Xta-lin-grát trận đánh của thế kỷ

[Giangtvx]

        Khi ra quyết định ấy, chúng tôi tin tưởng vào sự chính xác các tin tức của cơ quan quân báo dưới sự chỉ huy của đồng chí M. Ghẻc-man. Cần phải biểu dương tất cả các chiến sĩ quân báo của tập đoàn quân 62, đã chưa một lân nào lầm lẫn trong các tin tức cung cấp về địch. Điều đó giúp cho chúng tôi phán đoán được ý đồ của Bộ chỉ huy Hít-le và có các biện pháp đối phó.

        Đồng cỏ trơ trọi giữa sông Vôn-ga và sông Đông cho phép quan sát trận địa trên một chiều sâu lớn. Nhưng như vậy chưa đủ. Còn cần phải phân tích đúng đắn những điều đã trông thấy được, loại bỏ những thủ đoạn nghi binh đánh lừa và những tin sai lệch cố tình của địch.

        Chúng tôi cũng có thể sẽ mạo hiểm, vì việc tập trung và bố trí lực lượng diễn ra ngay sát nách quân thù, dưới con mắt nhòm ngó của chúng và trên một dải phòng thủ hẹp, không có đường đi, cũng chả có lối tắt. Địa hình đầy khe sâu, nhà đổ, cây đổ, hố bom và hố đại bác. Một sai lệch nhỏ về thời gian hoặc thiếu ngụy trang cẩn thận, đều có nguy cơ làm thất bại việc bố trí quân và gây ra nhiều tổn thất nặng vì hỏa lực của địch. Tất cả các sĩ quan của cơ quan tham mưu tập đoàn quân đều được phái tới các đơn vị để hướng dẫn và tổ chức cho bộ đội hành quân di chuyển đêm.

        Sự tăng viện của địch về người và phương tiện từ phía tây đang kéo đến. Các sư đoàn địch bị thiệt hại nặng đều được bổ sung các tiểu đoàn xung kích, cùng các phương tiện và các tổ lái nhiều kinh nghiệm.

        Như vậy là không thể tính đến một thời gian yên tĩnh kéo dài, và chúng tôi chờ đợi những cuộc tiến công dữ dội  từ phía tây, từ Gô-rô-đít-chê và Ra-dơ-gu-li-ai-ép- xcai-a. Các dự đoán của chúng tôi, ít lâu sau được xác minh là đúng.

        Lúc này các đơn vị của tập đoàn quân 62 bố trí ở đâu và như thế nào ? Mệnh lệnh trên đã nói rõ. Chi cần chú ý thêm là ở sườn bắc của tập đoàn quân, việc phòng thủ do ba lữ đoàn độc lập 115, 124 và 149 với một trung đoàn của sư đoàn Xa-ra-ép đảm nhiệm. Bên trái các lữ đoàn đó, trong khu vực từ sông Mét-chét-ca ẩm ướt đến phía bắc khe Đôn-ghi, việc phòng thủ do quân đoàn cơ giới 23 có 50 xe tăng, 30 chiéc hạng trung và 20 chiếc hạng nhẹ, phụ trách. Quân đoàn này phối hợp chặt chẽ với sư đoàn 112 của Éc-môn-kin.

        Ở vành phía tây cánh rừng, trong khu vực điểm cao 112,0 có lữ đoàn xe tăng Cận vệ 6 với 7 xe tăng T-34 và 6 xe tăng T-60 lập thành tuyến hai. Hầu hết các xe tăng này đều bị hư hại và chỉ còn dùng làm hỏa điểm cố định.

        Một trung đoàn của sư đoàn Xa-ra-ép bị bao vây trong công viên thành phố, gần nhà ga chính, vẫn đang chiến đấu, nhưng chỉ còn lại ít quân; thông tin liên lạc với trung đoàn lúc được lúc mất.

        Hai lữ đoàn bộ binh bị cắt rời với tập đoàn quân, chiến đấu ở phía nam sông Xa-rít-xa. Các sĩ quan tham mưu của tập đoàn quân xuống các lữ đoàn đó đều không thấy trở về. Liên lạc với các lữ đoàn này chỉ còn thực hiện được bằng vô tuyến điện. Trong thành phố, chủ nhiệm chính trị V. Vlát-xốp đã tập hợp được các đơn vị lẻ và chỉ huy các hoạt động của lữ đoàn bộ binh 92. Những chiến sĩ lính thủy đánh bộ vẫn tiếp tục chiến đấu đến cùng. Sau khi nhận được báo cáo của V. Vlát-xốp về tình hình thực tế của lữ đoàn 92, tôi quyết định cho chuyển số quân còn lại của lữ đoàn sang bên kia sông cùng với lữ đoàn 42 của Ba-tơ-ra-cốp. Tướng Ba-tơ-ra- cốp bị thương cũng đã rời lữ đoàn trước khi có quyết định này. Lữ đoàn sau một thời gian nghỉ ngơi ngắn, và sau khi được bổ sung quân số, lại được đưa trở lại Xta-lin-grát chiến đấu. Thiếu tá Xtơ-ri-gôn được giao chỉ huy lữ đoàn và Vlát-xốp làm chủ nhiệm chính trị. Trong những trận đánh về sau này, lữ đoàn lại tỏ ra có sức chiến đấu cao.

        Được rảnh tay ở sườn trái của chúng tôi, quân địch bổ sung thêm người, phương tiện cho các đơn vị của chúng, chuyển các đơn vị ấy sang đồi Ma-mai-ép và xa hơn lên phía bắc. Mối đe dọa của một cuộc tiến công mới đang uy hiếp các đơn vị của ta chốt giữ tại các vị tri đó.

        Quân địch cậy có ưu thế về không quân, nên không tổ chức nghi trang che dấu sự chuẩn bị tiến công của chúng. Chúng ngạo nghễ đến trơ trẽn, nhất là các đơn vị mới chưa nếm mùi chiến đấu ở Xta-lin-grát. Buổi chiều hay tối trước ngày tiến công, bọn lính Đức có lúc đã chủ quan đe dọa:

        — Những thằng Nga liệu hồn! Ngày mai « bum bum »!

        Qua đó, chúng tôi biết chắc là ngày mai sẽ có một cuộc tiến công lớn đúng ở khu vực này.

        Trong các cuộc chiến đấu chống kẻ địch quá kiêu căng, hợm hĩnh, chúng tôi đã tạo ra chiến thuật và thủ đoạn chiến đấu đặc biệt, và nghiên cứu kỹ những hành động để đánh và đè bẹp quân xâm lược cả về thể xác lẫn tinh thần.

[Giangtvx]

        Chúng tôi rất chú ý đến phong trào bắn tỉa trong các đơn vị. Hội đồng quân sự tán thành các ý kiến đó. Tờ báo của tập đoàn quân «Bảo vệ Tổ quốc » hàng ngày công bố số lính phát xít bị các chiến sĩ của ta bắn tia, đồng thời cũng đăng ảnh một số thiện xạ giỏi nhất.

        Các ban chính trị, các tổ chức Đảng và Đoàn lãnh đạo phong trào bắn tỉa: Các cuộc họp đều thảo luận đến vấn đề này, thảo luận cách sử dụng kinh nghiệm của các đồng chí thiện xạ. Mỗi đồng chí thiện xạ đều cam kết bồi dưỡng, đào tạo vài chiến sĩ thiện xạ khác. Họ chọn một đồng đội để dìu dắt nhau trở thành thiện xạ. Và đáng đời cho những tên phát xít nghênh ngang hếch mắt lên trời!

