Hành trình đến Dinh Độc Lập

[dongadoan]

  - Các anh cũng qua cả Đèo Ngang? - Anh ta vẫn hỏi dồn.
 
  - Đương nhiên rồi! Nhưng phải công nhận phong cảnh cả hai con đèo đều tuyệt đẹp, một bên là núi cao, một bên là biển rộng, trên là mây bay, dưới là nước biếc; chẳng thế mà bà Huyện Thanh Quan làm được bài thơ hay thế! - Nhắc đến hai con đèo làm Trang nhớ đến bài thơ "Qua Đèo Ngang".
 
  - Anh biết bài thơ này à? - Anh ta hơi ngạc nhiên.
 
  - Tôi thuộc từ hồi còn đi học! Một bài thơ rất hay về nội dung, còn "niêm luật" của nó thì thật là mẫu mực - Rất tự nhiên Trang đọc bài thơ mà anh vốn thích:

  "Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà; Cỏ cây chen đá, lá chen hoa; Lom khom dưới núi tiều vài chú; Lác đác ven sông chợ mấy nhà; Nhớ nước đau lòng con cuốc cuốc; Thương nhà mỏi miệng cái gia gia; Dừng chân đứng lại: trời, non, nước; Một mảnh tình riêng ta với ta".
 
  - Hay quá! - Người thanh niên còn lại nãy giờ im lặng bỗng thốt lên - Chắc trước khi đi lính anh đã học Văn khoa?
 
  - Không! - Trang xấu hổ - Tôi mới chỉ học hết lớp mười, bằng lớp mười hai trong này ấy.
 
  - Sao anh lại biết bài thơ này?
 
  - Có gì đâu? Đây chỉ là một bài thơ trong chương trình môn văn ở trường phổ thông thôi mà! Ngoài ra thỉnh thoảng tôi cũng tìm đọc những gì mình thích.

  Ông chủ nhà cứ há hốc mồm ra nghe chuyện, có lẽ ông cảm thấy có rất nhiều cái khác nhau giữa những người lính giải phóng với các sắc lính mà ông từng biết.

  Ngay chiều hôm ấy ông chủ nhà thông báo: "Con trai ông và bạn của nó không phải là thợ điện mà là sĩ quan không quân, cả hai đều đã tu nghiệp ở Mỹ về, mấy hôm nay vẫn tá túc ở nhà đợi xem tình thế thế nào và trưa nay đã quyết định ra ủy ban quân quản để trình diện".

[dongadoan]

*

  Hai ngày sau, chắc là tình hình ở nội thành đã khá yên ổn nên đại đội Bốn được lệnh sang bán đảo Sơn Trà rồi ngay sau đó lại cơ động về căn cứ của sư đoàn Ba tại Khánh Sơn để củng cố mọi mặt chuẩn bị cho những trận chiến đấu tiếp theo.

  Vừa về đến Khánh Sơn đã thấy Phượng, Tráng, Bùi, Khoa, và mấy anh em ở hai xe 382, 389 ra đón. Cả hai pháo hai Khoái và Lực trông đồ dưới chân Động Truồi cũng đã được đón về đây. Mới xa nhau có một tuần mà đã có biết bao biến cố xảy ra làm cho người ta tưởng như đã xa nhau hàng tháng, hàng năm.

  Căn cứ sư đoàn Ba ngụy được xây dựng khá cơ bản trên một vùng đồi đất đỏ, những dãy nhà một tầng mái tôn xây ngay hàng thẳng lối làm nhà ở cho binh lính, còn những nhà xưởng ở đây thì thật tuyệt, cao ráo, rộng rãi, hàng chục chiếc xe tăng nằm lọt thỏm trong một ngôi nhà.

