Việt Nam không thể nào quên - Quyển 2

[macbupda]

Đồng chí Phạm Trương Uy đã trao tặng những món quà kỷ niệm cho tôi và Skoryak, coi chúng tôi như những Cựu chiến binh Việt Nam. Đồng chí Quách Hải Lượng - chỉ huy đơn vị phiên dịch đã ký và giao cho tôi bản sao danh sách các chuyên gia quân sự Liên Xô làm việc tại Việt Nam trong những năm 1965-1966.

Chúng tôi tặng các Cựu chiến binh Việt Nam mô hình tên lửa đã thu nhỏ làm bằng đuya ra, mô phỏng quả tên lửa đã được phóng lên bắn rơi máy bay Mỹ trong trận đầu ra quân đánh thắng ngày 24 tháng 7 năm 1965. Trong bài phát biểu tại buổi gặp mặt thân mật này, Thiếu tướng Nguyễn Mạnh Hải - Phó Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân Quân đội nhân dân Việt Nam nhấn mạnh: “Chúng tôi luôn giữ trong tâm trí mình một tình cảm đặc biệt và lòng biết ơn chân thành đối với nhân dân Liên Xô trước đây và nhân dân Nga ngày nay về sự giúp đỡ to lớn mà họ đã dành cho chúng tôi trong cuộc chiến tranh chống Mỹ, cứu nước. Hôm nay, chúng tôi rất vui mừng được chào đón những người bạn chiến đấu Nga”.

Trên đường đến thăm trận địa tên lửa cách đây đã trên 40 năm, chúng tôi đã vào thăm gia đình đồng chí phiên dịch Trương Văn Ta, người đã dịch cho tôi khi tôi công tác ở Việt Nam. Khi chúng tôi vừa bước ra khỏi xe, chúng tôi đã được những người thân của đồng chí Trương Văn Ta ra tận xe chào đón. Bà Nguyễn Thị Tuyên vợ đồng chí Ta đã xúc động giới thiệu với chúng tôi những người con trong gia đình: 2 người con trai, trong đó (con trai cả) là Trương Quang Ninh hiện là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 61 Trung đoàn Tên lửa 236 - đơn vị mà cha anh đã từng phục vụ. Người con gái là Trương Thị Hà - thành viên diễn đàn “Nước Nga trong tâm hồn tôi”. Chúng tôi đã vào nhà và mỗi người đều thắp ba nén hương thơm để tưởng niệm người bạn chiến đấu của mình đã về cõi vĩnh hằng năm 2002. Trên bàn thờ có một bức ảnh lớn của ông. Bà Tuyên đã hạ bức ảnh xuống và đưa cho tôi như một món quà lưu niệm. Bà Tuyên cũng trao cho tôi một món quà của gia đình. Bà đã tham gia đoàn và cùng chúng tôi ra thăm trận địa.

[macbupda]

Tại trận địa hỏa lực mà ngày 24 tháng 7 năm 1965, Tiểu đoàn Tên lửa Phòng không 63 lần đầu tiên ở Việt Nam đã dùng tên lửa bắn rơi hai máy bay Mỹ, đồng chí Nguyễn Văn Thân nguyên Tiểu đoàn trưởng thời bấy giờ đã chỉ cho mọi người trong đoàn xem vị trí đặt bệ phóng và các cabin điều khiển tên lửa. Tôi vô cùng hồi hộp. Có thể nói, tôi đã trải qua những giây phút đầy ý nghĩa. Tôi lại đi dọc theo mảnh đất khói lửa này và tôi nhớ những gì đã xảy ra cách đây 42 năm. Trải tấm bản đồ cũ ra, chúng tôi nhìn vào các vị trí đặt khí tài và mọi người nhớ đến từng chi tiết của trận đánh lịch sử ngày 24 tháng 7 năm 1965. Trận đánh này có ý nghĩa lịch sử thật sự, nó đã trở thành cơ sở trận đầu ra quân đánh thắng không quân Mỹ, trở thành một tấm gương cổ vũ các chiến sĩ yêu nước ở miền Nam Việt Nam trong cuộc đấu tranh chống lại quân đội Mỹ. Nhiều khoảnh khắc trên trận địa nổi tiếng này đã được ghi lại trên phim ảnh, đài truyền hình và cũng có những phóng sự về trận đánh này. Tôi và bạn tôi, đồng chí Nguyễn Đình Khoan, đã chụp những bức ảnh kỷ niệm trực tiếp trên đài quan sát. Truyền hình Việt Nam đã ghi lại những câu chuyện bên cạnh những chiến hào mà các cựu chiến binh hai nước đã cùng nhau nhớ lại.

Chúng tôi ghé thăm xã Phú Sơn, nơi đã dựng biểu tượng quả tên lửa để vinh danh trận đầu ra quân đánh thắng của Bộ đội Tên lửa Phòng không Việt Nam. Chúng tôi đã chụp ảnh kỷ niệm bên biểu tượng. Đúng lúc này, các học sinh khăn quàng đỏ từ một trường học gần đó đã chạy ùa đến chào đón chúng tôi. Chúng tôi đã mời các cháu đến chụp ảnh bên biểu tượng quả tên lửa với chúng tôi. Niềm vui của những học sinh không có giới hạn!

Tối hôm đó, Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân Việt Nam đã tổ chức chiêu đãi chào mừng Đoàn chúng tôi. Tại buổi chiêu đãi, chúng tôi nhận được nhiều lời phát biểu ấm áp, các bạn Việt Nam đã bày tỏ lòng biết ơn về sự giúp đỡ của Liên Xô, về việc chúng tôi đã sang thăm lại chiến trường xưa. Chúng tôi đã nhận được nhiều món quà ý nghĩa của các bạn Việt Nam.

Trong Bảo tàng Phòng không Không quân, chúng tôi đã được xem sa bàn trận đánh lịch sử 12 ngày đêm “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” diễn ra hồi tháng 12 năm 1972. Trong chiến dịch này, 81 chiếc máy bay của Mỹ bị bắn rơi, trong đó có 34 máy bay B-52. Sau trận đánh này, Mỹ đã buộc phải chấm dứt các cuộc ném bom của mình và ngồi vào bàn thảo luận. Năm 1975, miền Nam Việt Nam được giải phóng, non sông Việt Nam đã về một dải.

Ngày 8 tháng 10, chúng tôi được mời đến Ban biên tập báo “Tiền Phong” - tờ báo của Đoàn Thanh niên Việt Nam. Tổng Biên tập là nhà thơ Dương Kỳ Anh. Ông chào đón chúng tôi và giới thiệu chúng tôi với tất cả những người tham dự cuộc họp mặt. Nghe ông phát biểu, chúng tôi hiểu những năm đầu của thập niên 70, ông là lính Tên lửa Phòng không và phục vụ trong Tiểu đoàn 61, hiện nay Tiểu đoàn trưởng của Tiểu đoàn 61 là Trương Quang Ninh, con trai đồng chí Trương Văn Ta cựu phiên dịch của tôi.

Đại diện báo chỉ và truyền hình đã được mời tham dự cuộc họp này. Chúng tôi đã nói chuyện về chuyến đi trên đất nước Việt Nam của chúng tôi. Chúng tôi đã đi trong mưa bão như thế nào, cơn bão nhiệt đới có tên gọi là “Lekima” và chúng tôi đã về thăm lại chiến trường xưa ra sao... Và người bạn chiến đấu của tôi, ông Nguyễn Đình Khoan, Cựu chiến binh Bộ đội Tên lửa Phòng không Việt Nam, đã nói về những cảm tưởng của ông, về tình hữu nghị chiến đấu của chúng tôi, về cuộc đấu tranh chống xâm lược Mỹ và nhiệt liệt cảm ơn vì sự giúp đỡ vô tư của chúng tôi. Thay mặt cho tất cả các Cựu chiến binh Việt Nam, ông Khoan đã tặng tôi một album ảnh. Cả gia đình đồng chí phiên dịch quá cố Trương Văn Ta của tôi đã tham dự buổi họp mặt này. Con gái của Trương Văn Ta, cháu Trương Thị Hà, đã hát bài hát Nga “Địa chỉ của tôi là Liên Xô” bằng tiếng Nga. Khi chia tay, tất cả chúng tôi đã chụp ảnh làm kỷ niệm.

