Hành trình đến Dinh Độc Lập

[dongadoan]

*

  Buổi sáng ở biển đến thật sớm, mới hơn năm giờ đã thấy những tia nắng bình minh nhuộm đỏ chân trời đằng đông. Hình như chỉ đợi có thế những dòng người từ bên kia bờ lại lũ lượt kéo về. Khác hẳn tối hôm qua - hôm nay đoàn người di tản trở về thành phố có đủ nam, phụ, lão, ấu, ai cũng tay xách nách mang. Xe 380 án ngữ ngay đầu bến phà, ngồi trong xe nhìn ra Trang nói nhỏ với cả xe:
 
  - Hình như dân thành Huế kéo nhau ra đây hết thì phải? Thảo nào hôm qua mình đến Huế thấy vắng như chùa Bà Đanh ấy.
 
  - Thì dân người ta cũng sợ chứ, hai bên đánh nhau thế nào chả có "tên rơi, đạn lạc", chẳng biết thế nào cứ tránh đi là hơn - Luông có vẻ hiểu biết.
 
  - Có lẽ người ta sợ như hồi Mậu Thân ấy, hồi ấy mình đánh vào rồi thì bọn Mỹ ném bom; lúc mình rút ra nó quay lại giết hết những người ở lại với giải phóng nên dân chết nhiều lắm - Trang đồng tình, nó cũng đã tìm hiểu được nhiều tư liệu về Huế trong những năm nằm ở A Lưới.

  Thọ đột ngột chuyển đề tài:
 
  - Cứ bảo con gái Huế đẹp nhưng từ hôm qua đến nay tao chả gặp "em" nào đẹp cả.
 
  - Tao cũng thấy thế, cứ nghe đồn đại mãi mà có phải thế đâu? - Trực cũng góp chuyện.
 
  - Bỏ nhà, bỏ cửa chạy ra đây nằm vạ nằm vật, nhịn đói nhịn khát mấy ngày thì tiên cũng thành cú vọ, mày còn đòi ai đẹp được - Trang gắt.

  Quả thật, những dòng người đang diễu qua trước mắt chúng trông mới đáng thương làm sao, ai cũng tiều tụy, mệt mỏi như không còn sức sống. Anh em chúng cũng muốn ra tay giúp đỡ họ nhưng biết là không xuể vì họ quá đông mà chúng chỉ có một dúm người, lại còn lúc nào cũng phải cảnh giác sẵn sàng chiến đấu nữa chứ. Trang lại nhớ đến người thiếu phụ đêm qua, mặc dù còn trẻ nhưng nó hiểu những gì mà những con người này đã trải qua trong mấy ngày vừa rồi.

[dongadoan]

*

  Thấy dòng người chủ yếu là dân thường Thận ra lệnh cho số lái xe đi thống kê sơ bộ các loại phương tiện mà địch đã bỏ lại đây - chủ yếu là tăng thiết giáp. Sau một hồi đếm đi đếm lại rồi leo vào tận nơi kiểm tra cả bọn kéo về xe 386, Hoả thay mặt bốn anh em báo cáo:
 
  - Báo cáo "đại trưởng"! Tổng số có 54 xe tăng M48, 12 xe bọc thép M113, 4 xe cao xạ tự hành và mấy xe công trình; còn lại ô tô, xe kéo pháo thì nhiều lắm, đếm không xuể.

  Trang còn chui vào xe nhặt về một lô quân kỳ của ngụy, những lá quân kỳ của thiết đoàn ba thêu khá cầu kỳ với những hình thù rất dữ tợn, nó vứt thành đống dưới băng xích xe:
 
  - Cả một thiết đoàn nguyên vẹn đấy, nó mà "chơi" thì đại đội mình "toi" hết chứ còn gì!
 
  - Đúng thế! - Thận xác nhận - Lúc mới đến đây tớ cũng nghĩ y như cậu, thế cho nên gom được ít nào phải cho về phía sau ngay, để chúng tập trung ở đây thấy bọn mình có ba chục "mống" chúng mà hăng lên đánh lại thì "toi" cả nút thật.

