Sóng chìm

[LuuHuongSoai]

Hình như ông Tư rõ được tâm trạng phấn khích nơi người con trai, ông quay qua và hỏi:
- Con và Lý... Có phải hai đứa đã quyết định điều gì phải không?
- Chúng con còn trẻ mà, ba.
- Bằng tuổi con, ba đã rước má về... Tội nghiệp, đã mấy chục năm mà ba chưa mang lại cho má một ngày vui trọn vẹn...
- Ba! - Thanh quay qua, làm một động tác như thể muốn biểu hiện tình cảm của mình rồi nũng nịu vòng tay ôm lấy ông Tư như thời thơ bé...
Ông Tư nhè nhẹ vỗ vỗ lên bàn tay người con trai đang đặt qua ngực mình, và im lặng. Thanh cũng nằm yên. Lâu nay như thể có một thoả thuận ngầm, mỗi lần gặp nhau hai ba con thường cố tình né tránh nhắc đến chuyện má, chuyện thằng Thành, mặc dù hai người ấy luôn là nỗi đau đáu túc trực nơi họ. Không ai muốn nỗi khắc khoải canh cánh loang ngấm vào người khác. Tình thương, nỗi nhớ gắng nén lại trong lòng. Thỉnh thoảng lắm Thanh buột miệng hỏi: “Hôm rồi lên Hà Nội, ba có nhận được tin tức gì từ Ban Thống nhất trung ương?”. Và khi thấy ông tư lự, khuôn mặt biểu hiện sự thất vọng, anh rõ mọi thông tin về gia đình, làng xã vẫn là chiếc hũ nút kín, vội lảng nhanh sang chuyện khác. Anh kể về những lần ra khơi, những điều kỳ lạ nhìn thấy mỗi khi đi trên biển. Anh nói hồ hởi, say sưa. Ông Tư nghe, cũng hiểu rằng con trai đang cố làm cho mình vui, cố quên những cảnh trớ trêu vô lý trong gia đình...
Những lúc nhàn rỗi một mình, ông thường lu lơ tự vấn về những quyết định cách đây đã cả chục năm. Thời ấy nếu ông không để thằng con lớn đi theo ra Bắc, hai anh em ở lại quê nhà chẳng rõ bà Tư có vui hơn? Rồi ông tự giải thích rằng người mẹ nào muốn xa con, có hai anh em nó quấn quýt nhất định vợ ông đỡ cô quạnh, nhưng bà sẽ áy náy lắm, và canh cánh lo cho ông ở ngoài này trơ trọi một mình và bởi vậy lại chẳng yên tâm, còn khổ hơn. Tính bà ông rõ, có lúc nào nghĩ đến bản thân mình. Được chăm sóc, hi sinh cho chồng con và nhìn thấy chồng con vui là mãn nguyện hạnh phúc rồi. Bà sinh ra như thể để lo cho người khác. Trước đây khi ông có dịp tạt qua nhà, mỗi lần ra đi, bà lại len lén dúi vào túi áo, túi quần những đồng bạc hiếm hoi mà ông biết bà kiếm được rất chật vật. Một thân một mình nuôi hai đứa con dại khờ đang ở tuổi lớn, thỉnh thoảng còn trách nhiệm với ông bà ngoại, cuộc sống đâu dễ chịu. Nhưng nếu từ chối, ông rõ bà sẽ buồn, và tủi thân... Những ngày chui nhủi trong cứ hoặc rỗi rãi trước giờ công đồn, nghĩ đến bà ông nao nao niềm tự hào. Số ông thật may mắn. Chắc trời thương tình nên đã công bằng ban cho điều hạnh phúc. Ba má mất sớm, thân cô thế cô, ngỡ rằng cuộc đời sẽ đơn chiếc trôi dạt vô định. Ai dè ông đã gặp bà và được bà thương. Bà chính là báu vật vùng núi Đá Bia ban tặng cho kẻ côi cút này... Hai đứa con trai được sinh ra sau đấy, một mình bà nuôi, bà dưỡng. Ông như khách, thỉnh thoảng đáo qua ăn rình bữa cơm, ngủ nhờ một tối rồi lại đi. Có lần biền biệt nửa năm mới về. Chuyện nhà, chuyện con cái khoán trắng cả cho vợ. Bà Tư không lấy thế làm phiền lòng, nếu có chút ái ngại băn khoăn thì đó là nỗi lo cho chồng. Bà thường xa xôi: “Mũi tên hòn đạn không kiêng dè ai nghe. Ông cẩn thận kẻo rồi hai đứa nhỏ lại thiếu ba”. Ông đùa: “Thế còn má sắp nhỏ?”. “Tôi không là đàn bà? Ông có làm sao tôi thù đó.” Và ông đã chẳng làm sao cho tới lúc hoà bình. Những ngày sau khi nghe tin đình chiến, ông hí hởn nở từng khúc ruột, ngỡ rồi sẽ được sống bên bà, có điều kiện bù đắp lại những gì thiếu hẫng thời gian qua, ai dè hoàn cảnh éo le tạo ra sự cách biệt còn xa ngái hơn. Trước đây, chí ít nửa năm, ông cũng có thể về thăm nhà một lần, còn bây giờ, đằng đẵng hơn mười năm mà một thoáng đồn thổi vu vơ về vợ con cũng không. Mọi thông tin như mặt nước ao thu đóng băng phẳng lờ, không một gợn toả, một tín hiệu... Khi chia tay, thằng Thanh chỉ trên mười tuổi, lúc này con nó đã trở thành một sĩ quan chỉ huy tàu mà tin tức về má, về em cứ bằn bặt, mu mơ như nhìn vào sương mù khi động biển...

