Xta-lin-grát trận đánh của thế kỷ

[Giangtvx]

        Thật là không đúng nếu nói rằng quân địch không biết chiến thuật sử dụng các đội biệt kích. Tên đại úy Oen-dơ khẳng định, trong cuộc giao tranh để chiếm nhà máy Tháng Mười Đỏ, tiểu đoàn của hắn tiến công bằng các đội biệt kích. Oen-dơ viết: «Tôi tập hợp các sĩ quan của mình lại và giải thích cho họ kế hoạch của tôi. Tôi tung vào trận bốn đội biệt kích, mỗi đội có 30 đến 40 người. Không đột nhập vào phân xưởng qua các cửa hoặc cửa sổ, mà làm nổ tung một góc xưởng. Toán thứ nhất tràn vào phân xưởng qua chỗ tường vỡ. Đi theo sát với các đội trưởng là các trắc thủ pháo binh. Trang bị của đội biệt kíck gồm tiểu liên, súng phun lửa, lựu đạn, bộc phá, dây cháy chậm. Mục tiêu chiếm được, phải bổ trí canh gác ngay. Các trung đội lính Crô-át (Ru-ma-ni) đi theo làm thê đội hai sẽ đảm nhiệm việc canh gác này».

        Đọc lại những đoạn ấy trong cuốn sách của Oen-đo, tôi tự hỏi : Không biết hắn có sao chép tài liệu nói về chiến thuật và trạng bị của các đội biệt động của chúng tôi không? Sau khi nghiên cứu kỹ, tôi thấy có những chỗ khác nhau. Về phía bọn Đức, trong hành động của đội biệt kích không thấy nói đến việc đào đường ngầm, hoặc đường hào để tiếp cận mục tiêu tiến công, theo sau các đội biệt kích là quân yểm trợ đi theo, thành thê đội hai như chiến đẩu trên địa hình đất bằng chứ không phải là các đội tăng viện như ở phía chúng tôi. Tuy nhiên cũng có nhiều điểm giống nhau.

        Như vậy là bọn Đức tung những lực lượng cuối cùng của chúng, để cố chiếm nhà máy Tháng Mười Đỏ mà chúng cho là điểm tựa cuối cùng trong thành phố Xta- lin-grát. Nhưng đồng thời chúng tôi lại cố gắng quét sạch chúng ra khỏi địa bàn nhà máy.

        Trận giao tranh đã diễn ra như thế nào? Đại úy Oen- do viết:

        «Trời đã sáng. Bắt đầu thấy hồi hộp. Hình như các pháo thủ Nga đã ăn sáng xong. Chúng tôi phải nằm dán mình xuống đất. Không khí đầy tro bụi. Nhảy một bước, thế là đã vượt qua được bức tường đất. Tôi tiếp tục chạy, chạy qua các đường đầy hố bom và mảnh tôn, qua các đám mây khỏi và bụi... Tôi đã tới mục tiêu! Tôi nấp vào sau một bức tường khá dày. Thang lên xuống chỉ còn trơ khung sắt... Tôi trấn tĩnh lại và quan sát xung quanh... Phân xưởng số 4 chi còn cách chúng tôi không quá 50 mét. Một tòa nhà lớn màu xám dài hơn 100 mét. Đây là quả tim của cả nhà máy. Phía trên vươn lên các ống khói cao. Tôi quay lại viên hạ sĩ Phét-de đứng dán vào tường, ra lệnh :

        — Hãy phá vỡ góc phải của phân xưởng. Dừng 150 ki-lô-gam thuốc nổ. Đêm nay, một trung đội sẽ đến đây và đến sáng, tiếng nổ bộc phả sẽ bảo hiệu lệnh bắt đầu tiến công.   

        Tôi ra lệnh cho những người khác và chỉ cho họ các điểm xuất phát tiến công»

        Kế hoạch tiến công của bọn Đức là như vậy. Tất nhiên chửng có thể gây ra cho chúng tôi nhiều lo âu. Sau khi chiếm được các phân xưởng chính cửa nhà máy Tháng Mười Đỏ, chúng sẽ bắt đầu dùng hỏa lực khống chế tất cả các bến vượt qua sông Vôn-ga và cả các bến bốc dỡ hàng trên hữu ngạn mà chúng tôi dùng làm các kho tạm. Trinh sát của chúng tôi vẫn cảnh giác, bám sát các khu vực này trên trận tuyến cũng như ở sâu trong các vị trí của địch, đã làm thất bại âm mưu của chúng. Mấy ngày trước khi Hít-le cho mở cuộc tiến công, chúng tôi đã bắt được một số tù binh và những tin tức chúng khai ra về cuộc tiến công đang chuẩn bị này đã được trinh sát xác minh. Bởi thế lệnh củng cố hệ thống chiến đấu trong nhà máy và các phân xưởng là một biện pháp có thảo luận và có kế hoạch.

        Oen-dơ viết tiếp:

        «Lò Mác-tanh cuối cùng đã đến, tức là báo cáo bằng mật ngữ của các vị trí xuất phát. Tôi nhìn đồng hồ : 2 giờ 55. Tất cả đều sẵn sàng: Các đội biệt kích đã chiếm lĩnh xong các vị trí xuất phát tiến công... Công binh đã dọn được nhiều lối qua bãi mìn trước phân xưởng số 4. Tiểu đoàn lính Crô-át đã sẵn sàng vào vị trí tuyến hai... Đã đến giờ hành động... Trời hãy còn tối... tôi đền thật kịp thời. Các loạt đạn pháo của ta nổ sau lưng chúng tôi. Cac điểm rơi của đạn nom rất rõ vì trời đã hừng sáng. Bỗng nhiên một loạt đạn nổ ở trước mặt chúng tôi. Rồi một loạt khác nổ ở bên trái, rồi lại một loạt nữa. Phân xưởng, sân nhà máy, các ong khói, tất cả đều chìm trong một màn sương mù đen.

        — Chỉ điểm pháo binh đây! Trò quỷ gì thế này? Họ mất trí à? Ngán quá !

        Nhưng sao thế này?Đằng kia, ở phía đông bên kia sông Vôn-ga có những tia chớp của pháo bắn... Nhưng không phải pháo của ta. Sao có thể thế được? Không một pháo thủ nào trên này lại có thể phản ứng nhanh đến thế được... Như thế là chưa bắt đầu tiên công mà đã thiệt hại rồi».

[Giangtvx]

        Lúc đó đã xảy ra điều mà bọn Đức không ngờ tới. Được tin địch tập trung quân, Xtê-pan Xa-vê-li-ê-vích Gu-ri-ép đang ở bên hữu ngạn, cách phân xưởng lò Mac-tanh 300 mét, đã không chịu chỉ củng cố công sự chiến đấu trong nhà máy, mà còn chuẩn bị sẵn cho pháo binh có thể từng phút, từng giây, nhả đạn vào khu vực đã tính toán sẵn, ở trước phân xưởng số 4.

        «Nhưng pháo binh của ta, Oen-dơ viết tiếp : đã kéo dài tầm bắn chặn xa hơn. Tiến lên! Trung sĩ Phét-de nhảy ra khỏi chỗ nấp, nhẹ nhàng như thân hình anh không có trọng lượng và luồn lách tiến đến tòa nhà lúc này còn lờ mờ trong tranh tối   tranh sáng. Bây giờ đến lượt anh ta hành động...

        Phét-de trở lại...

        — Cháy rồi ! — Anh ta hét to và nằm rạp xuống đất.   