  Vốn đã được giới thiệu về xe địch nhưng chưa bao giờ được thực hành, nay nhìn cả đống phương tiện ngổn ngang máu kỹ thuật nổi lên Tập rụt rè đề nghị:
 
  - Xin phép "đại trưởng" cho chúng em lái thử xe của chúng một lúc!
 
  - Được thôi! Nhưng cẩn thận đấy nhé! - Thận dặn với theo.

  Đầu tiên cả bọn kéo nhau lên một chiếc M48, Hùng mò mẫm trên bảng đồng hồ, nó bật hết công tắc này đến công tắc khác, đến cái thứ tư thì máy bắt đầu nổ; chỉ tay vào cái công tắc nó dặn:
 
  - Công tắc khởi động đây nhé! Còn số má thì ai cũng biết rồi phải không?

  Thế là mỗi đứa về một xe, chúng chạy đi chạy lại một lúc rồi lại túm tụm bàn tán với nhau:
 
  - Lái thế mới là lái chứ! Vặn khẽ vô lăng nó đã chuyển hướng ầm ầm, chả bù cho mình kéo cần lái vẹo cả sườn - Hùng phát biểu đầu tiên.
 
  - Cần số cũng nhẹ như không ấy nhỉ, không phải nghiến răng lại mà kéo như mình - Tập cũng phụ hoạ.
 
  - Nó còn có cả số quay tại chỗ đấy, lúc nãy các cậu có nhìn thấy một xích tiến, một xích lùi không? - Đến lượt Hoả tham gia.

  Trang kết luận:
 
  - Công nhận xe nó hơn xe mình nhiều thứ nhưng rõ ràng là thua về pháo rồi, nặng những 48 tấn mà pháo chỉ có 90 ly, thua hẳn xe mình 10 ly.
 
  - Hay bây giờ ta đi lái ô tô đi - Hùng đưa ra sáng kiến.
 
  - Hay đấy! - Cả bọn đồng tình.

  Chui vào bãi xe, lại mò mẫm một lúc rồi tên nào cũng nổ được máy, số má thì chúng đều biết nguyên lý rồi nên chỉ một lúc sau mấy cái GMC đã chạy được, sau vòng đầu còn hơi chuệch choạc đến những vòng sau đã thấy chững chạc lắm. Nhìn cánh lái xe đang lái ô tô Thận cũng thấy ngứa ngáy chân tay, anh bảo Trang:
 
  - Cậu cho tớ lái thử một tý!

  Trang nhường tay lái cho đại trưởng và hướng dẫn sơ sơ, cánh trưởng xe pháo thủ cũng xúm đến xem và một lúc sau thì bãi hàng cảng Thuận An thành bãi tập lái xe của đại đội Bốn.

[dongadoan]

*

  Nửa đêm 29 tháng 3 một cái xe Jeep phóng hết tốc lực từ phía Huế xuống, người sĩ quan tác chiến của quân đoàn truyền đạt mệnh lệnh ngắn gọn: "Đại đội Bốn ngay lập tức xuất phát đi đánh Đà Nẵng".

  Mọi thứ đã sẵn sàng nên chỉ ít phút sau toàn đại đội đã nổ máy lên đường. Trăng cuối tháng khá sáng và đường vắng nên tốc độ hành quân tương đối cao, ra đến đường Một cánh lái xe càng chạy khoẻ, có lúc chạy cả số năm, lúc sáng rõ mặt người đã đến đèo Phước Tường.

  Đã vượt qua đỉnh đèo và bắt đầu đổ dốc, Trang thấy phía trước nó vẫn là xe 386 cũng đang chạy với tốc độ khá cao. Xuống hết dốc là một đoạn đường thẳng tắp, Trang ngẩng đầu nhìn không thấy xe 386 đầu nữa. Bụng nghĩ: "tay Hoả này hôm nay chạy khiếp thế, vừa mới thấy ngay phía trước mà giờ đã không nhìn thấy đâu nữa", Trang tống vào số năm và tăng ga chạy hết tốc độ.

