Chiến dịch giải thoát con tin ở Dubrovca

[Russian Weapons]

  Mùa đông năm 1919, những đơn vị quân tình nguyện kéo đến Kavkaz, đánh tan tập đoàn quân 11 của Hồng quân. Ngày 23 tháng giêng, sư đoàn của Tướng Shatilov chiếm được Groznưi, và vài ngày sau đội kỵ binh của tướng Shkuro chiếm Vladikavkaz. Mùa xuân năm 1919 quân Bạch vệ bắt đầu thành lập những cơ cấu hành chính quân sự và dân sự.

  Trong thư gửi Tổng chỉ huy vùng Terek-Daghestan, Trung tướng Liakhov, Tổng chỉ huy lực lượng vũ trang miền Nam nước Nga Denikin viết rằng: “Ngài có một nhiệm vụ nặng nề, nhưng cao cả là bình định vùng Terek-Daghestan, thiết lập pháp luật và trật tự, (…) khôi phục đời sống kinh tế, xây dựng lực lượng vũ trang để bảo vệ tổ ấm thân yêu và tham gia vào cuộc đấu tranh giải phóng nước Nga”.

  Chính sách “bình định” được Ban lãnh đạo Bạch vệ phương Nam bắt đầu bằng những cải cách liên quan đến việc thành lập cái gọi là “khu tự trị”. Nhà sử học hiện đại Vasili Tsvetkov viết: “Nhân dân miềnnúi trong phạm vi Terek-Daghestan được hưởng quyền tự trị tối đa, theo cách hiểu của Bạch vệ. Những khu tách ra riêng biệt như Kabarda, Osetia, Ingushetia, Chechyna và Daghestan phải do những người chấp chính được bầu ra điều hành, bên cạnh họ thành lập những hội đồng đặc biệt gồm những người có uy tín nhất, cũng do chính những người dân miền núi bầu ra. Quyền hạn của họ là quản lý những công việc địa phương, kinh tế và văn hoá-đời sống. Giữ lại hoàn toàn toà án và pháp quyền Hồi giáo”. Ngoài ra, văn phòng của Tổng chỉ huyvùng Terek-Daghestan bắt đầu soạn thảo dự án luật nhằm làm cho những người Kazak ở Terek có quyền bình đằng với những người dân miền núi.

  Trong khoảng thời gian mùa xuân năm 1919 tại khắp vùng biên khu đã tiến hành đại hội của dân miền núi, bầu những người chấp chính (ở Chechyna và Daghestan người chấp chính là do qui định và được Denikin phê chuẩn). Ngày 29 tháng 3 tại Groznưi tiến hành đại hội của dân Chechyna, trong đó các đại biểu nhận trách nhiệm: “Thừa nhận chính quyền của Tổng chỉ huy lực lượng vũ trang miền Nam nước Nga, Tướng Denikin. (…) Áp dụng những biện pháp đình chỉ ngay các hoạt động quân sự và kiến lập cuộc sống hoà bình, đuổi hết những người Bônsêvich và những người tuyên truyền kêu gọi chống lại quân tình nguyện, ngay lập tức chọn những kỵ mã để thành lập sư đoàn quân Chechyna do công quỹ đài thọ”.

  Tổng chỉ huy lực lượng vũ trang miền Nam nước Nga cho rằng chính quyền Bạch vệ ở Kavkaz phải trở thành “chính quyền thống nhất, toàn Nga”, lực lượng thứ ba, có khả năng hoà giải quyền lợi của dân miền núi và dân Kazak, bảo vệ quyền lợi của dân Kazak. Nhà trí thức Nga Anton Ivanovich Denikin được giáo dụ qua những tác phẩm của Lermontov và Tolstoi là những tác phẩm thi vị hoá dân miền núi hơi quá, đã sai lầm thảm hại trong những dự đoán của mình.

[Russian Weapons]

  Thái độ đối với chính quyền Bạch vệ ở Kavkaz, trước hết ở Chechyna là rất xấu. Ngày từ tháng 2, tháng 3 năm 1919, tại các bản Gơitư, Urus-Martan, Ghekhi và Alkhan-Yurt đã bắt đầu có những cuộc nổi dậy chống Denikin. Mặc dù có những lời cam kết của các đại biểu đại hội tháng 3 của nhân dân Chechyna, cuộc đấu tranh vũ trang chống Bạch bệ ngày càng mạnh mẽ, bao quát cả vùng Chechyna và Daghestan. Mùa thu năm 1919 ở đây bắt đầu những hoạt động quân sự đại quy mô mà các nhà chuyên môn đương thời gọi là “cuộc chiến tranh Kavkaz lần thứ hai”. Nguyên cớ dẫn đến chiến tranh chính là việc chính là việc động viên nhân dân tham gia vào lực lượng vũ trang miền Nam nước Nga. Bọn Bạch vệ đự định thành lập bốn sư kỵ binh và một lữ đoàn bộ binh. Nhưng theo ý kiến của Takho-Godi, nhà sử học những năm 20: “Những người dân miền núi coi việc động viên và tuyển mộ lính là tượng trưng cho sự đồng hoá họ với những “kẻ dị giáo” đáng ghét-bước đầu của sự Nga hoá”. Ngoài ra, đóng vai trò quan trọng trong cuộc chiến vừa bắt đầu là những lời kêu gọi bảo vệ đạo Hồi của các tộc trưởng và giáo sĩ, cũng như các hoạt động của những người Bônsêvích.