Trong ngày này, chúng tôi đã được đến thăm Viện Châm cứu Trung ương, người đứng đầu viện châm cứu là ông Nguyễn Tài Thu - một giáo sư nổi tiếng khắp thế giới. Trong viện, bằng phương pháp châm cứu, nhiều người đã được điều trị thành công rất nhiều bệnh, trong đó có bệnh nghiện rượu. Bệnh nhân chỉ phải trả một ít tiền cho giường nằm, còn điều trị là miễn phí. Chúng tôi đã được tham quan tất cả các phòng ban, được xem thiết bị và mọi thứ khác cần thiết để điều trị thành công. Nữ bác sĩ Skipina Marina Valerievna - đại diện của quân y viện Sverdlovsk của chúng tôi, bệnh viện dành cho các cựu chiến binh trong cuộc chiến tranh ái quốc vĩ đại và các Cựu chiến binh Xô Viết ở Việt Nam, đã nói rằng trường đào tạo châm cứu ở Trung Quốc và Việt Nam là trường tốt nhất trên thế giới. Để đào tạo những chuyên gia châm cứu, chúng ta có thể mời các chuyên gia Việt Nam đến Sverdlovsk hoặc gửi các học viên của chúng ta sang Việt Nam. Về vấn đề này, bà Marina hỏi ý kiến Phó Giám đốc và nhận được câu trả lời có thể giải quyết được cả hai phương án. Đến đây cũng kết thúc chương trình chuyến thăm Việt Nam của chúng tôi.

[macbupda]

Tôi muốn nhấn mạnh và nêu lên các vấn đề mà chỉ có bây giờ, trong thời bình mới có thể hiểu được. Có thể nói, sau ngày 10 tháng 5 năm 1966, khi 5 sĩ quan Liên Xô rời Việt Nam về nước, trong suốt thời gian chiến tranh, Tiểu đoàn 63 thân mến của tôi đã bắn hơn 100 quả tên lửa, hạ 32 máy bay Mỹ. Còn trong toàn bộ cuộc chiến tranh từ năm 1964 đến năm 1974, lực lượng phòng không Quân đội nhân dân Việt Nam đã bắn rơi 1.293 máy bay chiến đấu của Mỹ, trong đó có 54 pháo đài bay B-52.

Có thể đưa ra một bản thống kê tổng hợp từ ngày 5 tháng 8 năm 1964 đến ngày 31 tháng 12 năm 1972, trên bầu trời Việt Nam đã có 4.181 máy bay quân đội Mỹ bị bắn hạ, trong đó lực lượng pháo phòng không bắn rơi 2.568 chiếc, chiếm 60%. Không quân Việt Nam bắn rơi 320 chiếc, chiếm 9%. Bộ đội Tên lửa Phòng không bắn rơi 1.293 chiếc, chiếm 31%. Trong số 4.181 máy bay bị bắn rơi, có 54 pháo đài bay B-52, trong số B-52 đó. 90% là do tên lửa đất đối không bắn rơi.

Tại sao Mỹ lại bị thất bại ở Việt Nam? Vì:

1. Nhân dân Việt Nam đã anh dũng chiến đấu và Liên Xô đã giúp đỡ Việt Nam một cách vô tư.

2. Trong chiến đấu, quân và dân Việt Nam luôn thể hiện sự kiên cường, dẻo dai, mưu trí và thao lược.

3. Chúng ta đã biết hướng dẫn các bạn Việt Nam biết sử dụng và chiến đấu bằng khí tài hiện đại của Liên Xô, các bạn Việt Nam biết sử dụng thành công loại khí tài đó trong điều kiện chiến đấu cụ thể ở Việt Nam.

4. Điều quan trọng nhất trong cuộc chiến đấu này là yếu tố tinh thần và tâm lý đã được chuẩn bị ở mức cao.

Tôi biết ơn cuộc đời đã đưa tôi đến gần với Việt Nam hơn, ban cho tôi những người bạn chiến đấu trung thành, và chúng tôi đã được gặp nhau sau nhiều năm trong điều kiện hòa bình, không có chiến tranh.

Tất cả chúng tôi rất biết ơn ông Lê Quý Quỳnh - Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Ekaterinburg. Ngay sau khi chúng tôi trở về từ Việt Nam, ông mời chúng tôi đến Lãnh sự quán. Chúng tôi đã kể lại cho ông nghe về chuyến đi của chúng tôi. ông đã mời chúng tôi như những vị khách danh dự đến cơ quan lãnh sự đón năm mới theo lịch phương Đông - ngày 7 tháng 2 năm 2008. Năm mới của người Việt được coi là “Tết” và ngày 3 tháng 2. chúng tôi đã nhận được giấy mời đón Tết, được tổ chức tại nhà hàng “Bắc Kinh” ở Ekaterinburg.

Tổ chức cựu chiến binh khu vực của chúng tôi có trung tâm ở thành phố Ekaterinburg. là một phần của “Tổ chức Xã hội Liên khu vực các Cựu chiến binh Xô Viết đã công tác và chiến đấu ở Việt Nam”. Tổ chức của chúng tôi bao gồm tất cả các cựu chiến binh của vùng Ural. những người đã tham gia chiến đấu ở Việt Nam trong những thời điểm khác nhau của cuộc chiến tranh chống chiến tranh phá hoại do đế quốc Mỹ gây ra. Tôi được bầu làm phó chủ tịch của tổ chức. Chúng tôi sẽ ủng hộ và giúp đỡ tất cả các cựu chiến binh.

Tôi nghĩ rằng chuyến đi của tôi tới Việt Nam và các cuộc hội ngộ với các cựu chiến binh Việt Nam cho thấy chúng tôi càng cần tích cực tuyên truyền và giáo dục giới trẻ một cách thiết thực hơn nữa tình yêu Tổ quốc, niềm tự hào về Lực lượng Vũ trang của đất nước và họ sẽ là những chiến sĩ quốc tế thực sự.

Ekaterinburg, năm 2008

[macbupda]

MÁY BAY MIG TRÊN BẦU TRỜI VIỆT NAM

Isaev Petr Ivanovich

Vài nét về tác giả

Đại tá Isaev Petr Ivanovich sinh ngày 5 tháng 8 năm 1933 tại làng Grano-Mayaki vùng Altai.

Năm 1955, ông tốt nghiệp Trường Phi công Hàng không Hải quân Yeisk và được đến phục vụ trong Hạm đội Thái Bình Dương.

Trước năm 1960, ông giữ chức phi công, phi công trưởng, chỉ huy biên đội Trung đoàn Không quân chiến Năm 1960, ông được chuyển đến Trung đoàn Không quân chiến đấu thuộc Quân khu Phòng không Viễn Đông và giữ chức Biên đội trưởng.

Năm 1961, ông vào học tại Học viện Không quân Gagarin. Năm 1965, ông tốt nghiệp Học viện loại và được bổ nhiệm làm chỉ huy phi đội máy bay đấu trong Quân khu Ban Tích.

Năm 1968, ông được bổ nhiệm làm Phó chỉ huy Trung đoàn Không quân chiến đấu thuộc Quân khu Không quân Ban Tích.

Năm 1971, ông được chuyển đến Tập đoàn quân phía Bắc ở Ba Lan. Cùng năm đó, ông được bổ nhiệm làm chỉ huy Trung đoàn Không quân chiến đấu.

Từ 1976 đến 1990, ông là Cộng tác viên khoa học cao cấp tại Học viện Không quân Gagarin. Sau khi được nghỉ hưu, ông tiếp tục làm Cộng tác viên khoa học cao cấp tại Học viện này.

Từ tháng 8 năm 1968 đến tháng 7 năm 1969, ông tham gia chiến đấu ở Việt Nam với tư cách là Trưởng đoàn chuyên gia Không quân Liên Xô thuộc Trung đoàn Không quân Quân chủng Phòng không - Không quân QĐND Việt Nam.

Từ tháng 12 năm 1973 đến tháng 3 năm 1976, ông làm nhiệm vụ đặc biệt ở Syria với cương vị là cố vấn cho chỉ huy Lữ đoàn Không quân chiến đấu của Quân chủng Không quân Quân đội Syria.