        Một tiêng nổ xé tai tiếp theo một ánh chớp lóa mắt. Bức tường cửa phân xưởng từ từ sụp đổ. Một màn sương mù xám đen bao trùm chúng tời... Các đội biệt kích vượt qua các chướng ngại lao lên trong màn khói. Khi khói đã tan, góc nhà đã sụp đổ. Qua lỗ hổng đến 10 mét, tôi tiến qua những đống đá vừa chất đống lại. Các công binh cũng vào phân xưởng... Tôi thấy ở

        phía trái, đội biệt kick thứ hai cũng đã dọn được một lối đi và việc xung phong qua địa hình trống trải đã thực hiện được thuận lợi... Bây giờ thì các đội yểm trợ đã tiến được lên phía trước. Mặc dù thế bỗng nhiên tôi thấy khiếp sợ, ghê gớm... Tôi nhìn vào các lỗ hồng toang hoác truớc mắt và trèo lên một đống gạch vụn. Từ đây tôi nhìn cái hố rộng xung quanh mình... Ở đây những người phòng thủ có ưu thế rõ rệt hơn người tiến. Người lính mà tôi đã ra lệnh tiến lên phải luôn luôn nhìn xuống dưới chân mình, nếu không sẽ bị vướng trong búi sắt thép này, anh ta sẽ như treo lửng lơ, chân không đến đất, cật không đến giời như một con cá mắc câu vậy. Các hố đạn sâu và chướng ngại khác buộc người lính phải giữ thăng bằng và nối đuôi nhau, người nọ tiếp kia trên cùng một thanh xà đó. Nhưng súng máy của quân Nga đã chỉnh đường ngắm vào mọi điểm. Hỏa lực tiểu liên từ các nhà kho và các hầm ngầm tập trung vào họ. Sau một góc tường nhô ra, một tên lính theo dõi những người tiến công và ném lựu đạn với bàn tay rất chinh xác. Sự phòng ngự quả đã được chuẩn bị tốt... Tôi nhảy ra khỏi hố đại bác của tôi. Chỉ được dăm bước là đạn Nga buộc tôi nằm xuống. Viên trung sĩ ở bên cạnh tôi. Tôi lay anh, tôi gọi anh, không thấy trả lời... Tôi đập tay vào mũ anh, đầu anh ngoẹo sang phía bên. Một bộ mặt biến dạng của người chết nhìn tôi. Tôi lại lao lên trước, vấp phải một xác chết khác và lại phải nằm xuống một hố đạn đại bác... Trước mắt tôi, các ống khói nắm đổ nghiêng, và qua các ống khói những người thiện xạ Nga xả đạn. Chúng tôi dùng súng phun lửa để chống lại họ... Một tiêng nổ điếc tai. Họ tung tựu đạn vào chúng tôi. Các người phòng thủ chống cự bằng đủ mọi phương tiện. Phải, đúng là những con người đáng gờm!    

        Tôi ra lệnh... Cứ phải nằm đây cho đến tối, sau đó rút về vị trí phòng thủ !... Như thế là hết ! Tất cả chả nên cơm cháo gì ! Tôi không hiểu quân Nga lấy đâu ra được sức mạnh như vậy. Thật là không thể  tường tượng được !... Chúng tôi đã chọc thủng được các mặt trận kiên cố, các tuyến phòng thủ rất mạnh, chúng tôi đã vượt qua được các sông cái, sông con, đầy công trình vật cản, chúng tôi đã chiếm được các lô cốt và các ổ đề kháng được trang bị tốt, chúng tôi đã chiếm được nhiều thành phố, làng mạc. Nhưng ở đây, ở ngay trên bờ sông Vôn-ga, chỉ một nhà máy thôi mà chúng tôi cũng không chiếm nổi!... Tôi đã thấy được là chúng tôi yếu như thế nào ! Tôi làm con tính nhẩm nhanh chóng : Bắt đầu cuộc tiến công tiểu đoàn có 190 người. Chừng một nửa quân số bị thương. Có 15 đến 20 người chết. Có nghĩa là không còn tiểu đoàn nữa ! Người ta sẽ không cho chúng tôi quân tiếp viện đâu !»

        Tôi nêu lại những đoạn trích trong cuốn sách của đại úy Oen-dơ để bạn đọc thấy được các trận chiến đấu tháng mười một, dưới con mắt của đối phương như thế nàO. Chúng tôi cũng thấy được sự can đảm của địch, tài tổ chức tiến công trong thành phố và lòng quyết tâm đạt cho được mục đích của họ. Nhưng các chiến sĩ Xô-viết còn trội hơn hẳn đối phương về lòng dũng cảm và nghệ thuật chiến đấu. Họ chiến đấu trên mảnh đất quê hương. Trong cuộc chiến đấu chống quân xâm lược đáng nguyền rủa, họ được sự ủng hộ của tất cả mọi người Xô-viết.

        Tôi còn nhớ rõ các công nhân, những người thợ cả, kỹ sư, đã giúp cho bộ đội tìm đường trong cái ma trận bát quái phức tạp của xưởng, các đường ngang, các đường trên mặt đất và các đường ngầm như thế nào. Họ đưa các chiến sĩ Hồng quân len lỏi qua các đường cống ngầm tới các vị trí thuận lợi nhất để đánh quân địch.

[Giangtvx]

5

        Ngày 11 và 12 tháng mười một, sau khi đã đẩy lùi được các cuộc tiến công của địch và tuy tập đoàn quân, lần thứ ba lại bị cắt đôi cho đến tận sông Vôn-ga, tất cả những người bảo vệ thành phố, từ ủy viên Hội đồng quân sự tập đoàn quân đến người binh nhì, đều hiểu rằng đây là trận tiến công cuối cùng của địch. Chúng tôi tin chắc rằng lúc này chúng không thể tổ chức được lực lượng, tiếp tế được phương tiện mới, đặc biệt là xe tăng, đạn dược và nhiên liệu như hồi tháng mười nữa. Và không có những thứ đó, nhất là không có phương tiện, thì chúng không có gì đáng sợ cả.

        Tất cả chúng tôi đều tin chắc rằng trận đánh tới đây, trận đánh mạnh không gì có thể chống đỡ nổi sẽ là trận đánh của bộ đội ta. Các điều kiện thuận lợi đã được tạo ra từ các trận chiến đấu phòng ngự bắt đầu hồi giữa tháng bảy.

        Sau ngày 12 tháng mười một, Vôn Pao-luýt vẫn chưa chịu chấm dứt các cuộc hành quân chủ động tiến công. Mặt trận không có lúc nào yên tĩnh, và không thể có yên tĩnh được. Bộ chỉ huy tối cao của Hít-le không chịu tin là cuộc tiến công của chúng đã sớm thất bại. Và trận đánh bắt đầu từ mấy tháng trước, vẫn kéo dài như theo quán tính, trên khắp các khu vực của mặt trận.

        Sông Vôn-ga đóng băng đã cô lập chúng tôi với tả ngạn. Nhiệm vụ chúng tôi bây giờ là phải chi viện cho sư đoàn Li-út-ni-cốp bị cắt rời khỏi chủ lực tập đoàn quân. Tinh hình sư đoàn trở nên khá nguy kịch: bị địch vây ép từ phía bắc, phía tây và phía nam, còn phía đông vướng sông Vôn-ga đóng băng khá dày. Việc tiếp tế đạn dược, trong thực, việc di chuyển thương binh thực hiện thất thường, cách hai hoặc ba ngày một lần. Chúng tôi bắt buộc phải tìm một số phương tiện khác, thậm chí lấy cả của các lực lượng của chúng tôi ở hữu ngạn. Hội đồng quân sự quyết định, trước hết tập hợp lại tất cả các phân đội còn lại của sư đoàn Xmê-khốt-vô-rốp vào một trung đoàn 685 thôi, và sau khi đã tập trung trung đoàn này ở bên sườn phải của sư đoàn Gô-rỉch-nưi, sẽ tiến hành phản kích quân địch từ nam lên bắc dọc theo sông Vôn- ga, nhằm liên lạc được với sư đoàn Li-út-ni-cốp.

        Các phân đội còn lại của sư đoàn Xmê-khốt-vô-rốp chỉ tập hợp được có 250 người. Với trung đoàn xung kích đó và với số quân của các đơn vị sườn phải của sư đoàn Gô-rích-nưi được tăng cường đến bằng các toán nhỏ từ tả ngạn đưa sang, chúng tôi tổ chức phản kích liên tục về phía bắc cho đến ngày 20 tháng mười một, để liên lạc với sư đoàn Li-ủt-ni-cốp. Nói thật ra thì các cuộc phản kích đó không giúp chúng tôi khôi phục lại được tình hình và ngược lại, quân địch cũng không thể tiêu diệt được sư đoàn Li-út-ni-cốp.

