Mùa xuân trên sông Ô-đe

[Giangtvx]

        Lu-ben-xốp cùng đi với thiếu tá An-tô-phi-úc; anh vẫn còn phải chống gậy, bước đi khập khiễng.

        Chào hỏi anh em xong, chật vật mãi anh mới trèo được lên đài quan sát, nhìn qua ống kính, đọc cuốn sổ ghi chép kết quả quan sát rồi tỏ vẻ không hài lòng, anh nói:

        — Chỗ này hơi cách xa quân Đức quá!... không tài nào nhìn, rõ được! Các đồng chí không thể bố trí ra sát sông hơn nữa hay sao ?

        An-tô-nhi-úc đứng dưới gốc cây nghe tiếng nói từ trên vọng xuống.

        Vô-rô-nhin ngập ngừng báo cáo:

        — Thưa đồng chí thiếu tá cận vệ, nhất định có thể được lắm chứ... Đây, đồng chí xem.

        Anh chiếu ống kính vào một gò đất ngay sát mặt nước.

        An-tô-nhi-úc lẩm bẩm rủa thầm. Thật vậy, chẳng phải. vừa mới đây anh đã có hỏi anh em trinh sát xem còn vị trí nào bố trí để quan sát tốt hơn nữa hay sao ? Và chẳng phải chính cái cậu Vô-rô-nhin này cũng đã trả lời anh:

        — Không còn chỗ nào tốt hơn đây cả... Chỗ này là điểm cao còn phía ngoài ấy toàn những ruộng lầy là ruộng lầy...

        " Lẽ ra mình phải kiểm tra lại mới đúng! ” An-tô- nhi-úc nghĩ bụng và bực mình với chính cả anh.

        Trên kia tiếng thiếu tá cận vệ nói:

        — Thôi được! Chúng ta sẽ chuyển đài quan sát lên đó. Còn chỗ này làm dự bị để đề phòng trường hợp bọn Đức phát hiện được chúng ta ở trên đó.

        Lu-ben-xốp xuống thang và cuối cùng phổ biến cho anh em vấn đề chủ yếu nhất:

        — Trong một ngày tới, chúng ta sẽ tổ chức một cuộc trinh sát. Sống chết cũng phải bắt được một tên tù binh.

        Mọi người ngồi xuống bãi cỏ. Me-séc-xki báo cáo:

        — Trên bãi lầy bên kia sông, chúng có bố trí một vọng cảnh giới ở chỗ người ta vẫn lấy than bùn. Đó là mục tiêu thuận lợi nhất. Tôi có theo dõi thường xuyên. Cứ bảy giờ tối bọn Đức chèo thuyền ra đó rồi sáu giờ sáng lại quay về chiến hào phía sau. Thường có năm thằng. Hôm qua, phải, có tám thằng ra ở đấy. Chúng nó bắn pháo sáng. Hôm nay, trước lúc quay về, hai thằng rủ nhau xuống sông tắm. Bọn chúng có một súng máy và nhiều súng trường.

        Nghe xong, Lu-ben-xốp bảo :

        — Thôi được, ta sẽ nghiên cứu sau. — Anh quay lại nhìn đôi cò trắng rồi hạ thấp giọng nói: — Chỉ ngày một ngày hai nữa là ta mở trận tiến công mà thôi.

        Tin này làm cho đội trinh sát vểnh tai lên chăm chú.

        Có lẽ tất cả họ cũng thừa hiểu là sắp sửa tiến công nhưng công tác chuẩn bị trận đánh tiến hành bí mật quá, không những làm cho quân Đức tưởng lầm mà ngay cả các sĩ quan và chiến sĩ chiíng ta cũng vậy. Đến ngay các đồng chí tư lệnh quân đoàn, sư đoàn cũng không nắm được gì chắc chắn. Tất nhiên các đồng chí đó cũng đoán biết qua loa, còn như ngày giờ của trận đánh rõ ràng là chỉ có đồng chí Tổng tư lệnh biết mà thôi.

        Sở dĩ Lu-ben-xốp báo tin ấy cho anh em trinh sát một cách chắc chắn như vậy là vì anh được trung tướng Xi-dô-crư-lốp cho biết.

        Lúc ở trên xe chữ thập đỏ xuống, Lu-ben-xốp rẽ vào bộ tham mưu tập đoàn quân. Ở đây anh sống giữa một cuộc sống sôi nổi, dễ chịu, trái ngược hẳn với những ngày sống bình thản ở tiểu đoàn quân y. Anh được xem các bản đồ có ghi những tài liệu do trinh sát cung cấp. Bên kia sông Ô-đe, quân Đức đã xây dựng một hệ thống phòng ngự dã chiến kiên cố : cả một hệ thống dày kín chiến hào, chiến lũy, hào chống tăng, bãi mìn. Khu vực nào cũng có lô cốt bọc sắt, chằng chịt những hàng rào thép gai. Người ta nhận thấy có sự vận chuyển gấp rút hầu như ngày đêm không ngừng của bộ binh, xe vận tải, máy kéo có xích sắt của quân Đức trên những con đường từ Béc-lin tới mặt trận. Các đội Tốt¹, các tiểu đoàn thợ thuyền và hàng vạn nhân dân địa phương tấp nập trên mọi ngả đường, suốt từ mặt trận về tới Béc-lin.

        Đại tá Ma-lư-sép giới thiệu tỉ mỉ tình hình với Lu- ben-xốp. Đã lâu nay, chúng ta chưa bắt một tù binh nào vì giữa quân ta và quân Đức bị môt dòng sông ngăn cách, không những một mà là hai dòng sông : sông Ô-đe từ quãng tách khỏi sông An-tơ ô-đe rẽ thành hai nhánh, trên thực tế là hai dòng sông song hành, khoảng giữa là một bãi lầy có nhiều con suối sâu cắt ngang. Ấy thế mà lại cần xác định xem đơn vị quân Đức giữa mặt trận này là đơn vị nào, và vì vậy ta cần phải bắt được một tên tù binh. Ma-lư-sép vẻ mặt đăm chiêu lo lắng nói :

        — Ngay sau khi về tới đơn vị, đồng chí hãy cố tìm mọi cách bắt cho được một tên tù binh, dù thế nào cũng phải bắt cho bằng được !

        Buổi chiều, Lu-ben-xốp sắp sửa lên đường thì có điện thoại báo cho phòng trinh sát biết rằng trung tướng Xi-dô- crư-lốp lúc nãy vừa tới đây, muốn hỏi chuyện Lu-ben-xốp về quãng ngày anh nằm lại trong thành phố Snây-đơ-mun bị bao vây.

---------------
        1. Tốt : tổ chức công binh của quân đội phát xít Đức.

[Giangtvx]

        Trung tướng hết sức chăm chú nghe câu chuyện của thiếu tá cận vệ. Thật ra trung tướng đang ngắm khuôn mặt sáng sủa, thông minh của người trinh sát. Đồng chí nghĩ bụng: "Thật là một điều đáng tiếc nếu như lần ấy cậu ta bị hy sinh! Cũng cần biết xem ông cụ cậu ta còn sống hãy không?” Trung tướng đã định hỏi Lu-ben-xốp vấn đề ấy, nhưng sau lại thôi. Đồng chí chỉ nói:

        —  Câu chuyện đồng chí vừa thuật lại rất bổ ích đối với tôi. Tôi có cảm tưởng như vừa được nghe lời tâm sự của một người cộng sản thuộc thế hệ trẻ đang lên. Tôi thấy cần phải nói với đồng chí rằng tinh thần kiên quyết hoàn thành nhiệm vụ của đồng chí trong những hoàn cảnh cực kỳ khó khăn, một lần nữa xác minh rằng một thế hệ mới, thế hệ Xta-lin, xứng đáng với trách nhiệm được ủy thác đã xuất hiện trên vũ đài lịch sử. Thế hệ ấy đã được thử thách trong cuộc chiến tranh này.

        Lu-ben-xốp không biết trả lời thế nào — vả lại anh biết trả lời gì. Lẽ ra anh đã muốn được tới sát bên đồng chí Xi-dô-crư-lốp và nói với đồng chí tất cả những nỗi niềm đang tràn ngập tâm tư anh: được là một chiến sĩ xô-viết, được chiến đấu cho chính nghĩa thật là một niềm vui sướng.