  Việc đầu tiên lữ đoàn tiến hành khi chuyển đến Khánh Sơn là tổ chức lại cho phù hợp với điều kiện chiến đấu sau này. Theo đó đại đội Bốn phải chia tay người anh em cùng tiểu đoàn là đại đội Ba để về tiểu đoàn Một - tiểu đoàn xe chiến đấu xung kích. Cuộc chia tay khá bịn rịn bởi dù sao cũng đã gắn bó với nhau suốt những năm tháng gian khổ nhất ở chiến trường Trị Thiên Huế, tiểu đoàn Bốn được bổ sung một đại đội xe bọc thép và sẽ cùng tiểu đoàn Năm - một đơn vị lữ đoàn 203 mới tiếp nhận của quân khu Năm hình thành hai tiểu đoàn tăng thiết giáp bơi nước của lữ đoàn.

  Về Khánh Sơn ngày hôm trước thì hôm sau đại đội họp tổng kết chiến dịch Huế - Đà Nẵng, chủ nhiệm chính trị lữ đoàn Lê Minh thay mặt Đảng ủy chỉ huy lữ đoàn xuống dự. Sau phần báo cáo chung của ban chỉ huy đại đội là rút kinh nghiệm, có mấy ý kiến đều phàn nàn về công tác bảo đảm cơ động - giá như hai cây cầu Phú Bài và Thừa Lưu được khắc phục kịp thời thì đại đội đã hoàn thành nhiệm vụ được tốt hơn, sớm hơn. Đến phần bình xét khen thưởng, tất cả số lái xe và gần hết số cán bộ chiến sĩ tham gia đánh Huế và Đà Nẵng đều được đề nghị thưởng huân chương các loại.

  Chủ nhiệm chính trị Lê Minh phát biểu sau cùng, ông nhiệt liệt biểu dương tinh thần chủ động khắc phục khó khăn của đại đội Bốn nên đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao trong cả chiến dịch, đặc biệt đã góp phần to lớn trong chiến dịch giải phóng Huế, bắt tù binh thu chiến lợi phẩm ở Thuận An. Sau đó ông truyền đạt nội dung bức điện của Đại tướng Tổng tư lệnh: "Thần tốc, thần tốc hơn nữa; táo bạo, táo bạo hơn nữa…". Khí thế trong đại đội lên cao hừng hực. Cuối cùng ông kết luận:
 
  - Thực hiện khẩu hiệu "thần tốc" lữ đoàn ta sẽ cùng quân đoàn hành quân theo trục đường Một vào giải phóng những tỉnh còn lại của miền Nam, quãng đường dài hàng nghìn cây số. Vì vậy riêng đối với đại đội Bốn là đơn vị xe cũ nhất thì đồng chí lái xe nào đưa được xe đến tham gia trận đánh cuối cùng sẽ được tặng một huân chương.

  Cả đại đội vỗ tay rào rào.

[dongadoan]

*

  Biết chặng đường hành quân sắp tới dài cả nghìn cây số nên cánh lái xe đại đội Bốn rất lo lắng về tình trạng kỹ thuật của xe. So với những cái T54B mới cứng của tiểu đoàn Hai và hai đại đội trong cùng tiểu đoàn này thì 6 cái T59 đã vào chiến trường từ năm bảy mốt của bọn hắn chỉ đáng là đống sắt vụn, cái nào cái ấy cóc cáy, mốc thếch bụi đường và khói đạn, cả đại đội không còn một cái lá chắn bùn nào nguyên vẹn… Vì vậy cả bọn tập trung làm thật đầy đủ các nội dung bảo dưỡng cấp hai theo quy định, ngoài ra còn làm thêm một số nội dung nữa mà chúng thấy cần thiết - đặc biệt là đối với hệ thống điều khiển và vận hành. Ở xe 380 còn mệt hơn vì thiếu người, công việc đang ngập đầu ngập cổ thì đại đội lại điều mất pháo hai Trực đi - nó được điều về xe 381 và "lên chức" pháo thủ, trong khi đó người thay thế chưa thấy tăm hơi đâu. Đã thế Luông lại suốt ngày họp hành, Thọ thì vừa tranh thủ bảo dưỡng vũ khí vừa cơm nước nên chỉ có một mình Trang lúi húi ngoài xe suốt hai ngày nay. Mà sao thời tiết kiểu gì không biết - giữa mùa xuân lại oi bức đến thế.