        Tôi đích thân gặp nhiều đồng chí thiện xạ nổi tiếng, trò chuyện với họ, giúp đỡ họ với tất cả khả năng của mình. Tôi đặc biệt chú ý đến các đồng chí Dai-sép, Chê- khốp, Mét-vê-dép cùng một số đồng chi thiện xạ khác, và thường trò chuyện với họ.

        Những con người quý giá này không có gì đặc biệt khác người. Khi tôi gặp Dai-sép và Mét-vê-đép lần đầu tiên, tôi ngạc nhiên về sự khiêm nhường của họ, về cử chỉ khoan thai, sự điềm tĩnh và sự chăm chú của họ. Họ có thể nhìn một vật gì rất lâu không chớp mắt. Bàn tay họ chắc chắn, bắt tay ai cứ như bóp trong gọng kìm.

        Các chiến sĩ thiện xạ đi săn từ sáng sớm. Họ đến một chỗ kín đáo đã chọn sẵn và có chuẩn bị trước. Họ ngụy trang thật kĩ và kiên trì chờ đợi bia thịt xuất hiện. Họ biết rõ là một sơ xuất nhỏ hay một sự vội vã không đúng lúc có thể gây nguy hại cho họ, vì quân địch rất chú ý quan sát, phát hiện những người thiện xạ để đối phó lại. Họ tiêu thụ rất ít đạn, nhưng mỗi viên đạn là một tên địch chết, hay trở thành tàn phế.

        Vát-xi-li Dai-xép bị thương một bên mắt. Tên lính bắn tỉa Đức chắc đã phải mất nhiều công phu lắm mới phát hiện ra người thợ săn Nga đã diệt khoảng ba trăm tên phát xít. Nhưng sau khi bị thương, Dai-xép tích cực kiếm người để đào tạo thành những nhà thiện xạ, những con thỏ non của mình.

        Nói chung mỗi thiện xạ nổi tiếng đều phổ biến kinh nghiệm của mình, dạy cho đội ngũ người trẻ nghệ thuật bắn tỉa chính xác. Và các chiến sĩ ta bảo nhau: « Dai- sép đào tạo những con thỏ non¹ và Mét-vê-đép đào tạo những con gấu non². Những thỏ non và gấu non đó đều ngắm bắn không bao giờ trượt bọn lính Hít-le...». Mét-vê-đép theo chúng tôi đến tận trận đánh chiếm Béc-lin. Số lính Hít-le bị anh diệt còn cao hơn cả Dai- sép là người thầy dạy anh về ngón bắn tỉa.

          2. Trong tiếng Nga, Dai-sép có nghĩa là thỏ và Mét- vê-đép có nghĩa là gấu (N.D).

        Hoạt động của các thiện xạ của ta làm cho bọn tướng lĩnh Hít-le kinh hoàng. Qua các truyền đơn của ta, chúng đánh giá được những thiệt hại do các thiện xạ của ta gây cho chúng. Chúng quyết định trả thù trong cái lĩnh vực mới này của chiến tranh.

        Chuyện xảy ra vào cuối tháng chín. Một đêm, các trinh sát của ta bắt đem được về một cái « lưỡi ». Tên tù binh khai là một chiếc máy bay đã chở từ Béc-Iin tới tên giám đốc trường thiện xạ Đức, thiếu tá Cô-ninh, y được giao nhiệm vụ trước hết phải hạ cho bằng được người thiện xạ nổi tiếng Xô-viết.

        Đại tá Ba-chi-úc, chỉ huy sư đoàn, triệu tập các đồng chí thiện xạ đến và nói:

        — Tôi nghĩ rằng tên bắn lén cao cấp vừa từ Béc-lin tới không thể làm cho các thiện xạ của chúng ta lo ngại. Phải thế không, Dai-xép ?

        — Chắc chắn là như vậy, thưa đồng chí đại tá, Dai- xép trả lời.

        — Phải thanh toán tên bắn lén cao cấp này, đồng chí đại tá nói tiếp. Nhưng phải hành động thận trọng và khôn ngoan đấy.

        — Thanh toán hắn, xin tuân lệnh đại tá, các thiện xạ trả lời.

        Thời gian ấy, toán chiến sĩ thiện xạ của ta ngày một đông, đã diệt nhiều ngàn tên phát xít. Báo chí và truyền đơn đều nói đến. Một số truyền đơn lọt vào tay quân địch, và chúng lập tức nghiên cứu phương pháp bắn của các xạ thủ ta để tìm biện pháp trả miếng. Tôi phải nói thẳng là điều này thuộc về quá khứ. Khi phổ biến rộng rãi kinh nghiệm, chúng ta không nên vội vàng. Chi cần một hay hai tên sĩ quan Đức bị diệt là quân địch giội ngay pháo và súng cối vào nơi chúng nghi có thiện xạ của ta phục sẵn? Thế là, phải nhanh chóng thay đổi chỗ ẩn nấp bằng các đường ngách dự bị mới thoát được đạn địch.

        Việc tên bắn lén cao cấp Đức tới đặt ra cho chúng tôi một vấn đề mới là phải phát hiện ra nó, kiên nhẫn chờ thời cơ để có thể bắn được phát đạn duy nhất nhưng rất trúng đích.

        Về cuộc đấu súng này, Dai-xép nhớ và kể lại, nhiều cuộc tranh luận sôi rồi đã nổ ra ban đêm trong căn hầm của chúng tôi. Mỗi nhà thiện xạ phát biểu những phán đoán và kết luận của mình, qua việc quan sát liên tục các tuyến một của địch. Nhiều cách đánh, cách dử mồi được đề ra. Nhưng nghệ thuật của người bắn giỏi ở chỗ: mặc dù có kinh nghiệm của nhiều người, nhà thiện xạ vẫn là người quyết định trận đánh. Mặt đối mặt với quân thù, mỗi lần anh lại phải sáng tạo và hành động một cách mới khác.

[Giangtvx]

        Không thể có một phương pháp, tiêu chuẩn cố định cho người xạ thủ, nếu máy móc, bảo thủ, cứng nhắc thì tức là tự vẫn.

        Nhưng cái tên bắn lén cao cấp từ Béc-lin tới ẩn nấp ở đâu, các xạ thủ hỏi nhau. Tôi biết được đặc điểm của những tên thiện xạ Đức qua quan sát cách bắn, cách ngụy trang của chúng, và tôi có thể phân biệt được dễ dàng những tay bắn có kinh nghiệm và những tay mới vào nghề, phân biệt được những tên hèn nhát với những tên kiên trì và quyết tâm. Nhưng tính tình của tên xạ thủ nổi tiếng Đức này còn là điều bí ẩn. Các cuộc quan sát hàng ngày của các bạn chúng tôi không đem lại được kết luận gì chính xác. Khó mà nói được tên xạ thủ Đức ở khu vực nào. Chắc chắn là hắn thay đổi vị trí luôn và cẩn thận tìm tôi cũng như tôi tìm hắn. Nhưng rồi đã xảy ra sự việc, địch bắn vỡ ống ngắm của đồng chí Mô-rô- dốp và bắn bị thương đồng chí Chây-kin. Mô-rô-dốp và Chây-kin được coi là những xạ thủ có kinh nghiệm, thường thắng trong các cuộc đọ súng phức tạp và gay go nhất với địch. Bây giờ thì không còn nghi ngờ gì nữa, họ đã đụng phải tên bắn lén cao cấp Đức mà tôi đang lùng. Rạng sáng, tôi cùng đồng chí Ni-cô-lai Cu-li-cốp tới chỗ mà ngày hôm trước hai đồng chí kia nấp. Quan sát các tuyến một của địch, đã nghiên cứu kỹ từ nhiều ngày trước, tôi không thấy có gì mới lạ. Ngày tàn dần và bỗng nhiên một chiếc mũ xuất hiện trên chiến hào của quân Đức và di chuyển chậm chạp dọc theo đường hào. Bắn chăng ? Không! Đó là một cái bẫy; chiếc mũ không hiểu tại sao đung đưa một cách không tự nhiên, chắc là do một tên khác cầm, còn tên bắn lén rình lúc tôi nổ súng trước, để lộ vị trí mới ra tay.