        Sở dĩ Lu-ben-xốp không nói gì về những điều đó, tuyệt nhiên không phải vì anh thiếu chữ. Anh vốn sinh trưởng và được dậy dỗ trong một gia đình lao động, đó những chuyện bộc lộ tình cảm ầm ĩ không được ca tụng gì cho lắm: những cái gì tỏ vẻ phô trương tình cảm đều bị coi như cử chỉ thiếu khiêm tốn, và còn là không xứng đáng nữa. Ở đấy, người ta yêu thương nhau đằm thắm nhưng thầm kín; tình thương yêu thường thường chỉ bộc lộ dưới hình thức những câu nói vui đùa thân thiết hơn là hình thức tâm sự.

        Vô tình, Lu-ben-xốp thở dài thượt một cái. Và có lẽ đấy lại là câu trả lời tốt nhất. Trung tướng mỉm cười, vừa hỏi vừa đứng dậy :

        — Bây giờ đồng chí về đơn vị ư ?

        Lu-ben-xốp đáp:

        — Thưa đồng chí trung tướng, vâng. Nhiệm vụ sắp tới rất nặng nề, phải lôi một tên tù binh từ bên kia sông Ô-đe về.

        Xi-dô-crư-lốp nói:

        — Có lẽ cũng là lần cuối cùng đấy. Chỉ trong vài ngày nữa, một cuộc tiến công vĩ đại sẽ mở màn, trận cuối cùng trong cuộc chiến tranh này. Tôi yêu cầu đồng chí phải thận trọng hơn nữa, không được để cho tình cảm chi phối hay mạo hiểm tính mạng một cách vô ích.

        Khi Lu-ben-xốp bước ra khỏi phòng của trung tướng, làn gió xuân thổi tới mặt anh, làn gió xuân sao mà ngọt ngào, êm dịu, bát ngát làm cho anh hầu như ngạt thở.

        Xe ô tô đã đợi anh.

        Suốt cả quãng đường, anh giữ im lặng chỉ thỉnh thoảng giục đồng chí lái xe quá thận trọng:

        —  Nhanh lên, nhanh lên, ông bạn!

        Về tới sư đoàn, Lu-ben-xốp cũng không kịp tới trình diện với thiếu tướng lúc này đang lên thăm một trung đoàn, mà đi ngay với An-tô-nhi-úc.

[Giangtvx]

II

        Lu-ben-xốp lại trở về với cuộc sống trên trận địa phòng ngự, và nỗi lo lắng làm thế nào bắt lấy một tù binh lại xoay vào trí não anh. Anh đi bộ hay cưỡi ngựa vẫn còn khó khăn; cũng vì vậy nên anh không muốn rời khỏi đài quan sát một chút nào. Cùng với Me-séc-xki và Vô-rô-nhin, anh ngồi trước ống viễn kính, chăm chú theo dõi mọi tình hình trên dòng sông và trên bãi lầy giữa sông.

        Đồ đạc, dụng cụ đủ các loại bập bềnh trên dòng sông Ô-đe, chắc hẳn từ Phrăng-pho hay Cút-xtơ-rin trôi xuống — nơi mà cuộc chiến đấu vừa diễn ra cách đây ít ngày. Lu-ben-xốp quan sát những đồ vật đó; dòng nước cuốn tất cả chếch sang bờ sông phía tây.

        Cau mày suy nghĩ, anh hết nhìn Me-séc-xki lại quay nhìn Vô-rô-nhin và nói:   7

        — Chúng mình thử một cái xem sao, hả ?

        Hai đồng chí kia chưa hiểu.

        — Ngay sau khi trời xẩm tối, cho chặt một cây nào đó và đến từ mờ sáng cho thả xuống sông cho nó trôi đi... Rồi chúng ta theo dõi xem sao.

        Vẫn chưa hiểu nổi ý định của anh, Me-séc-xki và Vô-rô-nhin nhìn nhau phân vân. Lu-ben-xốp mỉm cười:

        — Gớm, làm gì mà ngơ ngác thế!...

        Buổi chiều anh em trinh sát nấp trong gian hầm gần đài quan sát mới, hạ đỗ một cây thông theo như mệnh lệnh đã nhận được. Tảng sáng, thiếu tá cận vệ tới. Anh cúi xuống cửa hầm và hạ lệnh:

        — Đứng dậy!

        Anh em trinh sát lôi cây thông ra sát lợi nước, trong lúc đó Lu-ben-xốp lững thững quay về đài quan sát.

        Trời mỗi lúc một sáng rõ. Vô-rô-nhin tới báo cáo rằng cây thông đã bi dòng nước cuốn đi.

        Lu-ben-xốp vừa giương ống nhòm vừa nói:

        — Đồng chí theo dõi cẩn thận.

        Hai mươi hai phút sau, dòng nước xô cây thông vào một dải cát bờ bên kia. Vấp phải chướng ngại, cây thông cuối cùng lại trôi ra giữa dòng và rất bình thản, tiếp tục theo đường ra biển rộng.

        Đó chính là con đường qua phía bên kia. Chỉ còn phải nghiên cứu đường về, và chính đó lại là vấn đề nan giải nhất. Lẽ tất nhiên, một cuộc trinh sát lý tưởng phải là một cuộc trinh sát kín đáo, bí mật. Nhưng tính nước như vậy trong hoàn cảnh này thật là hồ đồ, nhất là trong trường hợp không thành công, hậu quả có thể tai hại lớn : một khi bị phát hiện, anh em trinh sát sẽ phải bơi giữa dòng nước dưới hỏa lực của địch và lại còn phải kèm theo một tên tù binh. Sau giây lát suy nghĩ, Lu-ben- xốp quyết định gạt bỏ hẳn biện pháp trinh sát " im lặng ” và bố trí kế hoạch sau đây : anh em trinh sát sẽ nấp sau cây thông, bám vào cành và thân cây, tuyệt đối không động đậy đề cho địch khỏi chú ý và bơi qua sông. Sau hai mươi phút họ sẽ sang tới bờ phía tây bên kia. Từ đó, họ sẽ bò men theo những bụi cây thấp nhưng khá rậm rạp, trườn qua bờ đê và lần tới chiếc lán chứa than bùn dựng trên bãi lầy. Lúc đó, pháo, súng cối và các cỡ súng lập tức hoạt động. Hỏa lực giập xuống chiến hào tiền duyên của quân Hức và trong thời gian đó, anh em trinh sát tính xong chuyện với bọn Đức trong chiếc lán, bắt lấy một thằng và lập tức rút ngay rã bờ sông. Tới đây anh em trinh sát sẽ bắn một pháo hiệu xanh; theo tín hiệu đó, pháo binh tăng cường hỏa lực để chế áp địch trong mưòũ hai phút. Trong khoảng mười hai phút đó, anh em trinh sát kèm tên tù binh, vượt sông bơi về.

        Cuối cùng, kế hoạch được thảo ra và báo cáo với tham mưu trưởng và thiếu tướng sư đoàn trưởng, được phê chuẩn và thống nhất tới mọi chi tiết nhỏ nhất với các cán bộ pháo binh và súng cối. Bây giờ là vấn đề chọn người. Tới đây, thiếu tá cận vệ đâm ra do dự. Anh cùng ngồi với anh em trinh sát trong khu rừng và vừa ăn vừa lẳng lặng nghe những câu chuyện anh em đang bàn tán, bề ngoài có vẻ không lo nghĩ gì. Anh biết rằng họ đang chờ câu nói của anh.

        Thật thế, quyết định danh sách những người đi lúc này cũng không phải là dễ dàng. Lu-ben-xốp liếc mắt nhìn nhưng khuôn mặt tươi trẻ, đen sạm hay hồng hào, rất khác nhau nhưng biết bao thân thiết đối với anh. Lần đi này vô cùng nguy hiềm. Ở cách Béc-lin chừng một trăm ki-lô-mét, ngay giữa lúc chiến tranh sắp kết thúc, thật là đặc biệt khó khăn khi phải nói với một người trong đội:

        — Đồng chí là người sẽ đi !

        Tuy vậy việc ấy vẫn cứ phải làm, và Lu-ben-xốp gọi tên :

        — Vô-rô-nhin, Mi-tơ-rô-khin, Xa-vê-li-ép, Gút-sin, Ô-pa-na-xen-cô.

