Nhân dân bất diệt

[Giangtvx]

        Và khi thằng bé đi qua những cánh đồng ruộng, khi nó nằm ngủ trong rừng hoặc trong một gian nhà chứa cỏ, nó biết đích xác rằng bồ nó đang đi về phía nó, rằng bố nó đương tìm nó. Thiu thiu ngủ, nó nghe thấy Va-xi-li Các-pô-vích nói chuyện rì rầm với bà chủ nhà :

        - Tôi đã đi qua bốn mươi thôn xóm. - Ông lão nói - Nói về chế độ, tôi đã thầy một thứ chế độ quái gở. Thật là đáng lợm giọng. Thế mà có những kẻ nghĩ bụng: "Ít ra thì ruộng đất cũng đỡ bát nháo chi khươn". Ở một làng, chúng nó bắt vắt sữa bò theo danh sách: hai ngày một lần, bọn lính đến mang sữa đi. Đấy, cứ y như chúng cho bà con nông trường thuê bò sữa vậy. Chính những con bò ấy lại là của bà con. Ở một làng khác, chúng ra lệnh cho đàn ông đem giày ủng của mình lại. Rồi thì các nông trường viên cứ việc đi đất. Chúng nó đặt tề khắp nơi. Thế là bọn tề đi đè đầu đè cổ nhân dân, nhưng chính họ cũng chẳng làm chủ được bản thân họ. Chính họ cũng sợ bọn Đức đến mất ăn mất ngủ. Nhân dân đã cùng đường rồi; làm thế này, không được! Làm thế khác, lại càng không được. Và quân Đức nói: "Về ruộng đất thì chưa có gì dứt khoát". Tôi, tôi đã qua khối làng! Thế mà chằng thấy lấy một con gà. Chúng chẳng để sót một con; chúng đã vặn cổ sạch cả. Một ông lão bị chúng giết, vì ông ta trèo lên mái nhà ngó về phía đông để ngóng xem may ra anh em bộ đội có về không. Thế là thằng Đức bắn ông ta một phát. "Chẳng việc gì phải ngóng về phía đông", nó bảo thế. Rồi nó dán bảng la liệt khắp nơi; nhưng ghi những gì, chẳng ai biết. Chỉ thấy toàn những mũi tên chỉ đường. Các bà thì than vãn: suốt ngày đêm chủng nó bắt các bà đốt lò, nấu, nướng. Chúng nó lại còn luôn luôn đứng ám, nói léo nhéo. Bà con lộn cả ruột: chúng xì xồ những gì, họ chẳng hiểu chi cả. Còn chúng nó thì lải nhải như những thằng nửa ngây nửa ngọng: "Này mẹ, này mẹ". Chúng nó không biết xấu hổ trước ông già bà cả ! Chúng cứ tồng ngồng đi đi lại lại. Các bà ấy bảo, đến cả mèo cũng phải phát tởm, bỏ nhà đi biệt. Một bà lão bảo tôi: "Mèo đã phải đi là chuyện không vừa". Ấy thế mà mèo đã bỏ trốn khi thấy mặt chúng. Không cái gì có thể xua đuổi mèo bỏ đi, dù cháy nhà, dù bất cứ một sức mạnh nào trên đời. Thế mà lũ mèo ấy, chẳng ai bảo, đều chuồn ra vườn tuốt! Tôi nhìn và tôi thấy gì? Xem ra thì như đâu vào đấy cả, trật tự lắm; nhưng không, đấy là ngày tận số của chúng ta. Anh thì nghi em. Ở một làng, chúng nó tập hợp bà con nông dân lại và giải thích cho họ, bằng tiếng U-cơ-ren chính cống: "Ai áp bức các anh ? - Nó nói thế - Đó là người Nga, người Do-thái. Nó bảo: - Đó, đó chính là kẻ thù của xứ U-cơ-ren". Các ông già, bà cả đứng đó cứ nín thinh. Nhưng khi ra về, họ nói: "Điều đó thì chúng tôi biết rồi, biết là mọi người ai cũng chỉ muốn hại chúng tôi. Chỉ có người Đức là muốn điều hay cho chúng tôi thôi". Ở một làng khác, chúng nó họp nông dân lại và bảo họ đi xây nhà xí cho một viên tướng. Thế là chúng bắt họ đi hàng năm mươi cây số lấy gạch, đề xây cho ra xây. Có một ông lão nói với tôi: "Thà bị chết treo chứ tôi không chịu nhúng tay vào cái công việc ấy". Thiên hạ cứ thì thào, nhìn nhau nhưng không dám nhìn thẳng vào mắt nữa. Không tin được ai lấy mảy may. Chúng đối xử với nông dân như đối xử với súc vật trong trại: chúng ghi số đi rồi lại ghi số lại, bẳt họ xếp hàng theo cao thấp, đuổi cổ đi... Rồi lại chẳng đến lúc chúng lấy sắt nung đồ đóng dấu vào người họ, treo lên cổ họ những tấm biền có ghi số...

        Lê-ô-nít vừa thức dậy đã cất tiếng nói:

        - Ông ơi, chắc đã đến giờ đi rồi đấy.

        Ông lão không đáp. Lê-ô-nít đảo nhanh mắt nhìn quanh: Va-xi-li Các-pô-vích không còn ở đấy nữa. Cái bọc của ông ta nằm lăn lóc trên một tấm ghế dài. Thằng bé hỏi:

        - Ông cháu đâu rồi ?

        Bà chủ nhà, ngồi bên cửa sổ, nhìn hai cô con gái đang ngủ. Nước mắt chảy ròng ròng trên hai má bà.

        - Chúng nó bắt ông lão đi rồi, bọn khốn kiếp, chúng nó bắt đi ban đêm. - Bà nói - Hôm nay chúng bắt ông lão, ngày mai chúng sẽ bắt đến các con gái bác. Chúng ta chết mất thôi, chết đến nơi rồi.

        Thằng bé chồm lên.

        - Ai bắt ông cháu ? Bắt đi đâu ? - Nó khóc nức lên, hồi.

        - Còn ai nữa hở cháu? - Bà chủ nhà nói.

        Thế là bà nổi tam bành lên với bọn Đức:

        - Ba đời nhà chúng nó chết lòi con ngươi, chết không kịp trông thấy con thấy cái, chết thổ chết tả, chết khô chết héo!

        Rồi bà nói tiếp:

        - Đừng khóc nữa, cháu ơi, bác không đuổi cháu đi đâu, cháu sẽ ở lại đây, bác và các chị sẽ trông nom cháu.

        - Không, cháu không ở đâu - Lê-ô-nít nói,

        - Không ở thì đi đâu ?

        - Đi đến chỗ bố cháu.

        - Khoan tí đã: ấm lò sắp sôi rồi, ngồi đây ăn qua cái gì với bác và các chị đã. Rồi sẽ tính xem cháu nên đi đâu.

[Giangtvx]

        Lê-ô-nít sợ bà chủ nhà sẽ không đề cho nó đi. Nó nhẹ nhàng đứng dậy và đi ra phía cửa.

        - Đi đâu thế cháu ? - Bà chủ nhà hỏi.

        - Cháu ra đây chỉ một phút thôi, - Nó trả lời.

        Vừa ra tới ngoài, nó nhìn cái cửa rồi cẳm đầu chạy.

        Qua phố làng, nó cứ chạy bên những chiếc xe vận tải

        thành xe cao tới ngang những mái nhà tranh; bên cái bếp lưu động có người cấp dưỡng đương nhóm lửa; bên những đám tù binh xô-viết mặt nhợt nhạt, chân đi đất, quần áo bần thỉu và bê bết máu, đương ngồi sau hàng rào chuồng ngựa nông trường, Nó chạy qua những mũi tên màu vàng kẻ trên những cái bảng ghi đầy những chữ gô-tích tô màu đen. Đầu óc nó rối như bòng bong. Nó có cảm tưởng như nó đương chạy trốn bà lão già, trốn hai cô con gái của bà ta đã ra cho nó làm những bài toán số học. Nó cảm thấy hình như bà lão già, đun ấm lò xong, sẽ nhốt nó ở trong căn nhà tranh ảm đạm kia, bắt nó uống nước chè suốt từ sáng đến tối.

