đã có gia đình (vợ và con)... Ai thuộc nhà con một?... Ai thuộc nhà con đông?... Họ và tên từng người... ngày sinh... quê quán... khi cần báo tin cho ai... Ở làng quê nào... Sau đó, anh Lưu nói: tiểu đội công binh chia thành 2 tổ, tổ 1 có anh Phong, ạnh Bách, anh Cơ, do anh Phong làm tổ trưởng. Tổ 2 có anh Tự, anh Giáp, anh Nhị, do anh Tự làm tổ trưởng (hai cán bộ tiểu đội trực tiếp làm tổ trưởng).

Khi nhìn lại anh em trong hai tổ chiến đấu, chúng tôi đều nhận thấy tất cả đều là nhà con đông và chưa anh nào có gia đình. Chúng tôi nhìn nhau cùng thấm thía cái nghĩa, cái tình của Đảng đối với nhân dân (trước cái riêng của tình gia đình và cái chung của toàn dân tộc!).

Tổ tôi được vinh dự tham gia chiến đấu trước và được dẫn qua hầm của cơ quan tham mưu tác chiến, số còn lại được dẫn qua hầm cơ quan tham mưu hậu cần. Tôi thấy bản đồ các trận địa pháo treo la liệt, chuông điện thoại các máy đổ liên hồi! Các trận địa tới tấp báo cáo về sở chỉ huy: họ đã sẵn sàng đợi lệnh, chúng tôi tới trước một bản đồ trận địa mà tổ tôi đảm nhận nhiệm vụ nghi binh! Anh Trưởng ban tác chiến của trung đoàn nói rõ yêu cầu với tổ chúng tôi:

... Khi lên tới trận địa là lúc máy điện thoại của các anh phải áp liền tai để nghe khẩu lệnh của sở chỉ huy (không một phút giây lơi lỏng) và khi nghe thấy khẩu lệnh “bắn” thì lập tức phải điểm hỏa bộc phá bằng điện ngay! Để tiếng nố đầu nòng của pháo ở trận địa thật khớp với tiếng nổ thủ pháo ở trận địa nghi binh! Làm được như vậy là chúng ta đã giành được thắng lợi ngay từ phút đầu! Ở quả pháo đầu và trong trận đánh đầu, các anh hãy bình tĩnh, dũng cảm, chiến đấu thật tốt! Cả tổ đồng thanh: “Xin hứa”.

Sáng hôm sau, ngày 13 tháng 3 năm 1954, khi trời vừa tan hết lớp sương mù, những bầy chim ngói đã bay đi tìm thóc ở các nương thì tổ chúng tôi chính thức lên đường vào trận địa. Hành trang chúng tôi mang theo: bộc phá, dây dẫn, máy điểm hỏa, bật lửa, hương (nhang) dùng để điểm hỏa bằng tay, nước uống, bánh chưng và không quên một máy điện thoại của Trung Quốc! Sau bốn giờ hành quân không nghỉ, chúng tôi đã tới trận địa; vội lắp máy điện thoại vào báo cáo về Sở Chỉ huy trung đoàn. Sở Chỉ huy biểu dương chúng tôi và yêu cầu triển khai nhiệm vụ chiến đấu ngay. Việc đầu tiên là kiểm tra lại toàn bộ công sự, hầm, hào, tiếp là 3 khẩu pháo giả 105 ly rồi ngụy trang lại chu đáo, sau đó lắp đặt bộc phá điểm hỏa bằng điện cho ba khẩu pháo rồi đến các quả bộc phá điểm hỏa bằng tay (đốt bằng hương) được xếp đặt thứ tự ngay ngắn trong các công sự hàm ếch.

Khi trời đã xế chiều, những chiếc máy bay Đacôta vận tải của địch thả những dù hàng cuối cùng trong ngày xuống Mường Thanh, thì chúng tôi nhận được lệnh của Sở Chỉ huy Trung đoàn: “...Tất cả vào vị trí chiến đấu, máy điện thoại áp liền tai đợi lệnh...”. Thật không còn gì thiêng liêng và hồi hộp hơn khi chờ lệnh nổ phát súng đầu tiên. Tôi nhắc anh em trong tổ tranh thủ ăn bữa chiều kẻo tối đói...

[chuongxedap]

Màn đêm trên Điện Biên đã dần buông xuống, những chiếc xe cam-nhông của địch chở hàng tiếp tế do máy bay chúng thả xuống đã bật đèn pha loang loáng, dọc ngang trên khu vực Mường Thanh. Lúc này là 17 giờ 5 phút ngày 13 tháng 3 năm 1954, bỗng tiếng u...u trong tổ hợp điện thoại ngưng lại! Thay vào đó là mệnh lệnh chiến đấu từ Sở Chỉ huy Mường Phăng vang lên, hạ lệnh cho quyền tư lệnh pháo binh Đào Văn Trường “cho nổ súng!”. Ngay sau đó, khẩu lệnh từ Sở Chỉ huy pháo binh hô vang (tôi cũng theo đó hô vang): ... Mục tiêu... cự ly... tầm... hướng... đạn.