  Đang chúi mũi vào buồng truyền động Trang bỗng giật mình vì có tiếng ai đó gõ gõ vào thùng dầu ngoài, chẳng buồn ngẩng mặt lên nó gắt:
 
  - Rỗi rãi thì đi chỗ khác chơi! Đang bận tối mắt tối mũi lại còn đến quấy!

  Im lặng một lát thì một giọng nói rất nhẹ nhàng cất lên:
 
  - Này! Cho tôi hỏi thăm một tý!

  Trang ngẩng bộ mặt nhem nhuốc của mình lên, trước mắt nó là một thân hình lẻo khoẻo khoác trên vai cái ba lô lép kẹp, và một cây đàn ghi ta cũ đã bong tróc nhiều chỗ, nó hất hàm:
 
  - Hỏi gì hỏi nhanh đi!
 
  - Đây là xe 380 do anh Luông làm trưởng xe phải không?
 
  - Phải! Có việc gì thế? - Trang hỏi trong khi tay vẫn nhoay nhoáy làm việc.
 
  - Tôi là Duyệt, được điều về xe này làm pháo hai.

  Trang hơi ngỡ ngàng, pháo hai gì mà người ngợm lại thế kia. Trong mỗi xe tăng thì đó là một trong hai vị trí mà công việc nặng nhọc nhất: cái buồng chiến đấu thì hẹp vanh vanh, mỗi viên đạn nặng hơn ba mươi cân người như thế kia thì làm ăn sao được. Hơi thất vọng về thành viên mới của xe Trang buông thõng:
 
  - Thế à!
 
  - Anh Luông có nhà không? - Vẫn cái giọng mềm mỏng ấy.
 
  - Ông ấy đi họp chi bộ, còn tôi là Trang lái xe. Thôi được rồi! Ông cất ba lô lên xe rồi lau mấy khẩu súng đi.

  Duyệt đặt cái ba lô và cây đàn lên xe, anh nhún mình nhảy lên xe rất nhẹ nhàng, chỉ một loáng sau đã lau và lắp đâu vào đấy khẩu 12,7 ly và hai khẩu đại liên. Trang lại một lần nữa ngỡ ngàng: "Tay này cũng được đấy chứ" - Anh nghĩ bụng. Đến bữa trưa thì cả xe đã thân thiện với nhau - Người mới đến là Nguyễn Kim Duyệt, dân Hà Nội gốc, nguyên sinh viên Đại học Nông nghiệp 1.

[dongadoan]

*

  Ngày 6 tháng 4, tiểu đoàn Bốn và tiểu đoàn Năm lên đường, đó là hai tiểu đoàn tăng thiết giáp hạng nhẹ, được sử dụng làm phân đội phái đi trước của quân đoàn, có nhiệm vụ đánh địch, mở đường cho cánh quân duyên hải.

  Ngày 10 tháng 4 các đơn vị còn lại của lữ đoàn mới xuất phát. Cuộc xuất quân khí thế lắm, xe nào xe nấy đều có hai chữ "thần tốc" trên tháp pháo. Ra đến đường Một, gần năm chục chiếc xe tăng hạng trung nối đuôi nhau chạy trông thật hùng dũng. Tất cả mọi phương tiện đang lưu thông trên đường đều dạt hẳn về một bên nhường đường, bà con hai bên đường vẫy tay chào mừng thật là thân thiện.

  Cái khí thế hừng hực ấy kéo dài chưa được bao lâu thì bị giội ngay một gáo nước lạnh: hai nhịp cầu Câu Lâu bị phá mới được lắp tạm bằng "cầu Mỹ" không đủ tải cho xe tăng qua.