        Tới cái cối xay gió, nó dừng lại. Đường rẽ làm hai ngả: một mũi tên màu vàng chỉ hướng đi về làng; còn mũi kia thì chỉ một con đường rộng hằn đầy những vết xe vận tải và chiến xa. Lê-ô-nít bước dấn vào một con đường nhỏ không có mũi tên Đức chỉ và đi về phía rừng mà bóng sẫm nổi lên xa xa. Đã lâu lắm chẳng có xe cộ nào chạy trên con đường ấy. Một chiếc xe bò của nông dân có lẽ đã đi qua đấy vào mùa xuân, vì bánh xe hằn sâu như một cái rãnh trên đất sét đã rắn lại. Một giờ sau, nó tới ria rừng. Nó đói và khát nước. Nắng đã làm nó mệt lả.

        Vào tới trong rừng, nó thấy sợ: lúc thì nó thấy hình như có quân Đức đương nấp sau những gốc cây và bò ra khỏi bụi rậm, rình nó; lúc thì nó tưởng như thoáng thấy những con lợn lòi đen trũi, giống như những con lợn lòi ở vườn bách thú, với những cái sừng dài và cái mõm trên hếch hếch. Nó muốn kêu gọi ầm lên, nhưng sợ bị lộ nên cứ lẳng lặng đi. Có lúc, nó kinh hoàng và thất vọng ghê gớm, không sao chịu nổi, đến nỗi nó kêu lên một tiếng và cắm đầu chạy. Nó chạy bừa chằng cần biết đến đường sá, chỉ dừng lại khi cảm thấy đã đứt hơi. Lúc đó, nó ngồi xuống thở lấy lại sức, rồi lại đi. Có những lúc nó lại hoan hỉ với một niềm tin chắc chắn. Hình như nó thấy bố nó đương tiến về phía nó với cái bước chân dài và bình thản của ông, đương chăm chú nhìn sục vào trong rừng rậm và đi gần tới nó mãi.

        Ở một chỗ trong rừng, thấy có nhiều trái nạc, nó bèn hái lấy. Rồi thì nhớ đến một cuốn sách nói rằng gấu hay đến hái những trái phúc bồn ở những cánh rừng thưa, thế là nó vội đi sâu vào rừng.

        Bất thình linh, nó thoáng thấy một người ở giữa đám cây. Nó dừng lại và nép vào một thân cây to, quan sát.

        Người kia, súng cầm tay, đương nhìn về phía chỗ thằng bé nấp. Chắc hẳn là hắn đã nghe thấy tiếng chân của nó. Lê- ô-nít cứ nhìn, nhìn mãi - một bóng râm dày làm cho nó không trông rõ người kia. Một tiếng kêu vui mừng thét lên giữa những lùm cây. Người chiến sĩ Hồng quân tỳ súng lên vai, trong khi đó thằng bé lao về phía anh ta, kêu rầm lên:

        - Đừng bắn.,. Đừng bắn... chú ơi, cháu đây, cháu đây !... Nó chạy lao về phía người chiến sĩ Hồng quân và nức nở bám chặt hai tay vào áo va-rơi của anh ta, mạnh đến nỗi ngón tay của nó nhợt nhạt cả đi.

        Anh lính xoa đầu nó, nói:

        - Cháu chạy đi đâu mà sứt chân, bật máu ra thế kia ? Kìa, đừng bíu lấy chú như thế; chú có đuổi cháu vào rừng đâu ?

        Anh ta thở dài và nói tiếp:

        - Có lẽ thằng con chú cũng đương lang thang trong rừng như thế này. Bọn Đức có bắn chết chú hai lần đi nữa, chú cũng không chịu nằm yên dưới đất, nếu chúng còn làm chủ ở đây. Chú sẽ vùng dậy.

        Lát sau, Lê-ô-nít đã nằm dài trên một lớp đệm lá. Nó đã ăn uống no say, hai chân đã rửa sạch. Nó đeo một chiếc dây lưng có cái túi da thật, trong đó nó đựng khẩu súng lục bằng sắt tây của nó. Có những sĩ quan ngồi quây bên nó và nó nói chuyện quân Đức cho họ nghe.

        Thấy Bô-ga-rép đi tới, mọi người đứng dậy.

        - Này, chú thiểu sinh quân, - Bô-ga-rép nói - chú sẽ được gặp bố ngay thôi. Ngay ngày mai cũng nên. Thôi, để cho nhà du lịch của chúng ta nghỉ ngơi một chút, các đồng chí ạ.

        - Cháu chẳng muốn nghỉ tý nào. - Thằng bé nói - Lát nữa cháu sẽ chơi cờ với chú đại úy.

        - Thế là đồng chí đã tìm được một ông bạn cờ mới rồi đấy, phải không, đồng chí Ru-mi-an-xép ? - Bô-ga-rép mỉm cười, hỏi.

        - Vâng, hai chú cháu tôi sẽ làm một ván - Ru-mi-an- xép trả lời.

        Họ bày quân cờ ra. Ru-mi-an-xép bỗng sa sầm nét mặt, đăm đăm nhìn bàn cờ. Những phút dài dằng dặc trôi qua.

        - Sao chú không chơi nữa ? - Thằng bé hỏi. Ru-mi-an-xép đứng phắt dậy. Anh phác một cử chỉ mệt mỏi và bước thật dài về phía rừng.

        - Chú bé đừng bực mình. - Một hạ sĩ quan pháo binh ngồi bên thẳng bé nói - Đại úy nhớ tới đống chí chính trị viên của mình đấy: hai người vẫn thường đánh cờ với nhau.

        Trong khi đó, Ru-mi-an-xép vẫn đi không ngoảnh lại. Anh lầm bầm:

        - Xéc-giơ ơi, không bao giờ mình còn được đánh cờ với cậu nữa, không bao giờ, cho tới ngày thế giới tận số.

[Giangtvx]

NGÀY MAI TIẾU ĐOÀN SẼ CHIẾN ĐẤU

        Doanh trại đóng giữa rừng như nằm ỳ trong yên lặng.

        Nhưng có lẽ suốt đời, không bao giờ Bô-ga-rép mệt như trong những ngày chuản bị chọc thủng phòng tuyến quân Đức này. Ban đêm, hầu như anh không chợp được mắt, trí óc và nghị lực của anh căng thẳng đến tột độ. Và sự căng thẳng ấy truyền sang mọi người: sang các sĩ quan và sang binh lính. Bô-ga-rép lên lớp nói chuyện với các chiến sĩ Hồng quân; các sĩ quan thì chăm lo đến việc luyện tập quân sự. Liên lạc điện thoại đã được đặt giữa các bộ phận. Sáng sáng, người báo vụ vô tuyền điện thu những bản thông cáo của thông tấn xã Liên- xô phát đi; người ta đánh máy ra nhiều bản và một chiến sĩ thông tin cưỡi luôn một chiếc mô-tô cướp được của Đức, phóng xuyên rừng đem phát cho các chiến đấu viên. Buổi sáng, nhiều tổ nhỏ đi tuần tiễu. Họ theo dõi quân Đức, thu thập tin tức vận chuyển quân và các đoàn xe của chúng. Trang bị của chiến sĩ đã được chấn chỉnh lại; kỷ luật càng nghiêm hơn bao giờ hết. Ai không chào chỉ huy của mình đều bị phạt. Báo cáo có làm đúng theo điều lệnh mới được nhận. Nhưng, đi đôi với

        kỷ luật nghiêm ngặt áp dụng một cách triệt đề, không ai được vi phạm, tình đồng chí giữa sĩ quan và binh lính vẫn mỗi ngày một tăng cường. Những người chưa dày dạn và nhút nhát nhất dần dần được làm quen với nguy hiểm: họ được giao nhiệm vụ đánh những tên Đức đi mô-tô, bắt những lính liên lạc, tiêu diệt những xe vận tải đi lẻ. Lúc đầu, họ có những trinh sát viên dày dạn kinh nghiệm đi kèm, tiến tới họ được hành động độc lập, tùy theo sức của bản thân mình và thành bại là tùy ở chính mình. Buổi chiều, Bô-ga-rép lại thông báo cho các sĩ quan tinh hình chiến sự. Lòng tin tưởng của anh vào thắng lợi sắp tới, một lòng tin tưởng được củng cố trong sự đánh giá chính xác những thử thách lớn lao của những tháng chiến tranh đầu tiên, có sức mạnh thuyết phục lòng người.