Ông được Chính phủ Liên Xô trao tặng Huân chương Sao đỏ, Huân chương Phục vụ Tổ quốc trong Lực lượng Vũ trang Liên Xô hạng III, Huy hiệu danh dự “Chiến binh - Quốc tế” và 15 huy chương.

Chủ tịch nước nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Hồ Chí Minh đã trao tặng Huân chương “Chiến công” hạng III, và Huy chương “Hữu nghị”.

Trân trọng giới thiệu với bạn đọc bài hồi ức của Đại tá Isaev Petr Ivanovich.

Ban Biên soạn

[macbupda]

Máy bay MiG trên bầu trời Việt Nam

Những ngày đầu khi sắp đến Việt Nam

Tôi được cử đến Việt Nam công tác khi tôi đang công tác tại Trung đoàn Không quân chiến đấu 53 với cương vị là Trung đoàn phó. Trung đoàn chúng tôi được trang bị máy bay chiến đấu MiG-21 và đóng tại thành phố Shaulyai nước Cộng hòa XHCN Litva.

Tôi thấy rõ trong sư đoàn đã được bổ nhiệm thêm một số cán bộ chỉ huy bay: Trung đoàn phó, chỉ huy phi đội và Phó chỉ huy phi đội. Có nghĩa là trong sư đoàn đã có một số cán bộ chỉ huy dự trữ. Điều này cho phép khi cần thiết, có thể cử cán bộ chỉ huy trong sư đoàn đi công tác mà không ảnh hưởng đến việc huấn luyện chiến đấu của các đơn vị. Do đó, bất cứ ai rơi vào diện dự trữ này, đều luôn luôn sẵn sàng nhận nhiệm vụ đi công tác ra nước ngoài. Tôi mong ước được rơi vào diện đó.

Mơ ước này đã đến với chúng tôi. Tôi và Phó chỉ huy phi đội - Đại úy Velikanov cùng cán bộ kỹ thuật bay - Đại úy Tomilets được Chỉ huy trung đoàn triệu tập lên phòng chỉ huy. Tại đây, Trung đoàn trưởng đã giao nhiệm vụ chúng tôi chuẩn bị đi công tác đến Việt Nam.

Chúng tôi thực hiện theo trình tự: - Gặp gỡ các đồng chí trong Ban Chỉ huy để nghe những lời căn dặn và chia tay.

- Đến Hội đồng Không quân để báo cáo nguyện vọng của chúng tôi là sẵn sàng hoàn thành nhiệm vụ của Chính phủ.

- Lên Moskva. Tại đây, chúng tôi được hướng dẫn trong Phòng Quân huấn, Bộ Tham mưu Không quân, và sau đó đến một cơ quan thuộc Bộ Tổng tham mưu. Ở đây, chúng tôi được Ủy ban Kiểm tra chất vấn. Riêng tôi còn phải đến một số nơi để thống kê danh sách các tài liệu kỹ thuật đã có sẵn ở Việt Nam và đặt thêm những tài liệu chưa có ở Việt Nam, nếu thấy cần thiết.

Sau khi hoàn thành mọi thủ tục trên Moskva, chúng tôi được phép về nhà chờ thông báo thời gian trở lại Moskva để lên đường sang Việt Nam. Khi đã trở về trung đoàn, chúng tôi cùng Đại úy Velikanov tích cực tham gia vào công việc bay huấn luyện. Khi thực hiện bay huấn luyện, đã xảy ra điều bất ngờ: trong thời gian máy bay đã có bom cất cánh khỏi mặt đất, trên máy bay của Velikanov, thiết bị hạ cánh bên trái bị hỏng, do đó khi hạ cánh phi công bị thương và Velikanov bị rút khỏi danh sách sang Việt Nam. Vì vậy, nhóm của chúng tôi sang Việt Nam công tác bị thiếu một phi công.

Vài ngày sau chúng tôi được gọi đến Moskva. Vợ chúng tôi cùng chúng tôi đến Thủ đô và tiễn chúng tôi sang Việt Nam.

Trước khi lên đường, chúng tôi bàn giao thẻ đảng cho Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, thực hiện những thủ tục tài chính và nhận đồng phục.

Số lượng đồng phục được phát, theo ước tính của tôi, phải đủ dùng trong ba năm. Trong tư trang được cấp có cả ủng cao su. Lúc đầu chúng tôi không muốn nhận, nhưng sau khi trao đổi với những người đã ở Việt Nam về, chúng tôi đã đồng ý đem theo. Sau này, khi đã ở Việt Nam, chúng tôi thấy đôi ủng cao su rất có ích trong khi di chuyển địa điểm, nhất là vào mùa mưa.

Sau một vài ngày, nhóm 24-26 người của chúng tôi đã được đưa đến sân bay. Nhóm này chủ yếu bao gồm các sĩ quan Bộ đội Tên lửa phòng không, chỉ có hai chúng tôi là sĩ quan không quân. Cùng đi với chúng tôi có Đại tá Polivayko Yevgeny Ivanovich, Phó trưởng đoàn chuyên gia quân sự Liên Xô về nước nghỉ phép, nay trở lại Việt Nam.

Cuộc chia tay thật buồn. Vợ và người thân của chúng tôi đã khóc. Chúng tôi là những nam nhi liệu có thể trấn an vợ và những người đi tiễn được không? Mỗi chúng tôi đều thổn thức trong tim và tôi cảm nhận ai cũng mong muốn thời gian chia tay sớm kết thúc và xe buýt chở chúng tôi sẽ lao nhanh ra sân bay.

Vào thời điểm đó, mỗi ngày chỉ có một chuyến bay từ Moskva đến Bắc Kinh. Lịch bay như sau: một ngày máy bay Trung Quốc, một ngày máy bay Liên Xô.

Chúng tôi đã gặp may - chúng tôi đã bay trên chiếc Tu-104 Aeroflot cùng với phi hành đoàn hãng Hàng không Liên Xô. Trên đường bay đến Bắc Kinh, máy bay phải đỗ quá cảnh tại 2 điểm. Vào thời điểm đó, quan hệ giữa Liên Xô và Trung Quốc đã bị rạn nứt. Tại Trung Quốc đang diễn ra cuộc cách mạng văn hóa. Sau khi hạ cánh, lính biên phòng Trung Quốc lên máy bay kiểm tra hộ chiếu chúng tôi. Một sĩ quan biết nói tiếng Nga đã hỏi chúng tôi:

- Các ông bay đi đâu? Các ông là ai?

- Chúng tôi là chuyên gia và bay đến Việt Nam. - Trưởng đoàn chúng tôi trả lời.

- Chuyên gia ngành gì?

- Chúng tôi là chuyên gia về điện.

Trưởng đoàn chúng tôi dùng tay làm động tác xoáy bóng điện vào đui đèn. Viên sĩ quan biên phòng Trung Quốc gật đầu, cho thấy ông ta hiểu tất cả mọi thứ, và mời chúng tôi rời khỏi máy bay. Đi trên cầu thang xuống sân ga, chúng tôi đã nghe bài hát “Moscow - Bắc Kinh”, nổi tiếng ở cả Liên Xô và Trung Quốc. Từ chiếc loa công suất lớn, đoạn điệp khúc vang lên:

“Stalin và Mao Trạch Đông đang lắng nghe chúng ta...”. Một đoạn bài hát được trình bày bằng tiếng Nga, đoạn còn lại bằng tiếng Trung. Chúng tôi nhanh chóng nhận ra rằng bài hát được trình diễn dành riêng cho hành khách trên máy bay của chúng tôi. Trong hội trường nhà ga, buổi hòa nhạc được lặp lại. Nhưng đây là một dàn hợp xướng bao gồm người lớn, người già và trẻ em. Họ hát những bài hát đã từng phổ biến ở Liên Xô và Trung Quốc.

Sau khi điền vào tờ khai, chúng tôi được mời lên máy bay trên tuyến Bắc Kinh - Quảng Châu. Đó là một chiếc máy bay IL-18 và nhóm của chúng tôi là hành khách chính.