        Những người được gọi không nhúc nhích. Kề ra họ có lặng im trong khoảnh khắc, quá lắm là nửa giây đồng hồ và lại tiếp tục trò chuyện.

        Lát sau, thiếu tướng sư đoàn trưởng cho gọi Lu- ben-xốp. Đồng chí hỏi :

        — Chuẩn bị đầy đủ chưa ?

        — Thưa đồng chí thiếu tướng, đã.

        — Ai sẽ chỉ huy anh em, hay nói cho đúng hơn, chỉ huy anh em bơi ?

        — Báo cáo : Vô-rô-nhin.

        Thiếu tướng có vẻ suy nghĩ. Đồng chí nói:

        — Không được. Phải có một sĩ quan. Cồng việc này rất phức tạp. Cử Me-séc-xki đi.

        Lu-ben-xốp chăm chú nhìn thiếu tướng. Anh thong thả nói :

        — Tôi đã tính không cử đồng chí ấy đi.

        — Đồng chí thương đồng chí ấy hay sao ?

        — Vâng.

        — Thế đồng chí không thương anh em chiến sĩ à?

        Lu-ben-xốp nói lại:

        — Có chứ. Nhưng Me-séc-xki là một thi sĩ... Đồng chí ấy vẫn làm thơ.

[Giangtvx]

        Thiếu tướng vừa nói vừa cười:

        — Thi sĩ, thi sĩ ? Nếu đồng chí ấy là thi sĩ thì thơ đã được đăng lên báo rồi.

        Lu-ben-xốp trả lời khô khan:

        — Công việc nào cũng có thời gian của nó.

        — Thi sĩ, có phải không? — Thiếu tướng hỏi lại, nét mặt nghĩ ngợi. Rồi nheo đôi mắt, đồng chí mỉm cười: — Càng hay. Cứ để đồng chí ấy đi, nếu không thì làm gì có đề tài mà sáng tác. Cần phải có một sĩ quan đi.

        Câu cuối cùng, đồng chí nói bằng một giọng cương quyết.

        Lu-ben-xốp, mặt nhẵn nhó đáp lại:

        — Xin thi hành mệnh lệnh của đồng chí!

        Anh cho gọi Me-séc-xki cùng số anh em trinh sát đã được chỉ định và cùng với họ lên chiếc xe ô tô Đức, đi ra hồ Man-ten-xi.

        Hồ này nằm ở vùng hậu phương của sư đoàn, dài hơn hai ki-lô-mét. Suốt cả buổi tối và cho tới nửa đêm, anh em trinh sát cùng nhau tập bơi. Lu-ben-xốp ngồi sát mặt nước theo dõi tốc độ bơi của họ. Anh em mang theo tất cả trang bị, dụng cụ cùng với tiểu liên và cộng thêm tên "tù binh” do đồng chí cần vụ mới của Lu-ben-xốp, đồng chí hạ sĩ trẻ măng Ca-blu-cốp đóng giả một cách hểt sức "bất mãn”.

        Cuối cùng anh em trinh sát lên bờ, mệt nhoài, đang ngồi nghỉ, Vô-rô-nhin nét mặt đấm chiêu vừa nhìn mặt hồ vừa nói:

        — Ít ra cũng làm sao chộp được một thằng Đức kha khá một tí, hiểu biết một chút chứ đừng có vớ phải một thằng cha "thôn” nhái!..

        Hôm sau, trước lúc xuất phát, anh em trinh sát mang áo ngoài xuống sông Ô-đe giặt, đính lại cồ áo giũ rất sạch sẽ. Họ bình thản, chuẩn bị công việc trong gian hầm gần đài quan sát, bàn tán toàn những chuyện đâu đâu. Lu-ben- xốp nghiên cứu tấm bản đồ, có dễ đã tới một nghìn lần. Đôi khi, anh liếc sang mép bản đồ bên trái, nơi đó, thành phố Béc-lin trải mình như tấm mạng nhện khồng lồ.
     
        Bầy họa mi vẫn cất tiếng hót không ngừng và trên trời cao, sao mùa xuân nhấp nháy. Bầu không khí im ắng căng thẳng, mỗi lúc lại im ắng hơn và tiếng đạn pháo lẽ ra phải khuấy động lên lại chỉ càng làm tăng thêm khung cảnh tĩnh mịch.

        Trong những đêm tối đen như vậy, mọi cảnh vật trên mặt trận như đã trở nên quen thuộc, và hình như đã từng được nhìn qua. Chỉ thấy thỉnh thoảng một ý nghĩ vụt qua trong trí não: đây không phải là một con sông tầm thường nào đó như trăm ngàn con sông đã vượt qua, mà chính là con sông Ô-đe.

        Anh em trinh sát thì thầm với nhau hết chuyện này qua chuyện khác. Và có những đồng chí tình cờ nói những câu sau đây:

        — Cậu có trông thấy những đám cháy vừa rồi không ? Ta giọt vào Béc-lin đấy...

        — Hít-le còn ở đấy hay là đã cuốn gói rồi nhỉ ? Biết được cũng khoái đấy.

        Và mọi người đều mỉm cười khi nghĩ rằng hai tiếng "Béc-lin” và "ở đấy” nghĩa rất khác nhau, bây giờ cũng chỉ là một.

        Cây thông lớn chuẩn bị sẵn được thả xuống sông. Để cho thêm phần rậm rạp, anh em đã buộc thêm nhiều cành thông chặt ở những cây nhỏ khác. Anh em trinh sát khoác áo choàng xanh, lẫn hẳn vào cành lá.

        Nhiều tiếng hỏi nhỏ vang lên:

        — Các đồng chí sẵn sàng rồi chứ ?

        — Vâng.

        — Xa-sa may mắn nhé !

        — Tạm biệt đồng chí thiếu tá cận vệ.

        — Nào, ra khơi!

        Cây thông cô độc nổi trên mặt nước như một khối đen sẫm in hình cành lá, trôi giữa các loại đồ vật khác: vận gỗ, xà nhà, xe cút kít, ghế, những mảnh thuyền vỡ.

[Giangtvx]

       

III

        LU-BEN-XỐP, cũng như mọi quan sát viên khác đều nhận thấy rằng đêm ấy, bên phía quân Đức rất yên tĩnh, hầu như chúng không nổ một phát súng nào và pháo sáng cũng rất hiếm. Vì một lý do dễ hiểu, Lu-ben-xốp thấy thế rất mừng, nhưng tất nhiên anh không thể hiểu được nguyên nhân tại sao.

        Sự thực là các đơn vị trên tiền duyên của quân Đức đang chuẩn bị đón tiếp một nhân vật cao cấp mà tất cả bọn chúng còn chưa biết tên. Chỉ thấy có lệnh rửa ráy, quét dọn hầm hố, giặt giũ quần áo, cạo râu và cắt tóc cho lính.

        Cuộc đến thăm của các vị khách Béc-lin là một chuyện hoàn toàn bất ngờ ngay cả đối với tên thượng tướng Hen-rít-xi, tư lệnh tập đoàn quân. Viên thượng tướng vừa mới được cử tới khu này trong lòng cũng đang rất buồn phiền. Khi đạo quần này còn mạnh, gồm những đơn vị tinh nhuệ, ở mặt trận sông Vít-xtuyn thì thuộc quyền chỉ huy của tên S.S. Him-le¹, một tên đao phủ khét tiếng nhưng cũng lại là một tướng bất tài. Đến nay, khi đạo quân đã tan tác, các sư đoàn đều được bổ sung toàn những lính trẻ con chưa được huấn luyện, và những lính lão của đội Volkssturm², thì người ta lại giao phó quyền chỉ huy ấy cho hắn, một tên tướng lành nghề.

        Viên thượng tướng cảm thấy vô cùng khinh ghét khi ngồi đọc lại những sổ tay của Him-le, viên Reichsfuhrer³ đội S.S. ấy đã bỏ quên lại giữa đống giấy tờ của bộ tham mưu. Những mầu ghi chép rắc rối về chiêm tinh học, những đoạn trích về nghệ thuật quân sự của thế kỷ... thứ 9, những lời so sánh ngu ngốc bản thân hắn ta với vua Hăng-ri "Chơi chim”⁴; theo lời một số người cho biết, Him-le tự coi mình là hiện thân của tên vua này. Tất cả những điều đó làm cho viên thượng tướng trầm tĩnh bực mình.