  Để đảm bảo cho xe tăng vượt sông Thu Bồn công binh quân đoàn bố trí một bến phà dã chiến ngay bên cạnh cầu. Con sông Thu Bồn mùa nước cạn có một cái cù lao nằm ở giữa, phà phải chạy vòng qua nên mất gần hai tiếng đồng hồ chiếc xe tăng đầu tiên mới đến bờ bên kia. Trên bờ cả hai tiểu đoàn xe tăng nằm vạ vật dưới cái nắng mùa khô xứ Quảng. Lữ đoàn phó Dương Xuân Tụ phụ trách hành quân đi đi lại lại, miệng gầm gừ như con hổ bị nhốt trong cũi:
 
  - Không biết các ông ấy làm ăn thế nào? Đã hiệp đồng như đinh đóng cột rồi mà có mỗi cái phà con con, hai tiếng một xe thì bao giờ mới qua hết được sông.

  Bên trinh sát của quân đoàn cho biết về phía thượng lưu gần chục cây số cũng có một cây cầu bê tông. Như bắt được vàng Tụ lệnh cho cả đoàn xe tăng ngay lập tức hành quân đến đó. Nhưng chạy đến nơi rồi lại đâm thất vọng, cây cầu tuy là bê tông nhưng quá mảnh dẻ, chiều rộng mặt cầu không bằng chiều rộng thân xe nhưng vì hai bên không có lan can nên vẫn có thể qua được. Với vẻ không tin tưởng lắm lữ phó Tụ lệnh cho một xe của đại đội Một đi thử.

  Hàng trăm cặp mắt trên bờ dõi theo từng vòng lăn xích của chiếc xe tăng trên cầu. Nó đã qua được một phần ba, ai cũng khấp khởi chắc là qua được thì "ịch" một cái: một nhịp cầu sập một đầu xuống sông, cái xe tăng chìm gần hết trong làn nước xanh ngăn ngắt chỉ thò mỗi nòng pháo lên như một cánh tay kêu cứu. Chẳng thể làm gì hơn cả đoàn xe tăng lại lầm lũi quay lại cầu Câu Lâu chờ phà.

  Gần hết ngày 11 tháng 4 hai tiểu đoàn mới qua sông hết, đại đội Bốn là những người qua sông cuối cùng.

[dongadoan]

*

  Như muốn cướp lại thời gian đã mất, qua được sông là những con chiến mã lại phóng hết tốc lực trên đường, con đường quốc lộ Một làm theo công nghệ Mỹ tuy không bị những băng xích xe tăng cày nát nhưng cũng hằn lên hai vệt trắng nhờ. Cuộc hành quân thần tốc bị khựng lại cũng vì một cây cầu - cầu Mộ Đức.

  Cũng giống như cầu Câu Lâu - cầu Mộ Đức bị đánh sập một nhịp và cũng được bắc lại bằng cầu Mỹ, đây là loại cầu dã chiến được ghép lại với nhau bởi các khung thép và chỉ có trọng tải 8 tấn nên không đủ tải cho xe tăng qua. Công binh quân đoàn đang tập trung làm ngầm ở phía hạ lưu và xe tăng lại phải nằm chờ; tiểu đoàn trưởng Ngô Văn Nhỡ cho các đại đội dạt vào bên đường lợi dụng bóng cây tránh nắng.

  Mộ Đức là một vùng quê có truyền thống cách mạng từ lâu đời, nghe tin hôm nay có một tiểu đoàn xe tăng hành quân qua nghỉ lại Hội mẹ chiến sĩ tổ chức đến uý lạo và khao quân. Tiểu đoàn thông báo trưa nay các đơn vị không phải nấu cơm mà sẽ ăn cơm tập trung từng đại đội.