        — Cái thằng này nó nấp ở chỗ nào nhỉ ? Cu-li-cốp hỏi trong khi chúng tôi dựa vào đêm tối, rời nơi phục kích. Qua sự kiên nhẫn chờ địch trong suốt một ngày, tôi đoán là tên bắn lén Đức ở quanh đây thôi. Phải đặc biệt cảnh giác.

        Ngày thứ hai trôi qua. Liệu thần kinh tôi có đủ vững vàng không.Trong hai người ai sẽ là kẻ khôn ngoan hơn?

        Ni-cô-lai Cu-li_cốp, người chiến hữu trung thành của tôi, cũng say sưa với cuộc đọ tài này lắm. Anh tin ràng đổi phương ở trước mặt chúng tôi, và hy vọng chắc chắn chúng tôi sẽ thắng. Ngày thứ ba, đồng chí cán bộ chính trị Đa-ni-Iốp cũng ra chỗ phục kích với chúng tôi. Buổi sáng bắt đầu như thường lệ. Bóng đêm tan dần, từng phút, vị trí địch hiện lên ngày càng rõ thêm. Cuộc giao tranh diễn ra ác liệt ở gần đó, đạn pháo rít trên không nhưng chúng tôi vãn dán mắt vào ống ngắm, không ngừng theo dõi những gì xảy ra phía trước mặt.

        — Nó đây rồi! Tớ sẽ chỉ cho các cậu! Đồng chí cán bộ chính trị bỗng thốt lên một cách sôi nồi. Đồng chí ấy vô ý nhô đầu lên một chút, chỉ một giây thôi, nhưng cũng đủ để viên đạn địch làm đồng chí bị thương. Tất nhiên, phải là một tên bắn lén có kinh nghiệm mới bắn được như vậy. Tôi quan sát các vị trí địch rất lâu, nhưng vẫn không tìm ra chỗ nấp của tên bắn lén. Từ việc tên bắn lén nổ súng rất nhanh, tôi đi đến kết luận là nó nấp ở chỗ nào đó ngay trước mặt chúng tôi. Tôi tiếp tục quan sát. Bên trái là một chiếc xe tăng bị phá hủy, bên phải là một lô cốt đã chiến. Nhưng tên phát xít nấp ở đâu ? Ở trong chiếc xe tăng chăng ? Không, một người thiện xạ có kinh nghiệm không tội vạ gì chui vào đó. Hay là ở trong lô cốt đã chiến ? Cũng không phải, lỗ châu mai đã bít. Ở khoảng giữa chiếc xe tăng và chiếc lô cốt có một tâm tôn nằm phơi mình trên mặt đất bằng, cạnh một đổng gạch vỡ. Tấm tôn này nằm đó từ lâu nên không ai để ý. Tôi tự đặt mình vào địa vị tên bắn lén Đức và suy nghĩ xem nên nấp ở đâu là tốt nhất? Tại sao không dào một cái hố dưới tấm tôn để nấp ? Ban đêm đào một đường hào ra chỗ tấm tôn và ngụy trang mặt hào có được không ?

        Phải rồi! chắc là nó nấp ở đó, ở dưới tấm tôn nằm trên đất bằng nên không ai để ý. Tôi quyết định kiểm tra lại. Tôi lồng chiếc bao tay vào đầu một chiếc gậy và giơ lên Tên bắn lén mắc mưu ngay. Tôi cẩn thận hạ chiếc bao tay xuống và xem xét vết đạn. Đạn đi thẳng, như vậy là tên bắn lén nấp dưới tấm tôn.

        — Nó ở kia, thằng khốn kiếp! Cu-Ii-cốp phục ở gần tôi nói nhỏ.

        Bây giờ phải làm sao buộc nó lộ ra, để cho ít nhất một phần đầu nó nằm trong kính ngắm. Tất nhiên là lừa nó lúc này thì không ăn thua, phải có thời gian. Chúng tôi đã nghiên cứu tính tình tên phát xít. Nó kiên nhẫn và sẽ không rời chỗ nấp thuận tiện. Chính chúng tôi mới phải thay đổi chỗ nấp của mình. Chúng tôi chuẩn bị chỗ phục kích một đêm và ở đó cho đến sáng. Bọn Đức hướng đạn pháo của chúng về các bến qua sông Vôn-ga. Trời sáng nhanh và cuộc giao tranh trở nên dữ dội thêm. Nhưng tiếng gầm của đạn đại bác, tiếng nổ của đạn cối và bom cũng không làm chúng tôi sao lãng việc hoàn thành nhiệm vụ.

[Giangtvx]

        Mặt trời mọc, Cu-li-cốp bắn một phát vu vơ để kích thích sự chú ý của tên bắn lén. Chúng tôi quyết định phải chờ thời cơ, chờ đến lúc phản quang của kính ngắm không làm lộ vị trí của chúng tôi. Xế trưa, súng của chúng tôi nằm trong bóng râm, còn mặt trời sắp lặn rọi thẳng vào vị trí của địch. Có cái gì lấp lánh ở mép tấm tôn: một mảnh thủy tinh tình cờ rơi ở đó hay kính ngắm của tên bắn lén? Cu-li-cốp thận trọng như những người thiện xạ có kinh nghiệm nhất mới làm được, giơ một chiếc mũ lên. Tên bắn lén nổ súng. Tin chắc là cuối cùng hắn đã hạ được người xạ thủ Xô-viết mà hắn săn từ bốn hôm nay, hắn thò nửa đầu ra khỏi tấm tôn để nhìn. Đó là điều tôi mong đợi. Tôi bắn trúng đích. Đầu tên phát xít ngả xuống và kính ngắm trên súng của nó tiếp tục lấp lánh dưới ánh mặt trời, ở nguyên tại chỗ cho đến chiều...».

        Những nhà thiện xạ của lập đoàn quân 62 như thế đấy! Thật là không công bằng nếu chỉ nói đến thiện xạ bộ binh thôi. Chúng tôi cũng có không ít các thiện xạ pháo và súng cối. Các sĩ quan pháo binh như Xu-cơ-lin, và khẩu đội trưởng cối Xi-e-dơ-đít-cô nổi tiếng trong tập đoàn quân về tài bắn chính xác. Không một xe tăng nào của địch chạy thoát được qua khẩu đội của Xu-cơ-lin, và các khẩu cổi của Xi-e-dơ-đít-cô, như anh em bông đùa, có thể  bắn trúng địch qua lỗ ống khói.

        Tôi không thể quên được pháo thủ săn xe tăng Prô- tô-đi-a Cô-nốp. Tôi đã đích thân nói chuyện với đồng chí ấy trong căn hầm có mái che của tôi. Đồng chí là người dân tộc I-ếc-cút, cao lớn và rất khỏe. Đồng chí còn lại một mình với khẩu pháo 45 ly bố trí ở quãng giữa chiến hào ta và địch, tại một chỗ thấp trên sườn bắc của đồi Ma-mai-ép, nhưng ngụy trang khéo đến nỗi các lính lái xe tăng Đức chỉ phát hiện ra pháo khi xe của chúng đã bốc cháy hay bị hư hại.

