Lịch sử Quân sự Việt Nam

Thưa các anh, các bác trên diễn đàn. Lâu nay diễn đàn ta vốn là diễn đàn quân sử Việt Nam. Chúng ta thảo luận nhiều về các trận đánh, chiến dịch nổi tiếng ở Việt Nam.
Nhưng khát khao tìm hiểu của con người thì không chỉ dừng lại ở đó. Chiến tranh thì ở đâu cũng có và chúng ta phải hiểu về chúng!
Diễn đàn ta lại có lợi thế là có nhiều thành viên đã trải qua thực chiến, được đào tạo bài bản. Vì thế, trong lúc chờ đợi một mục về chiến tranh nước ngoài ra đời, em nghĩ có thể có 1 topic nhỏ ở đây.
Xin cảm ơn và nếu như đã trùng rồi thì nhờ admin cắt giùm.

Tháng này, Discovery đang phát seri Edge of War. Mở đầu là cuộc đổ bộ Inchon. Tiếng Anh nói khó hiểu đã đành, seri này còn rất ngu xuẩn khi tái hiện cảnh lính Mỹ cầm MG-43 bắn xe tăng T-34!
Các bác có thể phân tích sâu hơn cho em về cuộc chiến tranh Triều Tiên, về chiến thuật và chiến lược đôi bên.
Theo em được biết (từ phim tài liệu): Khi quân Mỹ vào, Trung Hoa và Liên Xô rất phân vân về khả năng hành động. TQ lo vì 1 quân đoàn TQ chỉ có 200 đại bác, còn Mỹ là 1500, tăng thiết giáp TQ hầu như không có (mới thành lập nước được 1 năm). Thế nên cần có không quân LX chi viện. Không ngờ Stalin cũng ngại Mỹ, không muốn trực tiếp can thiệp. TQ lại đề nghị phi công LX mặc quân phục chí nguyện quân để đánh, Stalin cũng không đồng ý. Cuối cùng, Stalin tuyên bố: "Chúng ta sẽ chuẩn bị cho đồng chí Kim Chính Nhật lập chính phủ lưu vong!"
Không còn cách nào khác, TQ chơi biển người với xe tăng và bom pháo Mỹ.

Nói thật, bạn trẻ thích nghiên cứu chuyên sâu, mình rất quý; nhưng có lẽ jasmine nên xem lại cách đặt vấn đề và cách nghiên cứu; hơn nữa, thường là mở một chủ đề mới thì người mở phải có những kiến thức nhất định, khơi gợi và làm sáng tỏ một số vấn đề chính từ chính sự nghiên cứu và tư duy lô gíc của mình - đấy mới là khoa học . Chứ bạn mở rồi viết mấy câu thế này thì chắc chả ai tham gia, mình mà là MOD thì mình ném vô .... lâu rồi,  ;)

Đừng hình thành một thói quen cho người khác: nhìn thấy bài viết của bạn người ta nghĩ ngay đến "sờ-pam" hay một kiểu vớ vẩn. ;D

Có lẽ vậy bạn ạ. Nhưng mà nói thật là thèm quá rồi! Có mỗi lịch sử quân sự nước nhà mà bao phen tranh cãi nhau. Cần những người có chính kiến, biết thuyết phục và có nguồn tài liệu, khó thật!

Bác cho em cái đoạn phim hay dòng, câu chữ nhắc cái chỗ màu đỏ. Thế rồi việc Mig-15 của Liên Xô tham chiến trong chiến tranh TT thì bác để đi đâu? Cái sự thật rành rành ấy nó không thuyết phục à?
Mà tìm hiểu về chiến tranh TT thì bác tìm quyển Lịch sử thế giới giai đoạn từ đầu thế kỷ 20 đến nay mà đọc hoặc những quyển như Almanach - các nền văn minh thê giới hoặc là Bách khoa Quốc phòng toàn dân mà đọc nếu như tài liệu trên mạng bác không tin tưởng. Hay là những sách ý với bác cũng là sách tuyên truyền, không có giá trị thuyết phục?
Mà hai câu màu đỏ của bác nó đá nhau thì phải.

Vấn đề là người nghe có chịu nghe, chịu hiểu hay không nữa. Không thì kể cả có chấp nhận đi tù, mang bí mật quốc gia ra để chứng minh, giải thích cũng bằng thừa (mà thực tế, chả ai dại mà đi làm chuyện đó cả).
P/S: nói cách khác, bác chấp nhận là mình đang spam à?
Chiến tranh TT hả? Theo em hiểu chiến thuật 2 bên thì bên TQ là sử dụng quân số đông đảo để làm giảm sự yếu kém, thua thiệt về vũ khí trang bị. Quân Mỹ và đồng minh thì tận dụng tối đa ưu thế hỏa lực.

Tôi đồng ý với bạn quangcan, không thể cứ "thèm" là mở topic được. Giả sử bạn muốn mở một topic mới về một vấn đề nào đó thì ít nhất bạn cũng phải có hiểu biết tối thiểu về vấn đề bạn muốn bàn chứ, bạn jasmine2011?

Vâng, em xin chịu tội, các bác cho em rốn lần này
Việc Mig-15 tham chiến cũng chỉ là có giới hạn, và gần như không có hiệu quả. Cái chính hạ các máy bay Mỹ là các pháo pk TQ. TQ họ thành lập hẳn BTL Pháo PK, thành lập PK cho riêng hệ thống đường sắt với hàng chục sư đoàn.
Có 1 sự thật khó hiểu là với những loại vũ khí hiện đại, đáng lẽ Mỹ đã có thể đối phó dễ dàng với quân địch chơi biển người chứ? Năm 79 Việt Nam chỉ có 12 ly 7 và cối cũng cho TQ thua đau. Đằng này, xe tăng, máy bay, bom pháo!

Nhầm to ròi bác, các cuộc không chiến giữa Mĩ và liên xô đã được giữ kín vì lo sợ đại chiến, Mĩ biết đối thủ của mình trong nhưng trận không chiến chính là liên xô nhưng họ giữ kín cho đến mãi sau này khi 2 bên giải mật chuyện mới được tiết lộ.
NHiệm vụ chủ yếu của không quân liên xô là đánh chặn máy bay ném bom Mĩ và đã có hàng trăm máy bay ném bom bị hạ.
Thực tế là nhờ điều đó chiến thuật biển người mới phát huy hiệu quả.
KHông hề có chuyện stalin từ chối tham gia như người ta nghĩ.
Ngay sau khi có một phi công Mĩ bay lạc vào một căn cứ liên xô,thực ra lúc đó liên xô đã tập kết lực lượng để săn sàng tham chiến.
Chính xác thì phi công liên xô đã mặc trang phục chí nguyện quân.

vndefence.info


Lần đầu tiên MiG-15 được sử dụng vào chiến tranh là đầu năm 1950. Những chiếc mig-15 của Trung Quốc bảo vệ khu vực Thượng Hải trước máy bay Quốc Dân Đảng. Các cuộc trạm chán với đối phương hiếm khi xảy ra. Phi công MiG-15 chỉ bắn rơi được 1 máy bay đối phương - dường như là chiếc P-38.

Ngày 25-6-1950, chiến tranh Triều Tiên bùng nổ. Không quân Bắc Triều Tiên vào lúc đó có khoảng 150 máy bay các loại và đã cũ: Yak-9, IL-2 và Tu-2. Sau ít tháng, lực lượng non yếu của họ bị Mỹ và liên quân tàn phá hoàn toàn. Cho đến giữa mùa thu 1950, không lực Mỹ đã hoàn toàn làm chủ bầu trời Triều Tiên.

Chiến tranh Triều Tiên trở thành “những giờ phút vinh quang” của lịch sử MiG-15. Đó cũng là cuộc không chiến đầu tiên lịch sử của máy bay phản lực. Để bảo vệ lãnh thổ, Trung Quốc đã tham gia vào chiến tranh và nhờ Liên Xô hỗ trợ. Còn Liên Xô thì cũng có nhiều nguyên cớ để không thể bỏ qua. Đợt đầu, Trung Quốc đã nhận được 64 chiếc mig-15.

Ngày 1-11-1950, trận đánh đầu tiên với của Nga không lực Mỹ xảy ra và Mỹ đã bị bất ngờ. Họ không liệu trước là phải đối đầu với những chiếc máy bay chiến đấu mới nhất của Xô Viết. Máy bay F-80 bị yếu thế về tốc độ so với MiG-15 bởi cánh thẳng. Để chống lại MiG, Mỹ đã phải điều động cấp tốc F-86 Sabre đến tham chiến. Kể từ cuối tháng 12-1950 cho đến hết chiến tranh tháng 7-1953, MiG-15 và F-86 là hai đối thủ chủ yếu trên bầu trời Triều Tiên.

MiG và Sabre có nhiều đặc điểm tương tự nhau. Nhưng cũng có một số khác biệt, MiG trội hơn về tốc độ leo cao và vũ khí, kém Sabre về điện tử và khả năng cơ động theo phương ngang. Bối cảnh hoạt động trên chiến trường Triều Tiên cũng đóng một vai trò quan trọng. Phi công Liên Xô bị nghiêm cấm đuổi theo đối phương vào lãnh thổ và vùng biển phía nam giới tuyến 38. Bên cạnh đó, mục tiêu chủ yếu của MiG không phải là tấn công F-86 mà là ngăn chặn các đợt ném bom của không lực Mỹ. Mặt khác, MiG hoạt động trong lãnh thổ thường xuyên bị máy bay và phòng không của lực lượng Liên Hiệp Quốc đe doạ. Thuận lợi quan trọng của MiG là họ có sân bay trong lãnh thổ Trung Quốc. Không lực Mỹ không dám tấn công MiG trên mặt đất cũng như bên trong lãnh thổ Trung Quốc. Chỉ huy một đội bay MiG, người đã hạ 13 máy bay đối phương, ông Sergey M. Kramarenko mô tả chiến thuật của họ:

“MiG vượt trội về tốc độ leo cao, trong khi Sabre vận động ngang tốt hơn, đặc biệt tại độ cao thấp… Kết quả thường thấy của các cuộc đối đầu là (MiG) giải quyết đối thủ bằng cú đánh đầu tiên. Sau đòn phủ đầu, MiG nhanh chóng kéo lên cao, Sabre ngược lại, trong trường hợp thoát cú đánh đầu tiên chúi xuống thấp. Mỗi phía đều tận dụng khả năng tốt nhất của mình để chiến đấu, vì thế cuộc chiến sau một đợt tấn công thường giới hạn bởi MiG ở trên cao và Sabre dưới thấp.”