  Nhưng cái gì thế kia? Rõ ràng là "đại trưởng" Thận và Chỉnh đang đứng ở rìa đường, quần áo ướt lướt thướt và đang vẫy tay rối rít. Trang vội hãm xe cấp tốc. Nó như không tin vào mắt mình: chiếc xe 386 chúi đầu xuống một cái cống, đuôi xe chỉ còn bám một tý trên mặt đường, lái xe Hoả cũng ướt lướt thướt đang ngồi run lẩy bẩy dưới vệ đường.

  Cả đại đội đã dồn lại, tất cả xuống xe chạy đến, Toàn thốt lên:
 
  - May mà dưới đó có nước, nếu không thì sứt đầu mẻ trán cả rồi.

  Quả thật, với tốc độ đó mà lao xuống chỗ này thì những người ở trên tháp pháo đều lao đầu xuống như vận động viên bơi lội xuất phát, nếu không có nước thì chắc là gẫy cổ.
 
  Cánh lái xe xúm vào hỏi han Hoả, hắn bảo:
 
  - Tớ cũng chẳng biết tại sao nó lại tự chuyển hướng như thế! Rõ ràng tớ nhích cần lái bên phải mà nó lại lao ngay sang trái mới tức chứ!
 
  - Có lẽ đây là tình huống "phản chuyển hướng" khi lực cản lăn nhỏ đấy!

  Trang giải thích, thực ra hiện tượng "phản chuyển hướng" thì các lái xe đều biết rồi, nhưng thông thường nó chỉ xảy ra khi xuống dốc, còn ở đây lại là đường bằng nên không phải ai cũng nghĩ đến nó mà đề phòng.

  Trên mặt đường Trị quát:
 
  - Còn ngồi đấy làm gì? Lên đây tìm cách kéo xe đi chứ!

  Cả hội lái xe kéo lên, với địa thế này tổ chức cứu kéo không khó, chỉ có điều phải dùng lực kéo rất lớn vì xe 386 bị chúc hẳn gần như dựng đứng thế kia, cuối cùng phương án được đưa ra là dùng hai xe để kéo.

  Hai xe 380 và 381 được đánh lại gần, sau khi móc cáp vào đuôi xe 386 Trang và Hùng từ từ khởi xe cho căng cáp rồi dừng lại chờ hiệu lệnh thống nhất. Khi cánh tay Trị phất lên cả Trang và Hùng cùng tăng ga, hai cái động cơ gầm lên nhưng rồi gằn lại như bị bịt mũi, khói xả tuôn ra mù mịt, hai sợi cáp căng ra như dây đàn, bốn băng xích cào xuống mặt đường toé lửa. Trị vẫn vẫy mạnh tay, Trang và Hùng lại cùng tăng ga, chiếc 386 rùng mình một cái rồi từ từ được lôi lên mặt đường, toàn bộ phần đầu xe dính bùn bê bết.

  Sau khi mấy anh em thay quần áo đại đội lại tiếp tục hành quân, Trang nhẩm tính: "Cứ tốc độ này chỉ trưa nay sẽ có mặt tại Đà Nẵng".

[dongadoan]

*

  Nhưng mọi cái không như dự tính - cả đại đội vón lại thành một cục trước cây cầu Thừa Lưu đã bị phá sập. Đứng sát mố cầu nhìn dòng sông trong xanh đang lững lờ trôi Thận lẩm bẩm:
 
  - Số đen rồi! Lại như hôm đánh Huế thôi!

  Tuy vậy, cũng có cái khác so với hôm cầu Phú Bài bị phá sập là có một đại đội công binh của quân đoàn đang tìm cách làm ngầm cho các phương tiện cơ giới vượt sông. Nhìn các chiến sĩ công binh bê từng sọt đất hắt xuống lòng sông ai cũng thấy ngán ngẩm nhưng rồi cũng chẳng biết làm cách nào ngoài việc đợi. Thận lệnh cho xe lùi lại một ít đến chỗ có mấy ngôi nhà bỏ không để nấu cơm ăn.