        - Tôi cứ lộn cả tiết khi nghe bọn Đức nói lải nhải mãi: chiến tranh chớp nhoáng. - Ru-mi-an-xép nói - Chúng nó quy định những thời hạn ngắn ngùi: ba mươi nhăm ngày để đánh chiếm Mát-xcơ-va, bảy mươi ngày đề kết thúc chiến tranh. Thành ra vô tình, mỗi buổi sáng khi thức dậy, chúng ta lại đếm: đánh nhau đã được năm mươi ba ngày rồi đấy, và rối đã đến ngày thử sáu mươi mốt, sáu mươi hai, bảy mươi mốt. Chúng nó ắt phải tự nhủ thầm: "Nếu không phải là ngày thứ bảy mươi, thì sẽ là ngày thử một trăm bảy mươi. Thì đã làm sao! Ngày giờ có quan trọng gì".

        - Có chứ, cái quan trọng chính là ngày giờ. - Bô-ga-rép nói-Kinh nghiệm của tất cả các cuộc chiến tranh nước Đức đã tiến hành chửng tỏ rằng nước Đức không thể chiến thắng trong một cuộc chiến tranh dài hơi. Cứ nhìn vào bản đồ là đủ hiểu vì sao bọn Đức lúc nào cũng chỉ luôn mồm cái tiếng "chiến tranh chớp nhoáng" ấy. Đối với chúng, chiến tranh chớp nhoáng là thắng lợi. Một cuộc chiến tranh kéo dài là thất bại nắm chắc.

        Bô-ga-rép nhìn các sĩ quan và nói:

        - Các đồng chí, đồng chí chiến sĩ mà tôi phái đi vượt qua mặt trận để bắt liên lạc với bộ tham mưu tập đoàn quân đã trở về hôm nay. Tôi nghĩ rằng ngày mai, chúng ta cần phải xuất kích.

        Anh ở lại một mình với Ru-mi-an-xép. Nằm bên nhau trên bãi cỏ, họ xem bản đồ. Công tác trinh sát tiến hành ngày đêm đã cung cấp cho họ dồi dào tin tức.

        Ru-mi-an-xép vạch ra rất chính xác điểm yếu nhất trong phòng tuyến Đức.

        - Nếu chủng ta đi lối rừng thì thuận lợi cho việc tập trung bộ đội. Ta cứ theo đường rừng ra tận bờ sông. Như vậy, tôi cho rằng nếu ta đi đêm, nắm chắc sẽ có thể sang được tới bờ sông bên kia. Đơn vị sẽ bí mật qua được sông.

        - Sao, thế nào ? - Bô-ga-rép nói - Đồng chí Ru-mi-an- xép, đồng chí là một sĩ quan xô-viết xuất sắc, một cán bộ pháo binh thông minh và có trình độ, tại sao đồng chí lại có thể phạm một sai lầm ngớ ngẩn như vậy?

        - Ngớ ngẩn?-Ru-mi-an-xép sửng sốt nói - Tôi đảm bảo với đồng chí là qua sông ban đêm thì sẽ giữ được bí mật. Ở quãng này, binh lực của địch thưa thớt. Tôi đã đích thân đi điều tra.

        - Đấy, đấy, chính đấy là chỗ sai lầm ngớ ngẩn của đồng chí.

        - Sao lại thế, đồng chí chính ủy?

        - Còn sao nữa? Đây là một đơn vị chính quy bố trí ở sau lưng quân địch, thế mà đống chí lại xui người ta lợi dụng đêm tối chuồn đi, không bắn một phát súng! Bỏ lỡ một cơ hội tốt như thế này! Không, không bao giờ. Chúng ta không cần tìm hiểu đâu là chỗ trống trong phòng tuyến quân Đức. Ngược lại, phải chớp được điểm nào tập trung nhiều phương tiện khí tài nhất để quật cho nó một đòn tập hậu. Chúng ta sẽ đè bẹp kẻ địch và sẽ rút ra một cách chiến thắng, gây cho chúng những tồn thất chua cay. Không thể khác được!

[Giangtvx]

        Ru-mi-an-xép nhìn Bô-ga-rép một rất lâu. Anh nói:

        - Xin lỗi đồng chí. Đúng, chúng ta có thể giáng một đòn chứ không phải chỉ chuồn một cách êm thấm.

        - Ồ, không sao, không sao. - Bô-ga-rép tư lự nói - Trong chiến tranh, bản năng tự vệ thường hay chơi xỏ người ta. Không bao giờ được quên rằng chúng ta có mặt ở đây là để tiến hành một cuộc đấu tranh một mất một còn, đào chiến hào là để nấp bắn chứ không phải để rúc chết ở đấy, ẩn nấp trong hố là để bảo vệ mình cho một cuộc tấn công quyết liệt sẽ tiền hành một giờ sau. Thế mà có lúc người ta lại tưởng rằng hầm hố làm ra cốt để chui rúc vào đó, không có mục đích nào khác... Triết lý đó có thể nói một cách thật đơn giản: chúng ta ở sau lưng quân địch là để tấn công bất thần, chứ không phải để lẩn trốn trong rừng. Có đúng thế không ?

        - Đúng thế, rất đúng.

        Trung úy Cơ-lê-nốp-kin tiến đến.

        - Xin lỗi đống chí chính ủy, - Anh nói và theo thói quen, nhìn vào đồng hồ - chúng ta có khách.

        - Ai vậy ? - Bô-ga-rép hỏi và đưa mắt nhìn người cán bộ quân sự đứng bên Cơ-lê-nốp-kin.

        Rồi anh reo lên:

        - Ồ, đồng chí Cô-xlốp, người đại đội trưởng trinh sát cừ khôi của chúng ta đây mà!

        - Theo lệnh của thiếu tá Méc-xa-lốp, trung đoàn trưởng trung đoàn III, thượng úy Cô-xlốp đến nhận công tác dưới quyền đồng chí. - Người kia lớn tiếng báo cáo, dần từng tiếng một cách quá đáng.

        Đôi mắt nâu linh lợi của anh ta tươi cười như khi họ gặp nhau lần đầu tiên.

        - Nói "tôi đến" là không đúng chữ. "Tôi bò sấp" thì đúng hơn. - Cô-xlốp nói nhỏ với Ru-mi-an-xép.

        Ngồi bên Bô-ga-rép, anh trình bày cặn kẽ kế hoạch phối hợp tấn công do Méc-xa-lốp thảo ra. Anh giải thích bản kế hoạch tinh vi ấy từng điểm một. Thời gian tập kết và phát hỏa, hệ thống pháo hiệu hiệp đồng tác chiến, tất cả đã được dự tính, cho tới từng chi tiết nhỏ. Anh chỉ rõ địa bàn hoạt

        động của xe tăng ta, và những điểm mà hỏa lực pháo binh, súng cối ta sẽ bẳn vào. Anh cho biết đường cái sẽ bị cắt đứt ra sao, quân Đức sẽ cố đưa đội dự bị lên theo đường nào, và pháo binh sư đoàn sẽ bắn phá con đường địch có thế rút như thế nào, Anh trao cho Bô-ga-rép một chiếc đồng hồ vàng và nói:

        - Đồng chí Méc-xa-lốp bảo tôi trao cho đồng chí chiếc đồng hồ của đồng chí ấy; đồng chí ấy đã có một cái khác mạ kền. Cả hai đồng hồ đã điều chỉnh khớp từng giây.

        Bô-ga-rép cầm chiếc đồng hồ quả quýt, lật đi lật lại trong tay, rồi đem so với đồng hồ đeo tay của mình: chiếc đồng hồ quả quýt chậm hơn bốn phút.

        - Tốt! - Anh nói,

        Anh cười và nghĩ bụng: "Mình đã thốt ra với Méc-xa- lốp một lô những lời lẽ không lấy gì làm êm ái lắm, như vậy cũng có lẽ không nên, Anh ta quả là một sự bí ẩn lớn".

        - Đồng chí sẽ chỉ huy tiểu đoàn ta, - Anh nói với Cô-xlốp - Còn đồng chí, đồng chí Ru-mi-an-xép, đống chí phải xuất phát khi chập tối. Pháo nặng đi trong rừng gay đấy.