  Chẳng bao lâu “quyền lãnh đạo tư tưởng của phong trào nổi dậy đã nằm trong tay những người Bônsêvích Chechyna đứngđầu là Gikalo và Sheripov và những người Hồi giáo là tộc trưởng Unzun-Khadji và quận vương Đưshinski, Tư lệnh các đội quân vương của vương quốc Hồi giáo. Trong những tuyên ngôn của mình, họ tuyên bố tái lập chế độ quân chủ pháo điền bằng con đường đấu tranh không khoan nhượng với những “kẻ dị giáo Bạch vệ”. Trong “lời kêu gọi dân tộc Nga và các dân tộc láng giềng” do Uzun-Khadji và Đưshinski ký nói rằng: “Ách áp bức của Nga hoàng đã kìm hãm những người đạo Hồi (…) sau khi Nga bị phế truất, đạo Hồi ở Bắc Kavkaz đã giành được quyền tự quyết bằng chế độ cộng hoà. Mục đích này và những mơ ước này đã bị sự xâm nhập tàn bạo của băng đảng Denikin làm tan vỡ. Hỡi nhân dân Nga và những người dân Cơ đốc giáo! Các người ở trên đất các người, chúng tôi làm chủ trên đất chúng tôi. Chúng tôi không đòi hỏi chế độ tự trị, chúng tôi muốn chế độ quân chủ pháp điền độc lập. Chúng tôi phải hy sinh vì nền độc lập của chúng tôi, chúng tôi không chịu được ách thống trị của người Nga”,-lời kêu gọi này được Vasili Tsvetkov dẫn trong bài viết của mình.

  Về phần mình, trong lời tuyên bố của Ban lãnh đạo Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Xô Viết Liên bang Nga, thông qua Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Georgi Chicherin gửi Uzun-Khadji có nhấn mạnh đến nguyên tắc bất di bất dịch của chính sách Bônsêvich “đảm bảo” cho những người miền núi có được quyền tự quyết dân tộc đầy đủ.

  Cũng cần phải thấy là chống lại những người theo đạo Hồi và những dân miền núi “đỏ” ở Bắc Kavkaz còn có những đơn vị gọi là “dị tộc” nằm trong thành phần của quân Bạch vệ. Đó là sư đoàn kỵ binh Kabardin, sư đoàn kỵ binh Osetin và “Uỷ ban dân tộc Chechyna” lập thành “đội quân binh vùng bình nguyên Chechyna” gồm hai ngàn người. Trong các bản hiệu triệu, Chủ tịch của Uỷ ban này, một tên Chulicov nào đó, kêu gọi mọi người, “những ai yêu quý hoà bình, trật tự và an ninh ở Chechyna“ hãy ủng hộ quân Bạch vệ.

[Russian Weapons]

  Tuy nhiên chúng tôi cũng phải nói rằng sự hỗ trợ của các đội quân Chechyna đối với Bạch vệ khá độc đáo. Một thí dụ điển hình có thể là sự việc xảy ra vào mùa đông năm 1920 mà một thống lĩnh nổi danh của Bạch vệ, Tướng Iakov Slashov đã kể trong hồi ký của mình về công cuộc phòng thủ Krưm:

  “Tiup Jankoi là một bán đảo trơ trụi, nhô ra phía trước, băng tuyết bao bọc từ mũi Arabat và vào mùa giá rét thì những đơn vị lớn gồm cả quân lính của tôi, cả của quân địch không thể sống ở đây được, nên tôi không lo lắng gì lắm. Vì vậy ở đó chỉ có 4 khẩu pháo kiểu cổ trên pháo đài bắn bằng đạn thuốc súng, tầm xa là ba dặm (giống như ở Perekop).

  Trong số các đơn vị quân đội, tôi phái đội kỵ binh Chechyna đến đó, bởi vì ở hậu phương bọn chúng đi ăn cướp mà không thể nào bắt chúng nghe lời được. Tôi nhét chúng vào Tiup Jankoi. Ở đó chỉ có vài người Tácta, cũng theo đạo Hồi và vô cùng nghèo khổ, nên không ăn cướp của ai được. Để trấn an thần kinh, Tướng Revishin, Chỉ huy quân miền núi, tôi đành lòng phái đến đó thêm hai khẩu pháo hạng nhẹ.
Là những tên cướp tuyệt vời ở hậu phương, những quân miền núi này đã ngủ say như chết, không biết gì đến cuộc tập kích của quân đỏ vào Tiup Jankoi đầu tháng hai, và sau đó cũng “rất tuyệt vời” chạy tán loạn, bỏ lại cả sáu khẩu đại bác. Đơn vị quân đỏ rất ít người, đến nỗi khi tôi phái quân đi phản kích thì đã không gặp ai cả. Tôi rất tiếc hai khẩu pháo: khoá nòng và kinh nghiệm bị tháo mất, còn lại hai cái xác pháo mà thôi.

  Sau trận đó và những vụ cướp bóc xảy ra từ trước, tôi và Revishin trở thành kẻ thù của nhau. Trước trận đánh, ông ta phản đối tất cả những lời tuyên bố của tôi về các vụ cướp, nói rằng không có chứng cớ và rằng trong chiến đấu quân miền núi đã cứu được tất cả, hơn nữa còn dẫn ra những tên tuổi có uy tín, trong đó có cả Lermontov. Bản thân tôi đã ở Kavkaz và tôi biết rằng họ có khả năng ăn cướp rất táo bạo, nhưng nếu có chuyện gì thì bỏ chạy ngay. Tôi không tin tưởng chút nào vào quân miền núi, và khi đến Krưm, tôi ra lệnh giải thể chúng và phái các đơn vị của tôi bổ sung đến Kavkaz, do đó tôi bị Denikin khiển trách (rõ là để che chở cho Revishin) và ra lệnh giữ chúng thành một đơn vị riêng”.