  Đang khí thế ầm ầm nay như bị giội một gáo nước lạnh tên nào tên ấy buồn xo, đã thế cánh "xê Ba" lại chạy qua vẫy tay rối rít chúc: "Đi sau vào mà nhặt ống bơ nhé" lại càng tức đẫy - Chúng nó là xe lội nước mà.

  Trời đã quá trưa, cái oi nồng của trời đất như làm tăng thêm sự bức bối trong lòng người, cứ thỉnh thoảng Thận lại cho Chỉnh lên xem công binh đã làm xong ngầm chưa nhưng lần nào anh cũng nhận được cái lắc đầu.

  Nóng ruột không kém "đại trưởng" mấy lái xe cũng lên đầu cầu ngồi chờ cánh công binh làm ngầm. Bỗng Trang reo lên:
 
  - Trên kia có một cây cầu đường sắt còn nguyên kìa! Lên xem biết đâu lại đi qua được!

  Cả Hoả, Tập, Hùng cùng nhìn theo hướng tay Trang, đúng là ở phía thượng nguồn cách chỗ chúng đứng chừng gần trăm mét có một cây cầu dành riêng cho xe lửa vẫn còn nguyên, nhịp cầu sắt cong cong trông còn vững chãi lắm. Cả bọn kéo nhau chạy đến: cây cầu vẫn còn nguyên vẹn nhưng vì là cầu đường sắt nên không có mặt cầu, bên trên hai rầm sắt to đùng chỉ là những thanh tà vẹt gỗ đặt cách nhau chừng sáu bảy mươi phân và trên cùng là hai thanh đường ray thép. Trang lầm bầm tính toán:
 
  - Về tải trọng thì không lo rồi vì cả đoàn tàu còn qua được cơ mà. Không có mặt cầu cũng không sao vì khoảng cách giữa các thanh tà vẹt thế xích xe tăng sẽ trườn qua được. Vấn đề còn lại là những thanh tà vẹt đó có chịu được sức nặng của xe không thôi?

[dongadoan]

  Vốn con nhà cơ khí nên Hoả tính cũng nhanh:
 
  - Với chiều dài xích chạm đất gần bốn mét thì nếu xe nằm gọn trên đó sẽ nằm trên năm thanh tà vẹt, mỗi đầu tà vẹt sẽ phải chịu lực khoảng gần bốn tấn, tớ nghĩ nó sẽ chịu được.

  Tập tham gia:
 
  - Mà giả sử nó không chịu nổi thì xe cũng không thể rơi xuống sông được, nó chỉ sập bụng xuống đường ray thôi, kéo lên vẫn được mà.
 
  - Thế thì đi qua xem sao nhớ? - Trang nhìn ba đồng nghiệp và hỏi.

  Cả ba cái đầu cùng gật, Tập bảo:
 
  - Nhưng phải báo cáo "đại trưởng" đã!

  Hùng nhanh chân chạy về gọi Thận, Toàn lên xem. Sau khi nghe các lái xe báo cáo Thận quyết định:
 
  - Được! Cứ đi thử xem sao? Qua được thì tốt, không qua được thì kéo lại chờ công binh. Các cậu về đưa xe lên đây!

  Cả bốn cái xe đã được đánh lên gần đầu cầu, Thận chỉ Trang:
 
  - Cậu cho 380 qua trước đi!

  Trang nhảy vào cửa lái xe, Hoả dặn với theo:
 
  - Chú ý căn hướng chính xác từ trước, đã vào cầu rồi thì không chuyển hướng nữa; chân dầu cũng phải nhẹ thôi!

