Bản đồ quân sự. Hỏi và đáp

[mực tàu 4]

 Cách đây đã lâu , tôi được xem một tấm bản đồ ''câm'' . Nói chính xác là sơ đồ vẽ bằng bút bic . Cỡ 30cm x 35 cm . Nội dung khá chi tiết . Điều đặc biệt là ko có chú thích mà chỉ có rất ít kí hiệu bằng nhóm chữ số và chữ cái . Tấm sơ đồ này của du kích (?) gửi lên cấp trên bị lọt vào tay địch . Tình báo địch ko '' đọc '' được , sau này ta cũng ko ''đọc'' được . Vậy là sao ? Phải chăng chỉ có nội bộ mới biết nội dung hả các bác ?

[dongadoan]

 Cái này cũng dễ hiểu mà bác? Chuyển sơ đồ mật qua vòng vây địch, để đề phòng trường hợp như trên thì việc biến các chú thích thành mật mã là đương nhiên. Khóa mật mã chỉ người gửi và người nhận có nên khi lạc vào tay người khác không "hiểu" nó nói gì cũng lại là đương nhiên nốt!

 Em ví dụ thế này: Em theo dõi sự bố phòng của một chốt lính Mỹ, trên chốt có 2 trung đội BB, 1 ban chỉ huy đại đội, 2 khẩu pháo 105mm, 3 xe M113.

 Theo thông thường thì phần ghi chú trên sơ đồ sẽ phải ghi như sau: 2bBB + 1CHc; 2p105; 3TgM113. Nhưng em với bác (cấp trên của em) lại quy định dùng khóa mã đổi ngược giữa chữ và số theo kiểu sau: a=0, b=1, c=2, d=3,...

 Vậy là cái phần ghi chú trên sẽ thành: c111, b3112, c13bae, d22814aad.

 Thế đã khó đọc phết rồi đấy, chưa kể các mã (+), (-) hay (x), (/) đâu nhé! Hoặc đảo ngược dãy chữ, dãy số. Hoặc đổi đầu dãy chữ cái,... Hì, địch có nhìn thấy cũng mù tit, nhỉ?

 
 

[Dongmy09]