  Trong khi đó Hồng quân đã chiếm Stavropol-một vị trí chiến lược quan trọng của lực lượng vũ trang miền Nam nước Nga. Tình hình quân Bạch vệ xấu đi rõ rệt, và đầu xuân 1920 quân Bạch vệ bắt đầu rời Bắc Kavkaz theo tuyến đường sắt Vladikakaz và sau đó theo đường Voeno-Gruzia.

  Ngày 11 tháng 3 năm 1920 những đơn vị tiên phong của Hồng quân tiến vào Groznưi. Chính quyền Xô Viết quay trở lại Chechyna. Tuy nhiên việc xác lập chính quyền phần lớn chỉ là hình thức, vì dấu hiệu duy nhất của sự việc này là cuộc rút lui của quân Denikin khỏi vùng này. Chính quyền Bônsêvich được tuyên bố thành lập tại các cứ điểm dân cư lớn, nhưng ở những vùng nông thôn, nơi có bộ phận dân cư chủ yếu thì trong một thời gian ngắn, việc đó không làm được. Hơn nữa, uy tín thực tế trong quần chúng, đặc biệt là ở vùng núi, không thuộc về các uỷ viên Uỷ ban Cách mạng Chechyna, mà thuộc về các tộc trưởng-những lãnh tụ tinh thần của cộng đồng Hồi giáo.

[Russian Weapons]

  Đồng thời đa số dân Kavkaz ở Terek có thái độ tiêu cực đối với chính quyền mới và chờ đợi cuộc tấn công của Vranghen từ Krưm đến. Tiếp đây là đoạn trích lời nhà sử học Nga nổi tiếng Igor Dunhiuskin:

  “Vốn biết thái độ của dân Kazak vùng Terek đối với chế độ là không đáng tin cậy, những người cộng sản ra sức chăm chú theo dõi tình hình ở các thôn làng và khi có khả năng thì tước vũ khí của dân làng vì họ có một số lượng vũ khí đạn dược đáng kể tích trữ từ thời nội chiến đại quy mô ở vùng này. Đồng thời, trong khi kiểm tra thái độ dân Kazak làng Sunja, chỉ huy Ban đặc biệt của đội quân lao động vùng Kavkaz là Ya.L.Pipikov, có mặt ở đó từ ngày 29 tháng 6 đến ngày 3 tháng 7 năm 1920 xác nhận rằng ở làng Samaskin gồm gần 5 ngàn dân “có tâm trạng thờ ơ, bề ngoài kín đáo, thái độ của người dân đối với Uỷ ban Cách mạng bình thường. Khi giải giáp đã nộp 800 khẩu súng trường”. (…) Hoà toàn hợp với logic là vào thời gian đó quân đội của Vrangel đã không có những hành động mạnh mẽ, nên những người Kazak đã không tỏ rõ thái độ thực của mình đối với những người cộng sản và chế độ của họ. Tình thế đã thay đổi mạnh từ cuối tháng 8 năm 1920, khi quân của Vrangel tấn công Donbass và Rostov. Ngay từ giữa tháng 9 quân Bạch vệ phiến loạn đã gia tăng hoạt động tại vùng tả ngạn Terek, mà trước hết là nhắm vào tuyến đường sắt. (…) Những hoạt động này mới chỉ là khúc dạo đầu cho cuộc nổi loạn của người Kazak tại khu vực Terek và Sunja vào tháng 10 năm 1920, khi cuộc tấn công của quân Vrangel đã đạt đỉnh cao. Ở đây cần phải nói rằng vào thời điểm tháng 9 người Kazak hoạt động bí mật, chủ yếu vào ban đêm, không nhằm mục đích chiếm đường sắt, nhưng đã gây cho những người cộng sản tổn thất nặng nề.

  Ngày 12 tháng 10 mở đầu cuộc nổi dậy ở Terek. Một đội quân Kazak với số lượng khoảng một ngàn người đã chiếm đóng làng Kalinov và biến nó thành trung tâm chống Xô Viết của vùng Terek.

  Ngày 17 tháng 10 quân đội cộng sản tiến về Kalinov. Những cuộc giao tranh đẫm máu đã diễn ra trong vòng vài ngày, cuối cùng quân nổi loạn bị đập tan. Sau đó, theo lệnh của Uỷ viên Hội đồng Cách mạng Mặt trận Kavkaz, Grigori Ordjonikdje, người ta đã tiến hành việc trả thù tàn khốc quân nổi loạn tại làng: “(…) tất cả đàn ông từ 18 đến 50 tuổi đều bị tống lên tàu áp tải tới Groznưi, rồi từ đó đưa tiếp lên phương Bắc làm công việc khổ sai; số dân chúng còn lại bị di cư tới các chòm xóm và làng cách xa Kalinov ít nhất là 50 dặm về phía tây và bắc; toàn bộ gia súc, lúa mì, thực phẩm khô và tất cả tài sản phục vụ mục đích quân sự đều bị đưa đi, còn làng Kalinkov bị thiêu trụi”.