  Trang gật đầu, những việc này đối với cậu ta quá quen thuộc sau những ngày lái xe đi phục vụ sửa chữa. Trang khởi động xe rồi cho xe bò lên mặt đường sắt, sau khi hai thanh ray đã nằm gọn trong bụng xe nó căn hướng thật chuẩn rồi từ từ tăng ga. Phía trước Hoả vẫn vẫy tay rất nhẹ nhàng, mắt nó nhìn như dán vào hai băng xích. Trang giữ chân ga thật ổn định. Hai băng xích xe đã chớm đến thanh tà vẹt thứ nhất, thứ hai,… rồi nằm gọn trên năm thanh đúng như dự tính: không có chuyện gì xảy ra. Trang giữ nguyên chân ga cho xe đi rất từ từ và chỉ biết là đã qua hết cầu khi tiếng vỗ tay, tiếng hò hét của cả đại đội và cánh công binh vang lên.

  Sau chừng hai mươi phút toàn đại đội đã qua hết bờ Nam, Thận lệnh cho đại đội lên đường với tốc độ cao nhất.

[dongadoan]

*

  Khoảng hai giờ chiều toàn đại đội đã đến chân đèo Hải Vân, Thận cho nghỉ ngắn kiểm tra kỹ thuật trước khi vượt đèo.

  Đã từng vượt qua nhiều đèo dốc trên đường hành quân từ Bắc vào, từ A Lưới xuống nên con đèo nổi tiếng này không quá khó khăn đối với cánh lái xe đại đội Bốn. Thực ra nó cũng khá hiểm trở, nhiều khúc cua đến chóng mặt nhưng mặt đường lại trải nhựa và tương đối rộng nên các xe vẫn chạy được số hai, chỉ thỉnh thoảng mới phải về số một ở những đoạn có độ dốc lớn. Vấn đề đặt ra đối với họ là độ dài của đèo rất dài - những hai mươi hai cây số, riêng chiều lên là hơn chục cây nên phải làm sao giữ cho nhiệt độ động cơ không bị quá cao.

  Trang nâng ghế lái xe lên cao, anh vừa chăm chú nhìn đường vừa liếc mắt sang hai bên nhìn phong cảnh. Tính Trang vẫn vậy, từ bé anh vẫn khao khát được khám phá những vùng đất mới nên hôm nay được đặt chân tới một địa danh nổi tiếng thế này nó hào hứng lắm. Quả thật, lời đồn không ngoa, có những chỗ phong cảnh đẹp đến sững sờ - nhất là ở những khúc cua trên sống núi chìa ra phía biển, trên đầu là mây trắng bay là là, dưới tít xa kia là vịnh Tiên Sa xanh thẳm. Trang những muốn dừng lại để ngắm nhìn nhưng trưởng xe Luông luôn mồm nhắc tăng tốc độ không để xe trước bỏ quá xa, anh thầm nhủ trong lòng: "Rồi sẽ phải trở lại nơi đây ít nhất một lần trong đời".

  Gần đến đỉnh đèo, trong ống kính đã thấy mấy cái lô cốt đứng sừng sững như những tên lính gác cần mẫn, Thận lệnh cho tất cả đóng cửa sẵn sàng chiến đấu. Tuy nhiên càng đến gần nhìn càng rõ thì thấy tất cả lô cốt đều trống không, có lẽ người anh em "xê Ba" đã xua chúng đi rồi.

  Đã đến đỉnh đèo, mấy cái chướng ngại vật đơn giản trên đường bị xích xe vượt qua dễ dàng, một cái lô cốt vẫn đang cháy, hai ba khẩu pháo 105 ly đang nằm chỏng chơ, mấy cái GMC vô chủ cũng đang chúi đầu vào vách núi. Rõ ràng đại đội Ba đã đi trước và chắc là không còn địch nên Thận hạ lệnh "lập tức đổ đèo".

  Chiều xuống của Hải Vân hình như không hiểm trở bằng chiều lên và cũng ngắn hơn hay là do đi được tốc độ cao không biết mà chỉ chưa đầy một tiếng toàn đại đội đã xuống đến chân đèo, Thận tiếp tục cho đại đội tăng tốc độ.

