Trước đây, Giầy Lăng thuộc vùng sâu, vùng xa của xã Khánh Hòa, nay là xã Hòa Đông, với dân cư thưa thớt, chỉ hình thành 1 xóm tập trung với nghề chính là sản xuất nông nghiệp độc canh cây lúa. 34 năm sau ngày quê hương độc lập, Giầy Lăng không ngừng thay đổi vươn lên và đã có những cố gắng trong phát triển kinh tế, xây dựng quê hương, cuộc sống người dân ngày càng khấm khá hơn nhờ chuyển đổi cơ cấu kinh tế, chuyển dịch sản xuất nông nghiệp từ trồng lúa sang nuôi tôm, tỷ lệ hộ nghèo giảm nhiều và xuất hiện ngày càng nhiều các hộ khá, giàu.
Giữa những ngày tháng 5 lịch sử này, nhân dân ấp Giầy Lăng nói riêng và Vĩnh Châu nói chung lại bồi hồi tưởng nhớ đến những mất mát, hy sinh từ trận đánh lịch sử Giầy Lăng vào ngày 5/5/1965 của Tiểu đoàn Phú Lợi anh hùng - một cuộc chiến đấu không cân sức làm tổn thất khá lớn lực lượng của Tiểu đoàn Phú Lợi và sự thiệt hại nặng nề của người dân về nhà cửa, tài sản...
Năm 1965, Tiểu đoàn Phú Lợi về đóng quân và hoạt động tại ấp Giầy Lăng. Địch phát hiện và 10 giờ trưa ngày 05/5/1965 cho máy bay kết hợp với pháo binh bắn phá ác liệt và dùng trực thăng đổ bộ một tiểu đoàn chủ lực thuộc Trung đoàn 33 đánh vào phía Nam của Tiểu đoàn (ngọn Giầy Lăng, đường lên Cảng Buối), ngay vào vị trí đóng quân của Trung đội Trinh sát nhưng trung đội này đã rút quân đi công tác trước đó. Vì không có sự đối phó của lực lượng Tiểu đoàn nên địch tổ chức đánh thẳng vào Sở chỉ huy của đơn vị và chiếm được Sở Chỉ huy. Đồng chí Tiểu đoàn trưởng anh dũng hy sinh, thông tin liên lạc giữa Sở Chỉ huy của Tiểu đoàn với các đại đội bị cắt đứt. Lợi dụng lợi thế này, địch mở mũi đánh vào Đại đội Trợ chiến, bị hỏa lực đại đội đánh trả mạnh mẽ buộc địch rút ra xa. Địch tiếp tục đổ thêm tiểu đoàn thứ hai vào phía Tây của đơn vị Phú Lợi, Đại đội 4 của Tiểu đoàn đã đồng loạt đánh địch bị bật ra xa, các đợt tiến công của địch với số lượng quân đông và được yểm trợ bằng phi pháo đều bị lực lượng Tiểu đoàn đánh trả quyết liệt và không chiếm được mục tiêu như chúng dự định. Với quyết tâm làm thiệt hại và tiêu diệt lực lượng của Tiểu đoàn Phú Lợi, địch cho thêm tiểu đoàn thứ 3 của Trung đoàn 33 vào phía Tây phối hợp với tiểu đoàn thứ 2 của chúng đánh quân ta ngay vị trí Đại đội 1 của Tiểu đoàn Phú Lợi. Địch và ta tranh chấp quyết liệt và đánh nhiều đợt. Đến 2 giờ chiều, cùng một lúc địch điều động bổ sung 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn 32 của Sư đoàn 21 vào hướng Đông và Đông Nam đánh vào lực lượng của đơn vị Phú Lợi. Cuộc chiến đấu giằng co ác liệt mà địch vẫn không chiếm được các mục tiêu lại bị đánh bật ra, địch sử dụng nhiều đợt trực thăng bắn róc-két vào đội hình của các đại đội thuộc Tiểu đoàn Phú Lợi. Đến 4 giờ chiều, do không tiến công được, địch tháo ra đồng trống và sử dụng phi cơ, dùng thủ đoạn dã man thả bom ngạt vào đội hình Đại đội 3, Đại đội 3 bị tổn thất nặng nề về quân số và một cánh quân của Tiểu đoàn bị đánh thủng. Trận đánh lịch sử Giầy Lăng đã làm cho Tiểu đoàn Phú Lợi bị tổn thất nặng, hy sinh gần 100 cán bộ, chiến sĩ, bị thương trên 30 đồng chí. Ngoài ra, thương vong trong đồng bào ở Giầy Lăng cũng trên 30 người, cháy hàng trăm căn nhà cùng nhiều tài sản khác của bà con bị hư hại. Tuy là trận đánh không cân sức, địch với quân số đông gấp 5 lần, sử dụng nhiều loại vũ khí hiện đại nhưng mức thiệt hại của chúng rất nặng nề: trên 300 tên bị tiêu diệt, một số bị thương, một số máy bay, trực thăng bị bắn cháy và bắn hỏng.
Giầy Lăng qua rồi thời chiến tranh tàn khốc và ác liệt. Giầy Lăng hôm nay đã thay da đổi thịt, chiến trường xưa giờ đã được xây dựng nhà bia truyền thống ghi tên các liệt sĩ hy sinh anh dũng trong trận đánh Giầy Lăng lịch sử, là nơi tưởng nhớ các cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn Phú Lợi đã quyết tử vì độc lập tự do của Tổ quốc và cuộc sống ấm no, hạnh phúc của đồng bào. Thế hệ trẻ ở Giầy Lăng hôm nay có thể không hình dung được ý chí ngoan cường của các chiến sĩ Tiểu đoàn Phú Lợi cũng như nỗi đau mất mát người thân của nhiều gia đình ở Giầy Lăng. Nhà bia tưởng niệm ghi danh liệt sĩ ở Giầy Lăng cần được đầu tư tôn tạo để xứng đáng với tấm vóc của trận đánh lịch sử Giầy Lăng, thể hiện trân trọng của chúng ta đối với sự hy sinh to lớn của cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn Phú Lợi anh hùng, để nhà bia ghi danh này là nơi giáo dục truyền thống cho các thế hệ trẻ hôm nay.
Văn Trinh
(Nguồn: Website Tỉnh ủy Sóc Trăng)