MiG-15 đã chứng tỏ khả năng tuyệt vời khi tham gia đánh chặn máy bay ném bom B-29. Hai trận đánh điển hình diễn ra hồi tháng 3, 4-1951, MiG đã gây ra tổn thất nặng nề cho B-29 ở gần biên giới Trung Quốc-Triều Tiên. Cho đến tháng 10-1951, sau khi chịu một loạt các tổn thất vì hoạt động của mig, không lực Mỹ đã phải ngừng sử dụng B-29 vào ban ngày; từ đó cho đến hết chiến tranh, B-29 chỉ hoạt động về đêm.

Số lượng máy bay đối phương bị MiG bắn hạ cũng như tổn thất của MiG là vấn đề khó khăn để xác định và cho đến nay còn gây tranh cãi. Theo những nguồn số liệu công khai, số lượng máy bay Mỹ bị không quân Liên Xô, Trung Quốc và Triều Tiên bắn rơi là 1368 chiếc các loại và họ mất 566 máy bay. Đa số trong đó là do MiG-15 hạ. Nhiều phi công mig-15 xuất sắc đã hạ rất nhiều máy bay đối phương. Ông Evgenie Pepeljaev đã hạ 23 máy bay đối phương và viết cuốn hồi ký về không chiến Triều Tiên «Миги» против «Сейбров». Sẽ giới thiệu với bạn đọc nếu có dịp.



Nguồn số liệu Mỹ công bố ngay sau chiến tranh nói họ bắn rơi 792 chiếc mig-25 và mất 78 chiếc F-86 Sabre, tuy nhiên một số nguồn tin đã chỉ ra rằng số liệu này phải xem xét lại, còn bây giờ Lầu Năm Góc chính thức công nhận họ bắn rơi 379 MiG-15 tại Triều Tiên.

Sự xuất hiện của MiG-15 tại chiến trường Triều Tiên gây tiếng vang lớn trên báo chí phương Tây. Họ gọi xuất hiện của MiG là “Bất ngờ Triều Tiên”. Các phi công Mỹ gọi khu vực giáp biên giới phía bắc CHDCND Triều Tiên, nơi MiG thường hoạt động là “Hành lang MiG”. Kết quả các cuộc giao chiến trên bầu trời Triều Tiên với phần thắng thường xuyên thuộc về MiG-15 đã làm cho MiG nổi tiếng cả ở phương Tây. Cho đến ngày nay, cái tên MiG đã trở thành thông dụng.

Những tổn thất lớn mà Không lực Mỹ phải hứng chịu đã làm họ phải cố gắng để bắt được 1 chiếc MiG-15 còn nguyên vẹn. Tháng 4-1953, lúc chiến tranh đã gần như kết thúc, Mỹ công khai tuyên bố tặng thưởng 100 ngàn đô la cho bất cứ phi công nào đưa được 1 chiếc MiG-15 đến cho Không quân Mỹ. Trong suốt 3 năm chiến tranh, Mỹ đã không thể chiếm được 1 chiếc MiG nào còn nguyên vẹn. Ngày 21-9-1953, phi công Bắc Triều Tiên Ro Kum Suk (No Kum Sok) đã giúp Mỹ toại nguyện. Anh ta đánh cắp 1 chiếc MiG-15b số hiệu 2057 và chạy trốn sang căn cứ Kimpo. Dù sau đó anh ta nói không biết gì về số tiền thưởng này thì Mỹ cũng vẫn trao số tiền 100 ngàn cho kẻ đào tẩu. Chiếc MiG-15b được C-124 chở về căn cứ Okinawa tháo ra nghiên cứu. Số hiệu 2057 bị xoá đi và thay bằng số hiệu Mỹ. Kế hoạch Zeta bắt đầu, người Mỹ nghiên cứu và thử nghiệm MiG-15b kỹ càng còn hơn cả Liên Xô. Ngày nay, chiếc MiG-15b 2057 này nằm trong Bảo tàng quốc gia Không lực Mỹ.

Cuộc không chiến Mỹ-Nga bắt đầu một cách tình cờ. Chủ Nhật ngày 8 tháng 10 năm 1950, viên trung uý Ray Carter bay tuần buổi trưa trong đội bay 2 chiếc ở bờ biển phía đông bắc Triều Tiên nơi giáp Manchuria Liên xô. Anh ta thấy nhiều mục tiêu trên đường ở gần Kyongwon và chẳng hay đâu là biên giới vào đất Nga nên cứ thẳng tiến lên phía bắc… tiến vào lãnh thổ bị cấm kỵ. Liên Xô!

Bất chợt Ray phát hiện “sân bay bí mật” với hàng chục máy bay đang phủ bạt. Tuy nhiên, bởi nhiên liệu đã cạn, và pháo phòng không bắn ác liệt chưa từng có, anh ta chỉ làm một quệt oanh tạc vào hàng máy bay đang đậu và quay đầu ra biển hướng về Pusan trước khi trời tối.

Hai giờ trước khi Ray về đến căn cứ K-9 Pusan, công điện đến thẳng từ tướng MacArthur làm Tổng hành dinh không lực Viễn đông náo động. Tướng chỉ huy Không lực Stratemeyer gằn giọng: “Tên khốn kiếp nào đã bắn vào máy bay Nga ở xa tận ngoại vi Vladivostock?!”

“Sân bay bí mật” mà Mỹ đã bắn phá là ở Sukhaya Rechka… sâu tận 60 dặm trong Siberia Nga. Mat-xcơ-va đã nổi giận.

Washington rất lấy làm tiếc, họ cam đoan với Nga rằng, đấy đơn giản chỉ là sự nhầm lẫn do hệ thống dẫn đường bị lỗi và kẻ có tội sẽ bị trừng phạt nghiêm khắc. Rằng chính phủ Mỹ rất sẵn lòng đền bù thoả đáng cho những tổn thất mà họ gây ra.

Ray Carter cảm thấy rất khủng khiếp và sớm bị điều về Tokyo thẩm vấn. Sau đó anh ta bị án kỷ luật nặng.

Mặc dù Mỹ đã rất thận trọng, tránh gây chú ý và lôi kéo Trung Quốc và Liên Xô vào chiến tranh. Nhưng sự cố này cùng với việc Mỹ tiến rất sát biên giới Trung Quốc đã làm chiến tranh Triều Tiên có một kết cục khác. Xung đột với Nga đã bắt đầu như vậy. (Theo vndefence.info)

Đồng chí Kim Nhật Thành chứ không phải là Đồng chí Kim Chính Nhật ( là con trai ) và Đồng chí Kim Chính Ân ( là cháu nội ) của Đồng chí Kim Nhật Thành.

- NQD

Các dòng màu đỏ: Bạn cần "học" và "tập" cách viết bài trình bày quan điểm hay đánh giá về các sự kiện lịch sử trên quan điểm cá nhân bạn dựa trện cơ sở tài liệu và nguồn dẫn.
Sự tham chiến cũng như hiệu quả của Mig-15 trong chiến tranh Triều Tiên thì nếu không tin vào các tài liệu lịch sử thì tìm tài liệu về kỹ thuật liên quan đến Mig-15 qua các nguồn trên mạng bằng các thứ tiếng bạn có thể biết, có thể đọc và có thể hiểu tốt nhất.
Dòng Năm 79 Việt Nam chỉ có 12 ly 7 và cối cũng cho TQ thua đau thì tớ không có ý kiến bởi vì chẳng biết nên viết gì, viết thế nào cho hợp lý ;D

Hay là ta bàn thử về trận trận Maraton hay trận Canes thời Hy Lạp cổ đại đi nhỉ?

Bác lập ra cái topic thảo luận mà nhìn như bác không nghiên cứu kĩ về cái vấn đề mà bác đưa ra thảo luận nhỉ, như vậy thành ra cái topic này không khác gì cái topic hỏi đáp, người hỏi là bác và người trả lời là tất cả mọi người ở đây ??
Đỏ: Biển người cũng là một chiến thuật đấy bác ạ, bác google trước đi rồi hẵng "khó hiểu" nhé.

Chủ thớt ơi, bạn có thèm bàn về 2 trận này không nào?

Có lẽ bạn chủ thớt không muốn tham gia, vậy topic này sẽ tạm khóa, bác nào có nhã hứng viết bài về chủ đề này xin PM em nhé, dù sao đây cũng là một chủ đề hay  :)

Sau đây, chúng ta sẽ bắt đầu thảo luận có trình tự, về các trận chiến:
- Đầu tiên là các nguồn thông tin về trận đánh: bối cảnh, lực lượng, chiến thuật ...
- Tiếp đến là những thắc mắc được nêu ra
Ai có ý kiến thì nhanh chóng đưa ra thảo luận!

Em cũng lên mạng có chừng mực, nên mong nếu em có vắng mặt hơi lâu thì ta cứ tự nhiên thảo luận tiếp, đừng khoá topic tội nghiệp.
Xin cảm ơn!