        Tuy nhiên, cũng có một lần chúng căn cứ theo đường đạn phát hiện ra chỗ đồng chí và tất nhiên đã nã pháo vào vị trí của đồng chí như mưa. Một mảnh đạn văng vỡ kính ngắm, nhưng súng không việc gì. Thế mà Prô-tô- đi-a Cô-nốp vẫn không rời súng, tiếp tục hướng súng về phía các xe tăng địch và ngắm qua nòng súng. Khi một chiếc xe tăng địch hiện qua nòng súng, đồng chí ấy nhanh nhẹn lắp đạn và bắn trực tiếp vào xe địch.

        Tôi gặp lại đồng chí Prô-tô-đi-a Cô-nốp ngày 9 tháng năm năm 1972 ở Xta-lin-grát, trên đồi Ma-mai-ép. Dĩ nhiên, đồng chí ấy cũng như tôi, đã thay đổi nhiều sau 30 năm, nhưng chúng tôi vẫn nhận ra nhau.

        Cuộc chiến đấu trong thành phố là một cuộc chiến đấu đặc biệt. Ở đây yếu tố quyết định không phải là sức mạnh mà là sự khôn ngoan, sự khéo xoay xở và sự bất ngờ. Các ngôi nhà trong thành phố như những con đập chắn sóng cắt đội hình chiến đấu của quân tiến công, và rải lực lượng chúng dọc theo các phố. Cho nên chúng tôi giữ vững các ngôi nhà bền chắc nhất bằng các đơn vị nhỏ sẽ có khả năng bảo đảm được phòng thủ cả trong trường hợp bị bao vây. Các tòa nhà vững chắc nhất trở thành điểm tựa và từ đó các chiến sĩ bảo vệ thành phố có thể quét ngã quân tiến công bàng súng máy và súng tự động.

        Trong các cuộc phản kích, chúng tôi không xung phong bằng các đơn vị lớn. Vào cuối tháng chín, các đơn vị đều lập ra các toán xung kích, quân số ít nhưng có sức áp đảo lớn và nhanh như con sóc. Mục tiêu địch bị các toán xung kích này tiến công ngay. Bọn Hít-le không thể chịu nổi sức tiến công bằng tiểu liên, bộc phá, lựu đạn, tiếp đến bằng lưỡi lê, dao găm. Cuộc vật lộn diễn ra trong từng ngôi nhà, từng tầng hầm. từng căn phòng, từng góc hành lang trong khi đó trên đường phố, công viên vắng như sa mạc.

        Các chiến sĩ và sĩ quan của ta biết cách tiếp cận lúc phi pháo địch bắn phá và bắn chuẩn bị. Các đồng chí bò đến sát các vị trí địch và tìm chỗ ẩn nấp. Các phi công và pháo thủ địch không dám mạo hiểm đánh vào vị trí của ta, sợ đánh lầm phải quân chúng. Chúng tôi luôn tìm cách đánh gần địch nhất. Binh lính Hít-le không thích, đúng ra là không biết cách đánh gần, không có tinh thần để đánh gần. Những tên lính ở tuyến một thường dễ bị phát hiện từ xa, nhất là về ban đêm. Cứ năm đến mười phút, chúng lại xả một tràng tiểu liên, chắc là bắn để đỡ sợ. Chiến sĩ ta dễ dàng phát hiện ra các hỏa điểm đó, bò đến gần và thanh toán chúng bằng súng hay lưỡi lê.

        Các chiến sĩ bảo vệ thành phố biết để cho các xe tăng Đức chạy qua trước mặt mình để dành cho pháo chống tăng và các chiến sĩ săn tăng của ta đón đánh, nhưng bao giờ cũng bắn chặn bọn bộ binh chạy tiếp theo xe tăng, làm rối loạn đội hình chiến đấu của địch. Khi bộ binh đã bị diệt thì các xe tăng đã thọc lên đơn độc không có bộ binh tiến kèm, cũng không làm nên chuyện gì lớn và phải quay lui, không thu được kết quả gì mà còn bị thiệt hại nặng.

[Giangtvx]

        Đêm tối và đánh đêm là những yếu tố thuận lợi cho chúng tôi. Quân xâm lược không biết cách đánh đêm, còn chúng tôi học tập được cách đánh đêm do tình thế ác nghiệt bắt buộc. Ban ngày, máy bay địch bay lượn trên hệ thống phòng ngự làm chúng tôi không ngóc đâu lên được. Nhưng ban đêm thì chúng tôi không sợ chúng. Ban ngày, chúng tôi thường ở vào thế phòng thủ, cố đánh lui các cuộc tiến công của lính Đức bao giờ cũng có không quân và xe tăng yểm hộ. Các chiến sĩ xung kích nấp kín trong các căn nhà, các tầng hầm, chờ quân địch đến gần mới quăng lựu đạn vào chúng.

        Chúng tôi đánh địch bằng đủ mọi cách. Ví dụ, chúng tôi biết ban đêm hầu hết chúng ngủ trong hầm. Muốn kéo chúng đến các cửa sổ và cửa ra vào, chúng tôi hô xung phong bằng tiếng Nga và ném lựu đạn nổ chát chúa, Quân địch hoảng loạn chạy xô ra cửa sồ và các lỗ châu mai để đẩy lùi cuộc tiến công. Đến lúc đó pháo và súng máy của chúng tôi mới xả đạn vào chúng. Các loạt đạn Ca-chiu-sa đặc biệt có công dụng trong việc đánh vào các nơi tập trung bộ binh và xe tăng địch, khi chúng tôi phát hiện trước lúc chúng mở cuộc tiến công mới. Tôi không bao giờ quên trung đoàn Ca-chiu-sa của đại tá Éc- môn-kin mà tôi thường gặp trong chiến đấu. Ở trung đoàn này, các khung ăng-ten điều khiền đạn đều đặt trên bộ có xích của xe tăng T-60, làm cho đài điều khiển dễ cơ động trên mọi địa hình. Ngay trong thành phố Xta- lin-grát, khi bố trí sau bờ sông dốc đứng của sông Vôn- ga, trung đoàn đó cũng không bị pháo địch bắn trúng. Ec- môn-kin có thể nhanh chóng đưa các giàn Ca-chiu-sa đặt trên xích của mình ra vị trí bắn, nổ súng một loạt rồi lại nhanh chóng rút các giàn về chỗ hầm dấu.

        Vũ khí của trung đoàn này, nằm trong những bàn tay thành thạo và vững chắc của các chiến sĩ, sĩ quan của trung đoàn, đã làm cho địch rất khiếp sợ.

        Chúng ta không thể kể hết những sáng tạo của các chiến sĩ. Trong các trận đánh gay go trên sông Vôn-ga, chúng tôi đã dày đạn lên. Tất cả chúng tôi, từ người binh nhì đến người sĩ quan cấp tướng đều trưởng thành, và học tập, nâng cao được bản lĩnh chiến đấu.

[Giangtvx]

   
SỰ DŨNG CẢM CỦA QUÂN CẬN VỆ

1

        Ngày 26 tháng chín, mọi tin tức trinh sát đều xác minh là địch đang chuẩn bị mũi đột kích chủ yếu của cuộc tiến công mới về phía Gô-rồ-dít-chê — Ra-dơ-gu-li-ai-ép- xcai-a.

        Không ngừng pháo kích vào các nơi tập trung bộ binh và xe tăng địch, chúng tôi quyết định chống phá cuộc tiến công này bằng tất cả các hỏa lực của chúng tôi, với lực lượng của một binh đoàn xe tăng và sư đoàn bộ binh của Éc-môn-kin. Ngoài ra, sư đoàn bộ binh 193 của thiếu tướng E.Xmê-khốt-vô-rốp cũng được phối thuộc với chúng tôi để tăng cường cho chính diện phòng ngự của quân đoàn xe tăng.