[LuuHuongSoai]

... Thanh nằm im, sung sướng và mãn nguyện đón nhận tình cảm ba mình trong nhịp đập khe khẽ của bàn tay ông... Trời ơi, giá chi Thanh được khoe với ba rằng, ba ơi con sắp về quê, con được lệnh đưa tàu vào Vũng Rô; và rất có thể con sẽ gặp má, gặp lại em Thành, hoặc ít ra cũng biết chính xác tin về hai người... Thanh như muốn la to lên, trong lòng chộn rộn không yên... Cái làng Cát kề khít con sông Thạch Bàn quanh năm nước leo lẻo ấy dẫu xa mười năm, hai mươi năm thì những ấn tượng về nó vẫn chẳng bao giờ có thể quên. Những con đường quanh co lầm cát. Hàng phi lao ven bãi tơi tả, thân ưỡn cong chịu đựng khi những cơn gió từ biển ào ạt thốc vào. Và những bước chân trần to bè nặng chịch bước hối hả mỗi lần thuyền đi khơi về. Tiếng lách nhách trả giá. Và ào ạt tiếng sóng đập ầm ào vào bờ mỗi lần chuyển trời... Chênh chếch giữa xóm cuối làng Cát là ngôi nhà lợp lá dừa nước tuềng toàng gió thốc vào bên này để ào ào thổi sang bên kia. Ngôi nhà đã được ba con Thanh chằm vá lại trước khi lên đường ra Bắc. Chẳng rõ ngôi nhà đã được thay mái mới để mỗi lần mưa xuống má khỏi mất ngủ, đỡ hao sức? Em Thành là gã trai tháo vát lanh lợi, nhất định biết xoay trở không chịu để má khổ. Nó vốn là đứa trẻ ngoan, biết thương má. Nhiều người trong làng bảo rằng nhà Tư Đởn có thằng con thứ hai khôn trước tuổi. Nhỏ người nhưng lanh ý. Ao chuôm nào trong làng sẵn ếch cá nó rành hết, đã ném câu xuống là trưa đó có thứ xâu về. Mỗi lần thuyền bà con trong làng đi biển cập bãi, thằng Thành hấp hổi lần ra, xăng xở giúp việc dỡ cá xuống thuyền, mó tay vào cùng chọn lựa ra từng loại, việc người mà xăng xở y như việc của mình, thậm chí còn nỏ mồm lanh chanh bàn góp nên thế này, nên thế nọ như ông cụ non. Nhưng những điều nó nói phần lớn là đúng, bởi vậy ai cũng quý. Khi ở bãi biển về bao giờ trên tay cũng lủng lỉnh, lúc vài ba con cá, lúc mớ tôm vụn. Những việc đại loại như vậy thằng em ăn đứt thằng anh. Ông bà ngoại vẫn bảo thằng Thành lấy hết khôn của thằng Thanh rồi.
Hồi má lần lên núi Bia kiếm củi về chẳng may gặp mưa bị cảm, nóng ly bì, Thanh sợ cuống cuồng, hết chạy vào lại chạy ra, chẳng biết làm gì, chỉ thỉnh thoảng hỏi: má ăn cháo nghe; nhưng thằng em khác hẳn, nó lần sang nhà ông Năm Bào kể lại mọi sự rồi khi được ông Năm hướng dẫn, nó tuông về, tìm tóc rối chấm vào nước gừng miết mạnh lên lưng má, lại ngồi trên giường sai anh ra vườn kiếm lá nhọ nồi nghiền lấy nước để má uống. Hôm sau má khỏi...

[LuuHuongSoai]