        Chính giữa lúc viên tư lệnh mới ở trong tâm trạng như vậy thì sĩ quan tùy tùng chạy tới báo tin có các bộ trưởng: Phôn Ríp-ben-tơ-rốp và Rô-den-béc tới.

        Các tên bộ trưởng rất lấy làm ngạc nhiên khi được biết viên thượng tướng chưa hề nhận được tin báo trước có cuộc đến thăm của bọn hắn. Có lẽ Béc-liu đã quên mất việc ấy.

        Ríp-ben-tơ-rốp càu nhàu :

        — Đó là chuyện thường có giữa cảnh bối rối ở trong ấy hiện nay.

        Ấy thế mà các vị ấy lên mặt trận với tư cách là tuyên truyền viên đề động viên sĩ khí của bộ đội.

        Viên thượng tướng đinh ninh rằng các bộ trưởng rất vội vì các ngài còn bận biết bao với các chức trách trọng yếu của các ngài. Vì vậy hắn hỏi xem các vị có muốn xuống ngay các đơn vị hay không. Nhưng rõ ràng là các vị không vội vã chút nào cả. Thế là bỗng nhiên viên thượng tướng vỡ lẽ hiểu rằng các ngài bộ trưởng không còn công việc gì làm ở Béc-lin cả, không còn một việc gì làm cả, giản đơn thế thôi! Viên thượng tướng, tất nhiên, không thể biết được những hoạt động điên cuồng của Ríp-ben- tơ-rốp trong hậu trường. Còn Rô-den-béc ? Tên này hiện vẫn mang danh bộ trương các khu miền Đông, cái chức vụ thật đặc biệt vô lý và hài hước giữa hoàn cảnh hiện tại, trong lúc mà các đơn vị quân đội xô-viết đã đóng trên bờ sông Ô-đe.

        Viên tư lệnh báo cáo với các bộ trưởng những cố gắng vô hiệu quả của hắn nhằm đẩy lùi quân Nga ra khỏi khu vực đầu cầu mà họ đã chiếm được trên bờ sông phía tây. Các bộ trưởng chỉ im lặng và rất ủ rũ.

        Người ta cũng thấy ngay rằng các bộ trưởng tới đây là để nghỉ ngơi, như những đứa trẻ con bỏ chạy để thoát khỏi những roi đòn của người giám thị lớp học. Quả vậy, từ bấy giờ trở đi, không có cách nào để có thể ở bên Quốc trưởng, trong gian hầm của Quốc trưởng được nữa. Nhiều mệnh lệnh được tung ra rồi lại thu hồi ngay lập tức. Những cơn điên loạn không dứt, những bản án kết tội tất cả mọi người nối tiếp nhau không hết, và cái con mẹ Brao, cẳng dài như cẳng sếu chỗ nào cũng thò mũi vào. Thật là một màn bi kịch trong triều đình giữa thời đại suy vong, Không khí thật bi thảm. Và ngay trong thành Béc-lin chỗ nào cũng chật ních những dân tản cư từ miền Đông tới. Nhiều người ngủ cả trong đường xe điện ngầm. Ban đêm những vụ cướp bóc và giết người xảy ra. Những đống gạch đá là nơi ằn náu của nhiều toán binh lính đào ngũ. Nhiều viên chức quan trọng của Nhà nước, không được phép cũng bỏ thủ đô chạy trốn mất tăm.

        Ở đây, trong bộ tư lệnh này, mọi vật có vẻ vô cùng trật tư. Các sĩ quan vẫn đi đi lại lại; các ban mệnh lệnh vẫn được thảo ra theo lối hành văn quân sự rõ ràng, cụ thể; những đôi ủng đánh xi bóng lộn vẫn chững chạc nện trên sàn. Những tấm bản đồ vẫn chằng chịt những nét bút chì xanh đỏ và có cắm những cờ hiệu con. Nhìn bề ngoài thật hoàn toàn trật tự.

-----------------
        1. Hiến binh xung kích.

        2. Xung kích nhân dân (dân quân của bọn Đức).

        3. Thủ lĩnh Quốc xã.

        4. Henri l'Oiseleur sinh năm 876, vua xứ Giéc-ma-ni (nước Đức cũ).

[Giangtvx]

        Ấy vậy mà những điều đó cũng vẫn làm cho Rô-den-béc vốn tin thần thánh, không sao không tưởng như nhìn thấy những bóng ma mặc quân phục đang nhảy nhót nhịp nhàng trước mặt hắn. Nhiều lúc, hắn giật mình, yếu đuối, cố xua đuổi thật xa những hình ảnh khủng khiếp ấy.

        Còn Ríp-ben-tơ-rốp, vốn rất không tin chủ nghĩa thần thánh, đã lấy lại được can đảm và trước khi lên mặt trận, hắn nói:

        — Ông tư lệnh, công việc chuẩn bị của ông làm cho tôi tin tưởng rằng các đơn vị trong khu vực Béc-lin cuối cùng đã có được một vị tướng lĩnh thực sự đủ tài năng để hoàn thành những nhiệm vụ khó khăn nhất ở đây, trên con đường Ô-đe, con sông quyết định vận mệnh nước Đức... Tôi có lẽ cũng chưa hiểu kỹ bọn Nga, nhưng ông bạn Rô-den-béc của tôi đây là người hiểu rất kỹ bọn chúng, có thể quả quyết rằng không thể nào trông mong vào lòng rộng lượng của họ được. Còn như vấn đề những thắng lợi quân sự của quân Anh-Mỹ — Ríp-hen-tơ-rốp ngừng lại một cách có ý nghĩa — ta phải rất bình tĩnh mà xét nó. Dù thế nào chăng nữa, họ cũng không ủng hộ những nguyện vọng của dân chúng về cái gọi là "công lý xã hội” được... Trái lại... Vâng vâng đúng là trái lại...

        Các tướng tá rất hiểu ý nghĩa những lời nói của Ríp-ben-tơ-rốp. Nhiều đơn vị của các mặt trận Tây Âu và mặt trận Ý đã được chuyển về sông Ô-đe. Một trong hai tai họa, người ta chọn lấy tai họa nào ít thiệt hại nhất. Người ta đánh ô tô ra và các bộ trưởng mỗi người đi một ngả, theo sau là cả một cái đuôi khá đông bọn S.S. và sĩ quan tham mưu. Rô-den-béc đi Bát-sa-rốp tới bộ tham mưu tập đoàn quân thứ 9; Ríp-ben-tơ-rốp lên phía bắc, sau dòng sông An-tư Ô-đe; ở nơi hai con sông chướng ngại song song ấy, hắn sẽ thấy yên tâm hơn — hắn thầm quyết định như vậy,

        Viên thượng tướng đi theo Ríp-ben-tơ-rốp, cả hai ngồi trên những tấm ghế da rộng trong xe ô tô. Ngồi cạnh người lái xe là một viên trung tá bộ tổng tham mưu. Hai tên S.S. thuộc đội hộ vệ riêng của bộ trưởng ngồi im, cứng người trên hai chiếc ghế phụ. Đi trước chiếc xe ô tô của bộ trưởng là một chiếc xe bọc sắt.

        Các ngả đường chật ních những xe vận tải, xe tăng và bộ- binh đang tiến về phía sông Ô-đe. Cả một quang cảnh lộn xộn, hỗn loạn ("Hỗn loạn không tránh khỏi” bộ trưởng nghĩ bụng như vậy để tự an ủi). Một đoàn xe vận tải đi lạc đường đang cố lượn quay lại. Các sĩ quan tham mưu xuống xe duy trì lại trật tư. Cuối cùng đoàn xe của bộ trưởng rẽ sang một con đường ngang và lát sau tới kênh đào Hô-hen-dô-léc. Ở đây họ phải đợi mất nửa tiếng đồng hồ vì máy bay phóng pháo Nga vẫn đang oanh tạc cầu qua sông. Dãy nhà bên bờ kênh bốc cháy, họ phải vòng xuống phía khác, vì cầu đã bị phá đổ. Chiều xuống dần. Quãng gần Ô-đéc-béc, một đơn vị bộ đội đang kéo về phía tây. Binh lính đi rải rác, một số không mang vũ khí.