Đạn xuyên loạt đầu “bắn!” Khẩu lệnh bắn vừa dứt thì trận địa chúng tôi rung lên ánh chớp sáng lòa do ba quả bộc phá vừa điểm hỏa bằng điện! Ngay sau đó là những thủ pháo điểm hỏa bằng tay tung ra phía trước rất ăn khớp nhịp nhàng đúng như kế hoạch đã định. Tôi tranh thủ nhoài người lên miệng công sự quan sát về phía cứ điểm Mường Thanh đang ngập chìm trong khói lửa. Từ ống nghe của điện thoại, chúng tôi được Sở Chỉ huy Trung đoàn biểu dương: đã phối hợp tuyệt vời ngay từ quả pháo đầu trong loạt đạn đầu, đã góp phần làm cho các trận địa pháo của địch thiệt hại nặng, không kịp phản ứng (tôi đọc lời biểu dương đó cho cả tổ nghe).

Sau những phút hoảng loạn, định thần lại, pháo binh của địch bắt đầu phản pháo lên trận địa chúng tôi một cách yếu ớt! Vì lợi thế nằm trên “lưng trâu” nên trận địa của chúng tôi khi bị pháo địch phản lại, đạn chúng đều rơi xuống bụng và chân trâu hết! Cũng có đôi quả rơi vào chỗ chúng tôi, gây những tiếng nổ chát chúa ù tai và làm sạt lở ít hầm hào nhưng không ai làm sao cả!

Sáng hôm sau, sương mù còn bao phủ khắp núi rừng Điện Biên. Sở Chỉ huy trung đoàn gọi tới, động viên và giao nhiệm vụ: “Giở hết ngụy trang trên trận địa, sẵn sàng thu hút máy bay địch”. Chỉ sau 20 phút, trận địa chúng tôi đã phơi ra (nửa kín nửa hở) đúng như ý đồ chỉ đạo. Lúc này sương mù còn dày, các chú gà rừng vỗ cánh bay qua trận địa đi kiếm ăn! Tôi tranh thủ đi kiểm tra hầm hào của anh em và động viên nhau “quyết chí giữ vững trận địa”, đồng thời nhắc nhau tranh thủ ăn để lấy sức. Lúc này ai cũng thấy đói muốn ăn, song không ai ăn được vì miệng đắng quá do sặc khói bộc phá và khói đạn pháo đêm qua.

Mặt trời phía đông đã có những tia nắng xuyên qua lớp sương mù chiếu xuống những cánh rừng lúp xúp phía xa. Trên bầu trời xuất hiện những chấm đen đang lao về phía trận địa của chúng tôi! Ngay lúc đó lệnh của Sở Chỉ huy vang lên: “Tất cả xuống công sự, bám sát hoạt động của địch”.

Khi 3 chiếc khu trục trong tốp đầu tiên bổ nhào cắt bom cũng là lúc các trận địa phòng không được lệnh nổ súng! Súng máy 12,7 ly, 14,5 ly và pháo cao xạ 37 ly nhả đạn bao vây tốp máy bay địch, một chiếc bốc cháy lao về hướng tây bắc cánh đồng Mường Thanh. Tốp thứ hai, 3 chiếc Bêvanhxít (B26) bổ nhào cắt bom, chúng tôi chưa kịp nhận ra việc gì thì trận địa rung lên hất mỗi chúng tôi về mỗi phía nằm yên bất động! Trận địa bị trúng bom hoàn toàn, đường dây thông tin bị đứt! Khi tỉnh lại, cả 3 chúng tôi đều nằm ở quân y viện Cửu Long, bệnh viện tiền phương của chiến dịch. Được các cô y tá kể lại (giọng nói qua nước mắt) các anh vào đây được hai ngày rồi! Bọn em cứ tưởng các anh không qua được! Mắt anh nào cũng lồi ra! Mồm, mũi anh nào cũng đầy máu! Thoi thóp thở! Một chị đứng tuổi vừa cười vừa nói: “Thật là phúc cho các em được tổ tiên phù hộ! Không thì...!”. Cả tổ chúng tôi chỉ biết tươi cười cảm ơn sự chăm nom, săn sóc của các anh, các chị hộ lý, y tá, bác sĩ cùng “tổ tiên” đã cứu chúng tôi! Cả nhóm phá lên cười vui vẻ. Sau đó, anh Lưu - Trợ lý quân lực của Trung đoàn tới đón và dẫn chúng tôi về Sở Chỉ huy Trung đoàn. Người đầu tiên ra đón là anh Thắng - Chính ủy Trung đoàn. Mắt đỏ hoe, anh dang rộng hai tay ôm lấy từng người chúng tôi, rồi nói: “Hoan hô các thiên thần của chúng ta đã từ cõi chết trở về!”. Anh em chúng tôi xúc động thật sự, nước mắt cứ trào ra trước thái độ, cử chỉ của người chính ủy thay mặt Đảng nói lên những lời như vậy! Tưởng như không có phần thưởng nào cao quý hơn! Khi chúng tôi vào bệnh viện thì tổ anh Tự đã vào thay tổ chúng tôi làm tiếp nhiệm vụ nghi binh cho trận địa pháo binh chiến dịch.