Sau đây là theo ý kiến của lonesome: Trận Cannae
http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Cannae (http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Cannae)

Mời lonesome lên cho ý kiến thảo luận:
Thứ nhất, địa hình khu vực này đáng lẽ quân La Mã đã có thể tiến hành đánh qui ước, và như thế có thể chấp nhận một thiệt hại nhất định để diệt gọn quân Hannibal. Không gian hẹp không cho phép La Mã triển khai quân hàng ngang lớn, nhưng đồng thời cũng khiến kị binh Carthage không thể dễ dàng cơ động. Với kiểu dàn hàng ngang cả cánh đồng và chĩa giáo ra ngoài, chắc chắn quân ô hợp (dù đã được tổ chức lại theo Legion La Mã) sẽ thất bại.
Lí do thất bại, theo tôi là do cực đoan hóa quá mức chiến thuật đột phá trung tâm. Xếp quá nhiều bộ binh ở giữa. Một chỉ huy kinh nghiệm như Hannibal tổ chức đánh chặn hai bên, đánh cầm chừng ở giữa, dụ quân La Mã tiến sâu vào trận địa để tiêu diệt.
Có lẽ do tình hình chiến trường, các quan chỉ huy La Mã đã không thể nhận ra điều này.
-------------
Lưu ý tài liệu từ wiki không được khuyến khích

http://ttvnol.com/gdqp/p-14990525#post14990525

Tóm tắt trận Canes:

Trận Cannae năm 216 tr.CN

Bối cảnh:

Rome và Carthage tranh nhau ngôi vị bá chủ thương mại ở phương Tây. Chiến tranh Punic lần thứ nhất kết thúc với 1 số nhượng bộ của Carthage. Nay với danh tướng Hannibal, Carthage muốn kết thúc Rome. Hannibal kéo quân qua đường Tây Ban Nha, mang voi vượt qua dãy núi Alps vào Ý vì Rome chiếm ưu thế hải quân. Sau một số trận thắng, voi của Hannibal chết hết và ông gặp đại quân Rome tại Cannae, một bãi chiến trường hẹp giữa sông và đồi. Quân La Mã hy vọng địa thế này sẽ hạn chế kỵ binh Carthage bọc sườn, tuy nhiên nó cũng hạn chế sự cơ động của kỵ binh La Mã.

Trang bị và lực lượng hai bên :

Quân Carthage chừng 40.000 quân hỗn tạp, gồm quân cầm kiếm Celtic, Gô loa và Tây Ban Nha, quân thiện chiến người Carthage trang bị giáp sắt, giáo dài và khiên, quân nhẹ bắn ná, kỵ binh nhẹ Numidia, kỵ binh nặng Celtic và Tây Ban Nha. Hannibal có ưu thế về số lượng kỵ binh.

Quân La Mã do 2 vị nghị sĩ chỉ huy gồm chừng 50.000-80.000 quân. Gồm quân giáp nặng chiến đấu trong đội hình dày đặc legion (khác với hoplite Hy Lạp là họ không dùng giáo dài!). Quân nhẹ không giáp, dùng lao velite, và kỵ binh nhẹ. Kỵ binh La Mã gồm con em quý tộc (phải tự trang bị ngựa!), không kém gì về chất lượng nhưng thiếu về số lượng. Một phần là do thời đó kỵ binh chưa phải là vũ khí đánh nhau chính, ngựa không yên cương, chưa được huấn luyện tốt để thành ngựa chiến, người ngồi khó mặc giáp để chiến đấu, không có giáo dài. Kỵ binh thời đó chỉ dùng để trinh sát và quấy rối, hoặc để truy đuổi kẻ địch còn nhiệm vụ chiến đấu chính là của các đội legion giáp sắt đầy đủ.

Trận đánh:

- Dàn trận: Hannibal đặt quân bắn ná và giáo lên trước, phía sau là quân Celtic và Tây Ban Nha hình vòng cung, cánh trái là kỵ binh nặng Celtic và Spanish, phía phải là kỵ binh nhẹ Numidian. Sau đó quân nhẹ lui về sau làm dự trữ.

Quân La Mã dàn trận như thường lệ. Quân nhẹ velites che phía trước, phía sau là legion, hai bên là bộ binh của các đồng minh Italia. Cánh phải là kỵ binh La Mã, cánh trái là kỵ binh đồng minh.

- Giáp trận: quân nhẹ hai bên phóng đạn vào nhau, sau đó lui ra sau. Quân La Mã cứ cậy đông tiến lên, tưởng là đối phương rút lui, nhưng thật ra là quân đội phương được lệnh lui ở giữa và giữ chặt 2 bên sườn và bọc phía sau lưng quân địch. Kỵ binh Carthage đánh thắng kỵ binh La Mã lúc đó đang dồn cục và quay lại bọc hậu.

Kết quả sau đó: quân La Mã bị tàn sát gần hết, quân Carthage chỉ thiệt hại rất ít, chủ yếu chỉ chết vài ngàn quân Celtic không giáp! Có người cho rằng sau khi bị vây bọc thì lính La Mã đã bỏ chạy nên mới có tỉ lệ thương vong chênh lệch như thế. Người La Mã trong trận này không có tí chiến thuật nào mà chỉ cậy đông và mạnh! Không buồn dàn hàng quân dài ra để tận dụng ưu thế quân số mà chỉ thêm hàng sâu hơn, không buồn phản ứng với uy hiếp bên sườn mà chỉ có tiến tới! Tuy nhiên Hannibal đã để sổng một chàng thanh niên La Mã tên là Scifo trong trận này, người mà 14 năm sau sẽ đánh bại Hannibal trong trận Zama!

Nguồn "đào mộ cổ" ở ttvnol, có chỉnh sửa một số từ ngữ cho phù hợp với diễn đàn.

@ jasmine2011: Ý bạn là thảo luận vấn đề gì? Chiến thuật của hai bên hay là cái gì khác?
Nếu thảo luận về chiến thuật hay sai lầm chiến thuật của bên La Mã thì vào link, kéo xuống phần ý nghĩa lịch sử cũng có phân tích tương đối.
Còn muốn phân tích, nhận định một cách toàn diện thì có hai nguồn:
1. Bách khoa tri thức quốc phòng toàn dân (quyển em có xuất bản năm 2003).
2. Almanach những nền văn minh thế giới.

Thảo luận tuốt tuồn tuột các bác ạ. Ai thắc mắc gì hỏi nấy:
- Nhưng vấn đề chính: Nếu các bác là quan chỉ huy La Mã, các bác đánh giá quân La Mã thua vì lí do gì, và nếu được đánh lại sẽ đánh ra sao.

Em đang về thử trên Rome Total War!

Không dựa vào trò chơi (game) để thảo luận bạn nhé!

Trận Cannes quân Rome thua có khá nhiều nguyên nhân nhưng quan trọng nhất là do chỉ huy không tốt.
Thời kỳ này thành Rome chưa đi vào thời Đế chế mà còn ở thời Cộng hòa. Hai đội quân là các đội quân tạm thời do hai Chấp chính quan (Consul) chỉ huy nhưng không ai nắm quyền tuyệt đối, một đòi đánh còn một chủ hòa nên rốt cuộc bị quân của Hanibal thiện chiến hơn và có lợi thế hơn hắn về lực lượng kỵ binh đánh cho tan nát, hàng ngũ hỗn loạn và rốt cuộc là thua trắng. Quân Rome thời Cộng hòa trước cải cách Marius thì thực sự không khác với quân Hy Lạp bao nhiêu, vẫn rất trọng các binh đoàn lớn dùng đội hình khiên vào trường thương để tấn công đối phương nên nếu bị đối thủ dùng kỵ binh phá vỡ như thời Alexander đại đế hay sau này bị Rome dùng các centuria gọn nhẹ và linh động hơn phá vỡ. Trận Cannae tuy tiêu diệt được đội chủ lực của Rome như Hanibal lại thua cả cuộc chiến Punic lần hai, dẫn tới thành Carthage bị tiêu diệt còn bản thân Hanibal thì bị giết. Có thể từ trận đánh này mà phát sinh câu nói "Ta có thể thua một trận chiến nhưng ta sẽ thắng cả cuộc chiến."

Bàn về chiến tranh cổ đại thì có nhiều trận đáng chú ý, trong đó trận Gaugamela của Alexander đại đế. Lấy ít chống nhiều, các đồng chí có hứng thì chúng ta cùng bàn luận về trận này.

OK! Bác nêu thông tin cơ bản đi ạ, em đang đọc nguồn wiki, không còn nguồn tin cậy hơn!

Đề nghị các bác muốn thảo luận gì thì cũng đưa ra tư liệu, thông tin, bối cảnh, số liệu, tiêu chí cụ thể chứ ngồi lan man thế này, thì em buộc lòng phải dẹp đấy  :-\

Tớ định thảo luận với bạn nhưng thấy bạn lôi Wiki và Game ra nên xin kiếu.

@Josepe: Còn 1 yếu tố giúp Hannibal thắng trận này, đó là ông ta là đội quân đến trận địa trước. Điều này tạo 1 số thuận lợi nhất định cho ông ta:

- CÓ nhiều thời gian nghỉ ngơi hơn quân La Mã
- Có thời gian luyện quân trước khi đụng độ với quân Rome. Từ 1 đội quân hỗn hợp đa nguồn gốc, Quân Carthage chừng 40.000 quân hỗn tạp, gồm quân mọi rợ cởi truồng cầm kiếm Celtic, Gô loa và Tây Ban Nha, quân thiện chiến người Carthage trang bị giáp sắt, giáo dài và khiên, quân nhẹ bắn ná, kỵ binh nhẹ Numidia, kỵ binh nặng Celtic và Tây Ban Nha. Hannibal có ưu thế về số lượng kỵ binh.ông ta đã huấn luyện họ thành 1 tập thể thống nhất, oánh nhau có bài bản, có phối hợp qua lại giữ các nhóm quân chứ không đơn đả độc đấu lao đầu vào các khối bộ binh của La Mã
- Hiểu rõ địa điểm giao chiến, có thời gian theo dõi cách hành binh, các bày trận và thói quen của từng vị chỉ huy bên La Mã. Từ đó ông ta là người chủ động chọn được cách đánh phù hợp.