Tại Quảng Châu, chúng tôi phải nằm chờ trong hai ngày. Chúng tôi được giải thích vì thời tiết ở Việt Nam nên máy bay phải nằm chờ ở Quảng Châu. Chúng tôi được bố trí ở trong khách sạn, chúng tôi phải chi trả tiền phòng. May là khi ở Moskva, mỗi chúng tôi được cấp 25 Nhân dân tệ. Nếu ai trong chúng tôi đã tiêu một phần tiền ở Bắc Kinh, thì có thể sang ngày thứ hai, người đó đã hết tiền. Chúng tôi không biết tham khảo ý kiến ai vì ở Quảng Châu không có lãnh sự quán Liên Xô. Chúng tôi quyết định gọi điện hỏi đại sứ quán của chúng tôi tại Bắc Kinh. Chúng tôi nhận được lời khuyên từ đại sứ quán là không nên ký bất kỳ giấy tờ nào trong khách sạn hay trong nhà hàng.

Sau 10 phút, nhân viên khách sạn đã đem hóa đơn 25 Nhân dân tệ cho cuộc nói chuyện điện thoại giữa chúng tôi với Sứ quán Liên Xô. Chúng tôi chỉ có một cách duy nhất là góp nhặt tất cả số tiền còn lại của tất cả mọi người để thanh toán và ngồi trong chờ sân bay mong thời gian máy bay được cất cánh.

Hình như Ban quản lý sân bay đã nhận ra sự bối rối của chúng tôi trong vấn đề tài chính và hiểu rằng, việc giữ chúng tôi ở sân bay sẽ không còn ý nghĩa nữa, nên đã quyết định dùng máy bay IL-14 đưa chúng tôi đến Việt Nam.

[macbupda]

Những ngày đầu ở Việt Nam

Tướng Yevgeny Nikolaevich ra đón chúng tôi tại sân bay Gia Lâm. Tôi rất vui khi được chuyển thư và quà của gia đình ông gửi cho ông. Sau buổi gặp này, Tướng Yevgeny Nikolaevich đưa tôi đến sứ quán Liên Xô gặp Lãnh đạo đoàn chuyên gia quân sự Liên Xô.

Khi trò chuyện với tôi, điều quan tâm đầu tiên của ông là công việc ở các đơn vị trong sư đoàn ở trong nước như thế nào? Sau đó, ông giới thiệu cho tôi về tình hình chính trị quân sự ở Việt Nam và tình hình trong lực lượng Phòng không - Không quân Quân đội nhân dân Việt Nam. Cuối cuộc trò chuyện, ông cho tôi những lời khuyên cần chú ý những gì trong công tác sắp tới. Ông nhấn mạnh vào việc cần nâng cao chất lượng huấn luyện chiến thuật bay và kỹ năng chiến đấu cho cán bộ chiến sĩ của Trung đoàn, tăng cường công tác kiểm tra việc chuẩn bị máy bay và trang bị cho các chuyến bay cũng như các vấn đề khác.

Ngày hôm sau, tôi được giới thiệu đến gặp Tùy viên quân sự của đại sứ quán. Sau đó, tôi đã gặp Phó Tùy viên quân sự Shport Ivanov Petrovich, nguyên là phi công. Tiếp theo, tôi được Tướng Antsipherov giới thiệu với các đồng nghiệp của tôi đang công tác tại sân bay Nội Bài.

Vào thời điểm đó, thời tiết ở Việt Nam đang là mùa mưa, đường xá nhiều chỗ bị ngập nước, chiếc xe “Volga” chở chúng tôi, có khi bị nước tràn vào trong khoang, chúng tôi phải giơ chân lên để nước không vào ủng.

Các chuyên gia hàng không của nhóm chúng tôi sống trong một khuôn viên ngôi chùa cách không xa sân bay.

Trong sân chùa, dưới làn cây cổ thụ, các chuyên gia - đồng nghiệp và đồng đội của tôi đang đứng chờ đón tướng Antsipherov và tôi. Chúng tôi vui mừng được gặp nhau trên mảnh đất lửa Việt Nam. Tướng Yevgeny Nikolaevich giới thiệu tôi với các đồng nghiệp của tôi. Một cuộc trao đổi về công việc đã diễn ra. Các chuyên gia đã báo cáo những vấn đề mới phát sinh trong quá trình làm việc và đề xuất cách giải quyết. Sau đó, chúng tôi đi thăm nơi ở của các chuyên gia, như: nhà ở, nhà bếp, phòng ăn, v.v... Các chuyên gia trong đoàn ở trong ba ngôi nhà liền kề với ngôi chùa. 1 nhà dành riêng cho các phi công. Trong nhà có 4 giường trải ga trắng, trong đó có giường cho tôi. Các chuyên gia còn lại sống trong hai ngôi nhà. Có một ngôi nhà gỗ riêng biệt dành cho các chuyên gia lắp ráp máy bay mới được đưa từ Liên Xô sang Việt Nam. Tất cả các cửa ra vào, cửa sổ trong các nhà chúng tôi ở đều không có cánh... Tôi nhìn thấy những chiếc bảng nhỏ treo trên tường với dòng chữ: “Quảng trường của những giấc mơ”, trên các tấm bảng đó, các đồng đội của tôi dán những bức thư nhận được từ nhà, họ muốn bày tỏ nỗi buồn khi nhớ về quê hương, nhớ người thân và bạn bè.

Nhìn vào tất cả những điều này, tôi nghĩ, nhân dân chúng ta mạnh đến mức nào, và trong những điều kiện khó khăn, họ không mất đi tinh thần kiên cường và thậm chí cả năng khiếu hài hước.

Sau khi làm quen với tình hình của đoàn, tôi và Tướng Yevgeny Nikolaevich được mời vào phòng ăn trưa.

Ngày hôm sau, tôi được trang bị mũ sắt, đồng phục bay đã qua sử dụng, súng lục, thẻ chuyến bay và một tài liệu xác nhận rằng tôi là công dân Liên Xô đến Việt Nam để giúp đỡ nhân dân Việt Nam trong cuộc chiến chống quân xâm lược Mỹ và đề nghị công dân Việt Nam giúp đỡ tôi, trên tay áo bay của tôi có phù hiệu không quân Việt Nam. Các giấy tờ đó phải luôn luôn trong người tôi, đặc biệt khi tôi đang bay.

Tôi có nguyện vọng nhanh chóng được đến sân bay để gặp gỡ các lãnh đạo và phi công của Trung đoàn. Nhưng người đứng đầu văn phòng nói với tôi rằng ngày mai, chỉ huy trung đoàn sẽ tổ chức một buổi chiêu đãi chào mừng tôi đã đến Việt Nam và sau đó tôi có thể bắt tay vào công việc.

Tất cả các chuyên gia trong đoàn đều được mời đến dự chiêu đãi. Trung tá Trần Hanh, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Trung đoàn trưởng dẫn đầu đoàn sĩ quan Việt Nam. Ông cảm ơn những người con Xô Viết đã gác lại nỗi nhớ gia đình để đến Việt Nam giúp đỡ quân và dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống xâm lược Mỹ. Ông chúc anh em chúng tôi thành công trong công việc. Tôi thay mặt đoàn chuyên gia, cảm ơn Chỉ huy Trung đoàn đã đón tiếp chúng tôi rất thân mật và hứa với đồng chí Trung đoàn trưởng rằng chúng tôi sẽ đem tất cả sức lực, kiến thức và kinh nghiệm của mình để góp phần nhỏ bé của mình vào chiến thắng sắp tới của các bạn Việt Nam.

Ngày hôm sau, toàn đoàn chúng tôi đã đi đến sân bay. Ở đó, tôi gặp các đồng chí phi công đang trực chiến. Họ nói với tôi rằng, hiện nay máy bay địch ngừng đánh bom Hà Nội, Hải Phòng và các mục tiêu ở gần hai thành phố đó. Chúng chuyển hướng ném bom xuống các mục tiêu ở phía Nam Hà Nội và các máy bay tiêm kích của Trung đoàn đang tiến hành không chiến trong khu vực đó. Còn khu vực Hà Nội và Hải Phòng, Mỹ dùng máy bay không người lái tiến hành trinh sát. Tôi đã được chứng kiến điều này vào ngày thứ hai của tôi ở Việt Nam, tôi đã nhìn thấy một máy bay trinh sát không người lái bay qua chúng tôi ở độ cao 200 mét. Bộ đội phòng không đã bắn máy bay trong suốt tuyến đường bay của nó, nhưng tất cả đạn đều nổ sau đuôi máy bay. Tôi nhớ khi đó chúng tôi hét lên: “Tăng độ bắn đón lên!”.