        Viên thượng tướng bảo dừng xe. Viên trung tá tham mưu nhảy xuống, tới gặp tên thượng sĩ đang đi đầu toán lính và hỏi:

        — Các anh là đơn vi nào ?

        Tên thượng sĩ trả lời, mắt nhìn xuống chân :

        — Tiểu đoàn nhẫy dù thứ 600. Quân Nga đánh bại chúng tôi trong khu An-cút-xtơ-rin-sen và hôm qua chúng tôi vừa nhận được lệnh về Ri-ét-den bổ sung quân số một lần nữa.

        — Nếu thế, tại sao các anh lại đi lang thang như đàn cừu như vậy ? — Tên trung tá giận dữ nói vừa hạ thấp giọng vừa liếc mắt về phía xe ô tô bộ trưởng.

        Tên thượng sĩ không đáp lại, đôi mắt hắn đầy vẻ lạnh lùng, đờ đẫn. Đến lượt bộ trưởng và thượng tướng xuống xe. Bộ trưởng nhắc lại câu hỏi lúc nãy. Tên thượng sĩ cũng nhắc lại câu trả lời như trên. Tuy vậy tên thượng tướng không thể chịu đựng nổi thái độ lạnh lùng của tên thượng sĩ và mặc dù có mặt nhà ngoại giao, hắn cũng càu nhàu nói :

        — Mày không biết ai đang nói với mày à?

        Tên thượng sĩ uể oải ngước mắt nhìn bộ trưởng và chẳng nói chẳng rằng, nhìn chằm chằm vào bộ mặt của nhà đại quý tộc, bộ mặt to bè, xanh rớt điểm đôi mắt xám xanh, mi dưới chảy trũng xuống. Trước cái nhìn lạnh lùng đến cực độ của người lính, bộ trưởng nhún vai. Người kia đã nhìn hắn không khác gì nhìn một vật vô tri vô giác. Khuôn mặt tên thượng sĩ đầy lông lá hung đỏ, chiếc cổ bẩn thỉu sần sùi và đôi mắt như mắt người chết của hắn gieo vào tâm trí bộ trưỏmg một cảm giác nặng nề. Ríp-ben-tơ-rốp quay lại, trèo lên xe.

        Một hồi lâu hắn mới trấn tĩnh lại được, không hiểu tại sao hắn thấy hình như hắn vừa nhìn thẳng vào mặt không phải là một tên thượng sĩ mà là toàn bộ quân đội Bức. Bộ mặt đáng ghê sợ, có thể che giấu một sự đối địch và lòng khinh bỉ sau thái độ lạnh lụng bướng bỉnh ấy. Niềm vui của bộ trưởng rõ ràng đã tiêu tan. Cả hai ngồi im lặng.

[Giangtvx]

        Cách làng bộ tham mưu quân đoàn đóng không xa, Rip-ben-tơ-rop được chứng kiến một cảnh tượng kỳ quặc: ba tên S.S. to lớn vừa soi đèn pin vừa chửi rủa ầm ĩ lôi từ trong rừng ra một thiếu phụ to lớn mặc áo dài.

        Viên thượng tướng liếc trộm bộ trưởng. Hắn không muốn dừng xe lại hỏi rõ câu chuyện. Nhưng bộ trưởng lại quyết định khác. Ngài muốn đi lại cho giãn gân cốt trước buổi mít tinh. Có tướng tá và đội tùy tùng theo sau, bộ trưởng tiến lại phía mấy tên S.S.; bọn này đừng lại. Anh đèn pin soi rõ quân phục cấp tướng và dải băng rộng có dấu thập ngoặc trên cánh tay trái bộ trưởng.

        Ríp-ben-tơ-rốp hỏi : .

        — Mụ đàn bà này có tội gì ?

        Một tên S.S. đứng nghiêm cứng người, đáp :

        — Thưa ông, khống phải là đàn bà, hì...

        Một tên trong đội hộ vệ khẽ nhắc:

        — Bộ trưởng đấy!   .

        Tên S.S. cứng người lại:

        — Thưa ông bộ trưởng, đây là một tên đào ngũ... Nó đã cải trang thành đàn bà và trốn khỏi tuyến hỏa lực chủ yếu...

        Ríp-ben-tơ-rốp sửng sốt, đỏ mặt, định nói câu gì song lại thôi. Bất thình lình hắn quay lại xe ô tô. Tốc độ xe chạy nhanh làm dịu nỗi bực dọc của hắn. Hắn lại còn quyết định rằng cái quang cảnh vừa nhìn thấy có thể dùng làm để tài trung tâm cho bài diễn văn của hắn. Hắn sẽ nhắc đến những tên phản bội và sẽ nêu lên làm ví dụ, trường hợp tên lính Đức vừa rồi cải trang thành đàn bà thật là nhục nhã!... Câu chuyện này sẽ làm cho người nghe phì cười và chắc cũng hay.

        Người ta tập hợp binh lính trong một gian phòng rộng thắp nến ở lâu đài Xtôn-pơ. Khi bộ trưởng bước vào, tất cả gio tay đồng thanh hô: Heil Hitler! ¹ Bộ trưởng bước lên diễn đàn, và bắt đầu nói không chút rào đón, giọng đều đều, mặt nhìn thẳng vào làn ánh sáng lừ mờ rung rinh trên đầu thính giả:

        — Hỡi các binh sĩ, nước Đức đòi hỏi các người phải có một chí kiên quyết không gì lay chuyển nổi. Trong giờ phút quyết định số phận của Đế quốc, Quốc trưởng trông mong vào các người.

        Hắn gợi lại thời đại Phrê-đê-rích Đại đế² thời kỳ mà nước Phổ lâm vào một tình thế không kém phần hiểm nghèo, vậy mà đã một mình chống chọi với cả hoàn cầu mà vẫn vững vàng! Hắn còn nhắc lại cả cuộc tiến công vào nước Nga vừa rồi. Quân Đức đã tiến đến sát thủ đô Nga ; nhưng quân Nga, nhờ chí kiên quyết của họ — phải, đúng là nhờ chí kiên quyết của họ — đã không để cho quân địch tiến vào thủ đô của họ và thế là bây giờ đây...

        Bộ trưởng khoát rộng tay về phía sông Ô-đe, cái khoát tay mà mọi người đều thừa hiểu rõ ý nghĩa. Trong cái khoát tay ấy chứa chất nỗi chua chát trước tình thế hiện tại và lời thú thực "cao thượng” về thắng lợi của đối phương.

        — Cái phép lạ đó có thể đến với chung ta và sẽ đến với chúng ta. — Sau một lát im lặng, hắn lại nói tiếp:

        — Nếu như trong hàng ngũ các người không có bọn phản bội, bọn chó má ; đối với chúng cái tính mạng hèn hạ của chúng còn đáng quý hơn Tổ quốc Đức...

        Đã đến lúc thuật lại câu chuyện hài hước và nhục nhã của tên lính cải trang thành đàn bà. Nhưng tới phút cuối cùng, bộ trưởng đâm ra đo dự và im bặt. Thật là thiếu thận trọng, có khi lại còn nguy hiểm — hắn nghĩ thầm —  nếu ta kể cho bọn binh lính biết cái phương pháp đào ngũ ấy. Và biết đâu chúng lại chẳng sẽ cải trang thành đàn bà và chạy tán loạn qua rừng rú, hồ ao, làm cho phòng tuyến Béc-Iin trống rỗng. Bỗng nhiên hắn có cảm giác như trăm ngàn con mắt đang dán chặt vào hắn, như tên thượng sĩ lúc nãy, cùng với một thái độ lạnh lùng đến cực độ và sau đó, che giấu một sự đối địch và lòng khinh bỉ khó mà lường được.

        Do đó mà phần cuối bài diễn văn trở thành lủng củng. Giọng nói đều đều đột nhiên chuyển thành một giong thì thầm sôi nỗi, chưa bao giờ Ríp-beri-tơ-rốp nói như thế :

        — Các ngươi hãy đứng cả dậy như một bức thành đồng !... Lòng trung thành của dân tộc Đức là áo giáp của chúng ta !... Đó chính là nghĩa vụ của những con cháu Phrê-đê-rích Bâc-bơ-rút³.