  Gần trưa, ba chiếc xe lam chở cơm và thức ăn đến vị trí tập trung của ba đại đội. Đến với đại đội Bốn là hai bà má đã ngoài sáu mươi, dáng người nhỏ thó nhưng còn khá khoẻ mạnh. Dưới cái nắng trưa gay gắt hai má xăng xái chia cơm, thức ăn vào những bộ xoong chậu quân nhu do các xe mang tới. Thức ăn các má chuẩn bị để khao quân hôm nay gồm cá biển kho, canh chua cá lóc và rất nhiều rau sống - cái thứ rau sống của người Quảng Ngãi cũng thật lạ - đó là một hỗn hợp của rất nhiều thứ: rau muống chẻ, rau má, rau diếp cá, ruột cây chuối thái mỏng và đặc biệt nhất là có cả những lát mỏng mít xanh… Sau gần một tháng quanh đi quẩn lại với lương khô, thịt hộp nay trông thấy canh chua và rau sống tên nào tên ấy cứ nuốt nước bọt ừng ực, chỉ đợi chính trị viên cảm ơn các má vài câu và phát lệnh bắt đầu là lao vào ăn như "rồng cuốn". Tích cực nhất phải kể đến Sáu Bùi, nó phồng mang trợn mắt lèn từng cuộn rau to đùng vào cái miệng rộng hoác, ai hỏi có ngon không cũng chẳng trả lời được, đầu thì gật mà miệng vẫn nhai rau ráu.

  Nhìn lũ lính trẻ ăn ào ào như người đói khát lâu ngày, hai má bỗng bật khóc hu hu. Lúc đầu chỉ là những tiếng nấc nhỏ nhưng sau chắc không giữ được các má khóc như mưa như gió. Đang mở hết tốc độ ăn cả lũ bỗng dừng cấp tốc tròn mắt nhìn nhau, Thận và Toàn vội chạy lại bên hai má, cả hai không biết vì lẽ gì mà các má khóc dữ như vậy nên hết sức lúng túng. Toàn ấp úng:
 
  - Má… má… làm sao vậy? Chúng con có gì không phải thì bảo chúng con!

[dongadoan]

  Hai má vẫn khóc nhưng không còn khóc to nữa, một má cất cái giọng Quảng Ngãi vốn đã khó nghe nay lại càng khó nghe trong cơn khóc:
 
  - Mồ tổ tụi bay! Một tiểu đoàn mà chỉ có từng này người thôi sao?
 
  - Vâng! Chúng con chỉ có bấy nhiêu thôi! - Toàn vội trả lời.

  Hai má lại oà lên khóc. Xúm lại bên hai má bây giờ không chỉ có Toàn và Thận mà cả hàng chục gương mặt trẻ, đứa nào đứa nấy cứ ngỡ mình mắc lỗi gì. Bỗng hai má ngừng khóc và bật cười, cả lũ lại càng ngạc nhiên. Nhìn những bộ mặt ngây hết cả ra hai má vừa cười vừa giải thích:
 
  - Nghe nói bọn bay có cả một tiểu đoàn, các má tưởng bọn bay đông lắm. Hội các má chỉ có ít tiền nên phải mua cá, mua rau để đãi tụi bay. Biết tụi bay chỉ có bấy nhiêu người thì các má đã thịt một con heo để chúng bay ăn chứ tội gì để tụi bay phải ăn khổ thế này!
 
  - Trời ơi! Thế mà má làm chúng con hết hồn! - Toàn cười hết cỡ - Chúng con ăn thế này là ngon lắm rồi, má cứ xem xem, mâm nào cũng gần hết rồi đấy!
 
  - Ngon thiệt không? - Một má nghiêm giọng hỏi.
 
  - Ngon thiệt mà! Chúng con đi như thế này mấy chục ngày rồi, ngày nào cũng lương khô, thịt hộp nên chỉ thèm rau thôi! - Thận chen vào giải thích.
 
  - Thế thì còn nhiều lắm! Tụi bay cứ ăn đi, các má về lấy thêm.

  Chiếc xe lam lại chạy thêm một chuyến nữa về lấy rau, mâm nào lại về mâm ấy tiếp tục cuộc chiến đấu còn đang dang dở. Hai má ngồi nhai trầu bỏm bẻm nhìn đám lính trẻ đang nhồm nhoàm nhai, vẻ mặt đầy mãn nguyện.

[dongadoan]

*

  Cơm nước xong xuôi thì bên công binh báo đã làm xong ngầm, lữ phó Tụ quyết định cho một xe xuống đi thử. Chiếc xe đã qua gần hết ngầm thì chết máy, nước vào động cơ đành nằm lại giữa sông. Để nó nằm đấy thì công binh không làm tiếp được, ông Tụ cho nối cáp vào để kéo xe lên và lệnh cho "xê Mười Một" khẩn trương khắc phục.