Hôm nay ngồi viết những dòng này, không biết các bạn chiến đấu của tôi (tuổi đã ngoài 70) ai còn ai mất? Nếu đọc chuyện này, xin các anh hãy biên thư cho tôi, rất mong được hàn huyên cùng các anh.

[chuongxedap]

TIỂU ĐOÀN PHỦ THÔNG TRONG TRẬN ĐÁNH MỞ MÀN CHIẾN DỊCH

Đại tá MINH CAO
Nguvên Chính trị viên phó Tiểu đoàn 11
Trung đoàn 141, Đại đoàn 312

Là một đơn vị có truyền thống từng được tặng danh hiệu “Tiểu đoàn Phủ Thông”, Tiểu đoàn đã tham gia các chiến dịch lớn trên chiến trường Bắc Bộ: Biên Giới, Trung Du, Đông Bắc, Nghĩa Lộ, Tây Bắc, Hòa Bình... Đông Xuân 1953-1954, cùng với cuộc phát động quần chúng thực hiện chính sách '‘cải cách ruộng đất”, toàn bộ cán bộ, chiến sĩ tiểu đoàn đều được chỉnh quân, chỉnh huấn.

Qua chỉnh quân, chỉnh huấn, toàn đơn vị đã tiến một bước mới về chính trị, tư tưởng và cả về chiến thuật, kỹ thuật, có một diện mạo tích cực, một luồng sinh khí mới, quyết tâm lập công trong Thu Đông này.

Ngày 15 tháng 12 năm 1953, cùng với bài hát phổ cập lúc đó “chúng ta bước lên đường khi thời cơ đã đến”, toàn tiểu đoàn nhận lệnh hành quân lên Tây Bắc, qua Yên Bái, Nghĩa Lộ, Thượng Bằng La, vượt đèo Lũng Lô, đèo Phiêng Ban, qua sông Đà, đường số 41 với chặng đường trên 500km, thực hiện được yêu cầu, không bỏ sót người nào ở dọc đường, không để lộ dấu vết của đơn vị trên đường tiến quân. Thời kỳ này, bài hát “Đâu có giặc là ta cứ đi” của nhạc sĩ Đỗ Nhuận, với tiết tấu “Hành quân xa dẫu có nhiều gian khổ...” rất hợp với ý chí quyết tâm của đội quân cách mạng, trợ giúp tinh thần, cổ vũ khí thế, làm nhanh bước chân, làm nhẹ đôi vai của lớp lớp chiến sĩ hành quân ra trận.

Sau một tháng hành quân vất vả, với địa hình hiểm trở và địch đánh phá chặn đường, cán bộ, chiến sĩ toàn tiểu đoàn đã đến nơi tập kết ở cây số 15 đường Tuần Giáo - Điện Biên. Lúc này ai cũng biết là được tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ, mang mật danh là “Chiến dịch Trần Đình”.

Ngày 17 tháng 1 năm 1954, Tiểu đoàn cùng các đơn vị của Trung đoàn 141 được giao nhiệm vụ mở đường, kéo pháo vào trận địa. Đoạn đường dài hơn chục km, phải băng qua rừng rậm, suối sâu, đèo cao. Mỗi khẩu pháo phải dùng tới 150 người kéo, vừa kéo vừa chèn pháo khỏi tuột. Trong đêm đông giá lạnh và có khi tranh thủ cả ban ngày để nhanh chóng kéo pháo vào trận địa dưới sự đánh phá quyết liệt của máy bay địch. Sau 9 ngày đêm vất vả, căng thẳng và ác liệt, tiểu đoàn đã cùng các đơn vị bạn kéo được pháo vào trận địa bí mật, an toàn.

Tuy nhiên, do tình hình địch thay đổi, ta chuyển từ phương châm “đánh nhanh, thắng nhanh” sang phương châm “đánh chắc, tiến chắc”, tiểu đoàn lại được lệnh kéo pháo ra để chuẩn bị tốt hơn, đảm bảo chắc thắng cho chiến dịch. Ngày 27 tháng 1 năm 1954, tiểu đoàn bắt đầu kéo pháo ra. Kéo pháo vào đã khó, nhiều chiến sĩ bị thương vong, kéo pháo ra còn khó gấp nhiều lần do địch tăng cường ném bom, bắn phá. Hàng chục cán bộ, chiến sĩ hy sinh và bị thương, nhưng vẫn không làm giảm “quyết tâm cao hơn núi” và lòng căm thù “sâu hơn vực thẳm” của toàn đơn vị. Ngày 5 tháng 2 năm 1954, tiểu đoàn đã cùng các đơn vị bạn hoàn thành nhiệm vụ kéo pháo ra tập kết ở cây số 70 đường Tuần Giáo. Đại đội 243 của tiểu đoàn được Bộ Tổng tư lệnh tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Ba.