        - Không có trở ngại gì dọc đường cả; chúng tôi đã cho sửa đường bằng cách lót cành - Ru-mi-an-xép trả lời. Với anh ta, mọi việc bao giờ cũng được chuẩn bị sẵn sàng từ trước.

        - Tốt lắm! - Bô-ga-rép nói - Chỉ còn một điều không ổn: chẳng có gì hút cả, Có thuốc lá không, đồng chí Cô-xlốp?

        - Thưa đồng chí chính ủy, tôi không hút. - Cô-xlốp lúng túng trả lời - Chắc đồng chí giận tôi đến chết được nếu đồng chí biết là Méc-xa-lốp đã giục mãi tôi mang hai gói thuốc cho đồng chí. Tôi đã từ chối, bảo rằng: "Các đồng chí ấy có rồi, có rồi",

        - Trời, lại thế nữa! - Ru-mi-an-xép chán ngán nói -  Có biết đâu ở đây chủng tôi cứ phải hút lá cỏ dại hoài.

        - Phải, đồng chỉ tử tế với chúng tôi quá - Bô-ga-rép nói - Thế Méc-xa-lốp đưa cho đồng chí thuốc gì ?

        - Một bao xanh vẽ hình núi trắng và một người kỵ sĩ. Thuốc "Ca-dơ-bếch" thì phải.

        - Tất nhiên là thuốc "Ca-dơ-bếch" rồi. - Bô-ga-rép nói - Thuốc ấy xóc lắm nhỉ, đồng chí Ru-mi-an-xép ?

        - Đúng là đen thật - Ru-mi-an-xép cười, nói - Cậu có lẽ là người sĩ quan trinh sát độc nhất trong quân đoàn không biết hút thuốc. Số phận rủi ro nào lại gắn bó cậu với chúng tôi thế, không biết ?

        - Thôi, các đồng chí, chia tay thôi! - Bô-ga-rép nói - Còn khối việc phải làm.

        Đi được mấy bước, Cô-xlốp hỏi nhỏ:

        - Mi-san-xki dạo này cậu ấy ra sao rối ?

        Ru-mi-an-xép kể cho anh biết tình hình.

        - Cũng kỳ! - Cô-xlốp mơ màng nói - Tôi biết Mi- san-xki đã lâu, từ hồi còn hòa bình. Hồi đó, cậu ấy làm công nhân. Người ta không ưa cậu ấy vì cứ làm ra bộ lạc quan. Cậu ta chỉ hô khẩu hiệu xuông. Với một kẻ thù, hắn cho là cử nuốt chửng. Rồi đến khi gặp thử thách, hẳn đã dao động.

        - Điều đó cũng dễ hiểu, - Ru-mi-an-xép nói - đó là thứ lạc quan tếu. Đồng chí chính ủy của chúng ta sẽ bảo: hắn đã chuyển sang mặt đối lập của hắn.

        - Còn chính ủy thì sao ? - Cô-xlốp hỏi.

        - Ồ, chính ủy, tay cừ đấy! - Ru-mi-an-xép thở dài nói - Còn Xê-ri-ô-gia Nép-tu-lốp của mình thì không còn nữa! Hy sinh rồi!

        - Minh biết. Nép-tu-lốp cậu ấy tốt đấy. "Rụng" rồi, khổ thân thằng cha.

[Giangtvx]

        Một lát sau, các chiến sĩ được thông báo sẽ hành quân đêm. Mọi người tiến hành chuẩn bị. Cũng như mọi lần trước khi bắt tay vào một công việc gay go, các bộ mặt đăm chiêu sa sầm xuống. Trong bóng tranh tối tranh sáng của cây cối và chiều tà, những bộ mặt ấy càng thêm lầm lỳ, khắc khổ và kiên cường.

        Đối với mọi người, cánh rừng này giống như một khu nhà đã ở lâu; họ đã quen với mọi vật xung quanh: quen với những thân cây mà họ đã từng ngồi dưới gốc trò chuyện dông dài, quen với những cái hốc đầy rêu nằm ngủ ở đấy rất khoái; quen với tiếng cành khô gẫy răng rắc và tiếng lá sào sạc; quen với tiếng hô của những người lính gác đặt vọng tiêu đằng sau những cây hạt dẻ; quen với những cây phúc bồn, cây nấm, với tiếng mõ của chim gõ kiến và với tiếng hót của chim cư. Đến sáng, có thể các chiến sĩ sẽ rời khỏi khu rừng này, Khi mặt trời mọc, nhiều người trong bọn họ có thể sẽ tìm thấy cái chết trên cánh đồng.

        - Này, cầm lấy hộp thuốc lá của tớ mai mà hút. Nếu tớ bị hy sinh thì cậu giữ lấy mà dùng. Để mất thì thật hoài, cái hộp đẹp quá. - Một người nói với người đồng hương của mình - Cái hộp của tớ bằng cao-su, có thể đựng được một gói rưỡi thuốc, lại không sợ nước, sợ ẩm.

        - Thì tớ cũng có thể bị chúng nó bắn chết chứ. - Anh kia tự ái trả lời.

        - Ừ, nhưng cậu là tải thương, còn tớ, tớ là một trong những người giáp trận đầu tiên. Tớ có nhiều khả năng bị "củ" hơn.

        - Thế thì đưa nó đây.

        - Nhưng nếu tớ thoát, cậu trả lại tớ chứ? Tớ sẽ đưa cho cậu có người làm chứng.

        Những người đứng gần đấy phá ra cười.

        - Làm một hơi cũng khoái đấy chứ, nhỉ ? - Nhiều giọng đồng thanh nói.

        Bô-ga-rép dạo quanh một lượt. Anh dừng lại, lắng tai nghe anh em chuyện trò, rồi lại đi, lại nghe.

        Và anh ngạc nhiên trước sức mạnh, trước ý chí bình thản và kiên nghị của quần chúng quyết tâm đương đầu với cái chết.
         
Ánh chiều tà chiếu xuyên qua rừng rậm rọi sáng trong chốc lát những bộ mặt rám nắng, những nòng súng đen sì, những cuộn băng của anh em thương binh; nó phản chiếu trên vỏ những viên đạn đồng mà một người thượng sĩ đương phân phát. Bỗng nhiên, một bài ca cất lên, như vang ra từ trong ánh hoàng hôn. Đó là I-nha-chi-ép vừa lên tiếng hát. Một giọng hát thứ hai hòa vào, rồi một giọng thứ ba, thứ tư. Cây cối che khuất những người đang hát, cơ hồ như chính rừng cây đương hòa vang bài ca trầm buồn ấy.

        Chiến sĩ Rô-đim-xép tiến đến gần Bô-ga-rép:

        - Thưa đồng chí chính ủy, anh em cử tôi đến gặp đồng chí - Anh vừa nói vừa đưa ra một túi đựng thuốc lá bằng vải đỏ thêu mũi chữ thập bằng chỉ xanh.

        - Cái gì thế này ? - Bô-ga-rép hỏi.

        - Ở đây mọi người chúng ta đều khổ vì thiếu thuốc cả, - Rô-đim-xép trả lời - cho nên anh em đã quyết định tập trung một ít thuốc lá biếu đồng chí chính ủy.

        - Chết, sao lại thế? - Bô-ga-rép nói, giọng run run -  Đây là tý thuốc cuối cùng của anh em mà lại làm thế. Tôi không lấy đâu, tôi là dân nghiện, tôi hiểu tý thuốc cuối cùng là như thế nào.

        Rô-đim-xép nói rất nhỏ:

        - Thưa đồng chí chính ủy, anh em thành tâm biếu đồng chí. Đồng chí từ chối anh em sẽ phiền lòng.

        Bô-ga-rép nhìn gương mặt nghiêm nghị và trang trọng, của Rô-đim-xép rồi không nói không rằng, cầm lấy túi thuốc.

        - Chúng tôi vét mãi chỉ còn được có nửa cốc. Bọn Đức đã thả một quả bom cháy vào đúng chiếc xe chở thuốc lá, như người ta nói là vào đúng chỗ hiểm. Chà ! Chúng nó nhằm khéo gớm. Anh em bàn với nhau: "Đồng chí chính ủy của chúng ta đêm nào cũng ngồi thức xem bản đồ. Phải có thuốc cho đồng chí ấy hút mới được chứ nhỉ".