Em góp vui cùng các bác chút nhé, cái này của anh bạn đặc công bảo vậy.
-----------------------------------
Định hướng  ban ngày
          a)  Định hướng dựa vào mặt trời và đồng hồ
Thông thường mặt trời mọc ở hướng Đông và lặn ở hướng Tây, nên căn cứ vào quy luật này ta có thể biết phương hướng.
- Lúc 6.00 mặt trời mọc ở hướng Đông, bóng râm hướng về phía Tây.
- Lúc 12.00 mặt trời ở hướng Nam, bóng râm hướng về phía Bắc.
- Lúc 18.00 mặt trời lặn ở hướng Tây, bóng râm hướng về phía Đông.
 Kết hợp đồng hồ với mặt trời để xác định hướng. (Hình 3.
Trong ngày, lúc nào nhìn thấy mặt trời kết hợp với đồng hồ đeo tay ta có thể xác định được hướng. Cụ thể là.
Đặt đồng hồ lên mặt phẳng, xoay đồng hồ sao cho kim chỉ giờ quay về hướng mặt trời. Thì đường phân giác của góc tạo bởi kim chỉ giờ và đường thẳng bán kính từ giữa trục kim đồng hồ đến số 12 chỉ đúng hướng Nam và hướng ngược lại sẽ là hướng Bắc.
     (Hình 3.7)                                   
Chú ý: Sử dụng mặt trời và đồng hồ để xác định phương hướng chỉ thực hiện được trong điều kiện ban ngày có mặt trời (trời quang mây tạnh, có nắng). Góc tạo bởi kim đồng hồ và đường thẳng bán kính từ trục kim đến số 12 phải được lấy theo chiều kim đồng hồ nếu thời gian là buổi sáng và lấy ngược chiều kim đồng hồ nếu thời gian là buổi chiều.
b) định hướng dựa vào cây cối
- Cây độc lập do ảnh hưởng của điều kiện khí hậu thời tiết nên cành lá phía Nam được hưởng nhiều nắng, mưa nên thường tươi tốt hơn cành lá ở phía Bắc. Vỏ cây ở phía Bắc thường xù xì hơn vỏ cây phía Nam.
- Nếu thân cây có rêu thì ở phía Bắc thường có nhiều rêu hơn phía Nam vì phía Bắc thân cây đón được ít ánh nắng hơn nên ẩm mốc nhiều.
- Nếu thân cây bị cắt, vòng lõi thân cây lệch về phía Bắc (vòng lõi phía Bắc dày, phía Nam thưa) vì vùng đất quanh gốc cây ở phía Bắc thường khô, độ ẩm thấp nên rễ cây phía Bắc hút được ít nước và dinh dưỡng để nuôi cây, và vì vậy vòng lõi gỗ ở hướng này chậm phát triển và sít vào nhau hơn.
- Những loại cây, chòm cây độc lập có cành lá rậm rạp về mùa có gió Đông Bắc (rét), chim thường đậu ở các cành phía Tây Nam để tránh gió rét, phân của chúng rơi nhiều về phía Tây Nam của gốc cây.
- Măng tre, chuối con thường mọc ở hướng Đông trước so với gốc mẹ thì to hơn. Những măng tre và chuối con mọc ở hướng Tây sau so với gốc mẹ thì nhỏ hơn. Vì gốc cây mẹ ở phía Đông có nhiều nắng, đất ẩm nên cây non mọc và lớn nhanh hơn các hướng khác.
c)  Định hướng dựa vào loài vật
- Tổ kiến trên cây và dưới đất (trừ nơi không có mưa, ít gió) thường đắp to và
có nhiều lá che phía Bắc để tránh mưa, gió làm hỏng, vỡ tổ.
- Lỗ của tổ ong hoặc lỗ của tổ chim đục trên cây thường quay về hướng Đông Nam để đón hướng gió mát.
- Các loài chim có quy luật di cư như vẹt, le le, mòng két, ngỗng, sếu thường bay về hướng Nam tránh rét và bay về hướng Bắc khi mùa hè đến. (chú ý phải dựa vào những đàn chim bay cao, thẳng hướng, tránh nhầm lẫn với những đàn chim bay lượn thấp để kiếm ăn).
d)  Định hướng dựa vào hiện tượng tự nhiên khác
- Những tảng đá, mỏm đá thường có nhiều rêu xanh mọc nhiều ở hướng Bắc vì hướng này ít nắng, ẩm mốc quanh năm.
- Cửa các nhà thờ thiên chúa giáo (trừ ở thành phố) đều làm quay về hướng Tây vì hướng Tây là nơi ra đời đạo của người Thiên chúa giáo.
- Nước ta có khí hậu nhiệt đới gió mùa nên mùa hè thường có gió mát từ hướng Đông Nam, gió nóng  từ hướng Tây và gió lạnh giá về mùa đông từ hướng Đông Bắc (trừ loại gió địa phương)
3.2.3 Tìm phương hướng ban đêm
Đây là phương pháp tìm phương hướng được vận dụng chủ yếu của bộ đội Đặc công để xác định đường hướng cơ động lực lượng tiếp cận mục tiêu được nhanh chóng, bảo đảm không thất lạc trong hành quân cơ động. Bởi vì bộ đội Đặc công thường chiến đấu trong điều kiện đêm tối, việc sử dụng địa bàn rất hạn chế do phải bảo đảm yếu tố bí mật. Để xác định phương hướng ban đêm, người ta chủ yếu dựa vào sao Bắc cực
a)  Dựa vào sao Bắc cực (Hình 3.9)
   Sao Bắc cực là ngôi sao khá sáng, nằm ở hướng Bắc (độ dịch chuyển hàng năm không quá 30). Muốn tìm sao Bắc cực ta phải căn cứ vào chùm sao Tiểu hùng tinh hoặc Đại hùng tinh. Sao Bắc cực chính là ngôi sao đầu “cán gầu” trong chùm Tiểu hùng tinh
* Ngoài sao Bắc cực ta có thể dựa vào một số chùm sao khác để định hướng như:
- Sao Hôm, sao Mai (thực chất là một ngôi sao), đó là một ngôi sao khá sáng xuất hiện ở hướng Tây vào khoảng 18 giờ và 4 giờ sáng lại xuất hiện ở hướng Đông.
   - Sao Tua rua là một chùm sao có dạng hình cán chổi hướng xuống đường chân trời, xuất hiện ở hướng Đông từ 18 giờ trở đi.
   - Sao chiến sỹ, sao thần nông, sao chữ thập...   