Thằng Thành là đứa khá láu, lũ trẻ trong làng kể cả những tên nổi danh ngổ ngáo hay chơi trội như Ba Hoàng chẳng dễ gì có thể bắt nạt được. Nó vừa khôn khéo vừa nghĩ ra nhiều chiêu nghịch ngầm khiến bọn trẻ phải nể phục, trờn trợn, kiêng dè... Một lần Ba Hoàng rủ mấy đứa bạn ra sông Thạch Bàn tắm, cậy thế to con, nó ngầm chơi thằng Thành một vố. Biết Thành đang tập bơi ở khúc sông cạnh đó, Ba Hoàng liền nháy bọn trẻ, rồi cả lũ lặn sâu xuống, mò tìm cẳng thằng Thành kéo tuột xuống. Bơi kém, lại thân cô thế cô nên hôm ấy thằng Thành bị bữa no nước. Nó uất lắm, nhưng không hề hé răng nói lại, hay chửi rủa mắng mỏ nửa lời, nó nhẫn nhịn lên bờ mặc quần áo và tỏ ra không có chuyện gì xảy ra, im nín như hạt thóc lẳng lặng ra về. Nhưng trong đầu Thành đã nhanh chóng nảy sinh kế hoạch trả thù. Biết bọn Ba Hoàng tối đó rủ nhau ra bãi dương chơi trò đánh trận giả, thằng Thành liền kiếm chiếc nồi đất cũ, đổ nước giải và tro bẩn vào rồi trèo lên treo hờ nơi cành khế trước ngõ nhà ông Năm, sau đấy dong một sợi dây buộc vào hòn đá nhỏ nơi mặt đường tạo thành cái bẫy, chạm nhẹ vào là sập. Thằng Thành phục đấy vì biết chắc bọn Ba Hoàng đi chơi về thể nào cũng qua ngõ nhà Năm Bào. Đêm ấy đã khuya, quả Ba Hoàng dẫn lũ bạn từ bãi dương ngất nghện đi qua. Chúng đâu ngờ tai vạ đang treo lửng trên đầu. Quệnh quạng chân nam đá chân chiêu chúng vấp phải sợi dây, lập tức chiếc nồi đất từ trên cao rơi mạnh xuống. Tro bếp và nước giải bắn tung tóe lên đầu Ba Hoàng và bọn trẻ. Con trai lão Trần Nhũng hận lắm, biết đây là trò ranh mãnh của con rận nhà Tư Đởn, nhưng vô bằng chẳng thể làm gì, đành chửi đổng mấy câu rồi hò nhau lăng tăng xuống sông tắm rửa. Thằng Thành lúc đó nấp trong bụi rậm gần đấy bịt mồm cười vỡ bọng đái.
Thằng Thành thường bị má la bởi những trò đại loại như thế. Nhưng chưa một ai yêu nó hơn má. Dân làng Cát vẫn nói với nhau rằng nếu thiếu ăn, Tư Đởn phải xẻ thịt ra để nuôi con, mụ cũng làm. Thanh và Thành là hai cục cưng, là niềm vui, nỗi an ủi và cũng là niềm tự hào của má... Bây giờ chắc má đã yếu lắm, già lắm! Tính từ ngày ba và Thanh ra Bắc tới giờ đã già chục năm. Mười năm mà lâu như cả thế kỷ! Trong khoảng thời gian ấy có thể đã nhiều biến đổi, biết đâu thằng em láu cá của Thanh đã ma mãnh chộp được một cô gái làng kháu khỉnh nào đó về làm vợ và sinh con. Nếu vậy chắc má vui lắm. Hồi Thanh và Thành còn nhỏ, má vẫn ước ao mong sống cho đến ngày thằng Thanh thằng Thành có vợ có con, lúc đó trời không cho sống nữa, có nhắm mắt xuôi tay cũng thoả... Má ơi, con sắp được về quê, con sắp về với má với em rồi... Thanh chòng chành trong trong những rời rạc chắp nối vui buồn, tủi nhớ...
- Con không ngủ sao, Thanh? - Ông Tư quay mặt qua con trai và hỏi.
- Ba ơi, tại sao làng mình có tên là làng Cát? Có phải vì nhiều cát không?
- Ba cũng không thật rành... Người dân làng mình nhỏ nhoi như hạt cát... Cũng lại cứng cỏi như cát... Mà sao tự dưng con hỏi vậy?
- Quê mình có những cái tên thiệt hay...
- Con nhớ... làng phải không Thanh?... - Ông Tư không nén được, chợt hỏi, rồi như thể cũng nhận ra có cái gì mủi mủi yếu đuối trong giọng nói của mình, liền quay qua chuyện khác. - Ngày mai mấy giờ con phải có mặt ở đơn vị? Ba chuẩn bị cái gì ăn sáng trước khi đi nghe...
Thanh không đáp. Anh ôm ba mình chặt hơn.
Bên ngoài, tiếng gió thổn thức trên cành bàng nghe rỉ rả như lời mấy kẻ hay chuyện, khoái phô những điều vẫn lượm nhặt đơm đó được quanh ngõ xóm...
Đêm đã khuya... Thoảng trong không khí hương hoa sữa từ đâu đấy đưa tới, thơm nồng.

[LuuHuongSoai]