  Nhìn những đoàn ô tô vẫn nối đuôi nhau qua cầu lữ phó Tụ càng sốt ruột, ông biết chắc chắn rằng cái ngầm này muốn để cho xe tăng qua được còn tốn nhiều công lắm, có nhanh thì cũng hết đêm nay mới xong. Lững thững đến sát đoạn cầu Mỹ bắc tạm ông thấy mỗi chiếc xe ô tô qua cây cầu tạm chỉ hơi võng xuống một tý, các chốt nối của cầu đều bằng những đoạn thép to gần bằng cổ chân nên khá chắc chắn. Một ý nghĩ táo bạo bỗng nảy ra trong óc ông: "với kết cấu như thế này có thể cho xe tăng qua được!". Nghĩ là làm, Tụ cho gọi Thận lên:
 
  - Xe 389 vẫn đi cùng đấy phải không?
 
  - Vâng ạ! - Thận trả lời mà vẫn chưa hiểu tại sao.
 
  - Anh gọi nó lên đây cho tôi.
 
  - Để làm gì lữ phó? - Thận vẫn chưa hiểu.
 
  - Thì để nó đi thử cái xem sao!

  Thận đã hiểu ra: "Xe 389 là cái xe bị mảnh bom chém vào nòng pháo, các chuyên gia về vũ khí đều cho rằng nếu xe này mà bắn pháo thì nòng có thể bị gãy ở chỗ đó, vừa rồi trong chiến dịch Huế - Đà Nẵng nó lại bị kẹt lại sau xe 382 ở Đường 73 nên chưa biết thực hư thế nào. Khi vào đến Đà Nẵng lữ đoàn vẫn quyết định cho đi, đến đâu hay đến đấy. Còn hôm nay chắc ông Tụ muốn thí tốt đây".

  Thận chạy về chỗ đại đội nghỉ chân, anh bảo Tráng:
 
  - Cậu cho xe lên đầu cầu gặp lữ phó Tụ!

[dongadoan]

  Lái xe Nghị đang lơ mơ ngủ bị dựng dậy, mắt nhắm mắt mở nó đánh xe lên đầu cầu. Lữ phó Tụ đã đứng đó đợi, ông gọi Tráng và Nghị lên:
 
  - Bây giờ các cậu trên xe xuống hết, chỉ một mình lái xe ở lại trên xe - Ông quay sang hỏi Nghị - Cậu có biết bơi không?
 
  - Tôi bơi tốt! - Nghị trả lời.
 
  - Vậy thì thế này nhé: cậu sẽ lái thử cái xe này qua cầu, cứ bình tĩnh, đi chân dầu thật êm, trước khi vào cầu phải căn hướng cho chính xác, đã vào cầu tạm rồi tuyệt đối không chuyển hướng nữa; nếu không may rơi xuống sông thì cứ bình tĩnh đợi cho nước tràn đầy vào xe thì bơi ra. Rõ chưa? - Ông nhìn như xoáy vào mắt Nghị.
 
  - Rõ rồi ạ! - Nghị gật đầu ra ý hiểu.
 
  - Nào, bắt đầu nhé!

  Tráng gọi Trung, Thành xuống rồi đi bộ vượt sang bên kia cầu, Nghị vào xe nổ máy, Tụ cho người chặn xe hai đầu cầu lại rồi trực tiếp chỉ huy xe. Nghị cũng thấy hơi căng thẳng nhưng nó tặc lưỡi: "cùng lắm thì rơi xuống sông". Nghĩ vậy rồi nó thấy vững dạ hơn và nổ máy đưa xe vào cầu theo tín hiệu của lữ phó.

  Quân lính hai tiểu đoàn, rồi đám công binh và người từ những chiếc xe bị chặn hai đầu cầu cùng dán mắt vào từng động tĩnh của xe 389.
Nó đã vào phần cầu chưa bị sập…, rồi nó từ từ bò lên nhịp cầu tạm…, những khung sắt nghiến rào rạo và oằn xuống. Nghị vẫn giữ chân dầu thật êm. Chiếc xe đã bám được băng xích vào mố cầu bên này rồi qua hẳn, nhịp cầu tạm lại vồng lên như cũ, tiếng vỗ tay lộp độp nổi lên.