        Tỏi cần phải nói đến sự dũng cảm của bộ chỉ huy sư đoàn đang bị bao vây này, đứng đầu là đại tá I-van I-lích Li-út-ni-cốp. Mặc dầu tình hình đặc biệt nghiêm trọng, bộ chỉ huy sư đoàn vẫn bình tĩnh, tự tin. Tôi đã đích thân nói chuyện nhiều lần bằng vô tuyến điện thoại mà không dùng mật ngữ với Li-út-ni-cốp. Chúng tôi nghe giọng nói cũng nhận ra nhau, không cần phải xưng tên, họ. Tôi không ngần ngại gì mà nói rõ ngay với đồng chí là chúng tôi sẽ chi viện, và chả bao lâu nữa quân chi viện sẽ liên lạc được với sư đoàn của đồng chí ấy. Tôi hy vọng rằng đồng chí hiểu được, tại sao chúng tôi phải nói rõ với đồng chí là chúng tôi không thể chi viện ngay được. Đồng chí cũng nói lên sự hy vọng sắp liên lạc được với quân chi viện. Chúng tôi cố gắng để đánh lừa địch. Mãi đến đêm rạng ngày 16 tháng mười một, các máy bay của chúng tôi bay đêm mới thả được cho Li-út-ni-cốp bốn hòm lương thực và bốn hòm đạn. Và trong đêm 20 tháng mười một, bốn thuyền bọc sắt cuối cùng mới vạch được một đường đi trong sông nhánh Dơ-ne-giơ-nai-a Vô-lôi-giơ-ca đến tận bờ sông, nơi sư đoàn bổ trí phòng ngự. Các thuyền này đem cho sư đoàn đạn dược, thuốc men và chở đi được 150 thương binh.

        Cũng căn phải biểu dương các thủy thủ các tàu Pu-ga-chép, Păng-phi-lốp, Xpác-tác và các thuyền bọc sắt, trong nhiêu ngày đêm đã có những hành động thật anh hùng. Tôi đích thân theo dõi ban đêm, quan sát xem các thuyền đó len lỏi trên đường đi giữa các tảng băng trôi, nhích từng bước một giữa bến vượt Tu-mắc, mũi hướng về phía bắc theo sông Vôn-ga đến tận bờ bên kia, nơi tập đoàn quân 62 bố trí phòng ngự. Có những ngày thuyền không kịp trở về trong đêm tối, nhưng đi ban ngày dọc bờ sông có quân Đức chiếm là mạo hiểm, dễ dẫn đến hy sinh. Vì vậy, các thuyền đó phải nắm lại bên bờ chúng tôi, ngụy trang dưới các dù, các vải trải giường, các bao tải trắng lẫn màu với tuyết và băng.

[Giangtvx]

        Số phận sư đoàn Li-út-ni-cốp làm chúng tôi lo lắng. Cần phải làm cho sư đoàn thoát khỏi nỗi nguy hiểm. Thế là số quân cuối cùng được tập hợp lại, các đơn vị của chúng tôi bắt đầu phản kích suốt ngày đêm, ngày này qua ngày khác, đánh vào quân địch đã thọc được ra sông Vôn-ga, quãng giữa các đơn vị của sư đoàn Li-út-ni-cốp và chủ lực của tập đoàn quân. Đồng thời, các toán xung kích nhỏ của chúng tồi, từng bước một đánh chiếm lại của địch các nhà và hầm ở các khu vực khác của mặt trận. Cụm quân bắc tiến công ở phía bắc vào nhà máy Máy Kéo, các sư đoàn của Xô-cô-lốp và Gu-ri-ép tiến công vào nhà máy Tháng Mười Đỏ, sư đoàn của đại tá Ba-chi-úc tiến công trên đồi Ma-mai-ép. Sư đoàn Rô- đim-xép xung phong chiếm các tòa nhà trong thành phố. Cuộc tiến công của chúng tôi tiếp tục ngày này qua ngày khác không lúc nào ngừng. Các toán xung kích bắt đầu thu được chiến lợi phẩm và bắt được tù binh. Tôi ghi lại vài trích đoạn các thông báo chiến sự của tập đoàn quân trong những ngày này:   

        «14 tháng mười một 1942.

        Trong ngày, tập đoàn quân đã đẩy lui các cuộc tiến công của địch và chiên đấu để khôi phục lại tình hình trên sườn phải.

        Cụm quân bắc tập kích hỏa lực vào các vị trí cũ của cụm.

        Sư đoàn bộ binh 138 đẩy lui các cuộc tiến công của một trung đoàn bộ binh địch trên sườn trái... và các đợt xung phong của các binh đội ở trung tâm, và sự cố gắng của chúng nhằm thu hẹp vòng vây bao quanh sư đoàn.

        Giao tranh tiếp diễn. Các đơn vị của ta đẩy lui các cuộc tiến công của địch trở về các vị trí cũ của chúng. Sư đoàn thiếu đạn, lương thực và thuốc men rất nghiêm trọng.

        Sư đoàn bộ binh 95 và lữ đoàn 92 cửa sư đoàn bộ binh 193 chiến đầu ác liệt để khôi phục tình hình ở khu vực của trung đoàn bộ binh 241, nhằm làm cho phòng tuyến nối liền trở lại và liên lạc chặt chẽ với các đơn vị của sư đoàn bộ hình 138. Giao tranh tiếp diễn ở khu vực các bể dàu. Các đơn vị sườn trái của sư đoàn chiến đấu trên các trận địa cũ của mình. Các đơn vị chiến đấu phòng thủ ở các vị trí cũ đã đẩy lui các cuộc tiến công của địch bằng hòa lực pháo binh, Tàu, thuyền không đến được đầy đủ. Kế hoạch vận chuyển « ba ngày» bị trục trặc. Đồ tiếp tế dự kiến trước, không vận chuyển đến được. Bộ đội thiếu đạn, lương thực nghiêm trọng. Đoàn tàu xuất phát từ Tu-măc chở các phân đội của trung đoàn bộ binh 90, không mở được đường đi vì sông đông băng, đã phải quay trở lại. Sông đóng băng đã làm gián đoạn liên lạc với tả ngạn trong khu vực bến vượt của tập đoàn quân 62

        18 tháng mười một 1942.

        Trong ngày, tập đoàn quấn đã đẩy lui các cuộc tiến công của địch vào sườn phải của mình, và đã tập kích hỏa lực vào các vị trí cũ trên các khu vực khác của mặt trận...

        Cụm quân bắc, sau khi đẩy lùi các cuộc tiến công của bộ binh và xe tăng địch với quân số hơn một trung đoàn vào Rư-nốc và rìa phía tây của Xpac-ta-nốp-ca, đã chuyển sang phản kích nhằm, khôi phục lại tình hình ở khu vực Rư-nốc.

        Sau trận giao tranh ác liệt, quân địch đã bị đánh bật ra khỏi rìa tây bắc của Rư-nốc và tình hình đã được khôi phục. Trong các ngày 17 và 18 tháng mười một 1942, đã diệt được 900 binh lính và sĩ quan địch và 11 xe tăng, trong đó 9 chiếc bị đốt cháy.

        Quân số chiến đấu được còn lại ở lữ đoàn bộ binh 124: 745 người. Quân số chiến đấu được còn lại ở lữ đoàn bộ binh 149: 475 người.

        Các lữ đoàn này cần có đạn và lương thực ngay.

        Sư đoàn bộ binh 138 đã đẩy lui được các cuộc tiến công của lực lượng địch, tới hai tiểu đoàn có xe tăng yểm trợ. Địch đã sử dụng đến lực lượng dự bị mới, ép sườn trái của sư đoàn và chiếm được ba tòa nhà.