III

Sông Thạch Bàn như một dải sáng lờ nhờ, hắt lên không trung. Mặt nước bình lặng, thơi thả ngửa ra hứng sao từ trời rơi xuống phởn phơ tựa ả đàn bà nhỡ thì mãn nguyện sau cuộc tình. Đêm se lạnh. Gió lặng. Phía bờ sông nơi có con đường nhỏ như sợi chỉ mảnh mai vắt qua nhiều bụi rậm ngoằn ngoèo hướng lên núi ẩn, một con xuồng nhỏ đơn côi kín đáo lặng lẽ cắm sào né mình trong cỏ rậm. Ông Năm Bào thu lu ngồi nơi mũi xuồng đôi mắt chong chóc hướng về phía con đường. Trước cảnh sông nước tiêu điều đêm khuya thanh vắng, trông ông có cái gì phiêu lãng bí hiểm từa tựa các hảo hán Lương Sơn Bạc thời xa xưa bên Tầu chờ đón khách. Ông cắm sào đợi từ chập tối. Thằng Thành hẹn ông đón vào cuối giờ Dậu mà mãi tới lúc này chắc đã quá giờ Tuất vẫn chưa thấy? Việc quân sự lại làm ăn kỳ cục vậy sao! Trên danh nghĩa mấy huyện ven biển Phú Yên đã giải phóng, chính quyền làng xã được gây dựng, cán bộ có thể từ cứ trở về hoạt động công khai trong mỗi xóm, nhưng nhiều nơi vẫn là vùng tranh chấp, ban đêm cách mạng làm chủ, ban ngày quyền ấy thuộc về Quốc gia, làng Cát ở trong tình thế đó, nhưng ai rõ đêm nay trong các bờ bãi không có lính Ba Hoàng túa về vây ráp rình phục?
Ông Năm thấy sốt ruột. Định nghển lên quan sát thì từ bụi rậm trước mặt có tiếng tù và thổi rung rúc tựa cú kêu.
- Thôi, khỏi làm hiệu nữa mày. Xuống đi, trễ rồi! - Ông Năm đứng dậy, nói vọng lên.
Thành từ bụi cây trệu trạo bước tới:
- Chú nhận ra cháu? Không đánh ám hiệu mà đã lên tiếng, mất cảnh giác nghe.
- Được Sáu Sinh cho vô đội võ trang, vô chủ lực nên làm phách, định dạy khôn già này nữa sao?... Có mấy người?
- Một tiểu đội võ trang và một cán bộ bự. Qua được chục người không chú?
- Biểu họ xuống lẹ lên! Tao chờ hoài rồi.
Thành quay trở lại, vẫy tay. Một lúc sau gần chục người lẳng lặng như những cái bóng bước xuống. Chiếc xuồng chòng chành. Ông Năm đứng cuối mũi cố gìm tay chèo. Thành vội nhảy xuống nước, hai tay bám mép xuồng phụ giúp.
- Đủ chưa? - Chờ mọi người ngồi yên, ông Năm hỏi.
- Đi thôi, chú! - Thành nói và chống tay xuống mạn xuồng, hất mình lên.
Chiếc xuồng nhẹ nhàng sang sông. Tiếng nước va vào mạn rất nhẹ. Người Thành kêu là cán bộ bự ngồi giữa, chờ cho xuồng ra xa bờ mới hỏi:
- Trận chống càn vừa rồi du kích làng mình diệt được nhiều địch không chú Năm?
- Ai hỏi đó? Như giọng Sáu Sinh phải không? - Ông Năm vẫn hướng về phía trước, tay chèo rất dẻo, hỏi lại.
- Coi bộ chú còn tinh tường ha!
- Trời đất, chẳng lẽ lẫn tới mức đó rồi sao? Về mà lặng tiếng vậy?
- Đâu có lặng, chú. Làng mình xã mình giải phóng rồi còn gì phải lặng nữa. Không gặp chú đây thì dịp này cũng có ý ghé qua nhà thăm.

[LuuHuongSoai]

- Vậy hả? Cám ơn đồng chí Bí thư nghe... Nhưng giải phóng rồi có cái sướng mà cũng có nỗi cực của giải phóng.
- Cực sao chú Năm? Mình làm chủ mà.
- Phải, được làm chủ, được tự do đi lại chút chút... Nhưng phải chạy giặc liên miên. Dăm ba bữa nửa tháng thằng Ba Hoàng cho lính về càn, lại lùng lại sục. Nhà cũ chúng đốt. Dựng cái khác lên, chúng lại đốt... Cực là cực chỗ đó. Giá chi mấy đứa du kích có đủ súng đạn thì đỡ.
- Cũng sắp sắp rồi chú Năm. - Thành buột miệng tham gia.
- Sắp là bao giờ? Tao nghe nói vậy hoài hoài. Gặp, đứa nào cũng dẻo miệng động viên bảo chờ, gắng chờ. ừ, thì chờ. Chờ cho tới lúc tao xuống mồ luôn...
Sáu Sinh cười. Một lát ông nói:
- Coi bộ chú Năm nóng lòng ha.
- Sao không nóng... Có súng đạn bọn Hai Rạng, Ba Hoàng mới đỡ làm càn. Có súng tao bảo với Mười Bàng một câu và nhảy vô du kích liền.
- Bây giờ chú cũng là du kích rồi chớ bộ... - Sáu Quyên ngồi cạnh Sáu Sinh, cô tham gia.
- Du kích chi? Du kích chẳng có súng tao không màng... - Năm Bào đáp, một lúc sau hạ giọng hỏi. - Dịp này sắp đánh lớn hay sao mà đồng chí Bí thư thân chinh về làng Cát ta?
- Quan trọng hơn cả đánh lớn đó chú Năm. - Thành lại ngứa ngáy mồm, loe xoe. Cậu chàng định nói thêm gì đó nhưng Sáu Quyên ngồi cạnh đã kịp giật giật tay áo, biết lỡ lời nên anh chàng nỏ miệng ngồi im.- Tao cũng ngửi thấy có cái gì đó cựa quậy rục rịch, nhưng chưa nghĩ ra... Nhưng làm gì cũng cho Năm Bào tham gia với nghe, Sáu Giáo. Đừng thấy lão này già mà hất ra ngoài, tội nghiệp.
- Chú chẳng đang tham gia đó sao?
- Nhì nhằng cái chân chèo xuồng này?
- Sắp tới cần rất nhiều xuồng và cũng cần rất nhiều người biết chèo xuồng đó chú Năm.
- Vậy sao? Nhưng chèo xuồng chạy lính Rồng Biển của Ba Hoàng càn lão này không hám nghe... - Ông Năm nói tiếp. - Chẳng rõ đồng chí Bí thư đã rành chuyện này chưa, làng Cát có mấy người chịu không thấu cảnh nay địch ruồng mai địch bố đã bỏ làng đi...
- Số đó nhiều không, chú Năm?
- Xã đội trưởng Mười Bàng bỗ bã nóng nảy vậy, nhưng nó nói đúng phóc.
- Mười Bàng nói sao?
- Tôi phô ra nhưng Bí thư không được phê bình nó tội nghiệp.
- Nói phải củ cải cũng ừ, sao lại phê bình, chú Năm...
- Vậy được. Mười Bàng nói rằng ai sợ địch mà bỏ làng đi lên Lân Cồ là phản bội, là... nói tục chút nghe, là đồ bú cặc cho Ba Hoàng.