  Lữ phó Tụ quay lại nhắc hai tiểu đoàn trưởng:
 
  - Về nhắc anh em lái xe: đi qua cầu phải thật nhẹ nhàng, không được chuyển hướng. Giao các anh đứng đây điều hành cho từng xe qua một, rõ chưa?
 
  - Rõ! - Hai tiểu đoàn trưởng mặt tươi hơn hớn trả lời.
 
  - Từ nay gặp cầu Mỹ cứ thế mà qua nhé! - Tụ cười hóm hỉnh, tất cả những người có mặt cùng cười theo.

  Chỉ hai mươi phút sau hai tiểu đoàn xe tăng đã qua hết cầu.

[dongadoan]

*

  Đường tốt, cầu sập đã có giải pháp nên tốc độ hành quân được đẩy lên rất cao. Thực ra hành quân như thế này chỉ cánh lái xe là vất vả, còn các thành phần khác đều tranh thủ nghỉ ngơi được - kể cả trưởng xe.

  Con đường thiên lý cứ trải dài trước mắt, hết ngày lại đêm, hết đêm lại ngày, cứ vài chục cây lại nghỉ một chặng - tiếp nhiên liệu, ăn uống, nghỉ ngơi, kiểm tra kỹ thuật… Mấy tên lái xe có dịp gặp nhau lại đùa: "Không nhớ hôm qua, hôm kia mình ngủ vào lúc nào nhỉ?".

  Đại đội Bốn là đơn vị đi cuối trong đội hình hành quân của lữ đoàn, trong đại đội thì xe 380 lại đi cuối cùng thành ra con "tuấn mã sứt môi" trở thành xe đi "chặn hậu". Ngay từ khi xuất phát từ Đà Nẵng Trang đã bảo Phượng và Luông:
 
  - Các anh cứ yên tâm mà ngủ đi! Đường sá thế này sẽ chẳng có chuyện gì xảy ra đâu!

  Quả có thế thật, với trình độ của đội ngũ lái xe trong đại đội thì điều kiện đường sá thế này chả có gì đáng lo cả, song cái mà đại đội phó Phượng lo nhất là tình trạng kỹ thuật của xe cộ. Sáu chiếc xe của đại đội anh là sáu chiếc T59 đã vào chiến trường từ năm bảy mốt, lại phải hành quân vượt Trường Sơn vào Tây Huế trong điều kiện độc lập. Những năm hoà bình sau Hiệp định Pa-ri cũng không được củng cố một cách cơ bản nên khó có thể tránh khỏi các sự cố trên chặng đường hành quân hàng nghìn cây số lần này. Dụng ý của anh lần này bố trí xe 380 chạy cuối đội hình là vì anh tin vào tình trạng kỹ thuật của nó, lại tin vào khả năng của Trang có thể giúp anh nhanh chóng khắc phục những hỏng hóc thông thường của các xe trong đại đội. Mấy năm làm trợ lý kỹ thuật tiểu đoàn và hơn hai năm làm đại đội phó kỹ thuật đại đội Bốn này anh đã hiểu tính nết, khả năng của từng xe cũng như của từng lái xe trong đại đội. Suốt từ hôm bắt đầu đi từ A Lưới, nhìn cánh lái xe lúc nào cũng tất bật, vất vưởng, mặt mũi hốc hác, hai mắt thâm quầng anh thương lắm nhưng chẳng biết làm thế nào, chỉ thỉnh thoảng nhảy vào lái đỡ chúng nó một đoạn.

[dongadoan]

*

  Cái lo của Phượng không phải vô căn cứ, mới vào đến Bình Định xe 381 đã giở chứng đầu tiên - nó bị vỡ ống dầu. May mà Hùng kịp thời phát hiện ra chứ không chỉ chạy thêm vài phút nữa là "đi" luôn cái động cơ, mà đang hành quân thế này bị cháy động cơ chỉ có bỏ lại đấy cho bộ phận "thu dung" của "xê Mười Một". Xe 380 phải dừng lại để cùng khắc phục.