  Theo các số liệu của Igor Dunhiuskin, “dân Chechyna không tham gia tích cực vào nổi loạn tại làng của người Kazak. Nhưng chính bi kịch này đã minh chứng hùng hồn cho cư dân miền núi rằng mâu thuẫn xã hội của cuộc nội chiến dẫn đến việc không những chỉ tàn sát người Nga và đối thủ của họ, mà còn làm cho đối phương của người Nga phải buộc rời khỏi nơi chôn rau, cắt rốn của mình. Cùng với việc đó là số tài sản khổng lồ đã bị “phân phối lại”. Chính việc này lại là nguyên nhân gây ra cướp giật và bạo lực.

 Hầu như cùng một thời gian với cuộc nổi loạn ở Terek đã xảy ra cuộc khởi nghĩa vũ trang chống lại những người Bônsêvich ở Sunja, ngay một lúc ở cả 4 làng-Samaskin, Romanov, Mikhailnov và Ermolov.

  Ý định của quân đội cộng sản dập tắt cuộc khởi nghĩa đã thất bại. Xuất hiện nguy cơ những người Kazak nổi loạn ở Terek và Sunja thống nhất lực lượng để tấn công vào Groznưi. Do bộ phận quân đội chính quy ít về số lượng, nên những người Bônsêvich đã đề nghị dân Chechyna giúp đỡ. Chủ tịch Uỷ ban Hành chính khu Chechyna là Tastemir Elderkhanov đã hứa với những người Chechyna tình nguyện là sẽ dành cho họ lợi ích dưới dạng chiến lợi phẩm tất cả những gì họ có thể cướp lại được”.

[Russian Weapons]

  Cuộc khởi nghĩa ở Sunja bị đập tan. Trong lệnh gửi cho Đội quân lao động vùng Kavkaz số 611 đề ngày 23 tháng 10 năm 1920 nói rằng: “(…) Uỷ viên Hội đồng Quân sự Cách mạng Mặt trận Kavkaz, đồng chí Ordjonikidje ra lệnh: (…) 2.Đem những làng Ermolov, Zakan-Yurt (Romanov), Samaskin và Mikhailov-cho những người dân nghèo khổ không ruộng đất, và trước hết là những người Chechyna ở Nagor trước kia luôn luôn trung thành với Chính quyền Xô Viết”.

  “Rất dễ hiểu là những người miền núi đã rất hăng hái bắt tayvào thực hiện những nhiệm vụ đề ra cho họ, đồng thời khí thế hoạt động tích cực của họ, mang rõ tính chất ăn cướp, đã vượt qua sự chờ đợi tệ hại nhất của những nhà lãnh đạo cộng sản cao cấp chỉ huy việc trục xuất những người Kazak ở Sunja”-Igor Dunhiuskin nhận xét.

  Theo chỉ thị của cấp lãnh đạo, chỉ huy Ban đặc biệt của quân lao động vùng Kavkaz Pipikov đã phải điền vào phiếu điều tra về những sự kiện đó. Trong tài liệu này có nói như sau:

  “(…) 13.Có để xảy ra những hành vi phạm pháp (cướp bóc, trộm cắp ngoài mặt trận, cưỡng hiếp v.v…).

  Trả lời: Tất nhiên là có. Người Chechyna cướp bóc rất trắng trợn. Không kể đến vụ cướp phá ba phần tư làng Ermolov, nửa làng Zakan-Yurt, người Chechyna dùng những nhóm có tổ chức cướp phá cả những làng Samaskin, công khai với quân đội. Ví dụ trong thời gian đánh dẹp vụ cướp, hầu như giữa ban ngày, giữa hai làng Samaskin và Zakan-Yurt quân lính đã bắn chết 7 tên người Chechyna. Ở làng Ermolov bọn Chechyna giết chết một số phụ nữ, người già và cả trẻ con (tin cuối cùng này chưa được thẩm tra).

  14.Ai thực hiện những việc này.

  Trả lời: Rõ ràng là bọn Chechyna, cũng có vài vụ loạn đả từ phía một lính Hồng quân nhưng đã nhanh chóng được thanh toán, ví dụ ở Zakan-Yurt và Kalinov một vài người đã bị xử bắn vì tội trộm cắp trên mặt trận.

  15.Vai trò của người dân Chechyna trong cuộc di tản và sự tham gia của họ vào những vụ cướp bóc.

  Trả lời: Alđư, Alkhan-Yurt và các bàn khác hầu như tham gia tất cả vào việc tàn phá các làng phải di dân.

  16.Vai trò của Ban chấp hành Quân khu Chechyna trong cuọc di dân và những biện pháp để đề phòng và ngăn chặn những vụ cướp bóc.

  Trả lời: Phê chuẩn và im lặng”.

[Russian Weapons]

  Hồ sơ lưu trữ có thể bổ sung bằng câu chuyện của người được chứng kiến. Vào những năm 70 ở Leningrad còn có thể gặp những người trực tiếp tham gia vào các sự kiện đó. Nikolai Vinogradov, một cựu binh của Đội quân lao động vùng Kavkaz xác nhận:

  “Chúng tôi được phái đi hộ tống cuộc di dân của người Kazak. Ở Sunja họ nổi loạn, vì vậy họ bị trục xuất.