[dongadoan]

*

  Trời đã ngả về chiều, ánh hoàng hôn làm con đường dẫn vào thành phố thêm thê lương, ảm đạm: những bãi tha ma chạy dài theo hai bên đường, những nấm mộ thấp lè tè lơ thơ vài ngọn cỏ úa vàng phơ phất. Bức tượng Phật khổng lồ trầm mặc như bất lực trước những khổ đau của chúng sinh. Những đống quần áo, súng ống vứt bừa bãi như minh chứng cho một cuộc rút lui vội vã và bế tắc. Biết có một đại đội đã đi trước nên Thận khá yên tâm, anh cho lái xe thò đầu để lái.

  Đã đến ngoại ô thành phố, Thận đang phân vân không biết đi theo hướng nào thì một sĩ quan tác chiến của quân đoàn đến chặn xe lại thông báo tình hình chung và nhiệm vụ của đại đội Bốn: "Thành phố Đà Nẵng về cơ bản đã được giải phóng, tuy nhiên ta chưa kiểm soát được hoàn toàn. Đại đội Bốn có nhiệm vụ đánh chiếm và chốt giữ thương cảng Bạch Đằng, kiểm soát mọi sự qua lại trên sông Hàn". Một chiến sĩ bộ đội địa phương có nhiệm vụ dẫn đường cho đại đội anh.

  Thận lệnh cho toàn đại đội tiếp tục tiến. Đường phố đã lên đèn nhưng vắng ngơ vắng ngắt nên tốc độ vẫn giữ được khá cao, lác đác đó đây đã thấy những lá cờ giải phóng và những bóng áo quân phục mang băng đỏ.

  Tầm tám giờ tối toàn đại đội đã đến thương cảng Bạch Đằng, một cầu tàu bằng bê tông dài vài chục mét nằm chìa hẳn ra sông. Thận bố trí đại đội thành đội hình chiến đấu - trong ánh điện lờ mờ bốn cái xe tăng như bốn con voi nằm phủ phục, bốn khẩu pháo gườm gườm chĩa xuống mặt sông, chắc chắn không một phương tiện nào cơ động trên sông lọt qua vị trí này được, anh quy định: "trừ lái xe được ngủ, còn lại tất cả thay nhau canh gác".

  Gió sông Hàn mát rượi, đêm qua đã gần như không ngủ, lại thêm một ngày vất vả nên chẳng cần ăn uống gì mấy lái xe chỉ kịp hạ ghế lái xe xuống là chìm vào giấc ngủ.

[dongadoan]

*

  Sáng được một lúc thì Thận nhận được lệnh cho đại đội đi diễu hành phục vụ quay phim, chụp ảnh. Thấy Thận không thoải mái lắm người sĩ quan đến truyền đạt mệnh lệnh ghé tai anh nói nhỏ:
 
  - Đi phục vụ quay phim chụp ảnh chỉ là phụ, còn thực chất là đi để biểu dương lực lượng đấy! Ông không biết chứ thành phố này phức tạp lắm, suốt từ khi Pháp đánh chiếm đến nay nó chỉ sống với cách mạng được mấy chục ngày hồi Cách mạng tháng Tám, ngay cả năm Mậu Thân ta có đánh được vào đây đâu! Sau khi quay phim về các ông vẫn phải nằm lại nội thành này mấy ngày nữa đấy!

  Thôi thì nhiệm vụ nào cũng là nhiệm vụ, Thận bảo anh em xếp thành đội hình rồi đi diễu qua mấy phố trung tâm. Quả thật, người dân ở đây nhìn các anh với con mắt có phần e ngại, họ đứng nép thật sâu vào bên đường và không niềm nở vẫy chào các anh như ở Huế.

  Quay phim và diễu hành xong đã gần trưa, đại đội được phép lui vào một con ngõ nhỏ đối diện với thương cảng Bạch Đằng. Chưa biết nếp tẻ thế nào nên không dám vào nhà dân nhờ, Thận cho anh em nấu cơm ngay trên hè phố.

  Chắc rằng sự kiện có mấy chiếc xe tăng giải phóng nằm giữa phố đã kích thích những người hiếu kỳ kéo đến. Lúc đầu họ còn đứng xa xa nhìn ngó, bàn tán; sau dần dần họ kéo đến từng xe, người thì lấy gang tay đo nòng pháo, người thì xúm lại xem giải phóng ăn cái gì. Cuối cùng thì mỗi anh lính đều bị một đám đông xúm quanh với hàng trăm, hàng nghìn câu hỏi.