[LuuHuongSoai]

Sáu Sinh bật cười to. Mọi người trên xuồng cùng cười theo.
- Mình là người gốc làng Cát thì dù khổ mấy cũng ráng trụ lại mà giữ lấy mồ mả ông bà chớ. Trốn chạy thì sao gọi là người nữa. Tôi nói vậy trúng chớ, ông Bí thư?
- Cũng trúng phóc như Mười Bàng luôn...
- Vậy nói tiếp nghe. Trong làng không ít kẻ dát chết. Nhưng cũng có người, ví như nhà Tư Nhâm chẳng hạn, cô này chuyển lên giáp thị trấn Lân Cồ mua nhà ở vì lý do khác. Người làng Cát nói rằng Tư Nhâm đang ở kỳ ngứa ngáy động đực nên lên đó cho gần lính Rồng Biển. Con người hư thân mất nết ấy là dân ngụ cư ọt ẹt, lang chạ đâu, mặc xác. Cho Hai Rạng hay Ba Hoàng làm đực, không chấp... Nếu con gái nhà này tao xé ra từng mảnh, hoặc dìm sông lâu rồi...
Sáu Sinh thôi cười. Có cái gì nằng nặng bỗng chốc chèn ép trong đầu. Ông ngồi im. Đôi mắt hướng về phía làng Cát thoáng chút hãi sợ thấp thỏm giống cái nhìn của kẻ chờ đợi tòa tuyên. Ông rõ rằng khi bố trí để Tư Nhâm chuyển lên xế Lân Cồ hoạt động là thêm một lần nữa thất hứa, làm khó con người này và đẩy chị vào tình thế trớ trêu, nghẽn tắc...
Trước đó ông đã phải cân nhắc tính tới tính lui, đặt ra nhiều phương án, nhưng cuối cùng bất lực. Vẫn biết trong chuyện này có cái gì vương vướng chưa ổn, nhưng hoàn cảnh đặt vào tình thế cấp thiết không cho phép xử lý theo hướng khác... Làng Cát đã giải phóng. Trên cũng đã thông báo ngày một ngày hai tàu chở vũ khí sẽ vào. Nắm được mọi hoạt động của tiểu đoàn Rồng Biển để kịp ứng phó và quyết định thời gian tàu cập bến là điều hệ trọng bậc nhất lúc này. Nhiệm vụ đó ngoài Tư Nhâm và A.5 ông biết trông cậy vào ai?... Lý là vậy nhưng còn tình? Tư Nhâm đã đưa con về quê cho ngọai với hy vọng sẽ được ra cứ, mà đành lần lữa. “Chú biết mày không trông chờ quyết định này... Nhưng...” “Chú ơi, con ráng được...” Sáu Sinh bối rối, thoáng ngạc nhiên. Không phải ông an ủi Tư Nhâm mà Tư Nhâm đang động viên, gỡ bí cho ông. “Mười năm nay con vẫn vậy, gắng thêm một thời gian nữa chẳng sao mà. Con sẽ tìm cách ứng phó với Hai Rạng. Con người ấy có văn hoá, đó là thế mạnh cũng lại là điểm yếu của anh ta”. Khuôn mặt ông Sáu giãn ra, lắng chút cảm động: “Trời ơi, nếu mày nghĩ được vậy chú mừng lắm... Con có thấu nỗi khổ tâm của chú không, Tư?”. “Con hiểu chớ... Chú áy náy hoài làm con buồn đó. Công việc ấy là nhiệm vụ của con mà. Có chú, có Sáu Quyên luôn bên cạnh là con an tâm rồi... Con nhờ chị Năm Hồng tìm giùm nhà trên ấy nghe. Chị Năm quen biết rộng.” Tư Nhâm nói, tỏ ra bình thản để người chỉ huy yên lòng nhưng chẳng mấy khó khăn ông cũng nhận ra trong giọng cô và cả trong đôi mắt đang hướng về phía ông vẫn thoáng ẩn nỗi buồn vời vợi... Thời gian không ủng hộ. Song Tư Nhâm đã khôn khéo, chủ động giải quyết những việc ông giao nhanh hơn ông tưởng. Một tuần sau trận càn của lính Rồng Biển vào làng Cát, người dân ở đây thấy Tư Nhâm sợ hãi hơ hải gồng gánh “chạy nạn” lên giáp Lân Cồ. Nhiều người bỉu môi khinh miệt lườm ngang, nhưng rồi nói như ông Năm, mặc xác, còn nhiều việc sống chết bày ra hàng ngày đáng bận tâm hơn là xì xầm về chuyện người đàn bà ngụ cư... “Chú ơi, nghĩ cảnh chị Tư cũng thấy tồi tội... Từ hôm chuyển nhà lên gần Lân Cồ, Hai Rạng càng năng tới. Y hí hả, vui lắm...” Một bận Sáu Quyên ái ngại nói, và ông đã gắt lên: “Biểu không bàn tới việc đó nữa!”, nhưng lòng ông rối như canh hẹ. Nếu chẳng hay có sự gì xảy ra ngoài mong muốn, ông có lỗi với Tư Nhâm đã đành còn có lỗi với người đang ở xa... “Con người ấy có văn hoá, đó là thế mạnh cũng là điểm yếu của anh ta...” Sáu Sinh chợt thở dài. Thôi, trước mắt đành tạm bíu vào sợi tơ nhện mỏng mảnh ấy làm phao mà toài qua đận này vậy...