  Đoạn đường này chạy ngay gần biển, hai bên đường toàn dừa. Xe vừa mới dừng Duyệt đã tranh thủ dân vận được mấy quả dừa tuy không to nhưng ngọt lịm. Từ xe 381 về Trang thấy Thọ đang nói chuyện rất thân mật với một trung niên có nước da đen bóng, nó chui vào buồng lái định tranh thủ ngủ một giấc thì Thọ chui vào theo và thì thầm:
 
  - Nó gạ đổi dầu lấy cá, có đổi không?

  Trang hơi ngại vì dù sao nhiên liệu cũng rất quan trọng nhưng nhớ đến bữa cá các má đãi ở Mộ Đức lại thấy thèm, anh gật:
 
  - Cứ đổi đi! Dầu thì thiếu đếch gì, lấy ngay ở tổ ngoài ấy.
 
  - Mày cứ ngủ đi để tao lấy cho - Thọ lục hòm dụng cụ lấy cờ lê tháo dầu.
 
  - Nhưng nhớ kin kín một tý, đừng để ai trông thấy - Trang dặn với theo.

  Lúc sửa xong xe 381, vừa về xe Phượng đã phát hiện ra ngay:
 
  - Cá mú ở đâu mà tanh thế?

  Thọ tỉnh bơ:
 
  - Em với thằng Duyệt vừa dân vận được một ít - Thọ chỉ cái thùng 10 lít gần đầy cá nục - dân ở đây quý bộ đội lắm.
 
  - Thế à! Trưa nay nhớ chia cho các xe kia ăn với! Còn bây giờ phải tăng tốc để đuổi đội hình Trang nhé!

*

  Cuộc hành quân từ đấy diễn ra khá suôn sẻ, những sự cố kỹ thuật xảy ra cũng tương đối đơn giản và được khắc phục kịp thời. Đã qua hết đất Bình Định, Phú Yên, Khánh Hoà mà chưa có xe nào bị rớt lại. Cả một miền duyên hải đã trôi qua dưới hai băng xích, biết bao địa danh cảnh đẹp mê hồn như Đại Lãnh, Cam Ranh, Nha Trang, Mũi Né… mà nào có được dừng lại để thưởng thức, chỉ có "sáng kiến" đổi dầu lấy cá được áp dụng luôn nên bữa nào cũng có cá ăn.

  Đêm qua Phan Rang trời sáng trăng vằng vặc, những ngọn Tháp Chàm trầm mặc và đầy huyền bí dưới trăng cũng không che lấp được những dấu tích của một trận đánh vô cùng ác liệt đã diễn ra trước đó mấy ngày: nhiều hố bom trúng giữa mặt đường vẫn chưa kịp lấp, đó đây rải rác xác lính ngụy chết chưa được chôn cất đã bắt đầu bốc mùi, những chiếc xe tăng cả của địch và ta cháy ngổn ngang.... Nghe nói tiểu đoàn Bốn, tiểu đoàn Năm đã đánh nhau ở đây dữ dội lắm, có mấy xe bị cháy và Cát "thợ săn" đã hy sinh - nó mới chuyển sang đại đội Ba hồi đầu năm. Nghe tin Cát chết ai cũng thương, cái thằng vừa chịu khó lại hiền như đất, ai trêu chọc gì cũng chỉ nhe răng cười, cứ vài hôm lại lầm lũi một mình vác súng vào rừng đi săn, thú rừng cũng bắn mà lợn nhà cũng bắn…

  Nhìn quang cảnh khốc liệt của chiến trường ai cũng hiểu sẽ chẳng dễ dàng gì trong cuộc chiến đấu sắp tới, kẻ địch đã cùng đường và ai biết được chúng sẽ giở những ngón đòn hiểm độc nào nữa đây để đối phó với họ.