Như thế, ròng rã trên hai tháng trời, bỏ qua cái tết cổ truyền, tiểu đoàn đã hành quân trên 500 km, tiến hành làm đường, kéo pháo vào rồi lại kéo pháo ra an toàn. Tiếp sau là xây dựng trận địa, một hệ thống trận địa bao vây và tấn công quy mô với hàng trăm km giao thông hào để cơ động, tiếp cận địch với công sự chiến đấu, công sự ẩn nấp cho người và vũ khí, có hầm nghỉ ngơi, sinh hoạt, có hầm cấp cứu thương binh, hầm cấp dưỡng trong lòng đất, đảm bảo cho bộ đội chiến đấu liên tục ngày đêm và dài ngày. Tiểu đoàn cũng đã cùng các đơn vị bạn cơ bản hoàn thành, vượt qua thử thách quyết liệt đầu tiên để bước vào trận chiến đấu lớn.

[chuongxedap]

Vào chiến dịch, Tiểu đoàn được vinh dự cùng các đơn vị bạn đánh trận mở màn, tiêu diệt cứ điểm Him Lam, góp phần mở toang cánh cửa thép phía bắc của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Cụm cứ điểm Him Lam, địch gọi là “Trung tâm đề kháng Beatrice” nằm ở phía đông bắc đường số 41, cách trung tâm Mường Thanh khoảng 2,5 km, gồm 5 điểm cao ở bình độ 500 mét, có độ dốc từ 30° đến 60°, địa hình trống trải, có thể quan sát từ xa. Phía bắc có sông Nậm Rốm ngăn cách, rất thuận lợi cho việc tổ chức phòng ngự.

Tiểu đoàn Lê dương số 3 thuộc bán lữ đoàn Lê dương 13 (DBLE) gồm 4 đại đội chiếm giữ, mục đích để phòng ngự từ xa, ngăn chặn các cuộc tấn công của ta từ phía bắc, đông bắc Mường Thanh. Chúng tổ chức thành 3 cứ điểm (1, 2, 3); mỗi cứ điểm cách nhau khoảng 250 - 300 mét, có thể chi viện cho nhau bằng hỏa lực.

Cứ điểm 1 gồm ba điểm cao do hai đại đội (số 10 và 12) chiếm giữ, có hầm chỉ huy của thiếu tá tiểu đoàn trưởng Pê-gô, đài quan sát pháo binh và một số lính ngụy người Thái làm nhiệm vụ biệt kích, thám báo. Cứ điểm 2 do đại đội 9 chiếm giữ, cứ điểm 3 do đại đội 11 chiếm giữ.

Trang bị vũ khí của tiểu đoàn Lê dương số 3 rất mạnh. Các đại đội đều có các loại súng như: đại liên, trung liên, ĐKZ 57, Bazôka, súng phun lửa, súng bắn ban đêm (hồng ngoại tuyến). Cấp tiểu đoàn có trọng liên 12,7 ly, cối 81 ly. Ngoài ra, còn được 2, 3 tiểu đoàn pháo binh, súng cối từ 105 - 155 ly; 5 đến 10 lượt máy bay chiến đấu trực tiếp chi viện; có 1 - 2 tiểu đoàn bộ binh (dù) có xe tăng ra ứng cứu (phản kích). Khi bị nguy kịch sẽ có 40 khẩu pháo, cối 105 ly, 120 ly từ Mường Thanh, Hồng Cúm sẵn sàng chi viện. Các mục tiêu quan trọng, địch đều đã cho bắn thử, nên trong mọi thời tiết, ngày hay đêm đều rất chính xác.

Địch bố trí hệ thống công sự, vật cản rất hoàn chỉnh. Mỗi cứ điểm có từ 2 - 3 chiến hào khép kín, liên thông, cơ động dễ dàng. Ngoài ra, còn có đường giao thông hào vươn ra phía ngoài để khi cần thiết có thể rút chạy. Hệ thống vật cản có 8 - 9 hàng rào kẽm gai các loại, dày khoảng 80 - 100 mét bao quanh từng cứ điểm mang tính độc lập cố thủ là chính. Hệ thống hỏa lực được bố trí thành nhiều tầng, có thế bắn gần, bắn xa, bắn chéo sườn... khống chế cả 4 mặt, trong đó có một số ụ súng bố trí rất bí mật (hỏa điểm ngầm) để khi ta vào gần, chúng mới nổ súng bất ngờ.