        Tất cả chúng tôi vẫn rất lo ngại về đồi Ma-mai-ép. Trên đỉnh đồi có các binh đội của sư đoàn Gô-rích-nưi chổng giữ. Địch đã chiếm sườn phía nam và phía tây đồi. Chỉ cần chúng tiến thêm được một trăm thước nữa là cái chìa khóa chiến thuật bảo vệ thành phố và các khu công nhân có thể rơi vào tay chúng. Để ngăn chặn điều đó và làm thất bại sự chuẩn bị có bài bản cho cuộc tiến công vào khu vực các nhà máy, chúng tôi quyết định tiếp tục phản kích.

        Bộ đội ta chỉ sử dụng một bộ phận lực lượng, gồm các cụm xung kích tham gia tiến hành phản kích trên một chính diện không liên tục. Đại bộ phận ở lại trên các vị trí đã chuẩn bị sẵn để đày lui cuộc tiến công của quân Đức ở phía Gô-rô-đít-chê.

        Lệnh phản kích ban hành lúc 19 giờ 40 ngày 26 tháng chín, nhưng các chỉ lệnh báo trước đã gửi tới các đơn vị trước hai mươi bốn giờ. Việc quan sát địch, phát hiện các chỗ yếu trong hệ thống bố trí của chúng được tiến hành thường xuyên trên toàn chính diện của tập đoàn quân.

        Mọi người đều biết, đều cảm thấy và mắt trông thấy là quân địch đang chuẩn bị cho những hành động tích cực mới. Bị bất ngờ trong lúc địch khởi đầu cuộc tiến công có nghĩa là thảm bại. Khu vực do tập đoàn quân chiếm giữ trên hữu ngạn sông Vôn-ga rất hẹp — không có chỗ lùi nữa.

        Ví dụ sau đây chứng tỏ trong những ngày căng thẳng đó, các chiến sĩ và sĩ quan ta đã hiểu tình hình đúng đắn và sâu sắc đến mức nào.

        Như ta đã biết, đạn dược và lương thực phải bốc dỡ và chuyển vận bằng sức người từ bến đò đền các trận địa bắn và các chiến hào tuyến một. Công việc tuy vất vả mệt nhọc, nhưng nếu cách đây một tuần còn phải nhắc các đơn vị là đạn dược đã tới và cần phải đi nhận ngay, thì giờ đây những người nhận đạn và tải đạn đã kéo cả trung đội đến chực sẵn ở bến đò, không phải chờ điện thoại hay liên lạc đến báo nữa. Họ đến bến chờ sẵn từ chập tối, khi tàu chở đạn vừa áp mạn là đạn dược được bóc dỡ rất nhanh và chuyển ngay lên tuyến một.

        Đáng lưu ý là các chiến sĩ thủy đội Vôn-ga, dưới quyền chỉ huy của chuẩn đô đốc D.Rô-ga-chép, đã giúp đắc lực cho tập đoàn quân trong việc vận chuyển các dụng cụ tiếp tế từ tả ngạn sang. Mỗi chuyến đều có nguy hiểm, nhưng chưa có chuyến nào mà thuyền, tàu phải nằm lại bên kia sông với những hàng hóa đã chất đầy.

        Tôi xin nói vài lời về vai trò và chiến công của các chiến sĩ thủy đội Vôn-ga. Không có họ thì tập đoàn quân 62 đã bị tiêu diệt và không hoàn thành được nhiệm vụ vì thiếu đạn dược, lương thực.

        Bộ binh và pháo thủ, lính xe tăng và lính thủy, tất cả các chiến sĩ bảo vệ Xta-lin-grát đều tích cực chuẩn bị để đẩy lùi cuộc tiến công của địch vào các nhà máy và các khu công nhân. Chúng tôi bắt đầu cuộc phản kích đã định vào 6 giờ ngày 27 tháng chín. Cùng ngày hôm đó, tập đoàn quân 64 cũng mở cuộc tiến công ở khu vực Cu-pô-rốt-xnôi-ê. Thoạt đầu chúng tôi thắng thế, nhưng đến 8 giờ thì hàng trăm máy bay ném bom địch giội bom xuống các vị trí của chúng tôi và các trung đội xung kích phải nằm dán xuống đất.

        Đến 10 giờ 30, địch chuyển sang tiến công. Sư đoàn khinh binh 100 đang sung sức và sư đoàn bộ binh 398 của chúng mới được bổ sung, lại được tăng cường thêm sư đoàn xe tăng 24, đã lao vào tiến công để chiếm khu nhà máy Tháng Mười Đỏ và đồi Ma-mai-ép.

        Không quân địch ném bom và bắn phá các vị trí của chúng tôi, từ tuyến một đến tận sông Vôn-ga. Điểm tựa do các đơn vị của sư đoàn Gô-rích-mui chốt giữ trên đỉnh đồi Ma-mai-ép bị bom, pháo địch san bằng. Sở chỉ huy của cơ quan tham mưu tập đoàn quân nằm dưới mưa bom địch. Các bồn xăng ở gần đó bốc cháy. Xe tăng địch tiến công từ khu vực Gô-rô-đít-chê lao thẳng về phía trước, băng qua các bãi mìn. Từng đợt bộ binh nối tiếp nhau tiến theo sau xe tăng. Đến trưa, liên lạc đường dây với các đơn vị bị gián đoạn, các đài vô tuyến điện bị hư hại, không làm việc được...

[Giangtvx]

        Sở chỉ huy cách các tuyến một không quá hai ki-lô- mét, nhưng khổng sao liên lạc được với các đơn vị. Chúng tôi không nắm được chính xác tình hình mặt trận, nên buộc phải chuyển đến gần tuyến một hơn. Đồng chí Gu- rốp đem theo các sĩ quan liên lạc của các đơn vị ra tuyến một của binh đoàn xe tăng, tôi xuống sư đoàn Ba-chi-ức và đồng chí Crư-Jỗp đến sở chỉ huy của sư đoàn Gô- rích-nưi.

        Dẫu đến sát các đơn vị, chúng tôi cũng vẫn chưa hình dung được tình hình chiến sự đang diễn biến dưới lớp khói dày đặc. Đến chiều, khi trở về sở chỉ huy, nhiều sĩ quan tham mưu của tập đoàn quân đã vắng mặt.

        Tới khuya, chúng tôi mới biết rõ được là tình hình rất nguy ngập. Quân địch băng qua các bãi mìn, đột phá vào các vị trí chiến đấu ở ngoài tiền ,duyên của chúng tôi. Chúng bị thiệt hại nặng ở một số khu vực nhưng đã tiến được hai, ba ki-lô-mét về phía đông.

        Tôi nghĩ thầm, chi cần một trận đánh dữ dội như vậy nữa là chúng tôi có thể sẽ bị hất xuống sông Vôn-ga!

        Binh đoàn xe tăng và sườn trái của sư đoàn Éc-môn- kin chịu mũi tiến công chủ yếu của đích đã bị thiệt hại lớn, những người còn sống sót đến cuối ngày 27 tháng chín phải giữ một chính diện kéo dài trong khu vực cầu qua sông Mẻt-chét-ca, cách phía tây nhà máy Chiến Lũy hai ki-lô-mét rưỡi đến phía tây nhà máy Tháng Mười Đỏ.

        Sư đoàn Gô-rích-nưi bị đánh bật ra khỏi đỉnh đồi Ma- mai-ép. Các đơn vị còn lại rất thưa thớt của sư đoàn chỉ giữ được sườn phía đông-bắc đồi.