        Bô-ga-rép muốn nói mấy lời cảm ơn nhưng tự nhiên anh cảm thấy cổ họng thắt lại vì cảm động. Lần đầu tiên từ khi nổ ra chiến tranh, nước mắt anh rưng rưng.

        Bài hát buồn và chậm vút lên, mỗi lúc một chói lọi như được ánh hồng của buổi chiều tà khơi rực.

[Giangtvx]

HÃY HỌC LẤY CÁCH HIỂU MÌNH

        Méc-xa-lốp thức đậy từ lâu trước khi trời sáng. Trên chiếc bàn nhỏ trong gian hầm, một chiếc gà-mèn nhôm trắng lấp lánh trong ánh bình minh. Một tấm bản đồ trải trên bàn, hai góc chặn hai quả lựu đạn cho khỏi cuộn lại. Méc-xa-lốp mỉm một nụ cười khỉ nhìn thấy tấm bản đồ mới dưới ánh ngọn nến mà anh vừa châm. Ngày hôm trước, tham mưu trưởng đã mang nhiều tấm từ phòng đồ bản của quân đoàn về. Anh ta đã trịnh trọng tuyên bố: "Thưa đồng chí Méc-xa- lốp, trên tấm bản đồ cũ, chúng ta đã ghi mãi những đường rút lui của ta. Tôi mang về một bản mới. Ngày mai, chúng ta sẽ khai mạc nó bằng một mũi chọc thủng phòng tuyến Đức". Và người ta đã đem đốt tấm bản đồ cũ, bẩn thỉu nếp gấp đã sờn ấy đi. Giấy phai màu và nhũn như giẻ rách của nó đã nói lên những trận giao chiến đẫm máu của Hồng quân trên đường rút lui. Tấm bản đồ cũ ấy, đã được chứng kiến tất cả: rạng ngày 22 tháng sáu, Méc-xa-lốp đã nghiên cứu nó khi máy bay oanh tạc của quân Đức, vượt qua biên giới, xuất hiện trên đầu các trung đoàn pháo binh và bộ binh của ta còn đang chìm trong giấc ngủ; nó đã trải qua những cơn mưa bão; nó đã bạc màu dưới ánh nắng những buổi trưa tháng bảy nóng nực; gió đã thổi nó phần phật ở những cánh đồng ruộng của xứ U-cơ-ren, và những cây cổ thụ của rừng Bạch Nga đã ngắm nhìn nó qua đầu các sĩ quan.

        - Ờ nhỉ! - Méc-xa-lốp đưa con mắt chê bai nhìn chiếc gà-mèn trắng đạt trên bàn, nói và nghĩ bụng: "Nên sơn xanh nó đi thì phải. Để vậy dễ làm lộ bộ đội, nắng chiều vào thì ánh lên, và ban đêm màu trắng của nó lại nổi bật".

        Méc-xa-lốp lấy chiếc va-li đặt dưới phản và mở ra. Chiếc va-li toát ra cùng một lúc mùi phó-mát, mùi xúc-xích hun khói, mùi nước hoa Cô-lô-nhơ và xà-phòng rửa mặt. Mỗi lần mở nó ra, anh lại như thấy vợ anh đương xếp đồ đạc cho anh trong cái ngày quân Đức gây hấn. - Ờ nhỉ! - Anh nhắc lại và rút ra một chiếc áo sơ-mi, một quần đùi và đôi bít tất sạch. Sau khi cạo râu xong dưới ánh nến, anh bước ra khỏi hầm.

        Chỉ còn khoảng một giờ nữa thì sáng. Phía đông cũng tối và yên tĩnh như phía tây. Một màn sương rộng và đều phủ trên mạt đất, trôi giữa lau sậy bên bờ sông không phân biệt được nền trời tối đen, bình thản, không động tĩnh như mắt một người mù, có mây phủ hay không.

        Méc-xa-lốp cởi quần áo và thở phì phò đi ra bờ sông, bước trên cát ẩm và lạnh.

        - Trời ơi, lạnh quá! - Anh bước xuống nước và thốt lên.

        Anh sát kỹ xà-phòng lên đầu, cổ, tai, cầm một túm vỏ gai kỳ ngực. Quanh người anh, nước sông, trong đêm tối đen sẫm, xanh lờ lờ vì bọt xà-phòng tan. Tắm rửa xong, anh mặc quần áo sạch và trở về hầm. Ngồi trên tấm phản, anh chọn trong gói ra một chiếc cổ cồn trắng, là bột, và gài vào cổ áo va-rơi. Sau đó, anh dốc ra lòng bàn tay tí nước hoa Cô-lô-nhơ còn lại, xoa lên má, rồi vét luôn một ít phấn ở đáy một chiếc hộp tròn nhỏ cùng xoa lên. Xong xuôi, anh lau mặt cần thận bằng một chiếc khăn ẩm và khoan thai mặc quần áo. Anh mặc chiếc quần màu xanh nước biển, cái áo va-rơi và thắt một chiếc thắt lưng mới. Anh đánh kỹ đôi ủng, đầu tiên bằng bàn chải, rồi muốn cho bóng hơn, bằng một mầu vải len. Sau đó, anh rửa lại tay một lần nữa, chải mái tóc ướt và ngửng đầu cao, anh vuốt lại áo va-rơi, kiểm tra khẩu súng lục đút vào bao, lấy một khẩu súng lục nhỏ nữa ở trong va-li ra bỏ vào túi; anh đề tấm ảnh vợ và con gái vào túi trên áo va-rơi.

        - Xong. - Anh nói.

        Sau khi xem đồng hồ, anh đánh thức tham mưu trường dậy.

        Trời bắt đầu sáng. Một làn giỏ lạnh thổi sào sạc trong đám lau sậy giăng ra trên mặt sông như một tấm lưới đương gợn; gió lướt nhanh qua cánh đồng, nhẹ nhàng leo qua các đường hào, các hố chống tăng, quét một đám bụi trên nóc các hầm và thổi tạt các túp cỏ gai về phía các hàng rào dây thép.

        Mặt trời lên nhanh, hệt như một người chánh án già lạnh lùng và thản nhiên đương sửa soạn lên ngồi trên chiếc ghế cao của mình, bên trên mặt đất bao la. Như những tảng than lớn, những đám mây đen sẫm rực lên một màu lửa đỏ gạch, sẫm màu và láng. Đó là một buổi sớm mùa thu tang tóc, báo hiệu một ngày chiến đấu gian khổ và chết chóc cho chán vạn người. Cũng một buổi sớm như thế này, một năm trước, những người đánh cá về nghỉ an dưỡng đã đi dạo cũng trong những nơi đây. Đối với họ, trời, đất, nắng và gió tràn ngập một không khí thanh bình, êm ả và một vẻ đẹp thôn dã. Nhưng mùa hè này, nơi đây nhuốm màu ảm đạm: những giếng nước bị thả thuốc độc, những đụn rạ sáng ánh trăng, những con đường mòn, làn gió thổi vi vu trên đường dây điện thoại, những tổ cò bỏ trống, những thừa ruộng dưa hấu và lúa mạch, tất cả cái thế giới kỳ diệu ấy của đất nước U-cơ-ren đẫm máu và nước mắt chua cay.

[Giangtvx]

        Cuộc tấn công nổ ra vào năm giờ sáng. Những máy bay cường kích màu đen bay trên đầu bộ binh. Đó là những máy bay kiểu mới, vừa mới xuất hiện ngoài mặt trận. Chúng bay thấp, và anh em bộ binh có thể nhìn thấy những quả bom gắn dưới đôi cánh chúng sẵn sàng trút xuống. Những đám khói bốc lên bên trên chiến tuyến Đức, sấm rền từ đầu đến cuối chân trời bát ngát. Pháo trung đoàn phát hỏa ngay đúng lúc phi cơ thả những quả bom đầu tiên. Không trung vừa đây vắng ngắt, chỉ nghe thấy tiếng gió sớm thổi qua, nay đầy những tiếng bom đạn rít và nổ.

        Méc-xa-lốp ngứa ngáy muốn lao lên tấn công cùng với tiểu đoàn đầu tiên, nhưng anh ghìm mình lại. Trong những lúc này, lần đầu anh cảm thấy sự có mặt của anh ở cơ quan tham mưu là quan trọng nhường nào.