Tạm nói sơ sơ thế, quởn sẽ viêt tiếp.

Ơ, tớ viết ở đây rồi cơ mà:
 

Đồng thời mình cũng đã chỉ ra 2 nguồn có thể tham khảo được và đủ độ tin cậy (cho đến lúc này):
1. Bách khoa tri thức quốc phòng toàn dân (quyển em có xuất bản năm 2003).
2. Almanach những nền văn minh thế giới.
Hai quyển đấy em chưa và không có điều kiện sử dụng ở đây. Bác nào có thời gian thì gõ tay hoặc số hóa hay chụp ảnh từ sách về trận này lên cũng được.

Về dòng màu đỏ số 2: tức là theo ý bạn, ngoài wiki không có nguồn tin cậy hơn ý à? Quan điểm của bạn như vậy là chưa đúng đâu. Tìm hai quyển tớ chỉ ở trên đi bạn.

Em/tớ/mình nhắc lại với các bác/các bạn là tuyệt đối không đưa trò chơi (game) vào trong thảo luận hay thảo luận vấn đề dựa trên game chiến tranh nhé.

Quyển Almanach anh có nhưng đang lên cơn lười gõ. Để bạn chủ thớt tự tìm có khi lại ý nghĩa hơn

Em đồng ý :D. Để bạn jasmine2011 tự tìm rồi gõ hoặc scan hay chụp ảnh các trang liên quan đến trận Cannes đang được thảo luận lên đây thì vừa đảm bảo có thông tin, vừa có nguồn để thảo luận :D.
Bác/bạn nào có thời gian gõ hay nhận dạng tài liệu liên quan đến trận Cannes thì tốt nhất, nhưng trận đó trong sách em nhớ thì tương đối dài. Để không mất thời gian nên bọn em chấp nhận việc chụp ảnh trang sách và gửi lên. Nhưng lưu ý các bác, các bạn nếu chụp thì chụp rõ nét để cho mọi người dễ đọc ;D

mình không phải người học quân sự, không phải học kĩ thuật, mà thậm chí là học kinh tế, nhưng mà nhìn nhận được cái vô lý thì cũng có một chút, mình chẳng hiểu là cái phim này có nói quá về cái bát quái trận đồ này không nhưng rõ ràng có quá nhiều điểm vô lý nếu mà người xưa áp dụng cái này vào trong chiến đấu. mọi người cho mình ý kiến nhé :)
ah bạn nào có biết về trận đồ bát quái thì đưa lên hướng dấn mình với mọi người được không

1. thứ nhất là về lúc mở màn trận đánh, quân Ngô bắn tên rào rào về quân Ngụy, nhưng chúng ta đều biết là hiệu quả sử dụng cung tên là khá kém, xác suất trúng chỉ là 1% có khi là 1/1000, mà trúng chưa chắc đã làm quân bên kia bị thương vong, vì anh mình từng cho mình chơi cung thể thao thì bắn mạnh như vậy mà không thể xuyên qua được một tấm gỗ mỏng, nữa là áo giáp, chắc chỉ có bọn Mông Cổ có khả năng bắn chính xác mới có thể chiến đấu hiệu quả với tên được thui. thế mà trong phim lại làm cho quân Ngụy phải chịu thương vong đến mức không dám tấn công trực diện mà phải chui vào giữa -> vô lý
(http://farm9.staticflickr.com/8022/7515449988_7459873b9a_z.jpg)
(http://farm9.staticflickr.com/8294/7515450338_7edaf03db1_z.jpg)

2. trong hình ảnh ta thấy để cho quân định hoàn toàn chui vào trong trận đồ thì quân ta ít cũng phải gấp chục lần quân số địch, điều này hơi bị vô lý trong các cuộc chiến tranh, hơn nữa, ta thấy phải trang bị cho quân đội nhiều loại khiên lớn khủng khiếp để ngăn được kị binh của đối phương thế kia, thế chắc là đất nước đó đang thừa tiền rồi,
(http://farm8.staticflickr.com/7120/7515450970_9c53e8ec21_b.jpg)
(http://farm8.staticflickr.com/7140/7515450616_75d95f0da2_z.jpg)

3. trông trận đồ này có thể thấy luôn là đây là trận phòng thủ, không phải là thế trận tấn công, mà có muốn di chuyển cũng khó, lại phải tập trung quá đông trong một diện tích chật hẹp. thế thì quân đối phương có thể bao vây cho 1 ngày thì bọn này tự vỡ trận rồi còn gì
(http://farm9.staticflickr.com/8004/7515451830_29e2d8101c_b.jpg)
(http://farm9.staticflickr.com/8428/7515451424_ebd75f5031_b.jpg)

4. còn về phòng thủ kiểu này có vững hay không cũng phải xem xét, nếu đứng kiểu này thì sẽ có một bộ phận lính phải đứng quay lưng lại do cầm khiên đóng thành đội hình kín mà, thế thì bọn này không ăn cung tên hơi phí :))
(http://farm9.staticflickr.com/8283/7515449652_5f9be02527_z.jpg)

mà không hiểu quân Ngô nghĩ thế nào mà cho rằng nó sẽ đi vào các khe của đội hình của nó nhỉ, nếu nó tấn công trực diện dư lày thì làm sao (đội hình kiểu kia thì một ô bị tấn công ô còn lại không thể yểm trợ được)
(http://farm9.staticflickr.com/8425/7515626868_4cf08135fa_z.jpg)

tiếp nữa là để bao vây đội hình quân Ngụy thì phải đóng đội hình khiên lại như hình trên, nếu như hình thì đấy là một vòng vây quá mỏng, chắc chỉ cần 1 thằng cầm khiên chết là vỡ vây ngay, còn nếu mà dày hơn thì cũng như trên, chắc quốc gia này đang thừa người :))
(http://farm8.staticflickr.com/7274/7515449466_94ba9a63b0_b.jpg)

1/ Phim dựng chỉ mang tính ước lệ
2/ Phim dựng theo Tam Quốc Diễn Nghĩa - 1 tiểu thuyết văn học được hư cấu nhiều nên độ chính xác cũng hạn chế.

không phải đâu, mình có nghe là có trận đồ bát quái trong quân sự nhưng phim thể hiện không đúng ấy, mình muốn biết trận đồ bát quái thật nó như thế nào :(

Trộn chủ đề vào đây trong khi đợi bạn jasmine2011 tìm tài liệu về trận Cannes.

Nhắc bạn dongtan195:

1. Đọc lại Nội quy diễn đàn về chính tả tiếng Việt khi viết bài trên diễn đàn.

2. Việc sử dụng nguồn là phim ảnh trong khi bộ phim dựa trên tác phẩm văn học Tam Quốc diễn nghĩa - là tác phẩm văn học đã bị hư cấu nhiều là không có hướng thảo luận => không phù hợp với Diễn đàn nói chung và KTQP nói riêng. Lần đầu nên chỉ nhắc bạn lỗi chính tả.

Về trận đồ bát quái thì trên mạng có ở đây:

http://www.vietlongplaza.com.vn/news-1287/bi-an-bat-tran-do-cua-gia-cat-luong.htm

Nguyên lý Bát trận đồ

Người xưa thường gọi phương pháp bày binh bố trận là “bát trận”. “Bát trận đồ” vốn không phải là sáng chế của riêng Võ Hầu Gia Cát Lượng. Đây là một loại trận pháp cổ, chỉ việc bố trí binh lực và xác định phương pháp tác chiến dựa trên địa hình và địch tình.

Nhật Bản thời Chiến quốc cũng có Bát trận của Võ Điền Tín Huyền, gồm Ngư Lân, Hạc Dực, Nhạn Hành, Loan Nguyệt, Phong Thỉ, Hàm Ach, Trường Xà, Phương Viên. Bát trận đồ là tâm pháp sở đắc về binh pháp của Gia Cát Lượng, đúng như “Tam Quốc chí Thục thư” viết: “Lượng giỏi ở suy nghĩ khéo lạ, làm ra nỏ liên châu, trâu ngựa bằng gỗ, suy diễn trận pháp làm thành Bát trận đồ”.

Bát trận đồ căn cứ theo bát quái (8 quẻ) Càn, Khôn, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khảm, Đoài mà bày thành 8 trận chính: Thiên phúc, Địa tải, Long phi, Xà bàn, Hổ dực, Điểu tường, Phong tán, Vân thùy, được án theo 8 cửa. Trong đó cửa Sinh, Cảnh, Khai là cửa sinh, còn Hưu, Thương, Đỗ, Tử, Kinh là cửa tử. Nếu không hiểu trận pháp mà đi lầm vào cửa tử thì không thể nào ra được.

Trong trận lấy 5 người làm 1 ngũ (ngũ hành), 55 người thành 1 đội (số sinh thành của trời đất, trời 25, đất 30), 8 đội thành 1 trận (440 người), 8 trận thành 1 bộ (3.520 người) là trận tiểu thành. 8 bộ thành 1 tướng (28.160 người) là trận trung thành. 8 tướng là 1 quân (225.280 người) là trận đại thành. Từ bát quái biến ra trùng quái (64 quẻ), lấy 8 làm cơ sở mà nhân lên, càng đông người thì trận càng lợi hại, chính như Hàn Tín nói “Đa đa ích thiện” càng nhiều càng tốt.