Cụm cứ điểm Him Lam là một trung tâm đề kháng mạnh trong tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, được các tướng tá Pháp - Mỹ đến thị sát đánh giá rất cao, và không phải ngẫu nhiên khi một số tù binh ta bắt được đều khuyên ta không nên đánh vào Him Lam.

Quyết tâm của Bộ Chỉ huy chiến dịch là đánh trận mở màn vào nơi địch bị bất ngờ nhất và là nơi ta có điều kiện tập trung binh hỏa lực vào thời điểm quyết định.

Nhiệm vụ này được giao cho Đại đoàn 312 (thiếu Trung đoàn 165) đảm nhiệm với nguyên tắc “phải đánh thắng trận đầu”, kết thúc trước 24 giờ để loại trừ phản kích lớn của địch.

[chuongxedap]

Trung đoàn 141 được giao nhiệm vụ tiến công trên hướng chủ yếu, có nhiệm vụ tiêu diệt cứ điểm 1 và 2. Trung đoàn 209 (thiếu tiểu đoàn 166) đảm nhiệm hướng thứ yếu, có nhiệm vụ tiêu diệt cứ điểm 3, chặn đánh viện binh và địch rút chạy. Nhiệm vụ tiêu diệt cứ điểm 2 do Tiểu đoàn 428 (Trung đoàn 141) phụ trách; tiêu diệt cứ điểm 3 do Tiểu đoàn 130 (Trung đoàn 209) đảm nhiệm.

Tiểu đoàn 11 với danh hiệu Tiểu đoàn Phủ Thông, đơn vị có truyền thống đánh công sự vững chắc được giao nhiệm vụ tiêu diệt cứ điểm 1 mạnh nhất trên hướng chủ yếu và là vị trí chỉ huy của cụm cứ điểm Him Lam để mở màn chiến dịch Điện Biên Phủ. Đây là vinh dự lớn, đồng thời cũng là trách nhiệm nặng nề. Toàn tiểu đoàn đã nâng cao khí thế và quyết tâm khi đón nhận nhiệm vụ lịch sử này.

Thử thách ác liệt đầu tiên là toàn tiểu đoàn phải tự đảm nhiệm lấy việc xây dựng chiến hào, làm đường tiến công của đơn vị song song với việc cấu trúc trận địa xuất phát xung phong. Đêm 11 tháng 3 năm 1954, tận dụng tối trời, trăng non đã lặn, cả tiểu đoàn triển khai từ cửa rừng, vượt qua sông Nậm Rốm, lách cỏ lau, hướng tới cứ điểm 1, cải tạo mặt đất thành đường giao thông hào uốn lượn theo hình chữ chi... Ngay ngày hôm sau, địch đã phát hiện cho xe tăng, xe ủi đất và trên một đại đội lính san lấp lại. Đêm 12 tháng 3 năm 1954, mặc dầu địch dùng hỏa lực bắn cầm canh, cản trở, nhiều đồng chí hy sinh, bị thương, sức lực bị tiêu hao nhưng toàn tiểu đoàn vẫn tiếp tục khơi đào lại suốt đêm, làm kỳ được chiến hào để chuẩn bị tiến công.

Ban ngày, toàn đơn vị lại tiếp tục nghiên cứu sa bàn để nhận rõ địa hình và quán triệt cách đánh. Do tích cực điều tra địa hình, đại đội trưởng Hà Văn Nọa đã phát hiện ra những bất hợp lý trong các mũi tấn công, báo cáo trên điều chỉnh lại, nên đã tránh được sự trùng hướng giữa các mũi của Tiểu đoàn 11 và Tiểu đoàn 428, nếu không sẽ xảy ra đánh nhầm nhau.

Nhiệm vụ của từng đại đội đã được Tiểu đoàn trưởng Hoàng Khắc Ân hạ mệnh lệnh rõ ràng. Đại đội 243 làm nhiệm vụ thê đội 1; đại đội 241, đại đội 245 làm nhiệm vụ thê đội 2. Đại đội trợ chiến bố trí sát vị trí chỉ huy của tiểu đoàn. Công tác chính trị đã quán triệt mục đích, ý nghĩa, khó khăn, thuận lợi của trận đánh mở màn chiến dịch lịch sử. Những khó khăn vướng mắc về kỹ thuật, chiến thuật được các hội nghị quân sự dân chủ, các tổ ba người bàn bạc giải quyết... nên đã xây dựng được quyết tâm của cán bộ, chiến sĩ, khơi dậy lòng tự hào và tin tưởng hoàn thành nhiệm vụ. Sự cổ vũ của hậu phương với những lá thư nhà báo tin thắng lợi của cải cách ruộng đất, nông dân đã có ruộng cấy, trâu cày, càng làm nức lòng cán bộ, chiến sĩ. Những sách báo do Mặt trận và Đại đoàn gửi xuống từng đại đội; những bản tin chiến thắng trên các mặt trận toàn quốc; những cuốn sách “Thượng Cam Lĩnh”, “Ngày và đêm ở Stalingrát” được đọc cho nhau nghe. Việc trang trí hầm, hào với những chùm hoa rừng càng làm tăng thêm niềm lạc quan, tin tưởng của cán bộ, chiến sĩ trước giờ chiến đấu.