         Sư đoàn bộ binh 95 đã đẩy được các cuộc tiến công của lực lượng địch, có hơn một đoàn, ở khu vựccác bể dầu và củng cố phòng thủ ở đây. Các trưng đoàn bộ binh 241 và 685 hiện bố trí trên khe,cách đông-bắc làng Mê-den-xcai-a 150 mét.

        Sư đoàn bộ binh 45 và sư đoàn Cận vệ 39 chiến đấu ở các vị trí cũ chống các binh đội của địch để củng cố các vị trí đó.

        Trên các khu vực khác của mặt trận các đơn vị đánh lui được các cuộc tiến công của các binh đội địch và giữ vững được vị trí».

        Tất cả chúng tôi đều trông thấy và cảm thấy quân địch  đang thở dốc và không thể tập trung lực lượng được hơn nữa để đè bẹp sự chống cự của chúng tôi. Đã đến một giai đoạn mà cả đôi bên đều kiệt sức. Tình hình này kéo dài cho đến ngày 19 tháng mười một,

[Giangtvx]

6

        Chiều tối ngày 18 tháng mười một, Gu-rốp, Crư-lốp, Pô-giác-xki, Vai-in-rúp, Vát-xi-li-êp và tôi, họp ở trong hầm chỉ huy của tôi. Chúng tôi thảo luận các khả năng tác chiến tích cực sắp tới đây. Lực lượng của chúng tôi đã kiệt sức. Lúc đó bộ tham mưu phương diện quân gọi điện thoại tới, báo chúng tôi chuẩn bị nhận lệnh mới.

        — Tôi nghĩ rằng — Gu-rốp nói —độ là lệnh phản công.

        Chúng tôi kéo nhau ra trạm thông tin và nóng lòng chờ đợi máy điện báo Bô-đô nối liên lạc với bộ tham mưu phương diện quân.

        Gần nửa đêm, lệnh bắt đầu phát đi. Tim chúng tôi đập hồi hộp, nảy lên.

        Máy truyền lệnh là bộ đội các phương diện quân Tây- Nam và sông Đông sẽ mở một cuộc phản công vào buổi sáng ngày 19 tháng mười một, từ khu vực Clét-xcai-a —  I-lô-lin-xcai-a theo hướng chung về Ca-lát-chơ; bộ đội phương diện, quân Xta-lin-grát một ngày sau, ngày 20 tháng mười một, sẽ từ khu vực Rai-gô-rốt và từ các hồ Xác-pa, Xát-xa, Bác-man-xắc đánh vào thị trấn Xô-viết rồi vào Ca-lát-chơ.   

        Nhiệm vụ: Chọc thủng mặt trận địch, bao vây và tiêu diệt chúng.

        Theo lệnh, cuộc phản công phải bao vây tất cả các lực lượng địch đang tập trung trước Xta-lin-grát vả tiêu diệt chúng. Đây không phải là một chiến dịch chỉ có tầm quan trọng địa phương mà thôi. Cả ba phương diện quận đều chuyển sang tiến công. Như vậy là Bộ Tổng tư lệnh tối cao đã tập trung được một lực lượng lớn để giáng cho địch đòn trí mạng này. Cuộc chiến đấu của chúng tôi giữ Xta-lin-grát, sự chống cự ngoan cường với quân địch trong thành phố đã có ý nghĩa lớn lao của nó. Trong khi quân địch ngày càng sa lầy vào các cuộc chiến đấu trong thành phố, trong khi các lực lượng Đức không ngừng đổ về Xta-lin-grát, thì một lực lượng đáng gờm cũng đang lớn mạnh ngay bên cạnh nách chúng. Máu của các chiến sĩ Xô-viết như vậy là đã không đổ xuống vô ích. Cũng không phải là vô ích, khi các chiến sĩ bảo vệ Xta-lin- grát dành cho công cuộc bảo vệ này các lực lượng và khả năng cuối cùng của minh, giữa lúc tưởng chừng như mọi sự đều sụp đổ và quân địch sắp sửa đè bẹp quân, ta.

        Các khẩu hiệu « Không lùi một bước! », « Không có đất cho chúng ta sau sông Vôn-ga» có ý nghĩa mới: « Chỉ tiến về phía tây!».

        Để nhanh chóng phổ biến lệnh đó cho mọi «người con của Xta-lin-grát», chúng tôi tập họp ngay một đội sĩ quan tham mưu và chính trị của tập đoàn quân và báo cho ban tham mưu các sư đoàn cũng phải chuẩn bị cán bộ để đi thông báo cho các đơn vị trước rạng đông.

        Chúng ta có thể hình dung được nỗi vui mừng của các chiến sĩ khi nhận được lệnh ấy. Không một ai nghi ngờ về thắng lợi. Các chiến sĩ nói với nhau: «Chả bao lâu nữa, chúng ta sẽ được sống trên đất đai bao la của Tổ quốc!». Sự phấn khởi của chúng tôi thật là vô hạn.

        Những giờ tối sẫm của đêm cuối cùng, của giai đoạn cuối cùng của chiến tranh lặng lẽ trôi đi.

        Rạng đông, tất cả đều phải bắt đầu.

[Giangtvx]

         

CỘI NGUỒN CỦA CHIẾN THẮNG

1

        Nhìn lại những trận chiến đấu bảo vệ Xla-lin-grát, tôi không thể không dừng lại để phân tích các nguyên nhân chiến thắng của chúng ta, tôi không thể không suy nghĩ xem vì đâu mà những người ở Xta-lin-grát có sức mạnh để chống trả lại mọi âm mưu, cố gắng của quân Đức, nhằm đánh bại sự ngoan cố của chúng. Trước hết là vai trò lớn lao của Đảng Cộng sản đã đặt nền móng cho chiến thắng Xta-lin-grát. Từ mùa thu và mùa đông 1942, coi Xta-lin-grát là khu vực quan trọng nhất của mặt trận, Đảng Cộng sản đã động viên toàn thể nhân dân Liên Xô tiến hành thắng lợi chiến dịch này. Chính nhờ Đảng Cộng sản và Ban Chấpzzz  hành Trung ương của Đảng mà chúng tôi tổ chức đánh bại được quân thù trước pháo đài sông Vôn-ga, đánh dấu việc mở đầu một bước ngoặt căn bản của Chiến tranh thế giới lân thứ hai.

        Đảng Cộng sản đã chuẩn bị sớm cho bước ngoặt đó trong các điều kiện phức tạp không thể tưởng tượng được, trước khi bắt đầu trận đánh Xta-lin-grát.

        Như mọi người đều biết, trong năm đầu chiến tranh, nhiều vùng công nghiệp của nước chúng ta đã bị quân Đức chiếm đóng. Căn phải làm sao cho các xí nghiệp công nghiệp quốc phòng sơ tán sang phía đông, khôi phục lại hoạt động càng sớm càng tốt. Phải đòi hỏi ở giai cấp công nhân, các nhà khoa học, các cán bộ lãnh đạo ngành công nghiệp Xô-viết biết bao nhiêu trí thông minh, tài năng và quyết tâm để tổ chức việc lắp ráp các xí nghiệp phải sơ tán, gần như trên chỗ đất trống, bảo đảm cho các xí nghiệp đó nào nhân công, năng lượng, nguyên liệu, và đưa nền sản xuất phát triển hết công suất.

        Vừa phải vượt qua những khó khăn về kinh tế, Đảng vừa phải lãnh đạo chặt chẽ một công việc lớn lao và phức tạp trên phương diện thuần túy quân sự để khắc phục những hậu quả của cuộc tiến công bất ngờ.

        Trong khu vực nguy hiểm, khó khăn nhất của cuộc chiến đấu của toàn thể dân tộc, những đảng viên cộng sản đã được cử đến làm lực lượng lãnh đạo, bảo đảm và gắn chặt sự đoàn kết giữa những người chiến đấu ngoài mặt trận với những người sản xuất ở hậu phương.