        "Cái anh chàng ấy nói thế mà có lý". Méc-xa-lốp nghĩ thầm, bực bội nhớ lại buổi mạn đàm đầu tiên, sao mà đến nặng nề, cùng với Bô-ga-rép đêm hôm ấy. Buổi nói chuyện ấy hàng ngày cứ ám ảnh anh. Và giờ đây, anh nhận ra rằng mình nắm biết bao nhiêu đầu mối trong tay để chỉ đạo trận đánh. Ngày hôm trước, mỗi cán bộ đã nhận một nhiệm vụ nhất định và hoàn toàn hiểu mình phải làm gì; những yêu cầu về máy bay ném bom, máy bay cường kích và tiêm kích phối hợp đã được quy định rất chính xác, và thủ trưởng đơn vị chiến xa hạng nặng, thiếu tá Xê-rê-ghin, đã cúi đầu nghiên cứu bản đồ trong hơn một tiếng đồng hồ cùng với Méc-xa-lốp. Tuy nhiên, ngay từ những phút đầu của trận đánh, quân địch đã hành động rất kiên quyết. Cho nên, ngay từ đầu, sự chỉ đạo của cả cái hệ thống tổ chức phức tạp và cơ động ấy cần phải tỏ ra nhậy bén, kịp thời.

        Máy bay Xô-viết đã hai lần lao xuống bắn phá nơi tiếp giáp của phòng tuyến địch; một đám khói đen phủ lên các chiến hào và hầm hố quân Đức. Nhưng đến khi bộ binh tiến theo sau các chiến xa hạng nặng, lao lên tấn công, thì quân Đức tung ra một hỏa lực dày đặc của tất cả các cỡ pháo, súng cối và súng chống xe tăng. Các tiểu đoàn trường gọi điện thoại báo cáo với Méc-xa-lốp là bộ binh phải nằm bẹp cả, vì hỏa lực địch mạnh quá, không thể nào tiến được. Méc-xa-lốp đứng dậy, mở nắp túi súng lục: phải làm cho bộ binh vùng dậy và tiến lên bằng được. Đối với một người không biết sợ là gì, thì còn gì dễ hơn là hô: "Anh em, theo tôi, tiến!" và xông vào khói lửa. Anh cảm thấy trong chốc lát một niềm thất vọng chua cay: Trận đánh hôm nay chuần bị chu đáo là thế chẳng lẽ lại thất bại hay sao ? Lần đầu tiên, anh đã dự kiến được những tình huống của cuộc chiên đấu sẽ diễn ra và có kế hoạch đối phó tỉ mỉ như một nhà bác học, như vậy chẳng lẽ lại vô ích hay sao?

        - Không, - anh gắt gỏng nói với đồng chí tham mưu trưởng - nghệ thuật chiến tranh đã và sẽ là: không sợ cả kẻ địch lẫn thần chết! Phải cho bộ binh vùng dậy.

        Tuy vậy, anh không rời khỏi cơ quan tham mưu. Tiếng chuông điện thoại lại réo lên, và liền sau đó là tiếng chuông, của một máy khác nữa.

        - Máy bay oanh tạc ít kết quả vì quân địch nấp trong hầm hố; hỏa lực của chúng vẫn còn nguyên vẹn - Cô-sê-cốp nói - Đại bác và súng cối của chúng vẫn bắn liên tục.

        Xê-rê-ghin báo cáo:

        - Xe tăng vấp phải một hỏa lực pháo dày đặc, bộ binh đã nằm phục xuống cả, chiến xa thì vẫn tiến. Hai chiếc đã bị đứt xích. Tôi cho rằng tiếp tục tiến càng không có lợi.

        Lại tiếng chuông điện thoại nữa: đồng chí sĩ quan liên lạc của không quân hỏi về hiệu quả của các trận ném bom, và hỏi có nên thay đổi kế hoạch oanh tạc không, vì các phi công báo cáo là bộ binh ta không tiến được mà pháo binh địch vẫn hoạt động như thường. Lúc đó, một trung tá do bộ tư lệnh pháo binh phái tới, đến trình diện ở đài chỉ huy; ông ta có vấn đề quan trọng cần hỏi và yêu cầu phải có biện pháp giải quyết tức khắc.

        Méc-xa-lồp châm một điếu thuốc. Lông mày cau lại, anh xuống bên bàn.

        - Chúng ta có cho không quân tiếp tục oanh tạc vào bộ binh địch nữa hay không ? - Tham mưu trường hỏi.

        - Không. - Méc-xa-lốp đáp.

        Đang suy nghĩ lung, anh chẳng đề ý thấy chính ủy Sê- rê-nít-sen-cô vừa bước vào. Tham mưu trường cũng không trông thấy ông ta nốt. Chính ủy đã bước vào hầm, qua trước mặt người lính gác đang đứng nghiêm. Ông ta ngồi vào một góc tối, gần chiếc giường ván mà anh em liên lạc thường ngồi, Vừa ngậm tầu, ông vừa trầm tư nghe cuộc trao đổi qua máy điện thoại, nhận xét Méc-xa-lốp và tham mưu trưởng.

        Sê-rê-nít-sen-cô đã đi tới chỗ Méc-xa-lốp; không qua đài chỉ huy của Xa-ma-rin. Ông muốn có mặt ở đây ngay từ khi bắt đầu công kích và, biết rằng Xa-ma-rin thế nào cũng ra tận nơi để tham dự trận chiến đấu quan trọng này, ông đã quyết định gặp ông ta ở vị trí tiền tiêu.

[Giangtvx]

        Méc-xa-lồp nghiên cứu bản đồ. Đẩu óc anh căng thẳng đến tột độ bao quát lấy cả toàn bộ trận chiến đấu mà trong đó các đợt tấn công mãnh liệt cứ lần lượt hình thành đột ngột, rồi yếu dần và tắt đi giống như những nút điện thế trên một từ trường đặt trong một dòng điện xoay chiều, anh khám phá ra mấu chốt của hệ thống phòng ngự địch mà mũi nhọn của nó đã bẻ gẫy được những đợt tấn công lúc mạnh lúc yếu của quân ta. Anh thấy có những yếu tố chồng lên nhau chỉ là một cách máy móc và không hề giao thoa như những chấn động có cùng bước sóng. Trong óc anh tái hiện lên một cách sinh động những yếu tố nhiều vô kể của trận đánh phức tạp ấy. Anh căn cứ vào tiếng rú của máy bay và của chiến xa hạng nặng mà đánh giá sinh lực và sức bền bỉ; anh tính toán sức phá hoại của hỏa lực các cỡ pháo nặng nhẹ; anh phán đoán khả năng của phân đội Bô-ga-rép ở phía sau lưng địch. Đột nhiên, một ánh sáng chói lọi lóe lên bên trong anh. Anh đã tìm ra một câu giải đáp đơn giản lạ lùng và chính xác một cách toán học. Một nhà toán học hay vật lý học, trong giai đoạn đầu của công cuộc nghiên cứu tìm tòi của minh, cảm thấy bị chìm ngập trong tính chất phức tạp và sức nặng đối lập của các yếu tố ông ta đã khám phá ra trong một hiện tượng bề ngoài xem như đơn giản và tầm thường, là như vậy đó. Một cách vất vả, nhà bác học tập hợp lại, cố chỉnh lý xếp sắp các hiện tượng cứ rời rạc, mâu thuẫn lại với nhau, lọt đi một cách bướng bỉnh, mau lẹ, co giãn. Và đề bù cho công việc phân tích vất vả ấy, sự khẩn trương tìm tòi một đáp số, một câu giải đáp đơn giản và chói lọi nảy bật ra; nó hủy đi mọi cái rắc rối và cho ta đáp số độc nhất đúng đắn, tuyệt vời trong sự đơn giản của nó. Quá trình đó gọi là sáng tạo. Méc-xa- lốp cũng cảm thấy một cái gì tương tự như thế trong khi tìm ra đáp số cho bài toán tinh vi mà anh phải giải quyết. Có lẽ chưa bao giờ anh cảm thấy xúc động như vậy, cũng như vui sướng như vậy. Anh trình bày kế hoạch của mình cho đồng chí tham mưu trưởng.

        - Nhưng điểm này mâu thuẫn với...

        Và người tham mưu trưởng nêu ra tất cả những gì theo anh ta là trái ngược với đề án của Méc-xa-lốp.