  Ngôi làng, bây giờ tôi còn nhớ, gọi là Romanov. Chúng tôi lên ngựa. Chờ đến khi các chiến sĩ đặc nhiệm tập hợp đủ nhóm Kazak, thì trung đôi chúng tôi áp giải họ đi, nghĩa là để họ khỏi chạy lung tung.

  Bỗng, tiếng la, tiếng hét! Khi nhìn lên thì than ôi! Đằng trước là dãy núi, ở đó có con đường dẫn vào làng. Thế là từ trên ngọn núi như có dám mây đen lặn xuống. Bọn Chechyna! Đàn ông, đàn bà, trẻ con. Người cưỡi ngựa, người ngồi xe, người chạy bộ.

  Một anh lính của chúng tôi nói: “Kìa, bọn Hồi giáo! Giá lia cho chúng một băng nhỉ”. Nhưng đồng chí Dudukin, Trung đội trưởng nói với anh ta: “Nếu nhận được lệnh thì lia luôn, nhưng bây giờ phải bảo vệ bọn Kazak đã”.

  Thế là bọn chúng lao vào làng. Gưr-gưr-gưr, chúng hò hét bằng tiếng của chúng và biến vào các ngôi nhà! Từ đó chúng lôi ra tất cả những gì vớ được trong tay: đệm lông, thảm, gối, thùng gỗ, hòm xiểng. Hò hét, tranh cướp lẫn của nhau. Một thằng quỷ giả quật vào lưng một mụ Chechyna khiến mụ ta ngã gục ngay xuống đất. Thật kinh khủng!

  Những người Kazak đứng nhìn, rơi nước mắt. Chúng tôi, tất nhiên cũng thẫn thờ cả người. Sau đó tôi nghe thấy một người trong số chúng tôi lầu bầu rằng chúng mình thì mảnh giẻ rách cũng không được lấy, còn bọn khác thì tha hồ. Tuy rằng Trung đội trưởng đã có giải thích là toàn bộ tài sản của người Kazak bị trục xuất phải đem phát cho những người Chechyna nghèo khổ.

  Chúng tôi đã trông thấy cảnh những người nghèo khổ ấy nhận những tài sản đó như thế nào".

  Nhưng những người Chechyna không dừng lại ở việc cướp bóc của dân Kazak bi trục xuất. Thời gian của cuộc cách mạng và cuộc nội chiến, khi mà luật pháp và trật tự bị thay thế bằng tình trạng hỗn loạn và bạo lực, ở một mức độ đáng kể làm cho dân Chechyna vốn đã ngang tàng càng thêm hung hãn và bạo ngược.

  Hơn nữa, nhiều khi thói ăn cướp của dân Chechyna lại trùng hợp với ý định của những người Bônsêvích biết lợi dụng họ vào những mục đích của mình. Nhân tiện nói thêm, Denikin đang sống lưu vong ở nước ngoài đã nhận xét trong “Bút ký về cuộc nổi loạn ở Nga” rằng những tư tưởng của chủ nghĩa Bônsêvích rất xa lạ với người Chechyna, nhưng họ tiếp thu những khía cạnh thực dụng của chúng, trong đó có bạo lực và cướp bóc một cách nhanh chóng và tự nguyện.

  Tháng 10 năm 1921 chủ nhiệm ban tác chiến mật của Uỷ ban Đặc nhiệm Groznưi báo cáo với lãnh đạo Cơ quan An ninh Quốc gia: “Những làng mà người Chechyna đến ở đã bị tàn phá và hiện trong tình trạng hỗn loạn. Đó là điều thứ nhất. Thứ hai là đa số người Chechyna đều đi ăn cướp gia súc và những tài sản khác của dân Kazak. Những người công nhân cũng có thái độ thù ghét đối với dân Chechyna vì những nguyên nhân kể trên”.

  Quả thật, do hệ thống Nhà nước của Liên Xô ngày càng vững chắc và từ lúc bắt đầu những cuộc cải tạo căn bản, quan hệ của những người Bônsêvích đối với những người Chechyna “luôn luôn trung thành với Chính quyền Xô Viết” đã thay đổi rõ rệt. Về phần mình, “những người trung thành trước kia” bắt đầu bảo vệ quyền họ được sống bằng cướp bóc mà họ ưa thích.

[Russian Weapons]

  Ở Chechyna bắt đầu cuộc đấu tranh ác liệt với những hành động thổ phỉ. Tham gia chiến đấu không phải chỉ có các cơ quan và đơn vị của Cơ quan Bảo vệ Chính trị Quốc gia (sau này là Cơ quan An ninh Liên bang) mà cả quân chính quy của Quân khu Bắc Kavkaz.

  Mùa hè năm 1922 trong quá trình diễn ra chiến dịch cục bộ của Cơ quan An ninh (Cơ quan đặc biệt toàn Nga), người ta đã tịch thu được mấy trăm khẩu súng trường, ba khẩu súng máy, cũng như đốt cháy mấy ngôi nhà của bọn phỉ. Tháng 12 năm 1923 một chiến dịch tương tự đã được tiến hành, nhưng kết kquả lớn hơn nhiều. Khi giải giáp dân làng của một loạt khu vực, quân đội đã tịch thu được: 2.889 súng trường, 384 súng lục, 7.509 viên đạn súng trường và 410 viên đạn súng ngắn, cũng như bắt được 68 tên phỉ Chechyna.