  Có lẽ đây là một tình huống nằm ngoài dự kiến, những bài học chính trị về công tác dân vận ở vùng mới giải phóng chưa đủ để quân ta trả lời nhiều câu hỏi "hóc búa" đại loại như: "Tại sao năm năm tư chúng tôi đã trả cả miền Bắc cho các ông rồi mà các ông còn đánh vào đây?", "Cộng sản nghĩa là như thế nào, đem cộng hết cả tài sản của mọi người lại với nhau à?", "Giải phóng rồi thì có cho chúng tôi ở lại đây không?"…; một số thấy "bí" quá đành chọn giải pháp lỉnh vào xe ngồi tịt luôn trong đó.

  Ở chỗ nấu cơm bà con cũng đang xúm đông xúm đỏ, thấy nồi hai mươi cơm gạo trắng tinh bốc hơi nghi ngút và mấy hộp thịt đã được bổ ra một người chửi đổng:
 
  - Tổ cha chúng nó! Thế ni mà biểu giải phóng ăn toàn lá sắn, bảy người đu cọng đu đủ không gãy!

  Xung quanh chính trị viên Toàn và đại đội trưởng Thận là đông người nhất, chắc bà con cũng đoán ra đó là cán bộ nên cứ xúm lại hỏi han; hai người tối tăm mặt mũi vì những câu hỏi được tuôn ra tới tấp. Tiếng Đà Nẵng đâu có dễ nghe, cứ phải hỏi đi hỏi lại hai ba lần mới hiểu lõm bõm, nhưng những câu trả lời của các anh đã làm bà con tương đối yên lòng.

[dongadoan]

  Trang ôm khẩu AK đứng ngay cạnh xe, nhiệm vụ của nó là không cho ai được đến gần và trèo lên xe nhưng cũng phải luôn mồm trả lời những câu hỏi của một đám đông quanh nó. Một bà má đã già lắm rồi len sát vào Trang, bàn tay dăn deo của má túm lấy cổ áo nó vạch ra và nghển cổ lên nhìn chăm chú. Trang đứng bất động không hiểu bà đang nhìn gì, nó nghĩ bụng: "chắc mặt mình bị nhọ". Nhưng không phải, bà má đang hỏi gì nó, Trang phải hỏi lại hai ba lần mới hiểu:
 
  - Các con không có "mùng" à?

  Đã đọc nhiều sách và biết nhiều về phương ngữ nên Trang hiểu bà má muốn hỏi về cái màn, anh vội trả lời:
 
  - Chúng con có ạ!
 
  - Có sao để "mọi" đốt thế ni? - Bà má đưa tay vào cổ nó.

  Trang vội cúi xuống nhìn: cả một vạt từ cổ xuống đến ngực nó dày đặc nốt muỗi cắn như một cái bánh đa vừng. Trang chợt nhớ lại đêm qua - vừa hạ ghế xuống là ngủ luôn, muỗi sông Hàn khủng khiếp quá. Chẳng biết làm sao anh đành trả lời bà má:
 
  - Tại hôm qua con ngủ quên mắc "mùng".
 
  - Lần sau phải nhớ nhé! "Mọi" ở đây nhiều lắm!
 
  - Vâng! - Mắt Trang rưng rưng, anh chợt nhớ mẹ anh ở nhà.

  Một thanh niên tầm mười sáu, mười bảy lại cố len vào:
 
  - Có phải bộ đội giải phóng bị xích vào ghế ngồi trong xe không?
 
  - Bị xích thì chúng tôi đứng đây sao được! - Trang điềm đạm trả lời.
 
  - Nhưng lúc đánh nhau cơ? - Anh ta vẫn cố gặng.