        "Mình vừa nói cái gì vậy ? Tại sao lại Bác-bơ-rút ?” —  bộ trưởng nghĩ lại, đờ người ra. "Mình thật đãng trí một cách kỳ cục ! Mình đinh nói Phrê-đê-rích Đệ nhi⁴ kia mà... ”

        Nhưng không ai để ý đến câu nói nhầm của bộ trưởng. Viên trung tướng trịnh trọng tiến lại bắt tay ngài, rồi cất tiếng nói to :

        — Thưa ông bộ trưởng, thay mặt sư đoàn, tôi xin cảm ơn ngài. Tôi xin ngài chuyển tới Quốc trưởng lời hứa sắt đá chống giữ đến cùng của chúng tôi.

        Lời tuyên bố ấy kêu lắm. Nhiều tiếng hô vang lên : "Heil!”.

-----------------
        1.Hít-le muôn năm !

        2. Vua Phổ (1712— 1786) lên ngôi 1740, thiện chiến, không khéo trong việc cai trị. Trong cuộc chiến tranh 7 năm, chống cự lại với Liên minh Pháp, Áo, Nga.

        3. 1123 — 1190— Vua nước Đức từ năm 1152 tới năm 1190. Đã nhiều lần tiến đánh, nước Ý. Sau bị chết đuối.

        4. Vua nước Phổ từ 1710 — 1740.

[Giangtvx]

        Ríp-ben-tơ-rốp rời khỏi tòa lâu đài với một niềm phấn khởi cao độ. Chưa biết có phải bộ trưởng đã cổ vũ được binh lính hay không, nhưng chắc rằng chính binh lính đã củng cố lại tinh thần cho bộ trưởng. Ngài thân mật nhận lời ở lại ăn cơm với viên trung tướng nhưng với điều kiện là người bếp riêng của bộ trưởng sẽ trông nom việc nấu nướng — Quả vậy, người ta cảm thấy bộ trương là một nhà đại quý tộc, đâu có phải một người mới làm giàu như tên Lây mới lên thăm mặt trận nửa tháng trước đây. Các tướng tá nhìn Ríp-ben-tơ-rốp với vẻ kính phục.

        Trước bữa ăn, bộ trưởng đi kiểm tra công sự phòng ngự. Những hào giao thông nóc có lát ván gỗ, những lô cốt dày đặc lỗ châu mai, những lô cốt sắt, những gian hầm đào sâu dưới đất và những xe tăng cố định, tất cả những cái đó làm cho bộ trưởng hết sức tin tưởng.

        Viên trung tướng xin phép được giới thiệu với bộ trưởng tên trung úy Huy-gô Uyn-ken, một sĩ quan có tiếng tăm đã được tặng thưởng, đeo thêm cành sến vòng quanh phù hiệu chữ thập bằng sắt của anh ta. Ríp-ben-tơ-rốp chẳng thích gì lắm nhưng cũng không từ chối.

        Bọn họ bước xuống gian hầm của tên trung úy. Tên sĩ quan vinh dự đang ngồi bàn viết lia lia. Một ngọn đèn con đặt trên bàn. Chẳng thèm quay lại, tên trung úy quát luôn với khách mới tới

        — Đóng cửa lại !

        Nghe câu quát ấy, Ríp-ben-tơ-rốp mỉm cười, bước lại gần bàn và chữ thứ nhất hắn nhìn thấy trên trang giấy trắng chi chít những chữ to nhỏ : Vermachtnis¹.

        Ríp-ben-tơ-rốp tàn nhẫn hỏị :

        — Đồ khốn nạn, anh viết cái gì đấy !

        Nhìn thấy bộ trưởng và các tùy tùng, tên trung úy bật vội dậy, rụt đầu lại như bị đánh.

        Bộ trưỏmg cố trấn tĩnh, vừa nói vừa cười nhạt:

        — Anh viết di chúc sớm quá đấy.. Thật là một gương xấu cho hạ cấp của anh. Tin tưởng vào thắng lợi, đó chính là điều anh phải dạy bảo cho binh lính!

        Bộ trưởng đi ra. Hắn thong thả bước lên khỏi hào giao thông rồi đứng lại, mắt nhìn mãi sang phía đông. Bên kia dòng sông, thoáng nghe thấy tiếng ầm ầm, tựa như cả cánh đồng đầy rừng cây và hồ ao đang nhẹ nhàng cựa quậy, thở hổn hển sẵn sàng vùng dậy. Nhiều cụm ánh đèn pha phía xa xa quét trên bầu trời đen tối. Tâm thần rối loạn, Ríp-ben-tơ-rốp lẩm bẩm:

        — Tên trung úy cũng không đến nỗi quá ngu ngốc gì.

        Hắn nhớ lại cái năm 1939 và lần hắn đi thăm Mát- xcơ-va. Lần ấy, qua kính cửa xe ô tô, hắn để ý nhìn những người Nga đang đi lại từng đoàn bình thản, giữa thủ đô của họ. Giờ đây từ một chiếc hào giao thông trên sông Ô-đe, hắn lại nhìn thấy họ.

        Ở nước Nga, lòng căm thù đối với hắn hẳn là vô cùng sâu sắc. Không hiểu phản ứng của binh lính Nga sẽ như thế nào nếu như họ được biết rằng Phôn Ríp-ben-tơ- rốp đang ở đây, ngay gần họ, trên bờ sông Ô-đe.

        Hắn giật nảy mình : phía bên trái, nhiều tiếng nổ dữ dội mỗi lúc một mạnh, ngày càng gần lại. Các tướng tá lo ngại bèn gọi điện thoại hỏi các đơn vị. Đầu tiên, người ta báo tin về là pháo binh Nga đang bắn vào các vị trí Đức. Nửa giờ sâu, người ta được biết quân Nga đã bắt cóc một lính Đức trong một vọng cảnh giới chiến đấu và rõ ràng là bọn họ dùng pháo binh, súng cối yểm hộ cho trinh sát của họ rút lui. Bộ trưởng ngớ người ra hỏi:

        — Bắt cóc à ? Sao lại thế ? Thế nghĩa là thế nào ?

        Các tướng im lặng. Hen-rít-xi nói cứng, an ủi:

        — Thưa ông bộ trưởng, đó là chuyện thường tình trong chiến tranh. Chịu thôi.

        Ríp-ben-tơ-rốp vội vã theo hào giao thông đi về phía sau. Tất cả hệ thống quân sư ấy, những bức tường dày cộp của các gian hầm, những ổ súng máy và những mạng thép gai hình như không còn bảo vệ được cho hắn nữa. Hắn gần như cất cẳng chạy. Người rét run lên, hắn nghĩ thầm: " Sống chết cũng phải thương lượng với bọn Mỹ. Dù có phải trả giá đắt !... Nếu không, sẽ quá muộn!”

        "Tại sao bọn Mỹ ấy lại tiến chậm đến thế! ” — Ríp- ben-tơ-rốp bực tức nghĩ bụng, vừa lo lắng nhìn bóng đen mờ tối. Trước mắt chấm tròn của một chiếc đèn pin le lói chạy đi chạy lại. Sau lưng tiếng chân vội vã của các tướng tá không muốn bị bộ trưởng bỏ rớt lại quá xa.

        Nhiều binh lính chạy dọc hào giao thông. Pháo binh Đức hung hăng nhả đạn quá muộn rót xuống những khu rừng lặng lẽ trên bờ sông phía đông.

        Trong lúc đó, Me-séc-xki và đội trinh sát ướt át nhưng vui sướng lôi một tên tù binh vào đường hầm của họ. Trên đường về, dòng nước cuốn trôi họ xuống phía dưới gần một ki-lô-mét, còn thì mọi việc đều thuận lợi. Trong vọng tiền tiêu của quân Đức đêm hôm ấy bọn chúng không có năm mà chỉ có bai thằng. Lẽ ra họ cũng phải qua một trận khá gay đấy nhưng ngay cả trên tiền duyên của quân Đực cũng hầu như không có lính. Về sau họ mới biết là đại bộ phận lính địch đều đã đi nghe bộ trưởng Rây-sơ diễn thuyết trong lâu đài Xtôn-pô.

-----------------
        1. Tờ di chúc.

[Giangtvx]

IV

        Tên tù binh Phrít Ác-muýt cấp bậc thượng sĩ, tỏ ra là một tên thông minh và biết nhiều tình hình. Biết rằng những ngày chiến đấu của hắn tới đây là vĩnh viễn kết thúc, và hắn lấy làm sung sướng một cách chân thật ngờ nghệch về việc đó, nên hắn sẵn sàng khai hết những điều mà hắn biết. Mà hắn thì lại biết khá nhiều vấn đề vì trước hắn có làm văn thư trong ban tham mưu một trung đoàn.   