Tại sân bay, tôi nhận thấy số lượng máy bay có ít. Sau này, tôi mới hiểu quyết định đúng đắn của Bộ Tư lệnh Không quân và Trung đoàn chỉ để một phi đội trực chiến, còn những chiếc máy bay khác đều đưa vào trong núi. Dùng máy bay trực thăng Mi-6 để vận chuyển máy bay MiG vào núi.

Bộ Tư lệnh Không quân hiểu rằng mối tương quan giữa 2 lực lượng không quân, thì không quân Mỹ chiếm ưu thế. Vì vậy, các bạn Việt Nam đã cố gắng bằng mọi cách bảo toàn được máy bay chiến đấu nói trên và chỉ đánh vào kẻ thù trên không vào thời điểm thuận lợi. Bộ Chỉ huy hiểu rằng việc mất máy bay chiến đấu trong các trận không chiến là tổn thất chính đáng, còn tổn thất trên mặt đất là một tổn thất không xứng đáng đối với nhân dân Việt Nam.

[macbupda]

Tham gia huấn luyện bay chiến đấu

Tôi nhanh chóng tham gia công việc huấn luyện bay. Đầu tiên, cần phải đào tạo một số phi công biết tiêu diệt các mục tiêu mặt đất. Với mục đích này, các bạn Việt Nam đã dùng một tấm bảng màu trắng làm mục tiêu và đặt nó gần đường băng. Bài thực hành được thực hiện theo phương án: 1 phi công Liên Xô và 1 phi công Việt Nam cùng ngồi trên một máy bay huấn luyện chiến đấu MiG-21 Y. Chiến thuật như sau:

- Lần thứ nhất, phi công Liên Xô cho máy bay tiếp cận các mục tiêu ở độ thấp (50 mét), sau đó thực hiện chiến đấu bằng cách cho máy bay bổ nhào với góc 30-40 độ, rồi ngắm mục tiêu và bắn bằng chụp ảnh hoặc ném bom bằng chụp ảnh.

- Lần bay thứ hai, phi công Việt Nam thực hiện các động tác trên.

Kết thúc chương trình này là bài thực hành bắn và ném bom mục tiêu trên trường bắn. Cùng với các chuyến bay huấn luyện chiến đấu theo kế hoạch, các phi công Việt Nam cũng thường xuyên được bay lên không trung để thực hiện nhiệm vụ bắn vào máy bay địch.

Ngay khi mới bắt đầu công việc huấn luyện bay, tôi đã gặp hai sự cố quan trọng.

- Thứ nhất: Một trong những chuyến bay thử nghiệm sau bảo dưỡng định kỳ, động cơ máy bay đã có sự cố - dừng lại. Bản chất của việc bay thử là kiểm tra tất cả các hệ thống máy bay ở tốc độ siêu âm tối đa và chiều cao tối đa. Hôm đó, chính tôi là người lái máy bay.

Sau khi cất cánh và chọn độ cao 5000 m, tôi bật động cơ ở chế độ đốt tối thiểu nhằm mục đích để động cơ vào lớp nhiệt khí quyển nhanh hơn và tiêu thụ nhiên liệu cũng ít hơn. Đây là lớp khí quyển giữa tầng đối lưu và tầng bình lưu, đặc trưng của lớp khí quyển này là nhiệt độ ở ngưỡng âm tối thiểu, đảm bảo lực đẩy tối đa cho động cơ, có nghĩa là tốc độ bay sẽ nhanh hơn. Sau khi đã vào lớp này, tôi bật bộ đốt ở chế độ đầy đủ và bắt đầu tăng tốc. Ở tốc độ M = 1.7 (tốc độ của máy bay lớn hơn tốc độ âm thanh 1,7 lần), có tiếng nổ mạnh và động cơ dừng lại. Tất cả các động tác tiếp theo của tôi được thực hiện đúng theo tài liệu hướng dẫn cho phi công. Sau khi rẽ vào sân bay, tôi thấy mình đang ở trên đường hạ cánh khoảng cách 100 km. Sân bay hoàn toàn có thể nhìn thấy và tôi tiếp tục hạ xuống độ cao đáng tin cậy (8000 m). Ở độ cao này, tôi khởi động động cơ. Nhưng trong quá trình giảm độ cao, máy bay bắt đầu rung lắc và độ rung lắc đó tăng dần khi máy bay giảm độ cao và giảm tốc độ vòng quay của động cơ. Ở độ cao 100-150m, máy bay bị rung lắc tăng lên rất nhiều đến nỗi việc theo dõi kim đồng hồ trên máy rất khó khăn. Và ở độ cao 50 m, trong tôi lóe lên ý nghĩ cần phải nhảy dù. Máy nhảy dù hiện đại sẽ đảm bảo an toàn cho phi công ngay cả khi máy bay đã ở độ cao cực thấp. Nhưng tôi vẫn mong muốn cho máy bay hạ cánh, vì tôi đã tiếp cận đường băng, nên ý nghĩ nhảy dù trong tôi đã bị dập tắt. Ở độ cao cân bằng, tôi tắt động cơ. Đương nhiên, chiếc máy bay đột ngột rơi xuống đất. Lúc này, tôi nhanh chóng và lấy hết lực kéo cần điều khiển vào lòng và duy trì tốc độ đã được tăng lên theo kế hoạch... Máy bay đã hạ cánh khá mềm. Trên đường băng, tôi thả chiếc dù kéo và giải phóng làn đường theo quán tính.

Trong khi các kỹ sư và kỹ thuật viên của chúng tôi đang kiểm tra máy bay, tôi đã phân tích hành động của mình trong chuyến bay không dễ dàng này. Tôi nhớ lại những tình huống khác không có trong lý thuyết mà tôi phải rơi vào cuộc đời bay gần hai mươi lăm năm của mình, và tôi đã ngạc nhiên rằng chỉ trên chuyến bay này, lần đầu tiên tôi có ý nghĩ về việc cần phải rời khỏi máy bay.

Sau khi kiểm tra máy bay, các kỹ sư và kỹ thuật viên đã đưa ra ý kiến nhất trí rằng lý do dừng động cơ và sự xuất hiện của máy bay rung lắc mạnh ở tốc độ thấp là vì một phần của một trong các ổ trục cánh quạt của động cơ bị hỏng.

Sự cố thứ 2: Một lần tôi lên Trung tâm chỉ huy và kiểm soát các chuyến bay để tìm hiểu thiết bị của Trung tâm chỉ huy (hay còn gọi là Chỉ huy sở - ND). Chính trong thời gian đó, đồng chí Trung đoàn trưởng đang trên máy bay và cho máy bay hạ cánh. Thời tiết rất đẹp, tầm nhìn quá tốt, trong ngành hàng không chúng tôi xếp tầm nhìn như thế này vào loại “triệu phần triệu”. Từ trên chỉ huy sở tôi nhìn thấy máy bay do Trung đoàn trưởng lái, tôi thấy máy bay đang hạ cánh mà càng lại không được mở. Tôi ra lệnh cho đồng chí phiên dịch nói với người chỉ huy chuyến bay trên Chỉ huy sở phải thông tin cho phi công biết máy bay không mở càng. Vì người chỉ huy chuyến bay không biết tiếng Nga, tôi đã phải nói với người phiên dịch nhiều lần để yêu cầu người chỉ huy chuyến bay ra lệnh cho phi công đi vòng thứ hai. Nhưng máy bay, khi đã vào đường băng, bắt đầu hạ cánh. Tôi chộp lấy khẩu bắn pháo hiệu đúng lúc máy bay đang ở độ cao cân bằng, tôi đã bắn về phía máy bay. Quả đạn pháo hiệu đỏ bay qua buồng lái. Chiếc máy bay đã vọt lên, và tôi nghĩ rằng phi công đã hiểu được tín hiệu, bắt đầu đi đến vòng thứ hai. Tuy nhiên, chiếc máy bay đã bị bắn lên do lỗi phi công trong lấy cân bằng. Phi công đã sửa chữa chính xác và cho máy bay không mở càng, hạ cánh trực tiếp xuống đường băng.