        Trên các khu vực khác ngoài mặt trận, các cuộc tiến công của địch đều bị đẩy lui. Trong một ngày chiến đấu, địch bị diệt trên hai ngàn tên và hơn 50 xe tăng. Chúng tôi cũng bị thiệt hại nặng, nhất là các đơn vị của binh đoàn xe tăng và các trung đoàn bộ binh của Gô-rich-nưi.

        Ban đêm, Hội đồng quân sự tập đoàn quân yêu cầu các sĩ quan và cán bộ chính trị của mỗi đơn vị đều phải có mặt ở tuyến một, trong các hầm hào, để củng cố các đơn vị, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu đến viên đạn cuối cùng.

        Các cầu chuyện trao đổi ở chiến hào giữa người sĩ quan cao cấp và cán bộ chính trị với người binh nhì có ý nghĩa sâu sắc biết bao! Kinh nghiệm bản thân cho biết, khi cán bộ nói chuyện với các chiến sĩ trong chiến hào, chia sẻ niềm vui nỗi buồn với họ, vừa chuyển tay nhau hút chung một điếu thuốc, vừa nhận định tình hình và thống nhất với nhau trong hành động, thì lòng tin của các chiến sĩ càng thêm củng cố. « Nếu đồng chí cấp tướng còn ở đây, thì phải giữ vững bằng được!». Và người chiến sĩ sẽ không lùi nếu chưa có lệnh và sẽ chiến đấu với địch đến cùng.

        Với mỗi người chiến sĩ, điều quan trọng khi họ biết rằng chiến công của họ không bị lãng quên, thì chắc chắn là mệnh lệnh sẽ được thi hành. Tất nhiên, không nhất thiết là người chỉ huy sư đoàn cứ phải thường xuyên ở trong các chiến hào tuyến một, vị trí của người chỉ huy sư đoàn là ở sở chỉ huy để chỉ huy chiến đấu, nhưng người chỉ huy cao cấp khi thấy trước mối nguy lớn lại không được rời xa tuyến một, mà phải ở gần các chiến sĩ của mình, gần được bao nhiêu, tốt bấy nhiêu. Lúc đó, các chiến sĩ sẽ không e ngại gì nữa. Họ sẽ lấy ngực mình ra bảo vệ người chỉ huy và sẽ hoàn thành nhiệm vụ.

        Do đó, Hội đồng quân sự đã đòi hỏi tất cả các sĩ quan và cán bộ chính trị, kề cả cơ quan tham mưu tập đoàn quân phải ra tuyến một. Cần phải chứng minh dứt khoát là không được lùi và cũng không có chỗ để mà lùi nữa.

        Đêm 28 tháng chín, hai trung đoàn thuộc sư đoàn bộ binh của tướng Xmê-khốt-vô-rốp đổ bộ sang hữu ngạn để liên lạc với chúng tôi. và đã được đưa ngay vào chiến đấu ở vành tây khu Tháng Mười Đỏ. Cuộc phản kích trên đồi Ma-mai-ép được tổ chức với số quân còn lại của trung đoàn thuộc sư đoàn Gô-rích-nưi đã được các binh đội của sư đoàn Ba-chi-úc trợ lực. Chỉ huy pháo binh tập đoàn quân được lệnh bắn pháo và súng cối suốt đêm, để ngăn không cho địch củng cố công sự trên đồi Ma-mai-ép.

        Từ sáng ngày 28 tháng chín, địch mở các cuộc tiến công điên cuồng bằng bộ binh và xe tăng. Không quân địch oanh tạc dữ dội và liên tục các vị trí của bộ đội ta, các bến qua sông Vôn-ga và sở chỉ huy của tập đoàn quân. Máy bay chúng ném xuống cả bom, và cả mảnh sắt vụn, lưỡi cầy, lưỡi bừa, bánh xe kéo, thùng tôn rỗng. Những thứ này khi rơi, rít ầm ầm trên đầu các chiến sĩ ta. Nhân chuyện này, chúng tôi đã giải thích cho các chiến sĩ việc địch phải ném bất cứ thứ mảnh sắt nào mà chúng nhặt được, chứng tỏ chúng không có đủ phương tiện chiến đấu. Ném sắt vụn xuống, chứng muốn gây ảnh hưởng tâm lý, làm cân não chúng tôi căng thẳng, nhưng vô ích.

[Giangtvx]

        Trong số sáu chiếc tàu vận tải dùng để qua sông Vôn- ga, chỉ còn lại một chiếc, năm chiếc khác bị bắn hỏng không dùng được nữa. Nhân viên, sĩ quan trong sở chỉ huy của cơ quan tham mưu bị ngột ngạt vì nóng và khỏi. Lửa cháy từ các bồn xăng tạt tới các hầm bọc sắt của Hội đồng quân sự. Mỗi đợt bắn phá của các máy bay địch lại mất thêm một số đài vô tuyến điện và thêm nhiều người bị loại ra khỏi cuộc chiến đấu. Đồng chí nấu ăn của chúng tôi là Glin-ca cũng bị thương khi đang ở trong bếp đặt trong một đường hào dẫn ống.

        Mặc dù trong hoàn cảnh gay go như vậy, chúng tôi cảm thấy kẻ địch cũng đang thở dốc. Các cuộc tiến công của chúng hỗn độn, không còn tính chất phối hợp và có tổ chức như những ngày hôm trước. Chúng tung vào trận chiến các tiểu đoàn có xe tăng yểm trợ ở nhiều khu vực khác nhau khá lộn xộn và không mạnh bạo lắm, tạo cho chúng tôi khả năng phát huy mạnh mẽ hỏa lực, đẩy lùi được hết cuộc tiến công này đến cuộc tiến công khác và chuyển sang phản kích. Đến lúc đó, tôi mới yêu cầu tư lệnh không đoàn T. Khơ-ri-u-kin hỗ trợ, và đồng chí ấy đã chi viện chúng tôi bằng tất cả số máy bay hiện có.

        Được sự yểm trợ mạnh mẽ của không quân, trung đoàn của sư đoàn Gô-rích-nưi cùng với hai tiểu đoàn của sư đoàn Ba-chi-úc đã xung phong quyết liệt và chiếm được khu tam giác trên đồi Ma-mai-ép. Nhưng họ cũng không thể tiến được tới tháp nước trên đỉnh đồi. Đỉnh đồi không về tay bên nào mà chi hứng đạn pháo từ mọi phía rót tới.

        Trong ngày 28 tháng chín, nhìn chung chúng tôi vẫn giữ được các vị trí. Quân địch không phát triển được cuộc tiến công và cũng không tiến lên được. Chủng không đủ sức đè bẹp sự kháng cự của những con người đã quyết tâm thà chết không lùi. Trong ngày, bọn phát xít bị diệt trên 1.500 tên và hơn 30 xe tăng. Riêng sườn đồi Ma-mai-ép nằm la liệt trên 500 xác địch.

        Thiệt hại của chúng tôi cũng rất cao. Quân đoàn xe tăng bị 625 người chết và bị thương, sư đoàn Ba-chi-úc khoảng 300. Sư đoàn Gô-rích-nưi còn lại một số ít chiến sĩ, nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu.

        Các tàu trên sông Vôn-ga bị đánh hỏng đã làm cho việc chuyên chở bộ đội và đạn dược qua sông khó khăn. Một số lớn thương binh đang bị dồn ứ trên hữu ngạn. Cùng lúc đó, quân báo cho biết lực lượng mới của địch gồm có bộ binh và xe tăng, đang tiến từ khu vực Gô-rô- đít-chê tới khu vực nhà máy Tháng Mười Đỏ. Trận giao tranh để chiếm các nhà máy và ngoại vi nhà máy mới chỉ bắt đầu.