        Hàng ngàn đảng viên có nhiều kinh nghiệm về công tác Đảng đã bổ sung cho các đơn vị ngoài mặt trận. Chỉ trong tập đoàn quân 62 thôi, trong số chín ngàn đảng viên được gọi nhập ngũ từ tất cả các vùng của đất nước, có tới năm trăm bí thư, tổ trưởng Đảng và cán bộ tuyên giáo quận, huyện, thành, bí thư đảng ủy nông trường, nhà máy, và các cán bộ khác của Đảng. Để tăng cường bộ máy cơ quan chính trị tập đoàn quân, Đảng đã điều đến các cán bộ của Ban Chấp hành Trung ương như I. Ki-ri-lốp. A. Crư-Iốp, phó ủy viên nhân dân về Nông trường quốc doanh cửa nước Cộng hòa liên bang Nga A. Xtu-pốp và nhiều đồng chí khác nữa. Hạt nhân lãnh đạo mạnh mẽ đã được hình thành trong tập đoàn quân. Không có một đại đội nào là đảng viên không chiếm đa số, và trong các sư đoàn Cận vệ 33, 37, 39. nhiều tiểu đoàn gồm toàn đảng viên và đoàn viên thanh niên cộng sản.

        Trong tập đoàn quân, lực lượng đảng viên được phân bố trên tất cả các khu vực quan trọng. Trong các cuộc hành quân, trong chiến hào và trong chiến đấu, đảng viên
đã gương mẫu tỏ ra phải chiến đấu như thế nào để đáp ứng yêu cầu của Đảng: «Không lùi một bước!». Hàng trăm, hàng ngàn đảng viên giải thích cho quân chúng là không có chỗ nào để lùi được nữa, là không những phải chặn được quân thù lại, mà còn phải đánh bật chúng trở lại phía sau. Tinh thần gương mẫu và sự hy sinh của các đảng viên là một sức mạnh không gì so sánh được. Ảnh hưởng của họ đối với tinh thần binh sĩ là một điều mà tác giả các pho sách viết về các trận chiến tranh đã qua xuất bản ở phương Tây, cũng như những người không muốn thừa nhận đòn quyết định trong Chiến tranh thê giới lần thứ hai là do Đảng Cộng sản Liên Xô tổ chức và do Hồng quân Liên Xô thực hiện, không tài nào hiểu nổi. Vì thế cho nên tôi cần phải kể đến mấy dẫn chứng về kinh nghiệm công tác Đảng của những đảng viên cộng sản của tập đoàn quân 62 trong chiến tranh.

        Như đã nói ở trên, lực lượng của Đảng rải ra trong tất cả các khu vực quan trọng nhất của tập đoàn quân, có nghĩa lả công tác chính trị không tiến hành tách rời với nhiệm vụ của tập đoàn quân, mà tại chỗ, ở các đơn vị, để bảo đảm thực hiện các mệnh lệnh chiến đấu.

        Những người bảo vệ Xta-ỉirr-grát chống giữ đến cùng. Nhưng chuẩn bị tinh thần cho con người để có mội quyết tâm như vậy không phải là chuyện đơn giản.

[Giangtvx]

        Bạn hãy hình dung người chiến sĩ đi trong hàng quân trên con đường đầy bụi dẫn tới sông Vôn-ga. Anh ta mệt mỏi, mi mắt cứng lại vì bụi và mồ hôi, súng chống lăng hoặc trọng liên vác trên vai, bao đạn nặng trĩu và lựu đạn thắt ngang lưng, Lưng cõng bạc đà chứa đầy lương thực và các thứ lặt vặt mà vợ hay mẹ anh ta đã gỏi ghém dùng cho trên đường dài hành quân. Ngoài ra, ở đằng kia, xa lắm, ở làng quê thân yêu, anh ta đã để lại mẹ già, vợ trẻ, con thơ. Anh ta nghĩ đến họ và hy vọng trở về với họ: Thế nhưng, đến gần tới sông Vôn-ga, anh ta trông thấy bầu trời đỏ lửa những đám cháy. Anh ta nghe thấy tiếng bom đạn nổ như sấm rền, và thế là anh ta lại nghĩ đến quê hương, gia đình, đến vợ, đến con. Nhưng bây giờ anh ta nghĩ đến họ một cách khác hẳn : « Họ sẽ sống như thế nào nếu không có ta?» Và trong cái phút này, nếu không ai nhắc cho anh ta mối nguy hiểm chết người đang treo trên đầu Tổ quốc, không nhắc cho anh ta nhớ tới nhiệm vụ đối với Tổ quốc... thì anh ta sẽ bị lôi cuốn bởi các ý nghĩ bi quan cá nhân và sẽ sẵn sàng dừng lại hay đi chậm lại. Nhưng anh ta vẫn tiếp tục đi mà không dừng lại trên con dường đầy chông gai thử thách. Khẩu hiệu kêu gọi anh ta tiến lên phía trước bằng những lời nhiệt huyết:   

        «Đồng chí! Nếu đồng chí không chặn được quân thù ở Xta-lin-grát thì đồng chí phải biết rằng, chúng sẽ đến nhà đồng chí và phá hủy thôn xóm của đồng chí! ».

        «Quân thù phải bị đánh bại ở Xta-lin-grát!»

        «Hỡi người chiến sĩ! Tổ quốc — Mẹ hiền sẽ không quên chiến công của đồng chí!».

        «Tổ quốc— Mẹ hiền sẽ không bỏ mặc những người thân yêu của đồng chí trong thảm họa!».

        Chiều xuống. Đã tới bến vượt. Nơi cầu áp mạn, các thuyền bị phá hủy. Một chiếc ca nô, thành lỗ chỗ vết đạn. Dọc bờ sông, dưới các bụi cây, dưới các cây bạch dương cành lá tơi tả, trong các hố và các đường cống có hàng trăm người ngồi im lặng. Tất cả đều nín thở nhìn vì phía xa, phía bên kia sông Vôn-ga, thành phố đang chìm ngập trong khói lửa. Hình như ở đó, ngay cả đến đá cũng bốc cháy. Ánh sáng của các đám cháy ở đôi chỗ bốc lên đến tận mây. Làm sao sống nổi trong cái lò lửa ấy được? Ở đó họ hy vọng vào cái gì ? Họ bảo vệ cái gì ? Những đống hoang tàn, tro bụi, những đống gạch đá chăng ?... Nhưng có lệnh phải qua bờ bên kia sông và phải tiến vào chiến đấu ngay.

        Đúng, mệnh lệnh là mệnh lệnh, nhưng người ta không thể chỉ dựa vào mệnh lệnh mà không cần phải chuẩn bị tinh thần cho con người để thực hiện mệnh lệnh đó. Việc quá sông sẽ tiến hành chậm chạp và chỉ cần một quả đạn bắn vào bến, trượt xuống nước thôi là mọi người sẽ chạy xa khỏi bến hoặc nhảy xuống nước; họ không phải sẽ bơi đến lò lửa rực cháy, tới nơi chiến đấu, mà tới bờ cũ mà họ vừa rời đi. Vậy phải làm thế nào đây? Lúc này thì không một biểu ngữ, không một khẩu hiệu nào có tác dụng. Phải có người nào đó nêu gương. Trong mỗi đại đội, mỗi trung đội, có những con người nhảy xuống nước bơi, và dắt những người bơi theo mình sang bên bờ của thành phố đang bốc cháy. Và những con ngươi như vậy không phải chỉ ở các đại đội, các trung đội mới có, mà ở các tiểu đội cũng có. Đó là những người đảng viên và đoàn viên thanh niên cộng sản. Chấp hành mệnh lệnh của chỉ huy, họ nêu gương cá nhân mình chỉ cho người khác phải làm gì và làm như thế nào, trong tình huống này hay tình huống khác.   

        Đó là công tác chính trị để thực hiện một mệnh lệnh chiến đấu.   