 b)  Dựa vào mặt trăng ( hình 3.10)
   - Từ đầu tháng đến giữa tháng âm lịch, vành khuyết của trăng quay về hướng Đông, vành sáng quay về hướng Tây.
   - Từ quá giữa tháng đến cuối tháng âm lịch vành khuyết của trăng quay về hướng Tây, vành sáng quay về hướng Đông.
   - Giữa tháng âm lịch trăng tròn thì tiến hành định hướng như với đồng hồ và mặt

Chú ý: Khi sử dụng phương pháp này, phải vào những đêm có trăng sao, trời ban đêm ít mây. Khi quan sát bầu trời phải chú ý nhận biết đúng các chòm sao, xác định đúng khoảng cách và phương hướng. Khi tìm thấy chính xác một hướng thì dùng quy tắc về  hướng để tìm các hướng còn lại.

[Dongmy09]

Phần đắp sa bàn chiến đấu, nếu có bác nào quan tâm, em sẽ post lên phục vụ...

[mực tàu 4]

DONGMY09@ :Cảm ơn bác đã nhắc lại cho em nhớ kiến thức cũ . Em có chút ý bổ sung .
 Trong bài của bác phần lớn phù hợp với Bắc bán cầu , khu vưc nhiệt đới gió mùa ( VN hoàn toàn nằm trong vùng này ) . Đồng hồ có giá trị thay bàn độ của la bàn khi ta xác định được phương hướng . Trong năm chỉ có 2 ngày mặt trời đúng hướng Đ - T thiên văn . Còn các ngày khác chếch B hay chếch N tùy theo mùa . Em ko nhớ chính xác . Nhìn rêu , vòng sinh trưởng thực vật ... lưu ý phía sinh trưởng kém có núi cao , công trình che ánh sáng , đổi hướn gió , mưa ko .
 Bác làm tiếp cái sa bàn đi !

[Dongmy09]