  Nhưng đó mới chỉ là bước đầu. Trong bản tin tổng quát của Ban Tham mưu Quân đoàn bộ binh số 9 về sự phát triển của hoạt động thổ phỉ trong những vùng đóng quân của các đơn vị Quân đoàn vào tháng 9, tháng 10 năm 1924:

  “Ngày 3 tháng 10 năm 1924… Chechyna là nơi tiêu biểu của những hoạt động thổ phỉ. Số lượng những tên đầu sỏ và những băng cướp thường không ổn định, ăn cướp chủ yếu là ở những vùng lân cận với Chechyna, nhiều vô kể. Trong số đó, những băng nhóm chính đáng chú ý hơn cả là:

  1.Ở vùng Gudermes là bằng của Said Khadji Kagirov (bản Goitư) và Sultan Khatji, có đến 32 kỵ mã, ba khẩu súng máy “luých”, hay cướp bóc ở những khu vực Khaxav-Yurtov, Kizliar, Mozdok và Gudermes. Đã vài lần quan sát thấy băng này hoạt động trên tuyến đường sắt nhằm lật đổ các đoàn tàu và cướp của;

  2.Ở vùng Veden là băng của Abdul Medjii Estemirov (bản Gordel), có đến 38 người, hai khẩu tiểu liên, ăn cướp ở những vùng Khaxav-Yurtov và Veden;

  3.Ở vùng Shatoev là băng của Ibi Batagov (bản Maistoi), có từ 25 đến 100 người thường cướp bóc những người Khevsur và những người Gruzia ở Psovo-Tushin (Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Xô Viết Gruzia). Chopa Adjokolaev và Misot Alo là những người tổ chức thường xuyên của các băng trong các nhóm ở Itum-Kalinski và Khelđưkhoraev. Băng nhóm đứng đầu vùng này là của Atabi Umaev ở bản Zumsk.

  Tất cả những băng nhóm đó thường hoạt động bằng những tốp nhỏ bảy, tám tay kiếm, đứng đầu là những tên phỉ riêng biệt. Tuy nhiên những băng của Kaghirov và Estemirrov có liên lạc với nhau và đôi khi cùng hoạt động với nhau. Trong băng thứ nhất có giáo đồ phái Miurid là Ali, điều này tạo cơ sở để phỏng đoán về mối liên hệ với phong trào phản cách mạng ở Gorski, đứng đầu là Goshinski, mà thủ lĩnh Estemirov cũng có liên hệ.

  Thủ lĩnh của các tổ chức băng đảng ở Ingusheti, Kabardino-Balkar và vùng Osetia T.Kh.Shipshev trong khoảng thời gian ba tháng báo cáo đó, sau khi đi cướp bóc cũng trở về Urus-Martanov ở Chechyna.

  Bọn phỉ đem những đồ cướp được trở về bán và công khai đem bán ở chợ. Trong khoảng thời gian tháng 6, người ta thấy có sự buôn bán vũ khí nhộn nhịp tại các chợ của khu vực Veden và Urus-Martanov. Một khẩu súng trường của kỵ binh Nga định giá là 12 rúp, của bộ binh là 10 rúp, một khẩu súng ngắn “Nagan” là 15-20 rúp, “Mauzer” là 50-70 rúp, đạn súng trường 35 côpếch một viên, súng ngắn 50 côpếch.

  Theo các tin tức được biết, trước ngày 20 tháng 7 ở khu vực Veden người ta thấy có hai toán phỉ mang màu sắc chính trị, đứng đầu là Gotsinski. Toán thứ nhất ở bản Biltư dưới sự lãnh đạo của Kekhurs Temir-Gireev và Zagalov, có ba khẩu súng máy. Toán thứ hai ở bản Benoi dưới sự lãnh đạo của Chumakov và Sultan Gireev, có một khẩu súng máy”.

[Russian Weapons]

  Đầu tháng 9 năm 1925 quyền Trưởng Ban trinh sát Quân khu Bắc Kazak Zakutnưi và quyền Trưởng Ban tác chiến Speranski đã nêu trong báo cáo của mình:

  “Khu tự trị Chechyna là hang ổ của những băng đảng tội phạm, lan sang cả những vùng lân cận của Chechyna: Khu vực Sunja, Thành phố Groznưi có vùng công nghiệp dầu mỏ, khu vực Tersk, Nước Cộng hoà Daghestan và Gruzia (vùng phía bắc của huyện Tionet). Những vùng đất canh tác màu mỡ ở bình nguyên được cấp phát sau cách mạng, người Chechyna hoàn toàn không sử dụng, họ vẫn áp dụng những phương pháp canh tác lạc hậu, họ rất lười lao động. Đa số người Chechyna thích đi ăn cướp, coi đó là nguồn kiếm sống dễ dàng chủ yếu, muốn vậy phải có một số lượng lớn vũ khí. Vùng Chechyna đồi núi là nơi ẩn náu của những kẻ thù thâm căn cố đế của Chính quyền Xô Viết.

  Những vụ cướp bóc của các băng Chechyna không thể kể chính xác được. Thông thường mỗi trường hợp đi cướp cụ thể thì những phần tử thổ phỉ nhập bọn với những tên cướp chuyên nghiệp nổi tiếng, và sau khi cướp xong bọn phỉ đem theo những của ăn cướp phân tán về các bản của mình.

  Các chính quyền địa phương phần lớn không đấu tranh chống những hành động cướp bóc, mà ngược lại, còn bao che cho các phần tử thổ phỉ…”.