        Đây là mẩu chuyện về công tác chính trị khi qua sông Vôn-ga, kể lại qua lời một chiến sĩ bắn súng  máy của sư đoàn Gô-rích-nưi, người đảng viên Pi-ốt Bi-ê-lốp, nay là thợ mộc ở xưởng dệt Ô-rê-khô-vô-dui-ê-vô:

        Trước khi bước xuống thuyền, chúng tôi thấy một người thấp bé, khuôn mặt tròn trĩnh, tóc cắt ngắn, tướng Gô-li-cốp, phó tư lệnh phương diện quân từ bờ bên kia vừa sang, tiến đến gần chúng tôi và nói:

        — Chỉ ở xa mới tưởng như là ở bên kia mọi thứ đều cháy hết và không còn chỗ nào để đặt chân cả. Nhưng ở bên đó hàng trung đoàn và sư đoàn vẫn sông và chiến đấu tốt. Họ đang cần giúp đỡ, họ đang trông đợi các đồng chí... »

        Rồi chúng tôi được phân phát báo chí của mặt trận và mỗi người được một bản tin in ty-pô về «Những điều người lính phải hiểu và biết làm trong trận đánh ở thảnh phố».

        Phà cập bến. Chúng tôi chờ lệnh, lòng hồi hộp, vì ai cũng muốn sống và một đại úy người mảnh khảnh, râu mọc dài, ống tay áo có dính ngôi sao, ký hiệu của cán bộ chính trị nhảy lên trưỏc tiên, không đợi lệnh. Về sau tôi được biết đó là Xi-Tô-mi-át-ni-cốp, bí thư đảng bộ tiểu đoàn, một đảng viên kỳ cựu hình như gia nhập Đặng từ năm 1918. Theo sau đồng chí là một tốp bỉnh sĩ. Những người này nói ra thật lạ lùng. Chẳng hạn ở chỗ tôi có Xti-ô-pa Chi-các-cốp; một con người ốm (ốm tư tưởng vì khiếp sợ). Có một lần, ngày chúng tôi xuống xe lửa, chả hiểu tại sao súng cao xạ nổ ầm ầm. Thế là cái anh chàng tội nghiệp ấy ba chân bốn cẳng ù té chạy ra cánh đồng. Phải chật vật lắm mới đuổi bắt được anh la và làm cho anh ta lấy lại hồn vía được chút nào hay chúi đó. Tóm lại, anh ta không biết giấu nỗi sợ hãi của mình. Xi-rô-mi-át-ni-cốp đã tập họp chính những con người ấy lại và cho lên phà, trước tiên không cần đợi lệnh. Đó là một cách để nói khéo: Xem đấy! Chi-các-cốp cũng có sợ đâu!

[Giangtvx]

        Việc lên phà thực hiện được nhanh chóng và chúng tôi rời bờ. Phà khá đông, có tới năm trăm người. Đảng viên được xếp ở gần mạn phà, đề phòng có chuyện gì thì ngăn những cuộc hoảng loạn.

        Phà đi. Nước sông đỏ hồng vì phản chiểu ánh lửa các đám cháy. Và như có một sự sắp đặt trước, trăng ló ra khỏi mây. Rồi một quả pháo sáng cháy bùng ngay trên đầu chung tôi, sáng đến nỗi có thể đọc báo được. Tiếng nổ bắt đầu vang lên tứ phía. Một quả đạn nổ ngay sát mạn phà. Tôi nghĩ, lúc này có thể chết đuối hết. Giữa sông nước sâu lắm. Nhưng anh ta, cái anh Xi-rô-mi-át- ni-cốp râu dài ấy ngồi ngất ngưởng trên các hòm đạn, vẫn ngồi nguyên tại chỗ, trước mắt mọi người, mải mê chọn thư, báo với người đưa thư. Và người đưa thư lấy tay chỉ cho anh ta người này hay người khác, có một người nào đó rên đau, nhưng thôi rên ngay khi thấy Xi- rô-mi-át-ni-cốp nhìn về phía mình, cái nhìn như nói:

        — Hãy kiên trì anh bạn ạ! Có thể có thư cho anh đấy.

        Khi phà cửa chúng tôi đi tới khoảng tử giác và trời bỗng tối trở lại (có ai đó đã bắn tắt pháo sáng), mọi người đều nghe thấy tiếng anh dặn lại: «Các đồng chỉ! Nếu có gi xảy ra, đồng chí đưa thư và tôi sẽ ở đằng kia, chỗ gần các bể dầu đang cháy. Chỗ đó là tham mưu của tiểu đoàn...»

        Bạn sẽ nói đồng chí ấy là con người mưu trí. Bởi đối với người lính thì mỗi bức thư gần như là một cuộc gặp gỡ với người thân, cho nên mọi người đều chạy đến chỗ hẹn. Nhưng cần phải có lòng can đảm và biết làm chủ trong mọi trường hợp thì mới có thể, trong hoàn cảnh đó vẫn bình tĩnh ngồi ở nơi nguy hiểm nhất, trên các thùng đạn và làm cái việc lọc thư. Tóm lại người cộng sản là một người biết mình cần phải làm gì...

        Những tấm gương tháo vát, biết làm chủ được mình, quả quyết và dũng cảm ở các sĩ quan và cán bộ chính trị và khả năng thu hút được sự chú ý của các chiến sĩ về mình trong lúc gay go nhất có thể nêu lên rất nhiều. Sự gương mẫu cá nhân của các đảng viên cộng sản trong chiến đấu là thế đấy.

        Gương mẫu cá nhân... theo ý tôi, ban chính trị của tập đoàn quân đã hành động đúng khi đòi hỏi trong các cuộc họp Đảng của mỗi đơn vị phải thảo luận vấn đề thái độ của người đảng viên trong chiến đấu. Đòi hỏi này đã được vạch ra trong một bức thư do ủy viên Hội đồng quân sự Gu-rốp và chủ nhiệm chính trị Va-xi-li-ép ký, nói về chiến đấu trong thành phố: « Mỗi đảng viên phải là tấm gương cho mọi người xung quanh. Tính kiên định và sự quyết tâm phải là tiêu chuẩn đạo đức của người đảng viên trong chiến đấu. Về mặt này, các tổ chức Đảng phải lên án với tất cả sự nghiêm khắc của kỷ luật Đảng, kể cả tới mức khai trừ khỏi Đảng những đảng viên nào tỏ ra hèn nhát, mất tinh thần»,

        Bức thư này đã được đem ra thảo luận không những trong các tổ chức Đảng ở đại đội, tiểu đoàn mà còn trong tất cả các cơ quan tham mưu, kể cả cơ quan tham mưu tập đoàn quân. Có thể nói, mỗi người chỉ huy đều chịu sự giám sát thường xuyên về đạo đức của mình bởi những đảng viên thường của Đảng, theo điều lệ có quyền đòi hòi phải thi hành các nghị quyết của tổ chức Đảng. Đó là pháp luật của Đảng. Nghị quyết cuộc họp là điều bắt buộc đối với mọi đảng viên, và việc vi phạm kỷ luật nội bộ của Đảng phải bị trừng phạt một cách nghiêm khắc chung cho mọi người, bất kể người đó chức vụ, cấp bậc gì. Với tư cách là tư lệnh tập đoàn quân, tôi hoàn toàn tán đồng các yêu cầu đó của người cộng sản. Đó là lý do tại sao trong những ngày khó khăn nhất, khi khởi đầu các cuộc chiến đấu trong thành phố, Hội đồng quân sự tập đoàn quân đã dập tắt được một cách nhanh chỏng và có hiệu quả mọi luận điệu tuyên truyền làm mất tinh thần do những người không tin tưởng vào việc bảo vệ thành phố đưa ra. Với sự ủng hộ của các tổ chức Đảng, Hội đồng quân sự đã có những biện pháp chống những kẻ dao động và khiếp nhược. Không một chiến sĩ nào của tập đoàn quân 62 lại không lên án một kẻ hèn nhát — dù là binh lính hay sĩ quan — bỏ trận địa chạy trốn. Người chiến sĩ chân chính khổng thể chịu được cái cảnh có người ăn núp sau lưng mình hoặc phản bội mình bằng sự hèn nhát. Tình hình tư tưởng chủ yếu trong đa số các chiến sĩ bảo vệ thành phố là như vậy, và mặc dù tình hình rất nghiêm trọng và quân địch mạnh hơn nhiều về quân số, vũ khí, đã không xảy ra một trường hợp hoảng loạn tập thể nào. Đó là công lao của các tổ chức Đảng trong tập đoàn quân 62.