Bát trận gồm 4 loại binh chủng: Quân kỵ, quân bộ, quân cung nỏ và quân chiến xa phối hợp tác chiến, phân chia thành dọc ngang 64 đơn vị chiến đấu, hợp thành một đại phương trận (trận vuông lớn), trong đại phương trận lại phân thành nhiều tiểu phương trận tựa lưng vào nhau tác chiến, đại trận bọc tiểu trận, đại doanh bọc tiểu doanh. Khi chiến đấu, quân chiến xa sẽ dùng xe, chướng ngại vật ngăn cản sự xung kích của kỵ binh đối phương, tiếp đó quân cung nỏ sẽ bắn tên, cuối cùng là bộ binh, kỵ binh tràn lên cận chiến. Sau trận luôn có 24 đội kỵ binh (ứng với 24 tiết khí), có thể cơ động phối hợp tác chiến với các tiểu trận trong đại trận, tiến hành đánh đột kích hoặc bao vây. Khi quân địch vào trong trận, các tiểu trận sẽ phát huy công năng xé lẻ binh lực địch, biến hóa tùy theo thế công của địch, các đội đều có thể tiếp ứng lẫn nhau, tuy động mà không loạn, từ trận vuông biến thành trận tròn bọc lấy quân địch, đầu đuôi tiếp cứu nhau như rắn Thường Sơn hai đầu, nên trận pháp này còn gọi là “Thường Sơn xà trận”.

Trong sách giấy thì em/tớ không đảm bảo là quyển Almanach có nhắc đến hay không.

Phải hiểu nguyên lí trận đồ đã rồi mới nói tới nó vô lí hay không. Giống như kinh doanh phải quản trị tốt nguồn lực rồi mới thi triển kinh doanh bài bản được.

Về trận đồ nói chung, đó là phương pháp bố trí và triển khai đội hình chiến thuật cho các lực lượng trong chiến đấu của người chỉ huy. Có thế trận tốt mới khai thác ưu điểm và hạn chế nhược điểm của quân ta trong tấn công và phòng ngự với quân địch.

Trận đồ Bát quái là thế trận phòng ngự của bên không có ưu thế kị binh hay quân số trước bên có ưu thế kị binh hoặc ưu thế quân số trên địa hình bình nguyên trống trải. Trận này vừa khai thác được các đội hình chiến đấu theo nhiều lớp bọc lót tốt cho phòng ngự chiều sâu, vừa giúp cơ động lực lượng tạo thế bao vây chia cắt địch. Phép biến trận trong Bát quái là hình thức tái bố trí đội hình các thê đội tuyến sau để tăng cường thế trận theo hướng mà chỉ huy phán đoán địch tấn công chính diện, đồng thời bao vây chia cắt và tiêu diệt lực lượng địch đã lọt vào thế trận.

Bên phá trận Bát quái nếu lọt vào đúng cửa để chặt đứt mối liên kết chiến thuật giữa các thê đội phòng ngự sẽ phá được trận này, còn vào sai cửa sẽ bị vây diệt. Lực lượng đột kích của bên phá trận chỉ có tác dụng làm vỡ liên kết các thê đội và rối loạn đội hình phòng ngự của bên bày trận để đội hình tấn công chính diện của bên phá trận áp sát giải quyết chiến trường.

Từ trận Bát quái, bên bày trận có thể biến hóa chuyển sang phản công với thế Trường xà quyển địa để bao vây chia cắt và tiêu diệt quân địch hoặc thoát li khỏi khu chiến.

Em xin hóng tí nha.
Khi viết kịch bản phim Xích bích, các nhà biên kịch đã  pha trộn thêm gia vị : Trong trận này do Chu du làm nguyên sóai, Khổng minh chỉ Tham mưu cho Du mà thôi, nhưng chỉ mỗi việc " Mượn tên của quân Ngụy " cũng cho thấy tài năng xuất chúng của ông.
 Còn Bát quái trận đồ : là tuyệt tác của KM, trong nguyên tác TQDN, không thấy có sử dụng để chống Tào tháo. Trong trận Xích bích,
Cũng trong trận Xích bích, Gia cát lượng đã gọi gió Đông - nếu không : kế Hỏa công của Chu du - chỉ làm chò tiêu khiển mà thôi.
Kính các bác.

Hic diễn đàn yêu cầu chính tả cao thế ah, em có sai một tí thôi mà, nhưng nếu theo ý kiến của bác tức là đây là trận đồ phòng thủ với lực lượng ít hơn ah, thế thì càng khó hiểu khi mà quân địch đông hơn mà lại có thể chui vào trong đội hình đó được. mà em đang không hiểu là tại sao nó phải chui vào các cửa Sinh, Cảnh, Khai kia làm gì, trong khi nó đông hơn nó sẽ tấn công trực diện là được mà.
----------------------------------------------------------------------------
Sai một ít cũng là sai, trong khi các thành viên khác tôn trọng Nội quy diễn đàn triệt để thì sao bạn không làm được việc rất dễ dàng đấy?

Các bác/các bạn chú ý Không thảo luận các vấn đề liên quan dựa trên cơ sở từ trò chơi (game) hay phim ảnh.
Sau bài này của em, trong chủ đề này, các bài viết dựa vào trò chơi sẽ vào Bốt, còn thảo luận dựa trên phim ảnh hay bàn đến phim ảnh bọn em đưa xuống Xem phim bãi.

Giờ tớ xin góp vui về trận Cannae, cũng xin trả bài luôn, vì đi hoạt động nằm vùng đánh địch khá lâu giờ đã quay trở lại. Xin được phép mọi người mình nói qua chiến thuật của Rome: (trích

Tựa đề: Battle Studies

Tác giả: Colonel Charles-Jean-Jacques-Joseph Ardant du Picq của "Quân lực Pháp" )
Hiện cuốn sách được coi là sách giáo khoa giáo án của quân lực Hoa Kỳ trong việc đào tạo sĩ quan.

Cơ cấu chiến thuật

Chiến thuật của Hy Lạp được phát triển phalanx, còn chiến thuật La Mã thì được sinh ra từ các quân đoàn (legion). Các chiến thuật của dân mọi rợn ( ám chí các dân tộc ít văn minh hơn Rome ở miền Bắc) là tạo nên các đội hình phalanx vuông, nêm hoặc hình thoi.

Các cơ chế/cách hoạt động của các đội hình khác nhau được giải thích trong tất cả các sách cơ bản. Polybius đã viết nên một cuộc thảo luận tương phản hai chiến thuật phalanx và quân đoàn. (Book 18.)

Người Hy Lạp, trong nền văn minh trí tuệ, vượt trội so với những người La Mã, đáng ra chiến thuật của họ  tạo ra hợp lý hơn so với người La Mã. Nhưng điều đó đã không xảy ra ở chiến trường. Chiến thuật của Hy Lạp xuất phát từ lập luận toán học, còn chiến thuật La Mã được sinh ra từ kiến ​​thức sâu sắc về trái tim của con người, đó chính là yếu tố tinh thần. Đương nhiên người Hy Lạp cũng không bỏ qua yếu tố tinh thần cũng như các cơ chế La Mã, [2], nhưng người Hy Lạp lại tập trung vào những thứ khác. Chúng ta hãy cùng phân tích 2 câu hỏi sau:

Những chiến thuật/đội hình gì thì tạo ra được các kết quả  tối đa từ các đội quân Hy Lạp?

Những phương pháp nào cho những người lính của quân đội La Mã để họ chiến đấu hiệu quả nhất?

Trong khi câu hỏi đầu tiên vẫn còn phải tranh luận tới tận bây giờ. Người La Mã đã giải quyết thứ hai từ lâu.

Người La Mã không phải là dân tộc có tố chất hay truyền thống dũng cảm dũng cảm. Dân tộc này không huấn luyện được bất kỳ chiến binh  nào vĩ đại được như Alexander. Chúng ta phải thừa nhận rằng sử dũng cảm của nhóm người bị cho là mọi rợn: Gauls, Cimbri, Teutons, làm cho bất kì người lính La Mã nào cũng phải run rẩy. Tuy nhiên, đối với người Hy Lạp dũng cảm là sự vinh quang, còn đối với người Gauls, nó là bản chất tự nhiên phải có. Nó một ý nghĩa thiêng liêng trong nhiệm vụ, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong quần chúng. Nó kêu gọi trong lòng các sĩ quan của một tình cảm, một lòng yêu nước mảnh liệt nhất.

Kỷ luật của người Hy Lạp đã được thiết lập bằng các bài phạt và phần thưởng, kỷ luật của người La Mã thì được thiết lập dựa trên sự sợ hãi của về chết. Họ đưa vào cái chết vào trong kỷ cương quân đội, họ làm tàn phế và chặt đầu các chiến binh hèn nhát hay những kẻ phản bội.

Để chinh phục kẻ thù làm khiếp sợ binh lính của mình, một vị tướng La Mã sẽ tăng cao tinh thần của họ, không phải bởi sự nhiệt tình, nhưng bởi sự tức giận. Ông đã làm cho cuộc sống của những người lính của mình khổ sở với rất nhiều công việc và thiếu thốn tự do. Kỷ luật hà khắc đến mức, ở một mức độ nào đó, nó có thể vượt qua cả chiến tuyến và ảnh hưởng cả bên địch. Trong những trường hợp tương tự, một vị tướng Hy Lạp thì lại để Tyrtaeus hát. [3] Thật là tò mò nếu 2 đội quân này đối đầu với nhau.