        Thực ra hắn cũng chưa hoàn hồn được ngay. Khi miệng bị nhét giẻ và thấy mình bị lôi về bên kia sông, sợ quá hắn đã uống một tua nước kha no. Lúc đầu, anh em trinh sát không biết, mãi tới khi họ rút giẻ trọng miệng hắn ra, tên thượng sĩ chỉ còn thoi thóp thở. Có lẽ không một ai — dù là mẹ hay vợ tên tù binh Đức to lớn ấy cũng không lo lắng cho tính mạng nó và chăm sóc cẩn thận bằng Lu-ben-xốpvà Me-séc-xki. Người ta làm hô hấp nhân tạo cho hắn, xoa rượu mạnh cho hắn và vừa thở dài vừa gọi:

        — Này Phrít, Phrít¹.

        Chốc chốc, anh em bộ binh, pháo binh, điện thoại, công binh nét mặt lo âu lại ngó vào cửa hầm hỏi:

        — Thằng Đức ấy thế nào rồi ?

        Cuối cùng, hắn tỉnh lại và người ta dẫn hắn lên phòng tham mưu sư đoàn.

        Con đường di qua một khu rừng rộng. Thực ra cũng không còn là một khu rừng nữa mà là một xưởng mộc và rèn khổng lồ. Dưới ánh trăng lúc tỏ lúc mờ, công việc đang tấp nập nhộn nhịp. Các tiểu đoàn công binh làm cầu đang chuẩn bị các bộ phận cầu vượt sông. Mấy nghìn con người trang bị cưa và búa rìu chen chúc quanh những cây gỗ lớn và những đoạn cầu làm đã sắp xong.

        Trong những lò rèn tạm thời, trước những bếp lò che vải bạt anh em thợ rèn đang chế tạo hàng vạn chiếc đinh, chữ u, đinh thẳng và móc sắt, giống hệt như các giám đốc và giám thị công trường, các kỹ sư là những đại tá và thiếu tá, đi lại vội vã trên những lối đi thẳng tắp.   ’

        Nhìn thấy anh em trinh sát quần áo ướt sũng khoác áo choàng ngụy trang áp tải một tên Đức đi quạ, các đồng chí đóng cầu, thợ mộc, thợ rèn bèn dừng tay trong chốc lát. Trong cuộc chiến tranh này, nhiều lần họ cũng đã từng có dịp nhìn thấy bọn tù binh, còn như một tên Đức mà anh em trinh sát vừa lôi ra khỏi chiến hào — "còn nóng sốt” như lời một đồng chí công binh — thì phần đông ánh em lần này là lần đầu tiên mới nhìn thấy.

        Được các đồng chí công binh, nhìn mình bằng những con mắt khâm phục, anh em trinh sát mặt mày hớn hở. Về đến phòng tham mưu sư đoàn, họ lại cũng được những người tò mò đón tiếp.. Mọi người đều khen ngợi các chiến sĩ trinh sát tươi cười và ướt từ đầu đến chân.

        Tên Đức cũng hết lòng ca tụng và ra vẻ ta đây cũng biết:

        — O, ja, das war fabelhaft ! gemacht! Aber direkt tadellos².

        Ô-ga-nhe-xi-an đứng trên ngưỡng cửa ngôi nhà nhỏ, lầm lầm nhìn tên lính tươi cười. Với cái vốn lão luyện trong nghề, anh nói:

        — Thằng này sẽ khai hết đây!... Chỉ sợ không đủ sức mà ghi thôi!

        Quả vậy, Ác-muýt cho biết khá nhiều tài liệu. Thì ra bên kia sông Ô-đe có sư đoàn "Sít-oét” tên thành phố trong đó sư đoàn này đóng quân. Sư đoàn gồm nhiều tiểu đoàn biên chế một cách vội vã, toàn những vệ binh, lính S.S., lính trù bị cảnh sát và thợ thuyền. Ở phía Nam, ba tiểu đoàn : "Pốt-đam”, "Bran-đbua” và "Xpan-đô ” chiếm giữ trận địa phòng ngự. Những ngày gần đây, tên thượng sĩ đã ở thành phố Ri-ét-den. Bao bọc xung quanh thành phố này có nhiều trận đia phòng ngự dã chiến kiên cố. Ở đó có bộ tham mưu sư đoàn 606 có nhiệm vụ "đặc biệt”, mới được điều từ Pháp tới. Hắn cũng có thấy bộ tham mưu một sư đoàn thiết giáp S.S. Nhiều xe vận tải chở bộ binh không ngớt chạy qua thành phố lên mặt trận. Hắn được biết ở phía đông nam thành phố Ri-ét-den, việc phòng thủ là do sư đoàn bộ binh 809 "Béc-lin” phụ trách.

        Ác-muýt cho biết những chi tiết rất hay về tình hình Béc-lin. Người ta có nói với hắn rằng trong những công sở ở đường Uyn-hem, đặc biệt ở sở Giét-ta-pô³ người ta đang đốt hết mọi hồ Sơ và khắp đường phố đều phủ kín tàn gio của giấy tờ thiêu hủy. Béc-ke, anh một tên tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn 2 là một thiến tá trong bộ Tồng tham mưu, đã chết một cách đột ngột: tên tiểu đoàn trưởng chính thức nhận được tin báo tử; ấy thế nhưng chưa đầy một tuần lễ, hắn đã nhận được một bức thư của "người chết” trong đó tên thiếu tá nói rằng cái chết của hắn là "có điều kiện” và hắn đã đi "Sp”. Trong buổi kỷ niệm ngày sinh nhật hắn, tên tiểu đoàn trưởng đã giử cho các sĩ quan khác xem bức thư đó và chẳng bao lâu đến ngay cả văn thư cũng biết câu chuyện bí mật ấy, cái kiểu chết ấy "kiểu chết Béc-lin” lúc này không phải chỉ có một trường hợp.

                "Sp” chắc hẳn là Spanien⁴.

-----------------
        1. Đức, Đức.

        2. Ồ, vâng, đánh hay lắm, không chê được!

        3. Tình báo của phát xít Đức.

        4.Tiếng Đức nghĩa là Tây Ban Nha.

[Giangtvx]

 
        Tất cả những tài liệu đó, kể cả những tài liệu về những công trình của công binh làm trên sông Ô-đe và những hoạt động tăng cường công sự của địch, Lu-ben-xốp đều báo cáo ngay bằng điện thoại lên bộ tham mưu quân đoàn và cho đại tá Ma-lư-sép trên bộ tham mưu tập đoàn quân, Sau đó, cùng với Me-séc-xki, anh mang theo biên bản hỏi cung lên gặp thiếu tướng Xê-rê-đa.

        Ở chỗ thiếu tướng, anh thấy rất đông người trong đó có đại tá Cra-xi-cốp.

        Trong lúc báo cáo với thiếu tướng những lời khai của tên tù binh, thiếu tá cận vệ chốc chốc lại liếc nhìn Cra-xi-cốp, và với một lòng ác cảm vô tình, anh ngắm nghía khuôn mặt vạm vỡ đẹp trai, hơi nhăn nheo của đại tá, có xoa nhiều phấn sau khi cạo râu.

        "Đôi mắt thật đáng ghét! — Luben-xốp nghĩ bụng, nhưng rồi lòng yêu công bằng lại nồi dậy trong anh: — Việc gì mà mình lại hằn học như vậy. Có phải tại ông ấy đâu!”

        Báo cáo xong, thiếu tá cận vệ im lặng đợi lệnh. Đồng chí Xê-rê-đa khen :   •

        — Khá lắm. Các đồng chí đã bắt được một tên Đức rất quý. Một cuộc trinh sát điển hình. Các đồng chí đã học tập được một bài học chiến đấu đấy, tôi rất hoan nghênh!

        Thiếu tướng rất phấn khởi vì các đồng chí trinh sát của mình.

        Đồng chí rất muốn ôm hôn hai chàng trai khoác áo ngụy trang Xanh này, nhưng đồng chí không muốn bộc lộ tình cảm của mình trước mặt những người khác. Đồng chí lại quay lại nói chuyện với các sĩ quan tới kiểm tra sư đoàn.   