[macbupda]

Chiếc máy bay bị khói bao trùm, bị đe dọa không thể tránh khỏi vụ nổ. Nhưng cột khói này dừng lại, khói tan nhanh và chúng tôi nhìn thấy chiếc máy bay năm trên đường băng và một phi công đứng gần máy bay. Chúng tôi nhanh chóng lên xe và lao tới chỗ máy bay. Trên đường đi, chúng tôi thấy 4 quả rocket đều bị gãy làm 2 và nằm xung quanh máy bay và một người đen đứng bên cạnh. Tôi chạy đến máy bay. Trời ơi! Tôi nhận ra đồng chí Trung đoàn trưởng đang trong trang phục của một phi công thực hiện chuyến bay tầm cao. Tôi nghĩ rằng đồng chí Trung đoàn trưởng đã không bay từ lâu rồi, bởi vì trong thời gian ở Việt Nam, tôi chưa bao giờ thấy đồng chí ở sân bay. Và đột nhiên, vào sáng sớm hôm nay, đồng chí ấy quyết định bay lên một tầm khá cao với gia tốc tốc độ tối đa. Đồng chí ấy thực hiện chuyến bay này với mục đích gì? Đối với tôi, nó vẫn còn là một bí ẩn.

Tôi đến gần máy bay và hỏi Trung đoàn trưởng: “Đồng chí Trần Hanh! Chuyện gì đã xảy ra? ông trả lời: “Càng máy bay không mở”. Nhưng trên thực tế, mọi thứ đơn giản hơn: sau khi cất cánh và làm sạch khung gầm, ông quên đặt cần trục về vị trí trung lập theo đúng yêu cầu của tài liệu hướng dẫn cho phi công, và khi hạ cánh, khi thả càng, ông đã đẩy cần trục xuống, như thế cần trục đã ở vị trí kéo càng lại. Có nghĩa là phi công thực sự chỉ đưa cần điều khiển đến vị trí trung lập, và không đưa cần gạt về vị trí mở càng. Một tuần sau, chúng tôi gặp ông. Ông ngượng ngùng và nói với tôi: “Đồng chí Isaev, có lẽ đồng chí đã thấy tổn thất đầu tiên trong chiến đấu ở Việt Nam”, ông mỉm cười buồn, ông rất buồn về những gì đã xảy ra, tôi đã cố gắng để trấn tĩnh ông. Tôi nói với ông: “Trong ngành hàng không, bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra, nhưng không được thất vọng, mà phải tiếp tục làm việc để chiến thắng”.

Các chuyên gia Liên Xô cùng với các đồng chí Việt Nam đã làm tất cả những gì mà tình hình lúc đó yêu cầu. Ví dụ, trong điều kiện người Mỹ bắt đầu tiến hành trinh sát trên không bằng máy bay không người lái có thả nhiễu tích cực. Điều này đã gây khó khăn cho các phi công của Trung đoàn để đánh chặn và tiêu diệt chúng. Chúng tôi cần phải nghiên cứu tình hình và nghiên cứu chiến thuật hành động của máy bay tiêm kích trong những điều kiện này. Để nghiên cứu tình hình, chúng tôi đã cùng với đồng chí phiên dịch Tran Van Van đi bộ đến khu vực đặt ra đa, nơi đảm bảo các hoạt động chiến đấu của Trung đoàn Không quân. Trên đường đi, chúng tôi gặp một con sông nhỏ. Một cô gái mỏng manh lái đò, khách qua sông chỉ phải trả một khoản tiền nhỏ. Cô ấy chở chúng tôi sang sông, nhưng khi biết tôi là một phi công Liên Xô, cô đã từ chối nhận tiền của chúng tôi. Sau đó, chúng tôi đi dọc theo con đường hẹp đi qua một ngôi làng nhỏ. Tôi đi phía trước, đồng chí Van đi phía sau. Dân làng nhanh chóng rời khỏi nhà, xếp hàng dọc theo lối đi và nhìn chúng tôi một cách giận dữ. Tôi cảm thấy có gì đó không ổn, nhanh chóng quay lại hỏi đồng chí phiên dịch để làm rõ tình hình, tại sao dân làng lại nhìn chúng ta không có thiện cảm? Và... tôi phát hiện ra một bức hình như sau: Van đang cầm một cây gậy dùng để dọa rắn, trông cây gậy giống như một khẩu súng máy, chẳng khác nào Van đang áp tải một phi công Mỹ! Chà..., nó giống như một bản sao của bức ảnh nổi tiếng trong thời kỳ đó ở Việt Nam “Nữ dân quân Kim Lai và tù nhân - một phi công Mỹ”. Tôi đã nói với Van: “Van oi! Chẳng lẽ bạn lại đùa như thế?”. Và Van đã nhanh chóng nói điều gì đó với cư dân và cười lớn. Sau khi Van ngắt tiếng cười, đôi mắt của người dân ấm lên, và họ bắt đầu mỉm cười. Khi đã đến nơi, tôi nhanh chóng ngồi cạnh sĩ quan chỉ huy đang ngồi trước màn hình ra đa và chúng tôi cùng nhau kiểm soát tình hình trên không.

Dường như theo đơn đặt hàng của chúng tôi, người Mỹ đã bắt đầu chuẩn bị phóng loại máy bay trinh sát không người lái. Đầu tiên, máy bay gây nhiễu Cu-130 đi vào khu vực phóng máy bay trinh sát và máy bay gây nhiễu đó bay một vòng khép kín. Kinh nghiệm cho thấy, nó có thể bay từ vài phút đến 1-2 giờ. Tiếp theo, trên màn hình, có thể thấy hai máy bay cùng xuất hiện và cùng nằm trong các vùng hai bên sườn của tàu sân bay ở một khoảng cách hợp lý với nhau.

Chúng tôi đã cùng với các bạn Việt Nam tìm ra biện pháp chống lại thủ đoạn xảo quyệt này của không quân Mỹ. Đây là bí mật quân sự của 2 quân đội, tôi chỉ nêu một vài ví dụ:

Để thực hiện chiến thuật chiến đấu với máy bay trinh sát không người lái, Trung đoàn đã thành lập hai nhóm, một nhóm bao gồm các phi công Liên Xô đóng vai trò máy bay không người lái. Nhóm thứ hai bao gồm các phi công Việt Nam đóng vai trò là máy bay chiến đấu. Giả định, khu vực làm nhiệm vụ trực ban của máy bay chiến đấu được đặt trên sân bay và các máy bay trinh sát phải đột ngột bay ở tầm thấp qua khu vực này với các đường bay khác nhau. Như thế, máy bay chiến đấu không biết kế hoạch bay của máy bay trinh sát. Do đó, mục đích chính của các chuyến bay như vậy là để kiểm tra sự cơ động của máy bay chiến đấu khi gặp máy bay trinh sát không người lái từ các góc độ khác nhau. Những chuyến bay như vậy đã giúp mở rộng tầm nhìn chiến thuật của các phi công, thực hiện nhiệm vụ phá hủy máy bay trinh sát trên không.

Trong thời gian tới, theo yêu cầu của Bộ Tư lệnh Phòng không - Không quân Việt Nam, các phi công Liên Xô phải thực hiện một nhiệm vụ rất khó khăn. Trước khi nhận nhiệm vụ, tôi được hỏi: liệu các phi công của chúng tôi hiện nay có thể bay trên máy bay MiG-17 và UTI MiG-15 hay không. Câu hỏi thật bất ngờ. Tại sao phải đổi sang máy bay lỗi thời nếu chúng tôi đến một Trung đoàn được trang bị các loại máy bay chiến đấu MiG-21 mới. Tôi đã trả lời một cách khẳng định rằng các phi công Liên Xô đã lái những chiếc máy bay này và bây giờ có thể lái chúng được.

Nhiệm vụ được giao là huấn luyện phi công của hai trung đoàn điều khiển công nghệ bay trên biển ở độ cao cực thấp, và ném bom vào tàu của địch. Cần phải đào tạo bốn phi công từ trung đoàn MiG-21 và 4 phi công từ trung đoàn MiG-17.