Ngày 11 tháng 3 năm 1954, Bác Hồ gửi thư động viên cán bộ, chiến sĩ toàn Mặt trận; đồng thời lệnh động viên của Đại tướng Võ Nguyên Giáp mở cuộc tấn công vào tập đoàn cứ điểm cũng được gửi tới. Cán bộ, chiến sĩ toàn mặt trận càng thêm nức lòng, quyết tâm, quyết chí lập công.

15 giờ, ngày 13 tháng 3 năm 1954, các mũi được lệnh ra chiếm lĩnh giao thông hào, chờ lệnh tấn công. Văn công của đại đoàn, văn công xung kích của Tổng cục Chính trị ra tận chiến hào ca hát, động viên chiến sĩ xuất kích.

[chuongxedap]

17 giờ 5 phút, Đại tướng Võ Nguyên Giáp hạ lệnh mở màn chiến dịch lịch sử.

Đòn hỏa lực phủ đầu mang tên “Sấm Rền” của trên 40 khẩu pháo từ 75 - 105 - 120 ly bất ngờ giáng xuống đầu địch, gây cho chúng nhiều thiệt hại: tại Him Lam, nhiều ụ súng, chiến hào, giao thông hào bị phá hủy. Thiếu tá Tiểu đoàn trưởng Pêgô cùng 3 sĩ quan tác chiến chết ngay trong hầm chỉ huy; điện đài bị phá hủy, liên lạc giữa Him Lam và Mường Thanh bị cắt đứt.

Tại trung tâm Mường Thanh , khói lửa mù mịt, các trận địa pháo tê liệt, không kịp phản ứng đối phó, 12 khẩu trọng pháo và súng cối bị đánh hỏng, một kho xăng bốc cháy, nhiều công sự sụp đổ. Viên đại tá Gô-sê chỉ huy phân khu trung tâm cùng ban tham mưu chết ngay trong hầm, điện thoại nhiều nơi bị phá hủy, không liên lạc được với các cứ điểm.

Được sự yểm hộ của pháo binh, các đại đội của Tiểu đoàn, sau khi vượt qua rừng cây, vượt qua cầu ngầm công binh bắc qua sông Nậm Rốm và một quãng trống trải gần 1,2 km mới tiếp cận được giao thông hào để tới chân cao điểm thứ nhất Him Lam, hướng đột phá vào cứ điểm.

Ở bến vượt, pháo binh địch bắn hỏng cầu ngầm, một số thương vong, nhiều chỗ phải dừng lại băng bó cho nhau, nhưng đại bộ phận vẫn dũng mãnh, nhanh chóng xông lên hướng cửa mở.

Trong khi pháo bắn cấp tập, quân địch chưa kịp phản ứng, tiểu đoàn trưởng Ân phát lệnh cho hỏa lực của trợ chiến và đại đội 243 đồng loạt chĩa vào các ụ súng trên tuyến cứ điểm, hỗ trợ cho bộc phá lên mở hàng rào. Lớp hàng rào thứ nhất, thứ hai, rồi thứ ba, thứ tư đã bung lên, mở đường cho các tổ bộc phá tiếp theo và xung kích ở phía sau xông lên vượt qua đồi Yên Ngựa, thì một tình huống bất ngờ xảy ra: quân địch đã hồi phục lại sau đợt cấp tập. Các cỡ súng bắn thẳng, bắn cầu vồng trên cứ điểm, tập trung ngăn chặn đường tiến quân trên hướng cửa mở của tiểu đoàn. Hỏa lực pháo binh của địch ở trung tâm Mường Thanh lúc đầu bị tê liệt vì pháo ta uy hiếp cũng dần dần hoạt động trở lại, bắn phá từ chân đồn kéo dài tới bờ sông Nậm Rốm. Chớp lửa không ngớt bùng lên dữ dội kéo theo những cột khói mù mịt. Thương vong tăng rất nhanh, Tiểu đoàn phải điều bộc phá của các đại đội 241, 245 lên bổ sung cho đại đội 243. Cầu tre hoàn toàn bị phá hủy, mọi thông tin liên lạc chạy bộ với Trung đoàn bị cắt đứt. Các hỏa điểm trên cứ điểm 1 không ngừng trút đạn xuống khu vực cửa mở, trong đó có hỏa điểm bí mật (ngầm) cạnh cửa mở bắn rất dữ dội, và hỏa điểm nhô ra ở cứ điểm 2 bắn chéo sườn. Ngoài ra còn xuất hiện trận địa pháo ở cao điểm 210 bắn chặn trước hàng rào kẽm gai làm cho các chiến sĩ bộc phá thương vong nặng.