Nhưng chỉ riêng yếu tố kỷ luật không có nghĩa là chiến thuật tốt hơn. Binh lính trong trận chiến, tôi nhắc lại,luôn có trong người một bản năng tự vệ, và nó luôn chiếm ưu thế trên tất cả các bản năng khác. Kỷ luật có mục đích của nó, đó thống trị của bản năng của người lính bằng một sự khủng bố kinh khủng trên tinh thân họ. Nhưng nó không có thể thống trị hoàn toàn. Tôi không phủ nhận các ví dụ điển hình về các trường hợp khi mà mà kỷ luật và lòng kính trọngcủa người đàn ông được cao hơn chính mình. Nhưng các ví dụ này rất hiếm, nếu họ được ngưỡng mộ, vì họ được coi là trường hợp ngoại lệ, và trường hợp ngoại lệ chứng minh cho các quy tắc.

Điểm nhấn là khi con người mất đi sức mạnh lý trí, cũng như các bản năng của mình. Điều này sẽ trở thành thành tựu lớn lao trong việc nghiên cứu khoa học chiến trường. Nói chung, đây là sức mạnh trong chiến thuật của người La Mã. Trong trường hợp cụ thể hơn, điều này sẽ phản ánh trong trận đánh giữa Hannibals và Caesars.

Chiến đấu  giữa 2 đội quân trong đội hình sâu hoặc ngắn hơn được chỉ huy bởi các tướng lãnh với một nhiệm vụ nhất định. Cách chiến đấu giữa 2 đội quân là một loạt đánh giữa cá nhân và cá nhân của hàng đầu tiên. Nếu binh lính đã hy sinh, bị thương hoặc đã quá mệt, thì binh lính của hàng thứ 2 sẽ lên thay thế cho hàng thứ nhất lui về lập hàng sau cùng của đội hình. Việc này sẽ tiếp tục đến hàng cuối cùng của đội hình. Con người luôn luôn mệt mỏi về thể chất và tinh thần trong một cuộc đánh tay đôi, nơi người lính phải sử dụng tất cả năng lượng của mình.

Những cuộc đánh giữa các hàng thường kéo dài trong một thời gian ngắn. Cũng giống như tinh thần, đội quân nào ít là mệt mỏi nhất luôn luôn chiến thắng.

Trong thời gian đánh trận lúc đầu với sự tham gia của hai hàng đầu tiên, một hàng chiến đấu, một hàng đứng sát phía sau quan sát. Còn  những người lính đứng phía sau 2 hàng chờ đợi tới lượt của họ ra chiến trường, đó sẽ là khi người của hàng trên của họ đã bị giết chết, bị thương hoặc kiệt sức. Họ sẽ bị ấn tượng bởi những bạo lực của chiến trường ở các hàng đầu tiền. Họ có thể nghe thấy các vụ đụng độ giữa người với người, và có lẽ, cả những tiếng dao kiếm chém vào da thịt. Họ cũng nhìn thấy,những người lính bị thương, kiệt sức cố gắng bò về qua  các khoảng trống trong đội hình để đi đến hàng phía sau cùng.  Những binh lính này không khác gì những khán giả thụ động và điều đó rất nguy hiểm. Họ bị buộc phải chờ đợi một kết cục khủng khiếp của mình. Những người lính này phải chịu những áp lực về cảm xúc rất sâu sắc về chiến đấu. Tinh thần của họ thường đặt dưới một áp lực và sự lo lắng rất lớn. Thường thì họ không thể chịu đựng nó cho đến khi lượt của mình, thế là họ bỏ chạy.

Các đánh tốt nhất, là làm sao để lực lượng phía sau có thể hỗ trợ cứu viện lực lượng đầu tiên 1 cách kip thời nhất, do đó chỉ tham gia đánh các quân đoàn địch quang trọng và cần thiết, còn lại thì giữ gìn lực lượng để hỗ trợ hoặc dự bị bên ngoài tránh xa việc căng thẳng tinh thần . Tính ưu việt của người La Mã nằm trong chiến thuật và kỷ luật khắc nghiệt bằng chuẩn bị và đảm bảo sẵn sàng khung phạt chém đầu. Nhờ đó họ sức đề kháng  chống lại mệt mỏi những trận đánh liên tục trên chiến trường và việc đổi mới của các chiến binh trong chiến đấu, bảo đảm sức lực của họ được sử dụng hiệu quả hơn bất kỳ những binh lính nước khác. [4]

Dân tộc Gauls không có suy nghĩ về chiến thuật. Chỉ với 1 hàng duy nhất bằng cách kết nối hết lại với nhau và không có đội hình, do đó khiến việc hỗ trợ không khả thi. Họ tin tưởng rằng, cũng như người Hy Lạp, trong sức mạnh của khối lượng và sức ép từ các hàng phía sau, nhưng họ không hiểu rằng các hàng sau thường không có khả năng giúp đỡ hàng đầu tiên khi phải đối mặt với cái chết với cái va chạm đầu tiên. Đây là một lỗi lạ lùng khi tin rằng các hàng cuối cùng sẽ đi lên tiêu diệt những thứ mà những hàng đầu tiên làm không được. Ngược lại, khi một mũi nhọn tấn công bị chặn lại, nó sẽ gây nên một xung động và thường điều này làm binh lính dạt về phía cánh!

Người Hy Lạp tuy có khác nhưng cũng có lực lượng dự trữ và hỗ trợ trong một nữa hàng ngũ dày đặc của họ. Nhưng ý tưởng cũng vẫn là sức mạnh của đám đông. Họ đặt hàng ngũ hỗ trợ và dự trữ quá gần, quên đi yếu tố quan trọng của con người tinh thần.

Người La Mã cũng tin tưởng vào sức mạnh của khối lượng, nhưng chỉ từ quan điểm trên tinh thần. Họ không nhân thêm hàng ngũ vào quân đoàn để tăng sức mạnh khối lượng, ngược lại họ chỉ cung cấp vừa đủ các hàng để binh lính cảm thấy tự tin và nhẹ nhỏm vì sẽ được hổ trợ. Số lượng của hàng ngũ được tính theo áp lực tinh thần mà các hàng cuối cùng có thể chịu được.

Có một điểm áp lực mà con người không thể chịu đựng được khi không được tham gia chiến đấu. Người La Mã không tăng số lượng của hàng ngũ quân đoàn mục đích là để không mang lại áp lực này. Người Hy Lạp đã không quan sát và tính toán tốt. Họ đôi khi kéo dài số lượng hàng ngũ lên đến 32 hàng và các hàng cuối cùng của họ, luôn mang trong tâm trí rằng mình chỉ là lực lượng dự bị. Nhiều lúc lự lượng dự bị thấy mình không có đủ tinh thần chiến đầu nhưng luôn bị ảnh hưởng tâm lý với các rối loạn của các hàng đầu tiên.

Trong thứ tự của trung đội (maniples 60-120 người) trong quân đoàn La Mã, những người lính tốt nhất, những người có lòng can đảm đã được chứng minh bằng kinh nghiệm trong chiến trận, được chờ để sau va họ được lưu giữ trong các dòng thứ hai và thứ ba. Họ được để đủ xa để không bị thương và cũng không để bị cuốn vào các trận đánh của hàng trên. Tuy nhiên, họ cũng ở đủ gần để hỗ trợ khi cần thiết hoặc để kết thúc trận đánh bằng cách thọc sâu.

Khi ba trung đội riêng biệt của 1 quân đoàn thành công liên tiếp, họ sẽ được hợp nhất lại để thành lập quân đoàn của Marius và của Caesar. Trong quân đoàn, họ đặt những người đàn ông già dặn kinh nghiệm chiến đấu nhất trong hàng cuối cùng, tức là sẽ chờ lâu nhất. Người trẻ tuổi nhất, hung hăng nhất, sẽ được để trong hàng đầu tiên. Quân đoàn không được tăng chỉ đơn giản là để làm nên số lượng hoặc sức mạnh của đám đông. Mỗi người binh lính đều có lượt của mình trong trận đánh, mỗi người lính trong 1 trung đội, mỗi trung đội trong 1 quân đoàn, và khi đã trở thành quân đoàn, nó sẽ được xếp tùy theo thứ tự của trận chiến.

Chúng ta đã thấy rằng các lý thuyết La Mã về độ sâu của hàng ngũ để tạo ra các hàng ngũ binh lính tin cậy. Sự thiên tài của vị tướng là dựa trên việc họ cải tiến hàng ngũ của quân đoàn. Nếu người lính đã quen với chiến tranh, được đào tạo tốt, đáng tin cậy, bền bỉ, nên nhanh chóng giảm áp lực với các đội trưởng của hàng, luôn tin tưởng vào tướng quân và các đồng đội của. Nhìn chung tướng quân La Mã thường làm giảm độ sâu của hàng ngũ, để tăng ngay số lượng các chiến binh trên mặt trận phía trước. Binh lính của La Mã thường có tinh thần và một sức chịu đựng phi thường, có khi cao hơn cả đối phương. Các tướng quân La Mã biết rằng, dù dưới áp lực của trận đánh, hàng ngũ cuối cũng vẫn có đủ sức và tinh thần để hỗ trợ hàng ngũ trên . Hannibal đã cho một phần của bộ binh của ông, binh lính châu Phi, được trang bị và tập luyện cách La Mã, lính bộ binh Tây Ban Nha của ông được trang bị giáo rất dài như ngày nay.  Còn lính Gallic thì cũng đã được thử lửa với muôn vàn khó khăn, khổ cực. Hannibal đã rất tự tin rằng ông đã truyền một tinh thần mạnh mẽ cho binh lính của mình. Ông đã quyết dinh cắt độ sâu của hàng ngũ của quân đội ông chỉ bằng một nửa so với quân đội La Mã. Và ở Cannae, ông đã đối mặt với một quân đội nhiều gấp hai lần số lượng của mình và tiêu diệt nó. Caesar tại Pharsalus, cũng vì lý do tương tự, đã không ngần ngại để làm giảm độ sâu hàng ngũ của quân đoàn mình. Ông cũng phải đối mặt với quân đội của Pompey, tuy đông gấp 2 lần quân La Mã, nhưng đội quân địch đã bị nghiền nát.