Chúng tôi đã thông qua phần thứ nhất của nhiệm vụ. Do có kinh nghiệm khi bay trên biển, cho phép các phi công Việt Nam tự tin truy đuổi một máy bay địch đang bay ra phía biển và không cho kẻ địch thoát khỏi cuộc tấn công của ta. Mặc dù các phi công của chúng tôi đã hoài nghi về việc huấn luyện ném bom các mục tiêu trên biển, nhưng họ đã không nói điều này với các bạn Việt Nam, họ đã quyết định sau này mới nói.

[macbupda]

Bản chất của phương pháp ném bom này như sau: máy bay tiếp cận tàu của kẻ thù ở độ cao cực thấp, tương xứng với chiều cao của cột buồm của nó, và hướng vuông góc với thân tàu. Không cần đến sát con tàu, thả một quả bom xuống một điểm đã được tính toán, bom bắt đầu bật trở lại. Ở giai đoạn đầu tiên, khi bom rời khỏi nước, nó sẽ đâm vào mạn tàu. Phương pháp này đã được sử dụng rộng rãi trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại. Tuy nhiên, kết quả của các chuyến bay nghiên cứu được thực hiện ở vùng Baltic, mà người thực hiện là các phi công của Trung đoàn chúng tôi, trong đó có tôi, cho thấy việc ném bom hàng đầu vào máy bay tốc độ cao hiện đại là không hiệu quả. Chúng tôi quyết định nói với các đồng chí Việt Nam về điều này sau khi thực hành kỹ thuật thí điểm trên biển.

Trong khi đó, đội tham gia các chuyến bay này đã được lệnh di chuyển đến sân bay Hải Phòng. Các chuyên gia của chúng tôi, trong đó có các phi công, đã đi đến Hải Phòng bằng đường bộ, các phi công Việt Nam đã chuyển máy bay đến sân bay Cát Bi Hải Phòng.

Tại Hải Phòng, đang chờ chúng tôi là các phi công từ một trung đoàn khác đến đây trên máy bay MiG-17 và UTI MiG-15. Tất cả đã được tập trung đầy đủ. Chúng tôi nhanh chóng bắt đầu chuẩn bị cho chuyến bay. Lúc đầu, các đồng chí Việt Nam làm quen với chúng tôi về tình hình hàng hải và hàng không trong khu vực các chuyến bay sắp tới và những vấn đề có thể phát sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ bay, đồng thời đưa ra một số khuyến nghị sơ bộ về cách giải quyết những vấn đề này.

Đầu tiên, ở khoảng cách 80 - 100 km từ bờ biển, có hai hàng không mẫu hạm. Đương nhiên, nếu chúng tôi bị phát hiện, máy bay chiến đấu của địch có thể sẽ cất cánh để tiêu diệt hoặc, tốt nhất, hất cẳng chúng tôi ra khỏi khu vực. Do đó, chúng tôi được tư vấn trong trường hợp máy bay chiến đấu của Mỹ đến khu vực của chúng tôi, theo lệnh của Bộ Chỉ huy, chúng tôi phải nhanh chóng rời khỏi không phận trên biển và đi ra ngoài hành lang đến bờ biển, chiếm khu vực chờ của chúng tôi.

Thứ hai, có rất nhiều ngư dân Việt Nam trên biển, và trên mỗi tàu đánh cá đều có súng máy phòng không, và chúng tôi lại không có mối liên hệ nào với họ, có nghĩa là không thể báo trước cho họ về sự xuất hiện của chúng tôi ở trên đầu họ.

Các đồng chí Việt Nam khuyên chúng ta không nên đến gần những con tàu này. Các phi công của chúng tôi chỉ ra hai vấn đề khó giải quyết hơn. Vấn đề đầu tiên là không một phi công nào đến từ một trung đoàn khác biết tiếng Nga. Để giải quyết vấn đề này trong những tình huống khó, chỉ có thể tự mình điều khiển máy bay. Vấn đề thứ hai, máy bay UTI MiG-15 chỉ được trang bị một súng máy, không cho phép chống lại các máy bay chiến đấu của kẻ thù một cách hiệu quả. Vấn đề đã được giải quyết bằng cách rời khỏi khu vực vào vùng chờ.

Với quyền hạn của một trưởng nhóm, và tính đến việc gần đây tôi cũng là là một phi công trên biển, chuyến bay trinh sát đầu tiên tôi quyết định tự thực hiện trên một chiếc máy bay UTI MiG-15 với một phi công từ một trung đoàn lân cận. Trước khi bay, thông qua một phiên địch, tôi chỉ đưa ra cho người phi công đó một chỉ thị: chúng tôi bay ra biển ở độ cao 2000 mét.

Bay ra biển dọc theo hành lang định trước. Một bức tranh toàn cảnh biển mở ra trước mắt chúng tôi: mặt biển phẳng lặng mịn màng với hàng trăm tàu đánh cá. Tôi lập tức nhận ra rằng đề nghị của các đồng chí Việt Nam - không được đến gần các tàu đánh cá trong điều kiện như vậy - là không thể chấp nhận được. Khi thực hiện bất kỳ thao tác nào ở độ cao cực thấp, sẽ không thể bỏ qua các tàu đánh cá này. Ví dụ, nếu chúng tôi thực hiện một ngã rẽ ở độ cao 10-50 mét với tốc độ 800-900 km mỗi giờ, thì bán kính quay vòng sẽ là 8-11 km. Điều này có nghĩa là với mật độ của các tàu đánh cá dày đặc như thế, khi chúng tôi thực hiện số quay vòng sẽ bay qua một tàu đánh cá. Chỉ có một lối thoát duy nhất là - cần phải làm mọi thứ để các thuyền viên của những con tàu đánh cá hiểu rằng đây là máy bay của Việt Nam đang bay ở độ cao mà súng máy cao xạ có thể bắn hạ được máy bay, đồng thời ở độ cao này cho phép ngư dân phân biệt được dấu hiệu trên máy bay... Sau khi đưa ra quyết định như vậy, tôi điều khiển máy bay và bắt đầu hạ xuống độ cao 1500 mét. Đột nhiên, một lệnh được phát ra từ Chỉ huy sở. Trong lệnh đó, tôi chỉ hiểu có một từ cảnh báo về sự nguy hiểm - đó là từ “MI”. Tôi đã biết - nó có nghĩa là “Người Mỹ!”. Phi công Việt Nam nhanh chóng nắm lấy quyền điều khiển máy bay, và sau khi thực hiện một động tác đầy năng lượng, đồng nghiệp của tôi đã hướng máy bay về bờ biển đến khu vực chờ. Vì vậy, trong một chuyến bay, chúng tôi đã bay ra biển ba lần và quay lại, như thể đang chơi trò “mèo và chuột” với người Mỹ.

Cách làm trên đã diễn ra tương tự trong các chuyến bay khác và với các phi công khác. Kết quả cuối cùng là các ngư dân đã nhận ra chúng tôi là người của mình, và chỉ sau một ngày, chúng tôi đã bay trên họ ở độ cao có thể thấp nhất, thực hiện kỹ thuật bay thí điểm. Họ vẫy tay chào đón chúng tôi, còn chúng tôi đáp lại họ bằng nhiều thủ thuật khác nhau trên máy bay.

Tranh thủ lúc rảnh rỗi, chúng tôi đã hỏi các phi công Việt Nam tại sao họ cần phải thành thạo ném bom từ độ cao khá lớn. Họ trả lời rằng họ muốn đánh chìm tàu sân bay. Tôi không biết, bạn ấy nói đùa hay nghiêm túc. Nhưng sau đó, chúng tôi đã giải thích với họ rằng phương pháp ném bom vào máy bay tốc độ cao này là không hiệu quả, và việc sử dụng máy bay chiến đấu chống lại tàu sân bay là không khôn ngoan. Chúng tôi không biết điều gì đã ảnh hưởng đến Bộ Chỉ huy Việt Nam, nhưng sau khi thực hiện kỹ thuật thí điểm trên biển, chương trình đã bị đóng cửa và chúng tôi trở lại sân bay Nội Bài.

Và chúng tôi lại bắt đầu các chuyến bay chuyên sâu, bây giờ vào ban đêm. Cần phải khôi phục kỹ năng bay của các phi công, những người trước đây đã từng bay vào ban đêm và chuẩn bị hai phi hành đoàn (8 phi công mới). Những phi công đã từng bay, mặc dù họ đã nghỉ bay vào ban đêm, nhưng chỉ sau 2-3 chuyến bay với người hướng dẫn của chúng tôi, họ đã bay độc lập. nhưng chúng tôi phải làm việc đầy đủ lực lượng với những người mới bắt đầu.