[LuuHuongSoai]

Con xuồng cập bờ. Bí thư Ba Tánh và xã đội trưởng Mười Bàng thu mình ngồi đợi vội chạy ra. Mọi người cùng nắm tay nhau.
- Mạnh chớ, anh Sáu? Nghe tin anh về mừng quá trời! - Mười Bàng bóp mạnh bàn tay thư sinh của Sáu Giáo trong bàn tay thô ráp cứng quẹo của mình, hồ hởi.
- Mọi người đến đủ chưa? - Sáu Sinh hỏi.
- Mấy anh ở các huyện biết anh cùng tổ võ trang về phổ biến và xây dựng bàn đạp Vũng Rô đặng đón tàu từ miền Bắc chở súng đạn vô nên hồi hộp lắm! Thấp thỏm ngong ngóng Bí thư suốt từ chập tối tới giờ...
- Nè, hỏi trước chút, cần huy động chừng năm mươi người, làng Cát có đủ chớ?
- Anh coi nhẹ làng Cát rồi. Không chỉ năm mươi mà cả trăm người cũng có. Mới giải phóng nên bà con khí thế lắm...
- Huy động đông người mà vẫn giữ được bí mật không dễ nghe. Phải chọn những người ưu tú, có ý thức chính trị, có sức khoẻ để thành lập các đội dân công, nhưng phải tự lo lấy lương thực đó... Những điều kiện ấy làng Cát làm được không?
- Báo cáo đồng chí Bí thư Tỉnh uỷ, chúng tôi làm ngon lành! - Ba
Tánh đáp.
- Đừng chủ quan nghe.
- Còn du kích thì sao, chưa thấy anh Sáu giao nhiệm vụ? - Mười Bàng hỏi.
- Du kích chớ sợ không có việc. Du kích là lực lượng nòng cốt. Phân khu quyết định rút trung đội du kích làng Cát kết hợp với bộ phận võ trang của Phân khu để thành lập đơn vị mới...- Phấn khởi ha... Nhưng xin anh Sáu nói kỹ hơn chút chút được không?
- Vào cuộc họp tôi phổ biến cụ thể...

[LuuHuongSoai]

