MIG-21-93 VÀ MIG-21-2000
Cùng với các công ty chuyên phát triển các thế hệ radar phát hiện mục tiêu trên không, công ty Phazotron-NIIR là nhà thiết kế radar và hệ thống điều khiển hỏa lực dùng trên các máy bay chiến đấu hàng đầu của Nga. Công ty này cũng phát triển một số loại radar chuyên dùng để nâng cấp các loại máy bay chiến đấu hay máy bay tiêm kích bom. Đặc điểm của các loại radar này là trọng lượng nhẹ, kích thước nhỏ và được đồng bộ với hệ thống máy tính mạnh hơn. Hệ thống radar Kopyo được phát triển từ năm 1988 đến năm 1990. Về cơ bản, Kopyo là loại radar đa hệ được dung để điều khiển các loại tên lửa và bom hiện đại. Hiện nay, radar Kopyo được sử dụng để nâng cấp các máy bay MiG-21 hoặc Su-25, trong đó MiG-21 là lựa chọn hàng đầu.
Ở Liên Xô (cũ), MiG-21 được sản xuất từ cuối những năm 1950 đến giữa những năm 1970 và cũng được sản xuất ở các nước khác như Trung Quốc, Ấn Độ. Đến nay, MiG-21 là loại máy bay chiến đấu được sản xuất nhiều nhất (12000 chiếc đã xuất xưởng) và có hệ thống khung – airframe có tuổi thọ cực bền (tới 40 năm). Chính vì lẽ đó, hiện vẫn còn tới hàng nghìn chiếc MiG-21 đang được khoảng 40 quốc gia trên khắp thế giới sử dụng.
Ngày nay, MiG-21 đang trên đà lập một kỷ lục thế giới mới: số lượng máy bay được nâng cấp nhiều nhất. Không chỉ Phazotron-NIIR đưa ra các gói nâng cấp mà các công ty hàng đầu thế giới khác, đến từ nhiều quốc gia khác nhau cũng tham gia vào thị trường đầy tiềm năng này. Một chiếc máy bay tiêm kích thuộc thế hệ 2 với radar có tính năng hạn chế cùng bán kính tác chiến nhỏ, nay được thay thế bằng hệ thống radar cùng máy tính hiện đại và tăng thêm lượng dầu mang bên trong, MiG-21 phần nào đó sánh được với các máy bay chiến đấu thế hệ 4, mang được các loại tên lửa không đối không, không đối đất, không đối hạm hiện đại và bom có điều khiển.
Dù có rất nhiều hãng đưa ra các gói nâng cấp MiG-21, tuy nhiên hiện chỉ có 2 dự án đang cạnh tranh nhau và được rất nhiều khách hàng quan tâm. Dự án thứ nhất là MiG-21-93, dựa trên radar Kopyo, được phát triển bởi một nhóm các công ty của Nga như Rosvoorouzhenie State Corporation, Sokol Aircraft Manufacturing Plant (Nizhni Novgorod), Phazotron-NIIR Company, MAPO-MIG, và GosNIIAS. Các mẫu nâng cấp thử đã chứng minh được tính năng vượt trội của MiG-21-93. Ấn Độ là khách hang đầu tiên khi ký hợp đồng nâng cấp 125 chiếc MiG-21bis lên chuẩn MiG-21-93 tại tổ hợp HAL (của Ấn Độ) theo giấy phép của Nga.
Dự án đối thủ của MiG-21-93 là MiG-21-2000, được đưa ra bởi hàng Elbit của Israel. Khách hàng đầu tiên của dự án này là Rumania khi họ đặt hàng nâng cấp 110 chiếc MiG-21 lên chuẩn MiG-21 Lancer (tên gọi của Rumania). Theo đó, sẽ có 85 chiếc (trong đó có 10 chiếc huấn luyện 2 chỗ ngồi MiG-21UM) được nâng cấp với radar đo xa (rangefinder) EL/M-2001 và 25 chiếc khác được nâng cấp với radar EL/M-2032 sản xuất bởi công ty Elta cũng của Israel.
So sánh về đặc tính kỹ thuật cho thấy radar Kopyo có tính năng tốt hơn so với EL/M-2001 rangefinder và radar EL/M-2032:
- Có tầm trinh sát phát hiện mục tiêu phía trước xa hơn (57km so với 46km của radar EL/M-2032) và có khả năng điều khiển các tên lửa không đối không tiêu diệt mục tiêu xa hơn nhờ sử dụng các tên lửa tầm nhiệt bán chủ động R-72R1 (AA-10 Alamo) và chủ động RVV-AE (AA-12 Adder).
- Có khả năng tiến công các mục tiêu mặt đất chính xác với chức năng quét bản đồ với độ phân giải cao, giúp phi công điều khiển máy bay tiến công mục tiêu với góc thuận lợi bằng các vũ khí có điều khiển, bao gồm cả bom KAB-500KR.
- Ở chế độ track-while-scan, MiG-21-93 có khả năng theo dõi tới 10 mục tiêu và tự động tiêu diệt 2 mục tiêu cùng lúc bằng tên lửa tầm xa. Trong khi MiG-21-2000/Lancer chỉ theo dõi được 8 mục tiêu và tiêu diệt 1 mục tiêu trong số đó.
- MiG-21-93 có thể dung tên lửa diệt radar Kh-25MP để tiến công các trận địa radar hoặc các trận địa tên lửa, pháo phòng không điều khiển bằng radar.
- MiG-21-93 sau khi được nâng cấp sẽ có khả năng không chiến tầm xa tăng gấp 10 lần và tính năng tổng hợp tăng gấp 3 lần so với khi chưa nâng cấp.
Trong khi MiG-21-93 cố gắng nâng cấp khả năng tác chiến của máy bay và có rất ít thay đổi trong buồng lái (cho dù có lắp thêm màn hình LCD) thì MiG-21 Lancer lại chủ yếu tập trung vào việc làm sao cho phi công thoải mái hơn mà ít tập trung vào cải thiện hiệu quả chiến đấu.
P/S:
Tuy nhiên, theo ý kiến của cá nhân thì ta không nên nâng cấp, mà chỉ thay thế động cơ mới và sửa chữa một số hạng mục cho khoảng 60 MiG (đủ trang bị cho 3 trung đoàn, tốn chừng 120 triệu USD) để kéo dài tuổi thọ thêm từ 6 đến 8 năm nữa, trước khi có đủ lực để mua sắm ồ ạt các máy bay thế hệ mới (có lẽ bắt đầu từ sau 2015). Còn từ nay đến 2015 tập trung ưu tiên mua sắm máy bay đa năng tầm xa, có khả năng chi viện biển đảo, mỗi năm phấn đấu mua được 4-6 chiếc (khoảng 150-200 triệu USD).