Nhiều chiến sĩ trúng đạn phải nằm lại băng bó tại chỗ vì chuyển xuống phía sau không kịp. Y tá Lương Văn Vọng bị thương hai lần, một lần ở chân và một lần ở bụng, vẫn lấy thân mình che chở để băng bó cho các thương binh nặng, rồi lại cố gắng chuyển thương binh về phía chân đồi, nêu gương xuất sắc của một chiến sĩ quân y.

Trong các chiến dịch trước đây, chưa có trận chiến đấu nào của Trung đoàn, Tiểu đoàn mà việc mở cửa đột phá tiền duyên lại ác liệt và kéo dài tới 5 giờ liền, hứng chịu hàng ngàn quả đạn pháo như trận đánh vào cứ điểm 1 Him Lam này. Ở đây địch đã bắn tới gần 6.000 quả đạn pháo 105 và 155 ly, nhằm hy vọng cầm cự kéo dài, chờ lực lượng phản kích từ Mường Thanh ra cứu nguy.

[chuongxedap]

Trong khi đó, tin chiến thắng ở cứ điểm 2 và 3 được thông báo, làm cho cán bộ, chiến sĩ toàn Tiểu đoàn ở hướng chính càng bức xúc. Lúc này địch lại dồn hỏa lực ở Mường Thanh và cả Hồng Cúm vào cứ điểm 1. Cuộc chiến đấu mở đột phá khẩu càng gay go quyết liệt.

Thê đội 2 được điều lên. Đồng chí Huống - Tiểu đoàn phó cũng lên tận cửa mở, cùng Đại đội trưởng Nọa và Đại đội phó Hiệu trong Ban chỉ huy Đại đội 243 quan sát, nghiên cứu phát hiện những ụ súng ngầm bố trí rải rác ở các chướng ngại vật dày đặc từ hai bên cửa mở bắn lướt sườn sang đội hình tiến quân của Tiểu đoàn. Đại đội phó Hiệu cũng đồng thời phát hiện những hỏa điểm mai phục di động sau các hàng rào bên trong cứ điểm, xuất hiện bất ngờ, nhằm vào quân ta lên mở đột phá khẩu. Sau khi phát hiện, Tiểu đoàn trưởng Ân quyết định sử dụng trung đội bộc phá dự bị và một khẩu ĐKZ cùng 4 trung liên hướng vào diệt các mục tiêu đã phát hiện, yểm hộ đắc lực cho các chiến sĩ bộc phá mở nốt 3 hàng rào cuối cùng. Lô cốt tiền duyên phút chốc bị tiêu diệt. Chiến sĩ Phạm Văn Nhâm - Tiểu đội phó thuộc Đại đội 245 đã dũng cảm mang bộc phá áp sát hàng rào cuối cùng, giật nụ xòe, đợi cho lửa lem lém cháy mới chạy xuống.

Đường vào cứ điểm đã mở rộng, xung kích nhảy khỏi chiến hào, vượt qua cửa mở, xông thẳng vào tung thâm. Lúc này pháo của địch ở Mường Thanh và Hồng Cúm không dám nã vào đồn, sợ bắn vào quân còn lại của chúng.

Chính trong thời điểm này, khi nhận được báo cáo, Đại đoàn trưởng Lê Trọng Tấn ra lệnh cho các đơn vị đã chiếm được cứ điểm 2 và 3 phối hợp đánh sang cứ điểm 1, yểm hộ, tiêu diệt các hỏa điểm mai phục và di động của địch, nhưng anh em không tìm ra đường giữa bãi mìn và dây thép gai dày đặc của địch.

Riêng pháo binh, được sự chỉ điểm của tác chiến Tiểu đoàn đã bắn chế áp, phối hợp cùng đơn vị, tạo điều kiện mở đột phá khẩu.

Sau 2 phát pháo trắng vọt lên trời báo hiệu lệnh xung phong, các đơn vị thuộc thê đội 1, 2 dưới sự chỉ huy thống nhất đã phát huy tinh thần chủ động sáng tạo, đánh địch trong tung thâm. Lúc này địch càng mất tinh thần. Ta áp dụng chiến thuật thọc sâu, chia cắt không cho quân địch co cụm để tiêu diệt từng lô cốt còn lại, vừa tác chiến, vừa địch vận gọi hàng. Ban chỉ huy Đại đội 243 do các đồng chí Nọa, Chắt, Hiệu, Nghịch thống nhất chỉ huy, chỉ cho các trung đội, tiểu đội hướng thọc sâu, vượt nhanh trên khoảng trống, tiếp cận nhanh, chia cắt địch.