*

Đêm chống chếnh. Sóng từ biển mài lên cát vọng tới nghe lao xao ầm ì như thể có trận mưa rào đang kéo tới. Về khuya gió thốc trên mái nhà hệt bầy cáo hoang hối hả tìm mồi lướt qua khiến những cọng lá dừa nước lâu ngày đã tơ tướp đập vào nhau phát ra âm thanh lạt sạt. Thỉnh thoảng từ cuối xóm, chỗ giáp Vũng Bầu mơ hồ nghe như có tiếng chim ăn đêm gọi bầy. Ngày trước, nơi đó dương xanh mướt mọc rậm rì như rừng, ban đêm các loại chim bay về trú ngụ, gần sáng vỗ cánh lào rào. Bây giờ đã không thế, họa hoằn lắm mới có đôi ba con quen đường đáo qua rồi như thể nhớ cảnh xưa vội vã kêu vài tiếng cheng chéc và hớt hải bay đi...
Mỗi lần có việc về làng Cát, tâm trạng Sáu Sinh rất lạ. Có cái gì đó vui vui, buồn buồn lại nhớ nhớ làm ông chộn rộn; chuyện xưa, chuyện nay đan cài dặm vá đến nôn nao. Nghĩa tình, nỗi đau, niềm hận và cả những điều riêng tư dẫu đã bị thời gian đẩy lùi đến mấy mươi năm vẫn canh cánh tiếc nuối xót xa trăn trở... Ngày tháng, chức vụ và vị thế chẳng thể đóng băng quãng sống cùng những kỷ niệm lúc nào cũng đau đáu đã thành máu thịt, mà thiếu thứ ấy cuộc đời trở nên khô khốc vụn tơi, đơn điệu.
Nằm trong ngôi nhà của Năm Bào đã trở thành chỗ đi lại quen thuộc nhiều năm nay, Sáu Sinh trằn trọc thao thức quay qua quay tới. Ông mông lung trong những ý nghĩ chắp nối lúc như dòng chảy liên tục của con suối Yên nơi núi ẩn, lúc rời rạc tựa cơm nguội phơi khô... Hận thù đời này qua kiếp khác triền miên và quyền lực hão đã cuốn cái làng nghèo nhách nhỏ bé chỉ cát và cát này vào guồng quay oái oăm trớ trêu nghiệt ngã, vô lý và vô nghĩa. Không ai thoát ra khỏi vòng luẩn quẩn hãi hùng đó. Nó là chiếc xe lu kềnh càng mà thân phận mỗi con người chỉ là mầm cỏ, cái kiến bám trên đó...
Trời đã khuya lắm. Xa xa hình như có tiếng gà eo óc gáy sáng. Năm Bào cũng khó ngủ, bèn trở mình quay sang Sáu Sinh.
- Sao, trước đây sống chui rúc, khi ngủ cũng co ro nằm ẹp dưới hầm, nay được thảnh thơi nằm trên giường trên phản lại không chợp được mắt, phải chưa? - Năm Bào hỏi.
- Sáng sớm mai anh Năm đi cùng tôi ra bãi dương nghe...
- Ra bãi dương phải đi thiệt sớm đó. Lính Ba Hoàng sục sạo bất thường lắm. Muốn thắp hương cho Tư Đởn hả?
- Thím Tư ân nghĩa... Tôi mang ơn tình con người ấy nhiều như cát.
- Thắp hương cho ai nữa?
- Rồi qua mộ chị Hai Hậu nhà mình...
- Còn ai nữa? - Năm Bào gặng.
Sáu Sinh không đáp. Hai bàn tay đan lại làm gối để dưới gáy, đôi mắt mở to nhìn lên mái nhà lợp lá dừa nước lâu ngày đã ải. Một lát, ông hỏi lại:
- Hình như anh Năm có biết chuyện?
- Mụ nhà này và cô Ba Hương là chị em con dì con dà đó nghe. Hai Hậu là con người chị, Ba Hương là con người em...
- Chuyện đó tôi rành mà, anh Năm.
Sáu Sinh đổi cách xưng hô. Những lúc chỉ có hai người, chuyện trò mang tính tâm tình, Sáu Sinh thường kêu Năm Bào bằng anh. Gọi vậy đúng hơn, Sáu Sinh năm nay gần sáu mươi, Năm Bào chỉ hơn chục tuổi, coi như cùng thế hệ. Thấy bọn trẻ kêu Năm Bào bằng chú, ông quen miệng cũng gọi theo vậy thôi. Với nữa kêu Năm Bào bằng anh còn có nghĩa khác...

[LuuHuongSoai]

- Con dì con dà lại cách nhau cả chục tuổi nhưng Hai Hậu nhà này và Ba Hương quý nhau như hai chị em ruột. Chắc do hợp. Chuyện lớn chuyện nhỏ, chuyện gia đình, chuyện riêng tư đều rủ rỉ tâm sự với nhau...
Nghe Năm Bào nói, Sáu Sinh chợt hiểu ra rằng trong nhiều năm qua chắc Năm Bào, bằng cách nào đó đã hay chuyện tình nghĩa giữa ông và Ba Hương.
- Những điều ấm ách trong lòng nếu kể ra được cho người biết nghe, biết thông cảm cũng là cách trút bỏ, làm vơi vợi chút chút nỗi phiền muộn. - Năm Bào nói tiếp. - Hồi dì Ba lâm chung, người dì vời tới để nhắn gửi những lời cuối cùng là Hai Hậu nhà này... Số dì Ba khổ. Lấy được kẻ giàu có, của nả dư thừa nhưng tâm không an. Lúc chết vẫn còn những điều băn khoăn áy náy... Tội! Những chuyện dì Ba ôm nặng bọc giấu trong lòng, chỉ mở ra một lần cho Hai Hậu hay mãi sau này, khi mụ nhà này biết chắc bệnh tình mình khó qua mới lại kêu tôi tới, thều thả đứt nối kể lại cho nghe. Còn dặn mãi rằng phải giữ kín... - Năm Bào quay qua, chợt hỏi. - Vẫn nghe tôi nói đó chớ?
- Thời gian trôi đi nhanh thiệt, phải vậy không anh Năm? - Sáu Sinh đáp và nghĩ rằng chuyện Năm Bào đang nói cũng chỉ xoay quanh mối tình của ông và Ba Hương. Việc ấy đã lâu và có những điều được giữ kín chỉ trời biết, đất biết và hai người biết. Rồi trước khi qua đời, Hương có lẽ muốn thêm Hai Hậu biết nữa và sau đó người vợ đã trăng trối lại với Năm Bào... Bây giờ gặp Sáu Sinh, điều kiện thời gian thư thả chắc Năm Bào muốn nhắc tới sự biết ấy như một câu chuyện kín đã không còn bí mật...
- Hồi đứa con trai của dì Ba Hương lên hai tuổi, dì bị bệnh quái qủy gì đó không ai hay. Chỉ thấy quằn quại ôm bụng kêu đau. - Ông Năm say chuyện, kể tiếp. - Mấy cha xì xằng làm thuốc trong làng sờ sờ nắn nắn một lát rồi lắc đầu. Không còn cách chi khác, thằng chồng dì ấy đành cuống quýt đặt dì lên võng, kêu người khiêng lên Lân Cồ hi vọng vào nhà thương trên ấy... Đường xa nên mãi gần sáng người và võng mới rồng rắn tới ngã ba Lân Cồ, nơi ngày nay Năm Hồng mở quán nước. Lúc đó dì Ba đã đuối lắm. Dì làm hiệu dừng võng và phào phào nói rằng muốn gặp chị Hai Hậu. Mụ nhà này lúc ấy đứng ngay cạnh liền sà xuống. “Gắng lên nghe em, chỉ quãng nữa tới nhà thương rồi đốc tơ thăm bệnh cho.” Dì Ba run ró quờ tay tìm bàn tay mụ nhà này, đặt vào lòng, nói rất khẽ: “Em sắp đi rồi... Con em còn nhỏ dại... Em muốn nói với chị một việc và trông cậy cả vào chị... Chị ơi, cúi thấp xuống chút nữa để nghe em nói cho rõ nè...”. Nghe xong, khuôn mắt mụ vợ tôi thất sắc, nước mắt trào ra, miệng lảm nhảm như người điên:  “Trời  đất!  Vậy thì  em  phải  sống... Phải  sống.  Em  không  được chết.” Song lúc đó bàn tay lạnh ngắt của dì Ba đã buột ra khỏi bàn tay Hai Hậu... Chuyện cũng đã trên mấy mươi năm rồi đó, Sáu Sinh.