        Cũng cần phải nói lên rằng, trong các điều kiện chiến đấu  trên đường phố, trong tiếng ồn ào đinh tai liên tục, kéo dài suốt ngày suốt đêm, hàng tuần, hàng tháng liền, các cán bộ chính trị không thể và không có khả năng tổ chức các cuộc sinh hoạt lớn, các cuộc mít tinh cho các chiến sĩ, để giải thích những nghị quyết quan trọng nhất của Đảng và các mệnh lệnh của bộ tư lệnh. Không có địa điểm và cũng không có thời gian để đọc các bài diễn thuyết dài, nảy lửa. Người cán bộ đảng viên hay cán bộ tuyên huấn thường giải thích nhiệm vụ trong các câu chuyện vắn tắt trao đổi với các chiến sĩ ở dưói hầm, hay dưới chân cầu thang, và thông thường hơn nữa, họ trực tiếp chỉ ra cho chiến sĩ trong chiến đấu, trong hành động hàng ngày phải sử dụng vũ khí và thực hiện mệnh lệnh của chỉ huy như thế nào. Tôi phải nói thẳng ra là việc chỉ dẫn như thế có nhiều tác dụng đối với người chiến sĩ hơn là bài diễn văn dài dòng. Nhiệm vụ của người cán bộ tuyên huấn trong tập đoàn quân 62, do đó, phải nắm vững việc sử dụng vũ khí, trước hết là sử dụng tiểu liên và lựu đạn. Và đại đã số cán bộ tuyên huấn đã hoàn thành tốt nhiệm vụ đó.

[Giangtvx]

        Công lao chính của các tổ chức Đảng của tập đoàn quân 62 là ở chỗ, các cán bộ tuyên huấn hiểu rõ những đặc điểm chiến đấu trên đường phố, đã chuyển trọng tâm công tác của mình vào các đại đội, trung đội, toán xung kích. Trao đổi cá nhân là hình thức cơ bản trong phương pháp công tác của tất cả các cán bộ tuyên huấn, bí thư các tổ chức Đảng và Đoàn, các trợ lý tuyên huấn của Ban Chính trị.

        Tuy nhiên, chỉ như thế thôi đã đủ khả năng làm cho tư tưởng của mỗi người chiến sĩ thấm sâu quyết tâm chiến đấu đến cùng, ngay trong trường hợp chỉ còn lại một mình ở sau lưng quân địch. Sự tin cậy của bộ tư lệnh ở người chiến sĩ thể hiện ở chỗ cho họ quyền được «hành động độc lập », người chiến sĩ sẽ cảm thấy minh phải phát huy nó một cách hợp lý, luôn nghĩ đến nhiệm vụ giao cho trung đoàn, sư đoàn và tập đoàn quân nói chung. Tin cậy, tin cậy, và vẫn là sự tin cậy — đó là yếu tố nâng cao sức chiến đấu sáng tạo của tập thể các chiến SĨ. Đó là một công tác tỉ mỉ, phức tạp và đầy trách nhiệm, đã đưa lại những kết quả tốt đẹp. Có thể nói không quá rằng, nhờ những hoạt động của các tổ chức Đảng mà mỗi người chiến sĩ bảo vệ thành phố đã trở thành một sức mạnh cản trở không thể vượt qua được trên đường tiến quân của quân địch.

        Các tổ chức Đảng hoạt động thực hiện các mệnh lệnh chiến đấu rất linh hoạt có mục đích rõ rệt. TÔI còn nhớ nhiều cán bộ tuyên huấn, nhận được lệnh chiến đấu của tập đoàn quân, đã đến ngay các khu vực phải giải quyết những nhiệm vụ phức tạp nhất và khó khăn nhất. Họ đến đấy với nhiệm vụ rất rõ ràng — phổ biến lệnh cho từng người, huy động các tổ chức Đảng và Đoàn thực hiện mệnh lệnh trong bất kể mọi tình huống, như chúng ta biết, rất phức tạp và khác biệt nhau, tùy từng khu vực, tùy từng ngôi nhà. Và thật tuyệt vời khi các cán bộ tuyên huấn cùng với các chiến sĩ chọn được hình thức và phương pháp phù hợp với hoàn cảnh, không phải đợi có thời cơ thuận tiện, và đi ngay tới vị trí chiến đấu của các toán xung kích, các chiến sĩ bắn súng máy, các chiến sĩ bộ binh, pháo binh. Không ngừng tiến hành công tác chính trị, công tác quần chung với các chiến sĩ — đó là yêu cầu thường xuyên của ban chính trị dối với các cán bộ của mình.

        Các cán bộ tuyên huấn và các sĩ quan cao cấp, từ người bí thư Đảng bộ tiểu đoàn đến người chủ nhiệm chính trị và ủy viên Hội đồng quân sự tập đoàn quân, đều ra tuyến một. Và tôi cũng thường có mặt trong các chiến hào của chiến sĩ, tại các ổ súng máy, để giải thích cho các chiến sĩ những nghị quyết quan trọng nhất của Đảng và các nhiêm vụ chiến đấu. Dĩ nhiên là sau cuộc chuyện trò cởi mở ngay ở chiến hào với chiến sĩ, các đồng chí sẽ nhận thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của, mình và hiểu rõ hơn việc hoàn thành nhiệm vụ có tầm quan trọng biết chừng nào.

        Đúng, công tác Đảng ở chỗ chúng tôi tiến hành như vậy đó.

        Tôi biết I-van Pan-chen-cô, thanh tra của cơ quan chính trị tập đoàn quân, chính trị viên tiểu đoàn, cấp bậc trung tá, đã chiến đấu với một tiểu đoàn bị vây trong khu vực Oóc-lốp-ca, rồi thoát vây ra cùng với một đội 120 người, bằng cách ban đêm chọc thủng vòng vây của quân Đức và liên lạc được với các đơn vị chiến đấu trong khu vực các nhà máy.

        Trong hai tuần lễ, trưởng ban tuyên huấn Xi-ô-min không rời nhóm xung kích chiến đấu trong phân xưởng định cỡ của nhà máy Tháng Mười Đỏ, và chỉ đến khi bị thương nặng, mất một chân, mới chịu để cho cáng đi cấp cứu.

        Công tác của các tổ chức Đảng ở sư đoàn bộ binh 284 của Ba-chi-úc được phối hợp và tổ chức tốt. Chủ nhiệm chính trị Cát-chen-cô, các phó chủ nhiệm và các bí thư Đảng của các trung đoàn đã tổ chức công tác của mình tốt đến mức trong chiến đấu không có một trường hợp khiếp nhược hay hoảng loạn nào. Sự kiên định và quả cảm của các chiến sĩ quê ở Xi-bê-ri, của sư đoàn Ba- chi-úc, đã gây ra nhiều sự lo sợ cho quân Đức. Chỉ riêng trên đồi Ma-mai-ép đã có hàng ngàn quân địch bị hỏa lực súng máy và tiểu liên của các toán xung kích của Ba-chi-úc tiêu diệt.

        Cơ quan chính trị của sư đoàn chú trọng đặc biệt đến việc phát triển và phổ biến các thủ đoạn chiến đấu mới chống quân địch. Chiến sĩ săn xe tăng Đơ-mi-tơ-ri Xu- ma-cốp cải tiến được cách dùng súng chống tăng thành súng bắn máy bay, thì ngay trong ngày, cán bộ tuyên huấn S. Nhê-khô-rê-chép đã chuyển sơ đồ cải biên súng đó xuống tất cả các trung đội, và ngay sau hai ngày, các chiến sĩ săn xe tăng của trung đoàn đã ghi công trên bảng được 6 máy bay ném bom Đức bị bắn rơi. Và khi bắt đấu có phong trào bắn tỉa mà Vát-xi-li Dai-xép là người đi đầu ở sư đoàn này, thì trong các trung đội, các hầm hào liền ra đời tờ «Thông báo của người bắn tia », trong đó ghi đều đặn số lính Hít-le bị diệt từng ngày. Tờ báo của sư đoàn cũng thông báo hàng ngày những tin tức về các chiến sĩ bắn tỉa ưu tú. Trong sư đoàn của Ba- chi-úc, công tác chính trị cũng phát triển rộng rãi phong trào viết thư an ủi gửi cho gia đình các liệt sĩ. Trong các thư đó người ta viết, thề sẽ trả thù cho đồng đội đã ngã xuống. Cả tiểu đội, cả trung đội, cả đại đội, có khi cả trung đoàn ký tên ở cuối thư. Lẽ dĩ nhiên, những người ký tên vào thư an ủi đó sẽ cố gắng để thực hiện lời thề.