Chúng tôi đã đề cập đến trận đánh Cannae và Pharsalus, dựa vào đó sẽ nghiên cứu cơ chế chiến thuật và tinh thần chiến đấu, hai điều không thể tách rời. Chúng ta khó thể tìm thấy các ví dụ tốt và công bằng hơn trong cuộc chiến. Điều này là do chỉ có 2 nguồn tin Polybius- người thu thập thông tin từ các tù binh ở Cannea và của người bại trận- Caesar.

Còn tiếp

Trận Can (Almanach - những nền văn minh thế giới):

(http://i1269.photobucket.com/albums/jj584/shevchenko2004/P1140986.jpg)

(http://i1269.photobucket.com/albums/jj584/shevchenko2004/P1140987.jpg)

(http://i1269.photobucket.com/albums/jj584/shevchenko2004/P1140988.jpg)

(http://i1269.photobucket.com/albums/jj584/shevchenko2004/P1140989.jpg)

(http://i1269.photobucket.com/albums/jj584/shevchenko2004/P1140990.jpg)

(http://i1269.photobucket.com/albums/jj584/shevchenko2004/P1140991.jpg)

(http://i1269.photobucket.com/albums/jj584/shevchenko2004/P1140992.jpg)

(http://i1269.photobucket.com/albums/jj584/shevchenko2004/P1140993.jpg)

(http://i1269.photobucket.com/albums/jj584/shevchenko2004/P1140994.jpg)

(http://i1269.photobucket.com/albums/jj584/shevchenko2004/P1140995.jpg)

(http://i1269.photobucket.com/albums/jj584/shevchenko2004/P1140996.jpg)

(http://i1269.photobucket.com/albums/jj584/shevchenko2004/P1140997.jpg)

(http://i1269.photobucket.com/albums/jj584/shevchenko2004/P1140998.jpg)

Tiếp tục đi các bác. Đợt này em đang có sẵn tài liệu các trận chiến cổ đại để chụp lại.

Thật sự cảm ơn các bác quá.
Topic này là con đẻ của em, nhưng mà em không nuôi nổi.
Post tiếp đi các bác ạ, lấy tư liệu mà thảo luận.

Em mới tìm được trận chiến này các bác xem cùng thảo luận nhé  ;D

Trận Kursk rất gần đây và cũng quá vang dội rồi - trong Thế Chiến thứ II có rất nhiều trận lừng lẫy - để các bác thảo luận về những trận xa xưa ít ai biết hơn - những trận đánh trong thế kỉ 20 đã có rất nhiều nguồn tìm hiểu rồi

Bác còn link này không? Chương trình này chiếu 4 tập trên ANTV hay quá.

À, ừ... nuôi chủ đề không khó, đợt này mình cầm quyển Almanach ở đây rồi, nếu các đồng đội đồng ý thì tớ sẽ chụp ảnh từ từ, bắt đầu là trận Maraton để thảo luận nhé ;D

Tiện nhắc bạn chủ topic luôn: bạn lập topic với chủ đề Thảo luận. Trong khi tớ với các bạn khác đã và sẽ đưa các tài liệu hiện có và có thể tìm thêm được thì bạn cũng phải đưa ra ý tưởng, đánh giá riêng của cá nhân bạn về các trận đánh mà bạn đã nêu ra.
Viết bài như thế này là tớ - với vai trò là Mod khu vực của KTQP - là tớ không đồng ý chút nào đâu. Dạng bài thế này còn xuất hiện lần nữa là bọn tớ đánh giá là spam đấy nhé!


Liên quan đến trận Cannes hay Can thì dựa vào các tài liệu đã có, có nhiều vấn đề thảo luận lắm. Ví dụ như bố trí binh lực, chuẩn bị của hai bên trước, trong và sau trận đánh, tác động của nó tới chiến thuật, bố trí lực lượng, đội hình sau này....

Dạ thưa bác, ý kiến của bản thân thì em đã đưa ra từ các trang trước, nhưng chắc vì lúc đó chưa có tài liệu nên chưa ai đọc: Ý kiến của em, đó là do trong trận Cannes phía La Mã cực đoan hóa đội hình bất đối xứng. Với ưu thế quân số và quân lực, họ hoàn toàn đủ sức dàn hàng ngang ra cánh đồng, triệt tiêu lợi thế cơ động của kị binh Carthage để quyết định chiến trường!
Do khói bụi mịt mờ, các chỉ huy La Mã đã không phát hiện được sự biến chuyển chiến trường, và vì thế thua trận!

Những đoạn màu đỏ này, phân tích kỹ hơn, làm rõ ràng hơn đi bạn ;D
Tớ hỏi bạn một câu này: bạn viết La Mã cực đoan hóa đội hình bất đối xứng => Tại sao, yếu tố, cơ sở nào trong cách bố trí đội hình của La Mã đã dẫn đến nhận định đó của bạn? ;D.

Đó là việc bố trí đến 50 hàng ngang ở giữa để đánh bại trung quân Carthage.

Bố trí như vậy thì có liên quan gì tới quan điểm về sự bố trí đội hình bất đối xứng như bạn đã viết? Và bố trí như thế ảnh hưởng tới cách bố trí toàn đội hình quân La Mã như thế nào? Và....
Mình viết là bạn cần phân tích, làm rõ hơn => cần hiểu là chi tiết hơn chứ không phải viết cụt lủn 01 câu như thế kia đâu.
Bạn cứ trình bày thật chi tiết quan điểm của bạn, sẽ có người phản biện và trình bày ý kiến theo quan điểm của các bác/các bạn ý.

Đơn giản là thế này: Việc bố trí đội hình bất đối xứng có hiệu quả trong một chừng mực nhất định, chứ xếp đến 50 hàng quân là thừa, vì số quân ở những hàng sau không tham chiến mà chỉ tiến lên để rơi vào vòng vây.
Nếu là tôi, vì là hậu thế nên chọn phương án an toàn: Dàn hàng ngang ra, chắn ngang cánh đồng theo kiểu đội hình ba tuyến của Xê da, không cho kị binh Carthage có đường hợp vây, thắng bằng ưu thế quân số và chất lượng của bộ binh La Mã

Đọc lại bài của tớ, nó phân tích về cội nguồn của đội hình La Mã, và lấy đâu ra 1 đội hình sâu 50 hàng. Người Hy Lạp mới là người thích sử dụng các đội hình sâu, sâu tới 24 hàng cho 1 mặt cánh, trong khi người La Mã giảm 1/2 hay 1/3 so với Hy Lạp: http://www.vnmilitaryhistory.net/index.php/topic,24792.msg388157.html#msg388157 (http://www.vnmilitaryhistory.net/index.php/topic,24792.msg388157.html#msg388157)

Vừa lỡ tay vệ sinh máy, nên mất hết tài liệu dịch, nhưng tớ cũng nhớ được khá nhiều. Cách dàn hàng ngang che hết cả 1 khu vực thật ra không được sử dụng nhiều, nói cách khác, bạn có bao giờ tự hỏi tại sao rất nhiều cuộc chiến lính đông hơn cả thế này nhưng lại vẫn đánh nhau ở trong 1 ô chiến trường dàn hàng xa nhất chỉ 7 km không ( kiểu đánh theo các cánh rời rạc, với nhiều cánh quân khác nhau)?.

Trong cuốn sách mà tớ đang dịch, như đã nhắc trong bài, có nhắc đến chi tiết là hệ thống liên lạc. Sự liên lạc rất là quan trọng, nhưng vào thời đó, để thật sự liên lạc được với cả đội hình là một vấn đề lớn. Vì thế các tướng thường xây dựng đội hình dựa trên khả năng liên lạc của quân đội của họ. Một điều liều lĩnh hơn nữa là ở việc phân tán lực lượng ra là thường 1 điều cấm kỵ, như Sun Tzu trong Nghệ Thuật Chiến Tranh ( Art of War) có nói: "nếu gặp đội quân đông hơn, hãy chia nhỏ chúng ra mà đánh, chúng ta sẽ có lại lợi thế ( trong cuộc chiến giữa Hạng Vũ và Lưu Bang, Hạng Vũ đã áp dụng kiến thức này để đánh). Nếu quân ta đông hơn, và có yếu tố cho phép, thì hãy bao vây quân địch. Nhưng nhất thiết phải cân bằng lợi thế về quân số nếu chia quân ra"

Bạn hãy tưởng tượng với 1 chiến trường dài cả hơn chục km, Hanibal có thể chọn tập trung đục thủng 1 lổ vào chỉ huy và đánh thọc sâu vào 1 điểm và sau đó sẽ đánh bọc hậu và tạt cánh các hàng khác ở xa đang ngơ ngác không hiểu điều gì xảy ra cả. Điều này đã từng được chứng minh trong trận chiến Gaugamela. Khi mà vua của Persian là Darius đã cố gắng làm điều mà bạn nói, dàn hàng càng xa càng tốt, nhưng đến lúc khu trung tâm chỉ huy bị đánh thì lính chạy về không còn kịp nữa, và các cánh quân khác ở xa thì không hề biết chỉ huy đang bị đánh, vì bụi mù, họ chỉ nghĩ đơn giản, là khu trung đang đánh nhau với địch thế thôi.

Hạng Vũ chứ nhỉ, bạn Negi?