        - Mặc! - Méc-xa-lốp nói - Đồng chí hãy nhớ lại lời của Ba-bát-gia-nhi-an đã nói: có một nguyên tắc, và nguyên tắc ấy là chiến thắng.

        Anh nghĩ một lát. Thực vậy, hạ một quyết tâm đầy trách nhiệm nặng nề, mà chỉ được dựa vào một tấm bản đồ tham mưu, có khi đòi hỏi phải có rất nhiều nghị lực và dũng cảm hơn là giành được một chiến công trên bãi chiến trường.

        Và Méc-xa-lốp đã tìm được trong mình sự dũng cảm ấy, sự dũng cảm của một quyết định có trách nhiệm. Anh biết rằng một người sĩ quan Nga nào đó, bị đặt trong một hoàn cảnh gay go, sẽ thoát ra khỏi lúng túng và bào chữa cho mình bằng cách liều mình. Và, một khi trận đánh kết thúc, người ta yêu cầu anh giải thích thì anh ta trả lời: "Khi thấy tình hình không ổn, tôi đã tiến lên hàng đầu. Còn biết làm thế nào hơn được nữa ?". Nhưng Méc-xa-lốp biết rằng sự hy sinh tính mạng ấy có nghĩa là trốn tránh trách nhiệm trước thắng bại của chiến đấu.

        Tinh hình là như thế này. Những trận oanh tạc của không quân không tiêu hao được bộ binh Đức ẩn nấp trong công sự. Pháo và súng cối địch cản trở chiến xa ta vận động, cắt đứt chúng ra khỏi bộ binh. Những mũi xung kích của bộ binh thọc lên, bị hỏa lực pháo và súng cối tiêu hao và đè bẹp, đương phơi mình ra trước hỏa lực tiểu liên và súng máy. Pháo binh của ta, nhiều hơn pháo binh Đứ gấp hai lần nhưng mật độ hỏa lực vẫn bị giảm đi vì quá phần tán trên suốt dải tiếp giáp của phòng tuyến Đức. Méc-xa-lốp nhận thấy rằng máy bay, chiến xa, pháo binh và bộ binh Nga, bị chia đều đề công kích tất cả các mục tiêu trên phòng tuyến địch, chỉ phát huy được một phần tư hoặc một phần năm sức mạnh. Thế mà, điều quan trọng là phải làm cho pháo binh địch câm họng, chìa khóa thắng lơi cho đợt đầu của trận chiến đấu chính là đó.

        Và, không cất cao giọng, Méc-xa-lốp ra chi thị cho pháo binh trung đoàn và pháo binh phối thuộc của sư đoàn, cho tiểu đoàn chiến xa hạng nạng, cho đội máy bay cường kích, máy bay oanh tạc và máy bay tiêm kích đương ném bom và bắn phá quân Đức theo quy định của trung đoàn. Anh ra lệnh cho bộ đội rút lui về bồ trí ở các hầm hố đã được thử thách, để từ đó tấn công vào chủ lực của pháo binh và súng cối địch. Méc-xa-lốp biết rằng quân Đức, tin vào sức mạnh của đại bác chúng, chỉ bố trí ờ những nơi ấy một lực lưọng bộ binh mỏng manh ở tuyến ngoài. Anh biết rằng với sức mạnh hỏa lực anh có, anh sẽ đè bẹp pháo binh Đức một cách không khó khăn gì. Anh chọn địa đoạn rắn nhất của phòng tuyến Đức làm mục tiêu tấn công, vì anh hiểu và linh cảm thấy rằng có khả năng biến nó đột nhiên trở thành điểm yếu nhất, dễ phá vỡ nhất.

[Giangtvx]

        Tham mưu trưởng rất đỗi ngạc nhiên khi nghe lệnh của Méc-xa-lốp. Bộ binh mà lại đem tập trung đối diện với pháo binh và súng cối! Nó sẽ bỏ những khu vực đã phải mất bao nhiêu sức lực và máu mới chiếm được!

        -  Đồng chí Méc-xa-lốp, bộ binh có cần thiết phải rút không ?

        - Tên tôi là Méc-xa-lốp đã ba mươi nhăm năm nay.

        - Đồng chí Méc-xa-lốp, chúng ta đã tiến được tám trăm mét, tại sao chúng ta lại không khuếch trương thắng lợi ấy nữa?

        - Lệnh đã hạ, và tôi không có ý định thay đổi.

        - Thế mà đồng chí thừa biết rằng đồng chí Xa-ma-rin nghiêm khắc lên án bất cứ lệnh rút nào.-Tham mưu trưởng hạ giọng nói - Và bây giờ, mới mở đầu tấn công, và nhất là sau cuộc rút lui thảm hại mới đây của chúng ta, đồng chí lại định đánh liều tất cả, dựa vào mỗi tấm bản đồ.

        - Phải, dựa vào tấm bản đồ này, - Méc-xa-lốp chi vào bản đổ, nói với vẻ bực bội - vả lại, thôi không nói chuyện ấy nữa, đồng chí Xê-men Ghéc-mô-ghê-nô-vích, những điều ấy tôi rõ hết, tôi không phải là một đứa trẻ con và lúc này không có bụng dạ đâu mà đùa.

        Có tiếng người nói ở phía cửa hầm. Méc-xa-lốp và người tham mưu trưởng đứng vội dậy. Đó là tướng Xa-ma-rin.

        Ông nhin bộ mặt lo âu của người tham mưu trưởng, gật đầu chào và hỏi:

        - Thế nào, đồng chí đã chọc thủng được phòng tuyến địch chưa ?

        - Thưa đống chí trung tướng, chưa, - Méc-xa-lốp trả lời - nhưng sắp chọc được.

        - Các tiểu đoàn của đồng chí ở đâu ? - Xa-ma-rin hỏi, giọng nhát gừng.

        Trong khi đi tới ban tham mưu trung đoàn, ông đã bắt gặp chiến xa và bộ binh đương rút, và đã hỏi người trung úy xem ai ra lệnh rút.

        - Lệnh của thù trưởng trung đoàn Méc-xa-lốp, anh hùng Liên-xô. - Người trung úy trả lời, dằn từng tiếng một.

        Câu trả lời ấy đã làm cho Xa-ma-rin điên tiết.

        - Các tiểu đoàn của đồng chí đâu, và tại sao lại rút ? - Xa-ma-rin hỏi với một giọng thản nhiên quá nghe phát ghê.
         
        -Thưa trung tướng, cuộc rút lui tiến hành là theo kế hoạch đã đinh, do tôi ra lệnh. - Méc-xa-lốp trả lời

         Và bỗng anh thấy Xa-ma-rin đứng nghiêm lại khi có một người từ một góc tối của căn hầm, tiến về phía ông.

         Đền lượt Méc-xa-lốp đứng cứng người lại theo tư thế quân sự. Một ủy viên Hội đồng quân sự mặt trận đang đứng trước mặt anh.

         - Chào đồng chí Xa-ma-rin, chào các đồng chí. -Sê- rê-nít-sen-cô nói -Tôi đã vào hầm của các đồng chí mà không chào hỏi gì cả. May mà đồng chí gác đã để cho tôi vào. Tôi đã ngồi trên tấm phản kia để xem các đồng chí quán triệt công việc chiến tranh như thế nào.

         "Mình vẫn cứ là đúng, -Méc-xa-lốp nghĩ thầm - và mình sẽ chứng minh điều đó".

         Sê-rê-nít-sen-cô lần lượt nhìn Xa-ma-rin, đồng chí tham mưu trưởng, và nói:

         - Đồng chí Méc-xa-lốp!

         - Thưa đồng chí chính ủy, có tôi...

         Chính ủy nhìn thẳng vào mặt anh một lát. Và trong cái nhìn bình thản, hơi buồn ấy, Méc-xa-lốp, đột nhiên tươi tỉnh và như cất được một gánh nặng, nhận thấy chính ủy đã hiểu rõ rằng anh, trên cương vị trung đoàn trưởng, đương trải qua một giờ phút lớn lao như thế nào, trang trọng như thế nào trong cuộc đời cán bộ quân sự của anh.

         Chính ủy từ tốn nói:

         - Đồng chí Méc-xa-lốp, tôi hoan nghênh đồng chí. Đồng chí chỉ huy trận đánh rất mẫu mực, và tôi tin chắc vào thẳng lợi của đồng chí ngày hôm nay.