[Giangtvx]

        Các đảng viên chú ý đến mọi mặt công tác trong đời sống của tập đoàn quân và chú ý nhiều nhất đến vấn đề tiếp tế thức ăn nóng ra tuyến một, tới các ụ súng. Họ chú trọng nhiều đến việc tổ chức săn sóc thương binh, và bố trí trong các hầm có mái những chỗ tập trung sinh hoạt, học tập chính trị để cho mỗi chiến sĩ, mỗi hạ sĩ quan và sĩ quan có thể đến đọc báo, nghe nhạc và nghỉ ngơi

        Những ủy viên của Đảng ở các sư đoàn và tập đoàn quân tiến hành các cuộc họp ngay ở dưới các đơn vị. Các chiến sĩ có công trong chiến đấu thường được kết nạp vào Đảng ngay ở trên tuyến một. Tôi có dịp chứng kiến việc phát thẻ Đảng cho các chiến sĩ sư đoàn 284 đã lập chiến công xuất sắc, trong đó có Vát-xi-li Dai- xép. Hôn vào thẻ Đảng, các chiến sĩ thể giữ vững đến cùng và sẽ chiến đấu diệt địch như những người bôn-sê-vích.

        Trên đây là bức tranh chưa đầy đủ về hoạt động không biết mệt mỏi của những đảng viên trong tập đoàn quân để chuẩn bị tinh thần cho người lính và bảo đảm nâng cao thực tế sức chiến đấu của họ. Những đảng viên ở tập đoàn quân 62 giữ đúng vai trò lãnh đạo trong các đơn vị, gắn chặt hàng ngũ các chiến sĩ. Họ là những người đi đầu trong các trận đánh giáp lá cà dữ dội, và là những con người quả cảm nhất trong các cuộc tiến công, tháo vát nhất trong các toán xung kích, kiên cường nhất trong chiến đấu phòng ngự.

        Lãnh đạo Đoàn thanh niên cộng sản là bộ phận mật thiết trong công tác của các tổ chức Đảng trong tập đoàn quân.

        Đoàn viên thanh niên cộng sản!... Tôi nói đến tiếng đó với niềm xúc động và tự hào. Có biết bao nhiêu chiến tích vẻ vang của các đoàn viên thanh niên cộng sản của tập đoàn quân 62 trong những năm chiến tranh giữ nước vĩ đại. Họ đã chiến đấu chống quân phát xít xâm !ăng với tinh thần dũng cảm và kiên cường biết bao ?

        Khi các cuộc chiến đấu ác liệt đang còn tiếp diễn trên các đường phố của thành phố bị tàn phá, tôi đã yêu cầu với các đồng chí lãnh đạo trong Thảnh ủy và ủy ban hành chính thành phố, đặt tên cho phố đẹp nhất của Xta-Iin-grát sau khi khỏi phục lại là phố «Đoàn thanh niên cộng sản » Đó cũng là yêu cầu của toàn thể Hội đồng quân sự tập đoàn quân, vì tập đoàn quân 62 chiến đấu trong thành phố bao gồm chủ yếu là các chiến sĩ trẻ. Nhiều đại đội, tiểu đoàn và trung đoàn, thành phần toàn là đoàn viên thanh niên cộng sản.

        Trong sư đoàn Cận vệ 37, có hơn tám ngàn đoàn viên trước thuộc quân đoàn lính dù. Tháng mười, họ bảo vệ nhà máy Máy Kéo. Chỉ trong một ngày, ngày 5 tháng mười, 700 máy bay địch, mỗi máy bay thả 8 tới 12 trái bom, tổng cộng trong ngày hôm đó đã có hơn sáu ngàn trái bom thả xuống các vị trí. của sư đoàn, nhưng dẫu sao bọn phát xít vẫn không tiến được một bước.

        Đoàn thanh thanh cộng sản, được các tổ chức Đảng lãnh đạo, ở chỗ nào cũng là người tiên tiến.

        Những ai đã ở Xta-lin-grát trong những ngày gian khổ và nặng nề nhất ấy đều thấy vai trò của thế hệ thanh niên chiến đấu, của các đoàn viên thanh niên cộng sản đã tỏ ra có những giá trị tinh thần đạo đức và chiến đấu  rất cao. Và chúng tôi, những cựu chiến binh đã nhiều lần ngửi mùi thuốc súng, rất sung sướng thấy các chiến sĩ và sĩ quan trẻ trong các cuộc chiến đấu gay go đã tỏ ra rất bình tĩnh, dũng cảm và ngoan cương. Chúng tôi vô cùng tự hào khi thấy thế hệ thanh niên chiến đấu không những đã xứng đáng với truyền thống anh hùng của thế hệ đã đi trước, mà còn phát huy mạnh mẽ truyền thống đó nữa.

        Viết về những chiến sĩ trẻ trong trận đánh Xta-lin- grát là viết về một thế hệ thanh niên biết lấy ngực mình bảo vệ sông Vôn-ga, bảo vệ Tổ quốc — Mẹ hiền trong lúc nguy hiểm, cái chết ngay trước mắt, viết về trái tim trung thành tận tụy của thanh niên Xô-viết, yếu tha thiết Tổ quốc mình, Đảng Cộng sản của minh, viết về đặc điểm của một thế hệ đây lòng tự hào, có một quyết tâm không gì lay chuyển nổi, về sự dũng cảm, lòng cao thượng và tình thương yêu đồng đội nồng nàn.

        Các đoàn viên thanh niên cộng sản của chúng tôi đã chịu dựng một cách vẻ vang cuộc thử thách gay go của lửa đạn và máu-xương. Họ đã được tôi luyện trong thử thách đó và đã tiếp thu được khoa học chiến đấu, nghệ thuật đánh thăng quân địch.

        Trong một trận giao tranh ác liệt, một đại đội bộ binh của sư đoàn Rô-đim-xép chiếm giữ khu vực nhà ga bị các xe tăng địch tiến công. Trong hàng ngũ đại đội đã có một chút hoang mang, nhưng bí thư chi đoàn thanh niên cộng sản - Phê-đo I-a-cốp-vlép, không hề tỏ ra nao núng. Cầm lẩy hai trái lựu đạn chống tăng, anh đứng thẳng người lên và hô lớn: «Các đồng chí! Không lùi một bước!» và ném một trái Iựu đạn vào dưới xích chiếc xe đi đầu, Xe địch bốc cháy. I-a-cốp-vlép chuẩn bị ném nốt trái lựu đạn thứ hai, thì một viên đạn địch bắn trúng anh. Gương hy sinh chiến đấu của anh đã cổ vũ các chiến sĩ, đánh lui được cuộc tiến công của địch bằng lựu đạn. Sau trận chiến đấu, anh em chiến sĩ tìm thấy trong khuôn ảnh đeo trên ngực của I-a-cốp-vlép một mảnh giấy con viết tay. «Lời thề của tôi», đó là đầu đề mà người đoàn viên thanh niên cộng sản đặt cho bài thơ của mình. Nghệ thuật chưa điêu luyện, nhưng rất chân tình :

        «Tôi là con của Đảng, Tổ quốc là mẹ tôi,
        Còn cha tôi là Lê-nin muôn vàn yêu quý
        Các bạn đã biết đấy và kể cả quân thù cũng biết!
        Trong chiếu đấu tôi không lùi một bước»