  Cuối tháng 8 năm 1925 Bộ chỉ huy Quân khu Bắc Kazak chuẩn bị kế hoạch cho chiến dịch giải giáp vũ khí thường lệ. Cùng với các đơn vị của Cơ quan Bảo vệ Chính trị Quốc gia, có gần 7 ngàn chiến sĩ Hông quân với 240 súng máy, 24 khẩu pháo và 8 máy bay tham gia chiến dịch. Việc tập trung tập đoàn quân tiến hành dưới hình thức những cuộc tập trận lớn, bao quát cả một phần của vùng Chechyna đồi núi. Số những người biết mục đích thực sự của cuộc tập trung quân là hết sức hạn chế. Ngoài ra, các chính quyền địa phương đều không được thông báo gì hết, điều này cho phép công việc được giữ bí mật đến cùng. Những năm trước đó thì không như vậy, bất kỳ chiến dịch giải giáp vũ khí nào của dân chúng cũng đều có thảo luận với đại diện của chính quyền dân sự, gồm toàn nhưng người của dân tộc Chechyna, chính họ lại báo trước cho những người đồng tộc.

  Nhưng những tên kẻ cướp Chechyna bằng khứu giác của dã thú đã đoán ra những nguy cơ đang đến gần chúng. Để tránh bàn tay chai sần của cơ quan tư pháp vô sản, một số khôn ngoan và thận trọng bắt đầu bỏ vào núi. Ví dụ, cựu Chủ tịch Ban chấp hành Nojai-Yurt Gebertiev tổ chức một nhóm mấy chục người trốn trước vào núi. Những tên phỉ khác, ngỗ ngược và đần độn, chuẩn bị chống cự bằng vũ trang. Ngày 21 tháng 8 trong nhà thờ Hồi giáo ở bản Đưshnia Veden, tộc trưởng Kaim Iliasov kêu gọi những người tụ tập ở đó đứng lên chống những kẻ vô tín ngưỡng. Tên phỉ Atabi Shamilev cố gắng tập hợp tất cả những phần tử thổ phỉ lại, kết quả là có đến 100 người tập hợp ở các bản Sumsoe và Dae, đồng thời những phần tử phương hại cho xã hội khác ở vùng Chechyna đồi núi cũng hứa sẽ liên kết với hắn.

  Giá bán đạn súng trường và súng ngắn ở các chợ địa phương tăng lên 1,5 lần. Xuất hiện đủ loại tin đồn về chiến tranh giữa Liên Xô lúc thì với Thổ Nhĩ Kỳ, lúc thì với Anh và Pháp. Thậm chí, có cả tin đồ rất kỳ cục là cựu đại Công tước Nikolai Nikolaevich cùng với Topa Chermoev đã chiếm được Kars và lãnh đạo một đội quân lớn đang tiến về Kavkaz để giải phóng người dân miền núi khỏi ách Bônsêvích. Nghe nói hình như dân bản Benoi trông thấy chiếc máy bay bay rất thấp trên đó có hai vị tướng lĩnh. “Ta không chịu nhẫn nhục!!!”-Công tước hét vang trên trời, còn Topa Chermoev thì khua kiếm và gươm tuốt trần.

[Russian Weapons]

  Trong khi đó bọn thổ phỉ tiếp tục các cuộc tập kích và hoành hành ngang ngược. Ngày 19 tháng 8 những băng nhóm của Shipshiev ghé thăm Kabard, sau đó đụng độ với đội cảnh sát địa phương và rồi phải rút lui, chúng bị chết hai tên và ba tên bị thương. Tối 22 tháng 8 tại cột cât số 71 tuyến đường sắt Terek, hai tên Chechyna vũ trang đánh cướp những người gác đường ray. Sáng ngày 23 tháng 8, bảy tên thổ phỉ cắt đứt đường dây điện thoại dẫn đến phòng trực ban của Tổng cục Bảo vệ Chính trị Quốc gia ở làng Gudermes, tấn công vào khu chợ cách nhà ga có mấy chục thước, cướp tiền của những người bán hàng, đánh đập một số người khác, sau đó bỏ chạy. Cũng ngày hôm đó một toán kỵ binh Chechyna, vũ trang bằng súng trường, cướp 30 chiếc xe ngựa ở gần Chervlen, giết chết một người đánh xe, làm bị thương một người người phụ nữ: Buổi chiềucũng ở vùng Chervlen, cảnh sát đụng độ với một băng cướp Chechyna đi bộ khoảng 20 người.

  Ngày 25 tháng 8 bắt đầu chiến dịch của tập đoàn quân Quân khu Bắc Kavkaz, chiến dịch “dùng lực lượng lớn để giải giáp nhanh chóng những vùng có xu hướng thổ phỉ nhiều nhất, áp dụng biện pháp trấn áp tối đa, bắt người dân tố giác những tên cầm đầu ẩn náu ở đó. Về sau khi đã thành công thì định chia nhỏ lực lượng nhằm mục đích chiếm lĩnh toàn vùng Chechyna”.

  Năm toán quân dưới sự chỉ huy của Apanaseko, Kozitski, Shubanov, Korol, Buichenko thực hiện nhiệm vụ đã đề ra. Chỉ huy chung cả chiến dịch và phối hợp tác chiến là Bộ Tham mưu dã chiến của Quân khu Bắc Kavkaz.