[LuuHuongSoai]

Sáu Sinh gắng nén tiếng thở mạnh. Đôi mắt vẫn mở to hướng lên mái nhà. Phải, chuyện đã hai ba mươi năm có dư và cả Năm Bào, cả Sáu Sinh chưa ai quên. Nó như thể mới xảy ra ngày qua ngày kia lận... Người  xưa  nói hồng nhan  bạc phận, trường hợp Ba  Hương quả  như vậy.  Xinh  đẹp  nhất  làng  và  cũng  lận  đận  bất  hạnh  nhất  làng.  Bị  ép duyên  lấy  chồng  giàu,  thôi  cũng  đành,  nhưng  khi  sinh  hạ  được  đứa con trai ngỡ rằng thế là có chỗ an ủi bấu víu, ai dè con bắt đầu bi bô biết gọi má, lại từ bỏ cuộc sống người đời vẫn cho là sung sướng mà ra đi. Ba Hương mất còn quá trẻ. Năm ấy mới xấp xỉ hai lăm... Nhưng những chuyện ấy mãi sau này Sáu Sinh mới hay. Khi Ba Hương phải mặc áo mới, đội khăn để về nhà người an phận làm vợ, rồi sinh con và qua đời, Sáu Sinh còn ôm hận rúc rủi nơi quê ngoại. Ông lên đó nhằm ẩn trốn nỗi đau, cũng là biểu hiện sự yếu đuối, sự chán nản để rồi suốt cuộc  đời còn lại đành cay đắng cõng mối tình đầu cùng nỗi hận bất lực không cách chi bảo vệ được người yêu níu bám trên lưng...
Mảnh mai như một giải lụa nhưng tâm hồn gợi mở rộng lớn tựa đại dương, Ba Hương là hun đúc kết tinh của những gì tốt đẹp nhất trời đất phú cho vùng cát nóng và nắng rang rang này. Da trắng. Môi mỏng và đỏ. Đôi mắt luôn mở to ngơ ngác. Ba Hương với những gì trời ban tặng như thể không phải sinh ra tại dải cát ven biển gió mặn hun da hun thịt này. Yếu ớt như một cọng rêu, cô dễ tạo cho người đời ý thức che  chở... Hồi đó cậu Sáu cũng bạch diện thư  sinh, nói năng nhỏ nhẹ, thưa gửi lịch sự nên được Hương chú ý. Cô thường lúng túng ngấp nghển giả bộ vô tình tạt qua con đường cậu vẫn đi học, lúc dúi cho gọi kẹo, lúc gửi chiếc khăn... Họ quý mến tình ý phải mặt nhau từ bao giờ, cả hai không hay. Nhưng một ngày không nhìn thấy nhau là xốn xang mong nhớ chẳng yên. Bởi vậy thường tạo ra cớ để được thấy mặt. Và cũng chỉ cần thoáng nom thấy bóng nhau là thoả mãn...
Hôm ấy là đêm rằm, Ba Hương hẹn Sáu Sinh ra bãi biển. Trăng rất sáng, nhóng nhánh dát bạc xuống nước, xuống cát. Sóng cùng ánh trăng nhè nhẹ mơn man vỗ lên bãi, âm thanh ì ao đơn điệu tựa lời hát ru buồn thảm gợi cảm ở những người đàn bà xa chồng khuya về ôm con nằm trên võng cất lên tâm trạng nhớ thèm của mình... ánh sáng mỏng mảnh dìu dịu nhẹ tênh trong đêm khơi gợi cảm giác buông xuôi... Phảng phất đâu đấy vẫn hương vị nồng đượm quen thuộc của các loại cá ướp muối khi lên men. Có cái gì đó chòng chành, cởi mở trong không gian ngàn ngạt gió biển.