  Trang nhìn trước nhìn sau, quy định là không cho ai lên xe nhưng trường hợp này thì hơi đặc biệt, anh định tìm Thận để báo cáo nhưng thấy anh cũng đang bị vây bởi một đám đông đến mấy chục người nên quyết định:
 
  - Tôi sẽ cho anh lên xem có xích ở ghế không nhé! Nhưng chỉ một người thôi!

  Trang trèo lên xe đưa tay kéo người thanh niên vừa hỏi lên, anh mở cửa trưởng xe và cửa pháo hai rồi đưa anh ta lại chỗ cửa lái xe:
 
  - Có thấy xích đâu không? - Trang hỏi lớn.
 
  - Không! - Anh ta trả lời và chửi đổng - Mẹ cha bọn chúng, toàn nói bậy.

  Đám đông chỉ vãn đi lúc chiều xuống, trừ mấy chú pháo hai phải lo việc nấu cơm và mấy tay ít lời chuồn vào xe ngồi, còn lại cổ đều khản đặc.

[dongadoan]

  Ngày hôm sau đại đội được lệnh di chuyển về khu vực Bảo tàng cổ vật Chàm, bốn cái xe được đưa vào một con hẻm nằm bên phải bảo tàng, từ đây có thể nhanh chóng cơ động vào trung tâm thành phố cũng như ra cảng. Nhân viên bảo tàng chắc đã bỏ đi cả nên chẳng có ai trông nom, cửa giả vẫn mở toang.

  Ngay khi mới đến mấy anh em đã rủ nhau vào bảo tàng xem, vốn đã được đọc qua về nền văn hoá Chăm Pa nên Trang lại phải trở thành một hướng dẫn viên bất đắc dĩ. Hùng "bò liếm" và Thọ "pháo" hết sờ nắn bộ ngực đầy đặn của cô vũ nữ lại mân mê cái "lin-ga" to đùng rồi cười khúc khích với nhau.

  Sau hai ngày được tiếp xúc với bộ đội người dân thành phố đã cởi mở hơn, có mấy nhà đã mời bộ đội vào trong nhà nghỉ ngơi, uống nước; một ông chủ hàng ăn còn dành cả bếp cho bộ đội nấu cơm, ông còn cho cả rau và gia vị nên bữa cơm của đại đội cũng tươm tất hơn.

  Xe 380 của Luông đỗ ngay trước cửa một ngôi nhà mái tôn, vách gỗ dáng chừng của dân lao động. Lúc mấy anh em ở bảo tàng về đã thấy trưởng xe Luông ngồi trong nhà, ông chủ nhà ra tận xe mời Trang, Thọ, Trực vào nhà uống nước. Trong nhà ngoài ông già còn hai thanh niên và một cô con gái chừng mười bảy tuổi, theo ông chủ nhà giới thiệu thì một anh thanh niên và cô gái là con ông, anh thanh niên kia là bạn con trai và cả hai đều là thợ điện. Chắc Luông ngồi trong đó đã lâu nên không khí trong nhà khá cởi mở, chợt thanh niên con ông chủ hỏi:
 
  - Các anh đánh vào đây bằng đường nào?
 
  - Chúng tôi đi từ Huế vào theo quốc lộ Một! - Luông trả lời.
 
  - Nghĩa là các anh phải vượt qua đèo Hải Vân? - Người thanh niên tỏ vẻ nghi hoặc.
 
  - Cậu này là lái xe đấy! - Luông chỉ Trang - Cứ hỏi cậu ấy xem!
 
  - Thật thế không anh? - Anh ta quay sang Trang.
 
  - Thật chứ! - Trang gật đầu khẳng định.

  - Nhưng cái xe to và nặng thế kia thì làm sao qua nổi? ở trong này mỗi khi phải vượt qua đèo Hải Vân người ta đều sợ lắm, nhiều người chết ở đấy lắm rồi.
 
  - Thực ra cũng không đến nỗi nào, so với những con đèo trên Trường Sơn thì chưa thấm vào đâu. Ngay cả trên quốc lộ Một thôi đèo Hải Vân chỉ dài hơn chứ không hiểm trở bằng Đèo Ngang - Trang vẫn điềm đạm.