  Giải giáp bọn Chechyna bằng cách sau đây:

  “… toán quân của Korol bao vây bản Achkhoi. Đề nghị nhân dân trong thời hạn hai tiếng đồng hồ phải nộp toàn bộ vũ khí. Nhưng vì hết thời hạn đó không ai chịu nộp, khu làng bị bắn 15 quả trái phá, trong đó có 10 quả để huỷ diệt. Sau khi có hai người phụ nữ bị thương, dân làng bắt đầu nộp vũ khí, đồng thời nhóm tác chiến thuộc Tổng cục Chính trị Quốc gia bắt đầu lục soát. Kết quả thu được 228 khẩu súng trường, 32 khẩu súng ngắn, sau đó trung đoàn ra cắm trại cách bản hai dặm về phía bắc. Đêm đó trung đoàn bị tấn công. Cuộc chạm súng kết thúc sau khi có sự trả đũa bằng súng máy. Các ngày tiếp theo việc giải giáp cũng tiếp tục diễn ra tương tự. Sự khác biệt có chẳng ở mức độ ”cứng cổ” của người dân và số lượng vũ khí giao nộp".

  Trong cuộc tảo thanh này toán quân dưới sự chỉ huy của I.P.Apanasenko đã tỏ ra xuất sắc đặc biệt. Sư đoàn kỵ binh số 1 đã hành động như ông đã quen hành động trong những năm nội chiến-nghĩa là kiên quyết và tàn nhẫn. Một lần đoàn đại biểu Akaskal đã đến gặp ông đề nghị đàm phán. Những tên Chechyna nham hiểm quả quyết rằng dân chúng nơi chúng ở “rất yêu Chính quyền Xô Viết”, rằng chỗ chúng không có tên thổ phỉ nào, và vũ khí cũng không có. Những tên Akaskal đã mang tên các thánh thần, ông cha, danh dự của người miền núi ra thề thốt về lời nói của mình. Ông Iosif Rodiohovich chăm chú nghe những lời thề thốt và ra lệnh cho nã đại bác vào bản. Chỉ khi đó bọn Akaskalmowis cho đẩy ra một xe chứa đầy vũ khí và chỉ cho Hồng quân nhà của bọn thổ phỉ, để ngay lập tức chúng bị phá huỷ. Apanasenko tức giận hét vào mặt bọn chúng “đấy bây giờ tôi mới tin vào tình yêu Chính quyền Xô Viết của bản các người”.

[Russian Weapons]

  Gây tác động mạnh lên những người Chechyna là những chiếc máy bay, mà do màu sơn của chúng dân bản địa gọi là “chim xanh”. Để giải giáp hai bản là Nakhchukel và Đai, các phi đội máy bay dã thực hiện oanh kích vào đấy. Việc oanh tạc của “chim xanh” vào bản
Nakhchukel đem lại hiệu quả tới mức dân bản đã tự nguyện nộp tất cả vũ khí họ có, thậm chí cả búa rìu. Còn tại bản Đai, sau khi nộp 24 súng trường, dân bản thề thốt là “đã hết sạch”. Nhưng khi máy bay giội 12 quả bom xuống bản, thì những người Chechyna vội vã mang từ nơi cất giấu ra nộp thêm 64 súng trường, 5 súng lục và 191 băng đạn. Hơn thế nữa, việc 5 phi cơ giội bom xuống khu vực Saroe đã tác động mạnh lên tên thổ phỉ lừng danh Gotsin, kẻ trong thời gian nội chiến được xem là lãnh tụ tinh thần của Chechyna và Daghestan, đã tự nguyện xin hàng chính quyền.

  Những tên cầm đầu các băng cướp khác, như Gebertiev, Ansaltin đã bị dân chúng bắt nộp cho Hồng quân. Tên thứ nhất do dân bản Nojai-urt và Beltư nộp, còn tên thứ hai do già làng, trưởng bản Đai nộp. Thoạt tiên các già bản đã giấu kín tên này và bịa ra với toán quân của Kozitski là Ansaltin đang lẩn trốn trong rừng núi và phải vào đây mà tìm kiếm. Kozitski đã ra tối hậu thư phải nộp y ngay trong thời gian nhất định. Khi thời hạn này hết, đại bác đã nã vào bản. Sau loạt đạn thứ hai thì Chủ tịch Hội đồng bản Đai là Djamirza Salmirzaev đã đến đại bản doanh Hồng quân thông báo sẽ giao nộp tên này. Chỉ sau đó ít phút các già bản đã mang Ansaltin trong tình trạng bị trói chặt đến và tuyên bố “xin nộp kẻ xấu xa”.

  Hành động cương quyết của Hồng quân đã làm cho bọn thổ phỉ khiếp sợ, nên trong thời gian các cuộc tảo thanh bọn chúng chỉ dám thực hiện các vụ tấn công nhỏ. Vả lại Hồng quân cũng giải quyết các vụ này nhanh chóng, hữu hiệu. Chẳng hạn như tại bản Salaji, Islam và xóm Median xảy ra một số vụ phá hoại đường dây điện thoại, lập tức cho bắt một số tên làm con tin và sau đấy việc phá hoại đã chấm dứt.

  Hơn nữa, việc giải giáp dân Chechyna đã làm cho những người láng giềng Chechyna sung sướng. Trong thời gian nã đại bác vào bản Benoi, các bản của người Daghestan ở vùng biên giới đã hân hoan theo dõi. Một số người Daghestan đã gào lên: “Chúng mày sẽ không cướp phá được chúng tao nữa nhé!” và sung sướng nhảy múa.