         Ông liền nhìn Xa-ma-rin, và nói tiếp:

         - Thiếu tá Méc-xa-lốp, thay mặt Bộ tư lệnh, xin cảm ơn đồng chí.

         - Vì Liên bang xô-viết phục vụ! -Trung đoàn trưởng trả lời.

         - Nào đồng chí Xa-ma-rin, ta đi thôi -Sê-rê-nít-sen-cô đưa tay khoác lên vai trung tướng, và nói - Tôi có chuyện phải nói với đồng chí. Quả thật, hình như các đồng chí thủ trưởng đã hẹn nhau đến đây cả thì phải. Thôi, để cho người ta làm việc chứ. Cứ bắt họ phải đứng nghiêm, trong khi đương bận tối mắt tối mũi. Để cho họ làm việc thôi.

         Khi bước ra khỏi hầm, ông đến gần Méc-xa-lốp, hỏi :

         - Thế còn đồng chí chính ủy của đồng chí thì ra sao rổi, đồng chí thiếu tá ?

         Rồi ông mỉm cười nói tiếp rất nhỏ:

         - Các đồng chí đã có chuyện va chạm với nhau mấy lần? Tôi nói có đúng không? Cứ nhận đi.

         Và Méc-xa-lốp có cảm giác như Sê-rê-nít-sen-cô đã có mặt trong cuộc tranh luận đêm hôm ấy, khi ngồi uồng nước chè; rằng ông ta đã thừa hiểu cái sợi dây bí mật nối liền buổi đêm ấy với cái ngày hôm nay.

[Giangtvx]

TẠI BỘ THAM MƯU CỦA BƠ-RU-SMUY-LE

         Đại tá Bơ-ru-smuy-le, chỉ huy trường một đơn Vị quân Đức chuẩn bị công kích phòng tuyến bờ sông, đương tiếp đại tá Gơ-ruyn, đại diện của Bộ Tổng tư lệnh mới tới chiều hôm trước.

         Buổi sáng cái hôm quân Nga đột ngột phản công, họ ăn sáng với nhau và ngồi uống cà-phê ở bộ tham mưu đóng trong một ngôi trường học. Bơ-ru-smuy-le và Gơ-ruyn, quen nhau từ lâu, đã trò chuyện đền tận khuya về tình hình chiến sự và tình hình trong nước; Ở mạt trận, Gơ-ruyn giữ một cương vị cao hơn viên đại tá kia, nhưng hẳn vẫn tôn trọng ngươi chủ tiếp mình. Trong quân đội Đức quốc xã, Bơ-ru-smuy-le có tiếng là một sĩ quan tài năng, một bậc thầy trong những trận đánh bằng pháo binh. Tướng Bơ-rô-sít một hôm đã nói về hắn: "Cái lão Bơ-ru-smuy-le cũng không hổ với cái danh của mình". Có lẽ hắn ta muốn ám chỉ đến cái tiếng trứ danh, đồng âm với tên của lão đại tá đã trở thành nồi tiếng về cái nghệ thuật của hắn sử dụng trọng pháo tập trung bắn phá dày đặc trước khi mở cuộc tấn công trên mặt trận Tây, trong chiến dịch năm 1914". Và, phớt cả hệ thống quan cách rắc rối của quân đội chỉ cho phép chuyện trò tâm sự với những người cùng cấp, lão Gơ-ruyn gầy nhom đã tin cậy kể hết cho tên đại tá béo hói đầu biết về tâm trạng của những sĩ quan cao cấp trên bộ tổng tham mưu, cũng như về tình hình nội trị của nước Đức. Những tin tức đó đã làm cho Bơ-ru-smuy-le rất đỗi hoang mang và buồn bã.

         - Phải, - hắn nói với một vẻ bình dị làm cho Gơ- ruyn thấy chướng - trong khi ở đây chúng ta đương chiến đấu, thì ở đó họ xâu xé lẫn nhau. Rốt cuộc những kẻ mưu đồ ấy - các ông kỹ nghệ gia, các đảng viên quốc xã, các tướng tá của bè này phái kia - sẽ làm cho tình hình trờ nên rắc rối. Cần phải nói dứt khoát: nước Đức tức là quân đội; quân đội chiến đấu tức là nước Đức. Phải là chúng ta, chứ không phải bất cứ ai khác, được quyết định mọi việc, giải quyết mọi việc.

         - Không, - Gơ-ruyn đối đáp lại - mai tôi sẽ nói cho anh nghe những chuyện không kém gì quan trọng so với những thắng lợi quân sự và nó càng ngày càng thêm nghiêm trọng, càng ngày càng làm cho các ngài sĩ quan cao cấp không thề chịu đựng được nổi. Có lúc, tình hình thật là ngược đời.

         Nhưng sớm hôm sau, hắn không tiếp tục được câu chuyện, vi quân Nga đã đột ngột mở cuộc tấn công và hai viên đại tá đã phải tập trung chú ý vào những việc xảy ra trong ngày.

         Liên lạc giữ được rất đều. Ngồi ở vị trí tham mưu của mình, Bơ-ru-smuy-le hoàn toàn nắm được diễn biến của trận đánh: cứ năm hoặc mười phút một, điện đài và điện thoại lại báo cáo về kết quả tác chiến.

        -Thông thường, quân Nga dàn đều lực lượng khắp phòng tuyến, đánh vỗ mặt. Đó là cái mà họ gọi là "tấn công chính diện". -Gơ-ruyn nhìn bản đồ nói - Có lẽ tự họ cũng nhận thấy đánh như thế là không hiệu quả. Trong những nhật lệnh của họ, họ nhắc đến vấn đề ấy luôn. Nhưng nhật lệnh thì vẫn cứ nằm trên giấy. Chính trong cái chiến thuật ấy thể hiện tính dân tộc của người Nga.

         - Ồ, dân tộc tính, - Bơ-ru-smuy-le trả lời - cái người Nga, dân tộc tính của họ mới quái gở. Nhưng này, tôi chưa bao giờ nắm được đặc tính của tên chỉ huy địch đấy. Cái đặc tính ấy lờ mờ quá, chẳng rõ nét tý nào. Tôi không làm sao hiểu được nó thích cái gì, nó ưa loại vũ khí nào. Điều đó chẳng làm cho tôi thích thú, vì tính tôi không ưa những cái gì mù mịt.

         - Ồ, không thể mong gì ở đây được. - Gơ-ruyn nói -  Chúng ta đã đặt họ đứng trước tất cả những cái phức tạp của chiến tranh hiện đại. Máy bay, chiến xa, nhảy dù, hành quân, hiệp đồng công kích, vận động chiến trên ba chiều.

         - Tiếng thế, hiện nay ở mặt trận chúng tôi, họ được trang bị một số lượng khống lồ những chiến xa hạng nặng và máy bay kiểu mới. Nhưng đáng chú ý đặc biệt, là những máy bay có thiết giáp của họ, những cái máy bay đen trùi trũi mà binh lính ta mệnh danh là "Thần chết áo đen".

         - Phải, nhưng chúng cũng chẳng làm được gì nên chuyện. Trông đây thì biết - Gơ-ruyn chỉ vào bản thông báo tình hình mà người thư ký vừa đánh máy.

         Bơ-ru-smuy-le mỉm cười.

         - Chúng ta hãy nói thẳng với nhau, - hẳn nói - tình hình ở đây diễn ra theo một chiều hướng mà anh hay tôi, vấp phải một hệ thống phòng ngự như vậy cũng đành chịu thất vọng thôi.

         Và, tì bộ ngực rộng của hắn vào mép bàn, hắn bắt đầu trình bày rất sôi nổi về cái chiến thuật chỉ huy xạ kích của hẳn.

         - Điều đó làm tôi lại nhớ tới thứ đồ chơi mà thằng bé nhà tôi vẫn chơi, - Hắn nổi - đó là một cái vòng trong đó lồng một cái vòng khác và trong vòng thử hai này lại lồng một cái thứ ba, ngoắc vào cái thứ nhất. Đố ai đoán được tháo tung chúng ra như thế nào. Không thể đập gẫy được, nó bằng thép. Ấy thế mà bí quyết chính là chúng tự tách rời ra ở cái chỗ người ta tưởng là chắc nhất, dày nhất.