[macbupda]

Đại tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam thăm đơn vị

Tôi nhớ một ngày, khi tôi được đồng chí phiên dịch Van đến gặp và thông báo rằng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng Quốc phòng sẽ đến thăm Trung đoàn vào ngày mai và Bộ trưởng cần các phi công Liên Xô giới thiệu thuật lái của mình cho Bộ trưởng xem. Tôi đề nghị đồng chí phiên dịch hỏi Trung đoàn trưởng tại sao Trung đoàn không muốn giới thiệu thuật lái của các phi công Việt Nam cho Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Nhưng từ Trung đoàn đã có thông tin xác nhận rằng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng muốn xem thuật lái của các phi công Liên Xô. Hai giờ sau, Tướng Antsipherov đã đến chỗ chúng tôi. Ông giải thích thực chất của cuộc biểu diễn thuật lái sắp tới của các phi công Liên Xô. Tướng Antsipherov và tôi nhanh chóng phác thảo kế hoạch trình diễn, trong đó nêu rõ thứ tự các phi công sẽ cất cánh trên máy bay nào để thực hiện các bài trình diễn.

Kể cả việc dùng thiết bị hạ cánh nào sẽ rút ngắn thời gian chạy trên đường băng cũng được phổ biến cho từng phi công. Ví dụ:

- Phi công thứ nhất rút ngắn được thời gian nói trên bằng cách thả cánh hạ về vị trí hạ cánh.

- Phi công thứ hai còn bổ sung thêm một động tác nữa là mở chiếc dù phanh khi máy bay đang chạy trên đường băng.

- Phi công thứ ba còn áp dụng hệ thống SPS (CПC) (hệ thống này thổi lớp không khí biên ra khỏi cánh, vì lớp không khí biên làm tăng lực nâng máy bay, có nghĩa là làm giảm tốc độ hạ cánh).

- Phi công thứ 4 áp dụng tất cả các biện pháp trên. Nhưng phi công này lại cho mở dù phanh trước khi máy bay hạ cánh.

Nhưng trong kế hoạch không nêu phi công cần thực hiện cụ thể phương án nào. Tất cả các phi công đều là những người có kinh nghiệm và mỗi cá nhân phải thể hiện kỹ năng của mình, có nghĩa là mỗi người có một thủ thuật riêng, giống như nét chữ của mỗi người.

Sáng sớm ngày hôm sau, chúng tôi đã có mặt ở sân bay. Các máy bay đã sẵn sàng cất cánh và xếp thành một hàng trên đường băng. Chúng tôi vừa ổn định đội ngũ, xe “volga” đã đưa Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đến, ông mặc quân phục. Trong xe, ngoài tài xế, còn có cô con gái 8-10 tuổi của Bộ trưởng, và trên ghế phía sau là một khẩu súng săn. Bộ trưởng chào chúng tôi và nói rằng, ông được nghỉ vài ngày và ông quyết định đi săn. Trên đường đi, ông quyết định đến thăm các phi công.

Tướng Antsipherov mời Bộ trưởng leo lên Sở Chỉ huy. Và theo kế hoạch đã định, tôi và Sasha Mironov vào vị trí số 1 trên máy bay huấn luyện chiến đấu MiG-21Y: Sasha vào buồng lái trên cùng, còn tôi vào buồng lái phía sau. Sasha nổ máy và bắt đầu cho máy bay cất cánh. Đột nhiên, máy bay bắt đầu chuyển hướng sang phải đường băng và Sasha hét lên với tôi qua bộ đàm (SPU): “Phanh không làm việc!”. Tôi nhanh chóng nắm lấy cần điều khiển phanh, nhưng phanh không có tác dụng và máy bay từ từ trượt khỏi đường băng. Bánh sau máy bay chạm vào đèn ranh giới sân bay và dừng lại. Tôi tắt máy. Tướng Antsipherov nhanh như sóc, từ Chỉ huy Sở chạy xuống, đến chỗ chúng tôi và tức giận hỏi: “Có chuyện gì vậy?” Chúng tôi báo cáo ông về việc phanh không làm việc, ông ra lệnh cho tôi “Isaev, nhanh chóng lên máy bay chiến đấu!”. Tôi chạy đến máy bay chiến đấu MiG-21 và Thiếu tướng còn hét đuổi theo: “Bình tĩnh, không quá xúc động!”. Tôi trả lời “Rõ!” và nhanh chóng nhảy vào cabin, khởi động động cơ. Sau khi cất cánh và thu càng về vị trí “đóng”, cuộc trình diễn bắt đầu. Sau khi hoàn thành toàn bộ bài trình diễn, tôi cho máy bay hạ cánh với phương án cho mở dù hãm. Tôi cũng thấy một máy bay chiến đấu khác cất cánh nối tiếp máy bay tôi. Chúng tôi đã lần lượt biểu diễn thuật bay cho Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam. Khi đã trở về mặt đất, tôi hỏi các đồng nghiệp: “Các bạn đánh giá cuộc trình diễn của tôi thế nào?”. Các bạn tôi trả lời: “Bình thường! Lá cờ trên nóc đài chỉ huy đã bay phất phới, khi máy bay của anh bay trên đài chỉ huy ở độ thấp”.

Sau buổi trình diễn, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã rời khỏi Chỉ huy Sở, đến gặp các phi công chúng tôi và cảm ơn tất cả mọi người về chương trình trình diễn thú vị. Tiếp đó, Bộ trưởng năm lấy khuỷu tay tôi và kéo tôi sang một bên và hỏi: “Các phi công Việt Nam có thể trình diễn được như các đồng chí không?”. Tôi báo cáo với Bộ trưởng, các đồng chí phi công Việt Nam đã tốt nghiệp trường bay ở Liên Xô, nơi họ được các giảng viên giàu kinh nghiệm huấn luyện, và bây giờ chúng tôi đang giúp họ tiếp tục hoàn thiện tốt hơn nữa kỹ năng bay của họ. Tất nhiên, các phi công Việt Nam có thể trình diễn cho Bộ trưởng thấy một chương trình tuyệt vời. Bộ trưởng nói: “Cảm ơn”.

Trung đoàn trưởng mời tất cả mọi người đang có mặt đến bàn uống nước trà. Một chiếc bàn dài nằm giữa 2 hàng ghế được đặt dưới mái che. Trung đoàn trưởng Trần Hanh ngồi cạnh Bộ trưởng Quốc phòng, tôi ngồi đối diện với Bộ trưởng. Chúng tôi đã có một cuộc trò chuyện ngẫu nhiên về các chủ đề khác nhau. Và đột nhiên, Bộ trưởng nhìn tôi và hỏi tôi một câu hỏi bất ngờ: “Mối quan hệ giữa đồng chí với đồng chí Trung đoàn trưởng ở đây như thế nào?”. Trước câu hỏi này tôi thậm chí bị nao núng. Nhưng, không do dự, tôi báo cáo Bộ trưởng rằng, giữa tôi và đồng chí Trung đoàn trưởng có mối quan hệ công tác tốt. Tất cả đều im lặng và chủ đề này đã không được nhắc lại nữa. Còn tôi, sau khi Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam nêu câu hỏi đó với tôi, tôi đã tự hỏi mình: “Bây giờ, bạn đã hiểu tại sao trên đường đi săn, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng lại quyết định rẽ vào sân bay thăm các phi công”.

Buổi uống trà kết thúc, mọi người đứng dậy khỏi bàn. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ôm vai đồng chí Trung đoàn trưởng, cùng nhau đi bách bộ và nói chuyện với nhau trên đường băng khoảng một giờ.

Mặc dù đôi khi có sự bất đồng giữa các chuyên gia Liên Xô và các đồng chí Việt Nam về một vấn đề nào đó, song họ không bao giờ để xảy ra mất đoàn kết hoặc mất niềm tin lẫn nhau và không bao giờ để xảy ra hậu quả tiêu cực khác. Chúng tôi luôn thân thiện với nhau và cùng nhau giải quyết những nhiệm vụ đã được giao cho chúng tôi là nâng cao khả năng chiến đấu của Trung đoàn Không quân.