Tiểu đội trưởng Nguyễn Hữu Oanh - chiến sĩ thi đua của đơn vị, dẫn đầu mũi nhọn lao lên như cơn lốc. Bị chặn lại trước 3 lô cốt, Oanh không hề lưỡng lự, với tiểu đội chỉ còn 7 người, phân công 6 chiến sĩ đánh vào các lô cốt nhỏ, còn riêng Oanh phụ trách một lô cốt còn lại. Với một động tác rất thuần thục, Oanh bí mật trườn tới, ném thủ pháo vào lỗ châu mai, lô cốt bị tiêu diệt. Trung đội phó Hội bị thương, súng hỏng vẫn dựa vào góc hào, sửa súng tiếp tục đánh địch theo cách đánh sở trường, lia tiểu liên chặn địch và dùng thủ pháo tiêu diệt gọn. Trung đội trưởng Tuệ vừa đánh vừa chú ý gom súng đạn của anh em bị thương vong, một mình ném 14 quả lựu đạn và thủ pháo, dùng tiểu liên sát thương nhiều địch và cùng đồng đội bắt hơn 20 tên Lê dương sau khi tự mình xách quả bộc phá 10 kg đánh vào hầm cố thủ của địch, mặc cho khắp mình bị sây sát hàng chục vết thương. Thê đội 2 do Đại đội trưởng Mễ và Chính trị viên Đại, vốn là những chiến sĩ Phủ Thông kỳ cựu dẫn đầu, vẫn không ngại giáp lá cà trong công sự địch. Địch chết ngổn ngang trong công sự, ụ súng; những tên sống sót rống lên khiếp sợ.

[chuongxedap]

Ở mũi khác, Đại đội trưởng Thiêm và Chính trị viên Trí Việt chỉ huy, chia nhau mỗi người nắm một cánh, linh hoạt vận dụng cách đánh, lúc ở giao thông hào dượt địch, chia cắt đội hình của chúng, vừa sử dụng tiểu liên, thủ pháo áp đảo địch. Đại đội trưởng bị thương, chính trị viên lập tức thay thế chỉ huy, không quên nhắc nhở anh em kêu gọi địch vận.

Trước hàng dãy chiến hào sạt lở, lô cốt cũng không còn nguyên vẹn, bọn địch xô nhau “tiến thoái lưỡng nan”, dồn đi dồn lại trong những đoạn chiến hào chặt hẹp không dám thò đầu lên khỏi chiến hào, giơ tay lên hàng. Nhiều tên trong hầm khiếp sợ, không dám liều lĩnh chống cự, ngoan ngoãn chui ra khỏi hầm, chắp tay lạy như tế sao. Một số sống sót ở các ngách cũng lách ra, lẩy bẩy giơ tay xin hàng.

Lúc này là 23 giờ 30 phút, cứ điểm số 1 của trung tâm đề kháng Him Lam chỉ còn là một đống đổ nát, lô cốt, ụ súng, đường hào đều bị phá vỡ. Quân ta hoàn toàn làm chủ, hoàn thành nhiệm vụ trước thời gian quy định 30 phút. Toàn bộ quân địch ở cụm cứ điểm Him Lam có trên 750 tên. Riêng cứ điểm 1 do Tiểu đoàn 11 tấn công, có khoảng 350 tên nay chỉ còn là những xác chết nằm la liệt khắp nơi và gần 50 tên bị bắt.

Từ trung tâm Mường Thanh, một cột ánh sáng chiếu thẳng lên trời tới 5 phút. Phải chăng đó là dấu hiệu cáo chung của trung tâm đề kháng mạnh đầu tiên của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Các con số 3 và 13 của ngày 13 tháng 3 năm 1954 và của 3/13 DBLE (tiểu đoàn 3 của bán lữ đoàn Lê dương “số 13” sao mà lại có sự trùng hợp lạ kỳ!).

Ngày hôm sau, ta thực hiện một cử chỉ nhân đạo, cho phép địch đến lấy xác chết và thu gom số bị thương.

Him Lam, trận đánh mở màn chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ đã diễn ra vô cùng ác liệt, mở đường cho các lực lượng của ta áp sát vào trung tâm Mường Thanh và như nhận xét của tướng Đờcátxtơri: “Mất Him Lam, Bộ chỉ huy quân Pháp như bị một gáo nước lạnh dội lên đầu. Thất bại nặng nề và bất ngờ đã gây nên sự sụp đổ về tinh thần cho quân đội chiếm đóng, từ chỗ tin tưởng tuyệt đối đến chỗ quá bi quan”.

Với chiến thắng Phủ Thông (25-7-1948), Đại tướng Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp đã nhận xét “Tiểu đoàn Phủ Thông đã mở đầu cho truyền thống đánh cứ điểm của quân đội ta”. Ngày nay, chiến thắng Him Lam, tiểu đoàn đã tô đậm thêm truyền thống vẻ vang đó.