        Chúng tôi chuyển sang phòng ngự tích cực, tận dụng cao độ các lũy cản của công binh. Lúc 19 giờ 30 ngày 28 tháng chín, tôi ra lệnh số 171, viết:

        «Tôi đòi hỏi chỉ huy các đơn vị phải khẩn trương làm công sự để củng cố các vị trí, lập các lũy cản ở tiền duyên và trong tung thâm phòng ngự để chống xe tăng và bộ binh địch. Cải tạo lại các tòa nhà để chiến đấu phòng ngự khi trường hợp xảy ra các trận đánh trên đường phố.

        Các đơn vị phải dùng mọi phương tiện, vật liệu tại chỗ, thậm chi có thể phá nhà, rỡ đường xe điện để lập các chướng ngại và lũy cản, và thông qua các cơ quan địa phương, kêu gọi giúp sức của nhân dân.

        Đại bộ phận khối lượng công việc phải do các đơn vị đảm nhiệm bằng các phương tiện của mình. Phải đôn đốc thực hiện cả ngày lẫn đêm.

        Những công trình khẩn thiết nhất, chủ yếu là các vật cản chống tăng, phải làm xong sáng ngày 29 tháng chín 1942, để không cho địch có thể tiến vào các trung tâm công nghiệp. Mỗi lũy cản và vật chướng ngại phải được bảo vệ vững chắc bằng các loại hỏa lực.

        Phải giải thích cho mọi người rõ là tập đoàn quân đang chiến đấu tại vị trí cuối cùng của mình và không có thể lui về chỗ nào được nữa. Nhiệm vụ của mỗi chiến sĩ, mỗi sĩ quan là phải giữ vững chiến hào của mình, giũ vững vị của mình —  không được lùi một bước! Phải tiêu diệt quân thù bằng mọi giá !».

[Giangtvx]

        Độc giả sẽ hỏi: hàng ngàn trái bom, hàng chục vạn phát đạn giội mõi ngày vào thành phố như thế, làm sao mà các cơ quan địa phương và nhân dân còn ở trong thành phố được?

        Các cơ quan địa phương và hàng ngàn dân ở các khu nhà máy đã giúp đỡ tập đoàn quân 62 bằng tất cả sức lực của mình. Ví như, công nhân nhà máy Máy Kéo đã giúp đỡ các chiến sĩ xe tăng sửa lại các xe hỏng cho đến tận ngày 14 tháng mười, công nhân nhà máy Chiến Lũy đã giúp cho pháo thủ sửa lại các đại bác.

        Một bộ phận công nhân được tổ chức thành các đội bảo vệ nhà máy. Thành ủy và các quận ủy đã giúp đỡ các tổ chức Đảng và các sĩ quan của tập đoàn quân tổ chức các điểm tựa trong thành phố và các khu công nhân ở ngoại ô.

        Không thể không nhắc đến tên các bí thư thành ủy, các đồng chí I-pích-xin và A. Dô-vin. Các đồng chí lanh đạo các tổ chức ở quận luôn luôn liên lạc với tập đoàn quân. Nhân dân, công nhân, các tổ chức Đảng, các đảng viên cộng sản trong thành phố sát cánh với chúng tôi chiến đấu bảo vệ thành phố.

        Cũng không thể quên được đồng chí V. Ma-li-chép, đại diện Hội đồng ủy viên nhân dân, sau này là phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô và hiện nay đã tạ thế, đã hoàn thành các sứ mạng mà Đảng và Chính phủ giao phó ở xưởng Máy Kéo trong những ngày chiến đấu gay go nhất ở Xta-lin-grát.

        Trong các sách viết, về những con người đó, người ta chưa gọi họ là anh hùng, nhưng chúng tôi vẫn nhớ mãi với một niềm kính trọng các chiến công anh hùng mà họ đã thực hiện hàng ngày, nhưng tự họ không nói đến. Chỉ có những con người Xô-viết trung thành vô hạn với Đảng, với dân mới có thể lập được các chiến công như vậy, mới có được đức tính khiêm tốn như vậy.

        Những người cộng sản, dưới sự lãnh đạo của các tổ chức, các cơ quan chính trị của Đảng, là lính hồn của cuộc phòng ngự.

        Tôi còn phải nói, nói nữa và nói mãi về công tác tập thể của Hội đồng quân sự tập đoàn quân. Trước hết, đó là tinh thần dân chủ tập thể của Đảng, tinh thần tập thể chiến đấu, hành động theo nguyên tắc: mỗi người vì tập thể, tập thể vì mỗi người, để chiến thắng quân thù và đem lại vinh quang cho Tổ quốc. Chúng tôi luôn luôn đoàn kết bên nhau, không bao giờ có sự không nhất trí.

        Lý tưởng chung, ý thức Đảng và tình bạn chiến đấu đã gắn chặt chúng tôi với nhau trong công tác. Tôi không thể  không nhắc đến tên các đồng chí lãnh đạo các cơ quan chính trị, các đảng viên cộng sản như chính ủy lữ đoàn Vát-si-Ii-ép, các đại tá Va-vi-lốp, Chéc-nư-chép. Vlát-xen-cô, các trung tá Cát-chen-cô, Ốp-cha-ren-cô và nhiều đồng chí khác nữa. Với tinh thần tận tụy, trình độ, khả năng và uy tín của mình, họ đã lôi cuốn quần chúng thực hiện được những chiến công anh hùng, và đạt được thắng lợi ở những nơi, tưởng như không thể nào chiến thắng được. Các đồng chí ấy luôn tiếp thu nhanh chóng các thủ đoạn chiến đấu mới, những cách đánh mới trên đường phố, những kinh nghiệm của các thiện xạ ưu tú, các chiến sĩ công binh giỏi làm công sự, vân, vân...

        Các chiến sĩ thấy ở bên cạnh mình, trong các chiến hào, luôn có mặt các sĩ quan và cán bộ chính trị. Mọi người đều biết rằng Hội đồng quân sự tập đoàn quân vẫn cùng với họ bên hữu ngạn. Công tác chính trị, công tác Đảng đã bảo đảm tinh thần cao của các chiến sĩ bảo vệ thành phố, và nâng cao tinh thần chiến đấu của các đơn vị.

         Tuy bị tồn thất nặng, các tổ chức Đảng vẫn lớn mạnh và dày dạn lên. Hàng chục, hàng trăm binh sĩ viết đơn xin gia nhập Đảng ngay tại trận địa. Mọi người đều muốn chiến đấu, và khi cần sẽ hy sinh với vinh dự của người đảng viên hay đoàn viên.

        Tôi xin nói đến thượng sĩ Y-a-cốp Páp-lốp. Trong hơn 50 ngày thỉếu ngủ và không một phút nghỉ ngơi, một toán chiến sĩ dũng cảm do Páp-lốp chỉ huy, đã giữ vững một ngôi nhà ở trung tâm thành phố, ngồi nhà có vị trí quan trọng trong khu vực phòng ngự của sư đoàn Rô- đim-xép. Bọn phát xít đã giội xuổng ngôi nhà đó những trận mưa bom đạn, nhưng không đè bẹp được quyết tâm chiến đấu của toán chiến sĩ anh hùng này. Địch không chiếm được ngôi nhà « Páp-lốp», ngôi nhà do các công dân bình thường Xô-viết, những người con trung thành của nhiều dân tộc chiếm giữ như: Páp-lốp (hiện nay là anh hùng Liên Xô), A-lếch-xăng-đrốp và A-pha-nát-xi- ép (người Nga), Xép-gai-đã và Glút-chen-cô (người U- cra-i-na). Mô-xi-át-vi-li và Xtê-pa-nat-vi-li (người Giê- oóc-di), Tuốc-ga-nốp (người U-dơ-bếch), Muốc-giai-ép (người Cô-dắc), Xúc-ba (người Ap-kha-di), Tuốc-di-ép (người Tát-dich), Ra-ma-đã-nốp (người Táp-ta) và nhiều đồng chí dũng cảm khác.