 Chuẩn bị đắp sa bàn
- Chuẩn bị về tài liệu gồm:
+ Bản đồ địa hình khu vực, sơ đồ mục tiêu.
+ Các tài liệu về tình hình địch, ta trong khu vực.
+ Phóng sơ đồ khu vực đắp để theo dõi.
- Chuẩn bị vật chất, phương tiện đắp sa bàn
+ Cuốc xẻng, dụng cụ lọc đất nhỏ.
+ Thước mét, chỉ khâu để kẻ ô vuông trên sa bàn.
+ Dây thép nhỏ để làm hàng rào, dây điện.
+ Tre, gỗ làm cột điện, cầu cống, cắm mốc đường bình độ.
+ Bìa, giấy cứng để ghi tên các địa danh, tên sa bàn.
+ Mùn cưa, trấu nhuộm màu, tinh tre để thể hiện thảm thực vật.
+ Xốp, củ chuối, nhựa mềm... để cắt các mục tiêu, nhà cửa.
+ Xỉ than, đá mịn, gạch non đập nhỏ làm đường sá.
+ Đất nhỏ mịn để đắp nền địa hình, mực, bột màu...
+ Ngoài ra còn phải căn cứ  vào tính chất từng khu vực để thêm hoặc bớt các vật chất cho phù hợp.
- Chuẩn bị về lực lượng: Căn cứ kích thước, mức độ chi tiết của sa bàn để chuẩn bị lực lượng đắp sa bàn cho phù hợp.
Trong huấn luyện với sa bàn có kích thước 2m  x 2 m cần có khoảng từ 10 ữ 12 người đắp.Thường phân chia thành các bộ phận chuyên môn sau.
+ Bộ phận làm khung, đăp nền.
+ Bộ phận làm địa vật, mục tiêu.
+ Bộ phận phóng vẽ sơ đồ.
Thực tế chiến đấu do yêu cầu khẩn trương việc đắp sa bàn không đòi hỏi phải tỷ mỷ chi tiết nên lực lượng có thể ít hơn   
 Thứ tự các bước đắp sa bàn     
- Đắp nền làm khung sa bàn.
+ Tùy theo tỷ lệ sa bàn để ghép khung sa bàn theo kích thước quy định bằng gỗ hoặc gạch, sao cho hướng sa bàn phải trùng với hướng thực địa.
+ Dùng đất nhỏ, mịn đã được sàng lọc kỹ (hoặc cát) trộn lẫn mùn cưa trải phẳng đầm chặt dày 10cm để tạo nền sa bàn.
- Chia ô theo tỷ lệ phóng đại trên bản đồ.
+ Dùng thước mét chia các cạnh của khung bản đồ thành số ô vuông tương tự với số ô vuông đã kẻ phóng đại trên bản đồ. Dùng chỉ khâu và ghim tre căng thành các ô vuông trên nền sa bàn.
+ Căn cứ vào sơ đồ phóng đại vẽ khái quát các nét chính của dáng đất lên nền sa bàn, (tập trung vẽ đường chân núi, đánh dấu đỉnh núi, sống núi, khe núi bằng que tre, gỗ, đánh dấu khung làng xóm, vị trí các địa vật, mục tiêu quan trọng, vẽ hệ thống đường sá, sống suối, ao hồ...
- Đắp núi (điểm cao).
+ Dùng que tre cắm mốc độ cao của đỉnh núi, sườn núi, đường sống núi, khe núi và một số đường bình độ quan trọng theo tỷ lệ của sa bàn.
+ Dùng đất trộn mùn cưa đắp từ chân núi đắp theo mốc độ cao của các đường bình độ và đắp lên đỉnh núi, chỉnh dần các đường sống núi, khe núi, Yên ngựa...
 Chú ý: ở những khu vực có nhiều núi thì tỷ lệ chiều cao thường được phóng đại cao hơn mặt bằng 1,5 ữ2 lần.
- Tạo sông suối, ao hồ, đắp đường.
+ Tạo sông yêu cầu theo đúng hình dáng bằng cách dùng nêm tre, gỗ chèn sâu xuống nền sa bàn, sao cho độ nông sâu, rộng hẹp phù hợp với thực địa và tỷ lệ sa bàn. Ao hồ, ruộng đồng được làm trũng xuống so với nền sa bàn đúng phạm vi giới hạn đã phóng theo tỷ lệ.
+ Đường sá vùng đồng bằng được đắp cao hơn nền sa bàn, đường viền núi phải lượn theo ta luy, sườn núi.
- Làm khung làng bản, phố xá
+ Dùng cây lá nhọn để cắm thể hiện lũy tre, hàng cây quanh làng. Đường sá trong làng, trong phố thể hiện nét chính. Nếu làng xóm không có cây thì chỉ thể hiện khung làng.
+ Nhà cửa thể hiện bằng mô hình tượng trưng ở những vị trí chủ yếu.
- Mô hình và đặt mô hình.
+ Hầm hào, lô cốt, nhà ngủ, vũ khí phương tiện chiến đấu... phải dùng bọt xốp, nhựa mềm, củ chuối để thể hiện theo mô hình tượng trưng được đặt ở đúng vị trí ngoài thực địa.
+ Nhà cửa, nhà thờ, đình chùa, cây độc lập có ý nghĩa vật chuẩn, phương vị thì thể hiện bằng mô hình tượng trưng, được đặt đúng vị trí của nó ngoài thực địa.
( Nơi nào cần nghiên cứu kỹ thì phải làm mô hình và đặt đầy đủ, đúng vị trí, còn lại chỉ đặt tượng trưng.
-  Kiểm tra trang bị trên sa bàn
+ Căn cứ vào bản đồ địa hình để kiểm tra địa hình sa bàn và các trang bị trên nó, nếu thấy sai sót cần phải sửa chữa, điều chỉnh cho đúng với bản đồ.
+ Dùng bột màu để trang trí làm rõ địa vật, nhà cửa, mục tiêu như nhà thì tường trắng, mái đỏ, cây màu xanh , ao hồ sông suối màu xanh da trời...
+ Núi, đồi đá dùng sỉ than, đá vụn để thể hiện; đồi trọc dùng mùn cưa hoặc trấu nhuộm màu xanh hay tinh tre rải đều trên mặt. Dùng tinh tre thể hiện thảm thực vật trên bề mặt sa bàn.
+ Đường nhựa dùng than hoặc pin đèn giã nhỏ hay mực đen láng lên mặt đường; đường đất sỏi giã gạch non trộn đất dẻo rắc và nén chặt...
+ Trang trí màu sắc cho thích hợp tương đối giống với thực địa, không thể  hiện một cách lòe loẹt, tùy tiện.
- Đặt ghi chú thuyết minh
Sau khi đặt và chỉnh sửa xong sa bàn, tiến hành viết và đặt các  ghi chú thuyết minh.
+ Phía bắc khung sa bàn: Tên địa danh khu vực đắp, tỷ lệ sa bàn.
+ Phía nam khung sa bàn: Ghi chú, thuyết minh, chú dẫn.
+ Các phía khác: Đặt các mũi tên chỉ đường xuất phát tới các địa danh quan trọng.
- Chú ý
+ Khi đắp sa bàn thường đắp dáng đất, địa vật dài thẳng trước như núi đồi, sông ngòi, đường sá... đắp các địa vật khác sau.
+ Ở địa hình rừng núi đắp núi trước, đường sá sau. Ở địa hình đồng bằng đắp đường sá, tạo sông hồ trước, làm làng xóm, cây cối sau.
 