        Trong đoàn sĩ quan vừa từ bộ tham mưu quân đoàn và tập đoàa quân tới có các cán bộ cơ quan chính trị, các kỹ sư đi kiểm tra công trình phòng ngự, có các cán bộ pháo binh và hậu cần. Đó là một phái đoàn đông đảo giống như những phái đoàn trước kia trong những thời kỳ phòng ngự gay go, tới ổn định lại trật tự trong các đơn vị. Phái đoàn đều phải nghiên cứu tỉ mỉ công tác chính trị
của Đảng, công tác chuẩn bị chiến đấu và đến ngay cả tình hình số lượng lừa ngựa, kiểm tra lại và báo cáo kết quả với Hội đồng quân sự.

        Me-séc-xki ngạc nhiên quá, ghé vào tai Lu-ben-xốp thì thầm:

        — Kìa! Hôm nọ anh chả vừa nói là cuộc tiến công cũng sắp sửa rồi kia mà ?

        Lu-ben-xốp thì thầm trả lòú :

        -— Bình tĩnh, Xa-sa. Nếu như có một phái đoàn tới kiểm tra phòng ngự thì nhất định là sắp sửa tiến công... Gần thành quy luật rồi còn gì. Cậu nhìn thiếu tướng mà xem.

        Thật vậy, chính bản thân thiếu tướng sư đoàn trưởng cũng biết rất rõ cái "quy luật” ấy. Thiếu tướng gật đầu, đồng ý chuyện này, hoặc ôn tồn phản đối chuyện kia, lẩm bẩm nói một mình nhưng đôi mắt vẫn luôn tươi cười.

        Khi các sĩ quan — nhân viên phái đoàn — đi xuống các trung đoàn, thiếu tướng nói với các đồng chí trinh sát:

        — Cảm ơn các đồng chí nhé ! Các đồng chí đã đem lại vùi sướng cho một ông già như tôi! Tôi sẽ đề nghị khen thưởng tất cả các đồng chí. Còn Lu-ben-xốp, tôi sẽ đề nghị tặng thưởng cho đồng chí huân chương Nhép-xki !

        Các đồng chí trinh sát sắp sửa ra về thì cửa mở ra và một thiếu úy áo quần bụi bậm, mồ hôi nhễ nhại bước vào : một sĩ quan liên lạc. Đồng chí này tới đâu là ở đó có những biến chuyền quan trọng.

        Thiếu úy đưa thiếu tướng một chiếc phong bì lớn gắn xi. Thiếu tướng nhanh nhẹn xé phong bì, đưa mắt lướt đọc bản công văn, nét mặt bỗng trở nên trịnh trọng và nghiêm nghi, thiếu tướng nói :

        — Các đồng chí sĩ quan, tôi vừa nhận được lệnh cho sư đoàn ta chuyển lên khu vực đầu cầu. — Đồng chí quay lại phía tham mưu trưởng đang ngồi ở bàn và nói : —  Vào việc đi! Báo cho các nhân viên phái đoàn kiểm tra, mời các đồng chí đó về thôi. Phái đoàn sẽ tiếp tục cuộc kiểm tra ở Béc-lin.

        Lu-ben-xốp và Me-séc-xki chạy vội về.

        Tên Ác-muýt vẫn chưa được giải về quân đoàn bộ, hắn vừa ăn uống xong. Thấy Lu-ben-xốp vào, hắn đứng vụt dậy, lấy đúng tư thế đứng nghiêm, và — ôi, thật kinh tởm — hắn giơ tay hô theo thói quen :

        — Heiu...¹

        Tiếng "Hít-le” hắn đã kịp giữ lại trong họng vì chợt nhớ ra hành động vừa rồi của mình. Mặt hắn tái đi rồi đỏ bừng, hắn tự đập vào tay phải một cái :

        ” Diese dumnie Hand ! ”², và tự tát vào miệng một cái: " o, dìeser dumme Mund! ” ³. Chắc là hắn sợ bị mang ra bắn ngay lập tức. Nhìn thấy cái tình cảnh ngộ nghĩnh ấy của hắn, anh em trinh sát phá lên cười.

        Lu-ben-xốp cũng bật cười và nói:

        — Giải hắn đi ngay. Không có hắn thì cũng còn khối việc khác mà làm đấy !

        Tên Ác-muýt được giải về bộ tham mưu quân đoàn. Sung sướng thấy mình được người ta nắm cổ lôi ra khỏi chiến trận, hắn ngồi trên xe ô tô vẫy tay chào anh em trinh sát một hồi lâu.

        Khi anh em trinh sát được thiếu tá cận vệ cho biết sư đoàn sẽ chuyển lên một vị trí khác, họ cũng hơi thấy chán ngán. Dĩ nhiên là phải từ đầu cầu mới có thể tiến đánh một đòn quyết định vào Béc-lin được. Nhưng cũng không khỏi không buồn phiền là phải lên đường ngay sau một cuộc trinh sát khéo léo và thần tình như vừa rồi.

        Mi-tơ-rô-khin thở dài :

        — Hừ ! Thế là làm hộ "bố” khác rồi!

        Hôm sau, cái ông "bố” ấy tới thật.

        Đó là một đại úy trẻ tuổi, rất nhanh nhẹn, tháo vát, đại diện ban trinh sát của sư đoàn sẽ tới thay thế sư đoàn của thiếu tướng Xê-rê-đa.

        Thiếu tá cận vệ trình bày lại cho đồng chí đó tất cả những lời khai của tên thượng sĩ tù binh. Đồng chí đại úy tất nhiên rất hài lòng vì thấy tình hình khu vực này đã được trinh sát tường tận đến thế. Lu-ben-xốp hỏi:

        — Sư đoàn đồng chí cách đây còn xa không ?

        — Ngày mai, sư đoàn chúng tôi sẽ tới đây cũng như tất cả các đơn vị của phương diện quân chúng tôi.

        — Phương diện quân nào ? — Lu-bep-xốp chú ý nghe.

        Đồng chí đại úy nói:

        — Phương diện quân Bi-ê-lô-rút-xi thứ hai. Chúng tôi vừa. hoàn thành nhiệm vụ tiêu diệt binh đoàn quân Đức miền Đông Phổ và bây giờ toàn phương diện quân chuyền tới đây.

        Đó là một tin quan trọng mà thiếu tá cận vệ rất hiểu rõ ý nghĩa.

        Các sư đoàn của phương diện qụân Bi-ê-lô-rút-xi thứ hai (bộ đội của nguyên soái Rô-cô-xốp-xki) đang tiến đến sông Ô-đe, có nhiệm vụ tiến công trên phía bắc phương diện quân Bi-ê-lô-rút-xi thứ nhất (bộ đội của nguyên soái Giu-cốp) và dùng cánh bên trái của mình yểm hộ sườn bên phải của các tập đoàn quân có nhiệm vụ đánh chiếm Béc-lin.   

        Lu-ben-xốp tất nhiên không thể biết được rằng phương diện quân U-cren thứ nhất (bộ đội của nguyên soái Cô-nhi-ép) cũng sẽ tiến công ở phía nam phương diện quân Bi-ê-lô-rút-xi thứ nhất: để rồi sau này sẽ tung một phần lưc lượng theo phía nam tiến vào Béc-lin.

        Gọng kìm của ba mặt trận có nhiệm vụ sẽ chọc thẳng vào Béc-lin, cứ thế mà xiết chặt lại và kết liễu cuộc chiến tranh.

        Buổi chiều, thiếu tá cận vệ được lệnh lên đầu cầu để tìm hiểu địch tình trong khu vực mới này.

        Đồng chí cần vụ của anh, hạ sĩ Ga-blu-cốp, nhanh nhẹn đóng ngựa. Chàng thanh niên trẻ măng ấy rất nhanh nhẹn, vẫn làm trọn mọi nhiệm vụ của mình một cách chuyên cần và thông minh, nhưng cho tới nay anh vẫn chưa được thiếu tá cận vệ khen ngợi lần nào — Lu-ben- xốp vẫn còn nhớ nhiều đến Tri-bi-rép.

----------------
        1. Muôn năm.

        2. Cái bàn tay ngu độn này

        3. Ồ, cái miệng nói láo này