[Giangtvx]

        Và đây, lại thêm một gương hy sinh không chút do dự của những con người Xô-viết chiến đấu cho Tổ quốc. Ở giữa các nhà máy Tháng Mười Đỏ và Chiến Lũy, phía tây sông Vôn-ga, là một cái khe trũng. Nhiều năm nay người ta vẫn đồ xỉ than, cứt sắt vào đây. Bon Đức chọn cái khe này làm noi đột phá vào phòng tuyến, của chúng tôi. Trung đội súng máy của trung úy Dai-xép được lệnh phải giữ vững vị trí này không cho địch thọc được ra sông Vôn-ga.

        Ở đây, ban ngày không tài nào nhô đầu lên được. Bọn ' Đức bắn vào từng mô đá, từng chiến hào, từng thước đất. Dai-xép đưa trung đội mình đến vị trí đó vào ban đêm. Các chiến sĩ súng máy lặng lẽ chiếm lĩnh vị trí đặt súng. Súng máy được bố trí để bắn chéo cánh sẻ vào toàn bộ khu đất trước mặt.

        Buổi sáng, pháo và súng cối của bọn Đức nã vào khe như mưa, sau đó quân Đức xung phong. Chúng ta đón chúng bằng những tràng đan súng máy chính xác. Nước ở ống làm mát nòng súng sôi lên vì súng bắn liên tục. Một khẩu súng máy bỗng im tiếng vì người xạ thủ hy sinh. Bí thư chi bộ của trung đội, binh nhì E-mê-li-a-nốp ghì lẩy súng, bắn thay. Trung đội trưởng cũng sử dụng một khẩu. Lúc đó, bọn Đức vẫn tiếp tục xông lên. Trung úy Dai-xép bị thương vào đầu gục xuống. Trung sĩ Ca- rát-xép lên chỉ huy thay. Trận đánh tiếp tục đến tận chiều, và bọn phát xít không thọc qua được phòng tuyến của ta, không thể đè bẹp được các chiến sĩ súng máy dũng cảm. Địch đã phải trả giá đắt cho mưu toan thọc sâu này: hơn 400 tên bỏ xác ở khe trũng.   

        Cũng trong khu vực các nhà máy, đoàn viên thanh niên cộng sản Pa-ni-ca-kha, binh nhì của một tiểu đoàn lính thủy đánh bộ đã lập chiến công vẻ vang. Giữa tiếng nổ loạn xạ của súng máy và đại bác, tiếng xích xe tăng chạy nghe mỗi lúc càng rỗ. Pa-ni-ca-kha hết cả lựu đạn, chi còn hai chai xăng đặc. Anh nhô lên khỏi hào và vung một chai định ném vào chiếc xe tăng gần nhất, thi một viện đạn Bần vỡ chai xăng anh vừa mới giơ khỏi đầu. Người chiến sĩ trở thành cây đuốc sống. Nhưng cái đau bị cháy bỏng khổng làm anh mất bình tĩnh. Anh cầm lấy chai thứ hai. Xe tăng đã đến rất gần, và mọi người trông thấy người chiến sĩ, mình đã bắt lửa, nhảy ra khỏi chiến hào, chạy đến sát xe địch và ném chai xăng đặc vào lưới ngăn lỗ thông gió của động cơ. Trong giây lát, một đám lửa khói lớn trùm lên cả người chiến sĩ anh hùng và chiếc xe tăng anh vừa diệt.

        Chiến công anh hùng của Pa-ni-ca-kha được tất cả các chiến sĩ tập toàn quân biết đến. Sau chiến tranh, tên của người anh hùng này đã được khắc trên một tấm đá của đài kỷ niệm xây trên đồi Ma-mai-ép.

        Bôn-ten-cô phụ trách một khẩu súng chống tăng đã thể hiện ý chí ngoan cường rất đáng khâm phục trong các cuộc chiến đấu ở đường phố. Súng của anh bố trí trong đống gạch đổ của một ngôi nhà, mà như anh em nói đùa, chi còn lại có tấm biển «Phổ Vơ-vôi-dơ-nai-a, 76—A » Bôn-ten-cô ngụy trang súng của mình đặt giữa đống gạch khéo đến nỗi người quan sát cảnh giác nhất cũng không thể phát hiện ra.

        Cả khẩu đội chỉ còn có ba người: Bôn-ten-cô và hai người tiếp đạn, còn những người khác hoặc đã hy sinh, hoặc bị thương. Bôn-ten-cô trông chờ tiếp viện, nhưng vẫn chuẩn bị sẵn sàng quyết chiến đấu, vừa chỉ huy bắn, vừa làm trắc thủ và lao đạn.

        Một chiếc xe tăng thám thính ló ra từ sau nền đường sắt bị Bôn-ten-có bắn cháy bằng viên đạn đầu tiên. Bọn lính xe tăng nhảy ra khỏi xe liền bị các chiến sĩ súng trường diệt nốt.

        Nửa giờ sau, tám xe tăng lại từ sau nền đường sắt xuất hiện. Chúng tiến thẳng về phía Bô-ten-cô nhưng lại bắn sang hướng khác, vì chúng không ngờ lại có pháo chống tăng ở trong đống gạch đồ. Bằng ba quả đạn, Bô- ten-cô diệt ngay chiếc đi đầu. Một chiếc xe tăng khác vẫn tiến đến gần. Bô-ten-cố bắn mấy phát nữa và chiếc xe bị trúng đạn khựng lại, dừng tại chỗ. Thấy tháp pháo trên xe từ từ quay về phía mình, Bô-ten-cô đã kịp thời bắn một phát đạn trúng ngay tháp pháo. Các xe tăng còn lại chạy lùi về nấp sau nền đường sắt. Nhưng không đây 10 phút sau, cũng từ hướng đó, 15 chiếc xe tăng vượt qua nền đường sắt tràn lên, có bộ binh chạy theo sau.

        Một đồng chí tiếp đạn đề nghị lăn súng xuống khe:

        — Chúng ta không chọi lại chúng nó được đâu, đồng chí ạ. Chúng nó mạnh quá, nên rút thì hơn.

        Bô-ten-cô ngắt lời đồng chí tiếp đạn một cách nghiêm khắc: « Không có lệnh làm như vậy !».

        Chọi với 15 xe tăng, tức là với 15 khẩu pháo và 15 súng máy, các chiến sĩ ta chỉ có một khẩu pháo chống tăng và hai súng trường. Cuộc trạm trán đầu tiên với các xe tăng phát xít đã không cân sức, nhưng lúc đó các chiến sĩ ta còn giữ được lợi thế bất ngờ. Bây giờ thì lợi thế đó không còn nữa: quân địch đã phát hiện ra vị trí pháo của họ.

        Đạn bắn xối xả vào lá chân, nhưng Bô-ten-cô vẫn bắt chấp. Với khẩu súng chống tăng khéo ngụy trang trong ngôi nhà đồ, anh đã dám giao chiến với 15 xe tăng địch, và đã chiến thắng: hai chiếc nữa bị bắn cháy, các chiếc khác phải tháo lui.