[mực tàu 4]

Em có cuốn '' Đoc và sử dụng bản đồ quân sự '' (cục đồ bản xb 198x) .Năm ngoái bị ngập nước nên bỏ . Bác nào có ( bản mới ) Pos lên cho anh em xem nhỉ .

[huyphuc198101]

Bản đồ có nhiều loại. Ví dụ, một số loại bản đồ đã nắn để in cho gọn thì không đúng, bản đồ thành phố hay gặp điểm này.

Còn bản đồ địa hình chuẩn thì đúng. Thực tế do trái đất cong nên người làm bản đồ phải chiếu theo phương pháo đặc biệt và sai lớn khi độ cong quá lớn. NHưng với bản đồ cấp tỉnh thì coi như đúng.

Các bác cho em hỏi: Độ dài đường đo được trên bản đồ so với độ dài thực tế có sai khác gì không? 

[Dongmy09]

Em có cuốn '' Đoc và sử dụng bản đồ quân sự '' (cục đồ bản xb 198x) .Năm ngoái bị ngập nước nên bỏ . Bác nào có ( bản mới ) Pos lên cho anh em xem nhỉ .

 
nó có dấu "ngọt" ở ngoài bìa bác ạ, ai mà dám bê lên đây chứ. kính bác.

[mực tàu 4]

DONGMY09 @ : Thời 8x chẳng thấy ngọt nhạt gì lắm .Mà xét cho cùng thì có gì ghê gớm đâu .Đọc bản đồ nói chung là kiến thức phổ thông có tính quy ước quốc tế rồi .Hệ thống ký hiệu quân sự thì mình với ''nó'' cũng nhiều cái giống nhau .'' Ngọt ''  hay  '' cực ngọt'' là nội dung tác chiến , mật đanh ,mật ước ... thể hiện trên bản đồ '' QUYẾT TÂM CHIẾN ĐẤU ...'' của từng đv . Hồi trước được quyển này em giữ gìn lắm ( lính mới mà ) . Sau thấy vương vãi cả trên ngon rau tăng gia . Hóa ra cả bộ phận TM nhiều người có mà còn bị mất trang là đằng khác .