Cám ơn anh nhắc, đã sửa ;D

7 vạn bộ binh nặng dàn hang ngang trên chiến tuyến rộng 2km, nghĩa là chiều sâu đội hình quá lớn.
Như mình đã nói, giải pháp của mình là giải pháp an toàn, những lí do chính là như sau:
1- Cánh đồng tác chiến chỉ là một đoạn hẹp, 7 vạn bộ binh có thể dàn hàng ngang mà chưa ảnh hưởng quá lớn đến độ dày.
2- Mình đông quân hơn Carthage. Hoàn toàn có thể có các lực lượng cơ động trám lỗ hổng nếu thấy cần thiết.
3- Về hệ thống liên lạc, mình có hơn 2000 quân kị, chỉ cần chọn ra 50 người có khả năng phi ngựa nhanh là được, có thể biết rõ tình hình chiến dịch. Đội cơ động này cũng là lực lượng dự bị tốt!
4- Quân Carthage có tập 4 tuần hay 4 tháng cũng khó có thể vượt được kĩ năng tác chiến của bộ binh La Mã. Với ưu thế này, mình nghĩ đến khả năng giải quyết trận chiến theo lối qui ước, giảm rủi ro!

 Theo mình vấn đề không chỉ ở số lượng thông tín viên như bạn Jasmine nói (50 người) mà còn là việc xử lý các thông tin dồn dập -và chồng chéo nữa-đưa về do các đội trưởng của các nhóm quân ở xa sẽ có cái nhìn - và tất nhiên là báo cáo- về tình hình khác nhau.
Thêm nữa, với việc quân La Mã chủ yếu là bộ binh mặc nặng, sự di chuyển nhiều (nếu bố trí đội hình dàn trải quá) chắc chắn cũng sẽ là một điểm hạn chế.
 Vấn đề lớn nhất đối với quân La Mã có lẽ là do họ quá chủ quan về thực lực dẫn đến không bố trí các thê đội bọc lót, không tối ưu được lợi thế về quân số.
 
  Nếu chỉ với đội hình bố trí như lúc ban đầu, tuy nhiên nếu quân La Mã có các thê đội dự bị để khi mũi chính diện tiến quá sâu vào giữa đội hình Carthage , quân La Mã có thể tổ chức các mũi này đánh vào 2 cánh-chống bị hợp vây. Hoặc quân La Mã kịp dừng lại, tổ chức giữ sườn hay thậm chí mở thêm mũi tấn công sườn.

 Một sai lầm trong chiến thuật và hàng vạn người bỏ mạng. Những bài học trong chiến tranh có giá quá đắt :)

Nói như vậy, nghĩa là trận đánh này chênh lệch quá nhiều về trình độ tác chiến!
Đạo quân dự bị có vai trò rất lớn!
Thua không đáng!
Điều này cũng giống như trận Austlitz, khi mà quân Nga cũng không có một đơn vị dự bị nào, Napoleon đã bắt người Nga trả giá đắt!

Nguồn: enclyclopedia.mil.ru


Trận Kursk là trận đánh vĩ đại về quy mô, tập trung lớn các lực lượng và vũ khí, cường độ, kết quả và tác động quân sự - chính trị. Đây là một trong số những trận chiến lớn nhất trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Trận đánh kéo dài và ác liệt trong suốt 50 ngày đêm và là sự kết hợp của phòng thủ chiến lược (5-23 tháng 7) và các chiến dịch tấn công (12 tháng 7 đến 23 tháng 8 ) trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại do Hồng Quân thực hiện ở khu vực mỏm đất nhô ở Kursk với mục tiêu bẻ gãy cuộc tấn công quy mô lớn của quân Đức và đánh tan cụm quân chiến lược của địch.

Kết quả các cuộc tấn công mùa đông 1942-1943 của quân đội Liên Xô và quân Đức buộc phải rút lui trong thời gian chiến dịch phòng thủ Kharcov trong năm 1943 đã hình thành mỏm đất nhô ở Kursk. Ở đó, các bộ phận thuộc Phương diện quân Trung tâm và Voronhez đang uy hiếp mạnh vào sườn và sau lưng các cụm tập đoàn quân “Trung tâm” và “Nam” của Đức. Về phần mình, các cụm quân của địch đang chiếm giữ các bàn đạp ở Orel và Belgorod-Kharcov, có các điều kiện thuận lợi để đánh mạnh vào sườn các đơn vị quân đội Liên Xô đang phòng thủ ở khu vực Kursk. Trong bất kỳ trường hợp nào, các cuộc tấn công phối hợp của kẻ thù cũng có thể bao vây và đánh bại các lực lượng Hồng Quân đang ở đó. Mối nguy hiểm này đã được khẳng định bằng các tin tức tình báo về những khả năng Bộ chỉ huy quân Đức sẽ thực hiện đòn tấn công quyết định ở Kursk.

Để thực hiện được khả năng đó, lãnh đạo quân đội Đức đã triển khai sẵn sàng cho cuộc tấn công trong mùa hè theo hướng này. Phía Đức tính toàn thực hiện hàng loạt các cuộc tấn công phối hợp mạnh để đánh bại chủ lực Hồng Quân ở khu vực trung tâm chiến trường Xô – Đức, giành lại thế chủ động chiến lược và thay đổi cục diện chiến tranh theo hướng có lợi cho Đức. Bằng ý đồ chiến dịch “Thành lũy” (Tsitadel - Citadel), sử dụng các cuộc tấn công vào hướng rút lui từ phía bắc và phía nam theo cơ sở vòng cung Kursk trong 4 ngày, sẽ bao vây và sau đó tiêu diệt quân đội Liên Xô. Sau đó, sẽ bắt đầu tấn công vào sau lưng phương diện quân Tây Nam (chiến dịch “Panther”) và triển khai tấn công vào hướng đông-bắc với mục đích đẩy cụm quân trung tâm của Liên Xô lùi sâu và tạo ra sự uy hiếp cho Moskva. Để tiến hành chiến dịch “Thành lũy”, quân Đức đã tập trung các tưỡng lĩnh giỏi nhất, nhưng đơn vị có khả năng chiến đấu tốt nhất với tổng cọng 50 sư đoàn (16 sư đoàn tăng và cơ giới) cùng với số lượng lớn các đơn vị độc lập thuộc các tập đoàn quân số 9 và số 2, cụm tập đoàn quân “Trung tâm” (thống chế G.Kluge), tập đoàn xe tăng số 4, sư đoàn xe tăng “Kempf ”, cụm tập đoàn quân “Nam” (thống chế E.Manstein). Các lực lượng này được yểm trợ bởi không đoàn số 4 và 6. Tổng cộng, cụm này có 900 000 quân, khoảng 10 000 pháo và súng cối, gần 2700 xe tăng và pháo tự hành, khoảng 2050 máy bay. Đây là gần 70% các sư đoàn xe tăng; 30% số sư đoàn cơ giới, hơn 20% số sư đoàn bộ binh cũng như hơn 65% tổng số máy bay chiến đấu trên mặt trận Xô – Đức và tập trung trên khoảng 14% chiều dài toàn bộ mặt trận.

Để nhanh chóng đạt được thành công, Bộ chỉ huy quân Đức đã sử dụng số lượng lớn khí tài thiết giáp (xe tăng, pháo tự hành và xe bọc thép) trong thê đội 1. Trong biên chế quân Đức khi đó có các xe tăng hạng trung và hạng nặng T-IV, T-V (Báo), T-VI (Cọp), các pháo tự hành “Ferdinand” có giáp dày và pháo mạnh. Các loại pháo 75 và 88mm có sơ tốc đầu nòng cao và khả năng xuyên giáp mạnh cùng tầm bắn thẳng (trực xạ) 1,5-2,5 kilomet, gấp 2,5 lần tầm bắn của pháo 76mm trên các xe tăng chủ lực (chính) T-34. Trong biên chế các trung đoàn pháo binh thuộc thuộc sư đoàn tăng có các lựu pháo tự hành “Hummels” và “Wespe” cũng có thể sử dụng pháo bắn thẳng vào xe tăng. Ngoài ra, trên các vũ khí này còn lắp thước ngắm quang học tốt. Nó cho phép quân địch chiếm ưu thế trong trang bị xe tăng. Thêm vào đó, trong không quân Đức còn có các máy bay mới: máy bay tiêm kích “Fokke-Wulf-190A”, các máy bay cường kích “Henkel-190A” và “Henkel-129” – những vũ khí đảm bảo khả năng chiếm ưu thế trên không và yểm trợ hiệu quả cho các sư đoàn xe tăng.


Cuộc họp của các sỹ quan Đức, thượng tướng German Hoth và thống chế Erich fon Manstein, tháng 7 năm 1943


Đặc biệt, để tăng tính bất ngờ cho chiến dịch “Thành lũy”, Bộ chỉ huy quân đội Đức đã tiến hành các hoạt động nghi binh quy mô lớn đối với quân đội Liên Xô – tiếp tục tăng cường chuẩn bị chiến dịch “Panther” ở hướng tập đoàn quân “Nam”. Quân Đức đã tiến hành trinh sát kỹ lưỡng, di chuyển xe tăng, tập trung các khí tài vượt sông, thực hiện các cuộc liên lạc vô tuyến, các cơ quan tình báo hoạt động tích cực, phao tin… Còn trong hướng cụm tập đoàn quân “Trung tâm”, ngược lại, toàn bộ được ngụy trang một cách chu đáo. Nhưng mặc dù toàn bộ các biện pháp đã được tiến hành rất cẩn thận và quy mô, chúng không mang lại hiệu quả như mong muốn.

Để đảm bảo cho khu vực sau lưng các cụm quân tấn công, Bộ chỉ huy quân Đức trong thời gian tháng 5-6 năm 1943 đã phát động các cuộc càn quét lớn chống lại du kích Ucraina và Bryansk. Như để chống lại 20 000 du kích Bryansk, Đức sử dụng hơn 10 sử đoàn, còn ở tỉnh Zhitomir, Đức tập trung 40 000 binh lính và sỹ quan. Nhưng kẻ thù không đánh bại được quân du kích.

Khi lên kế hoạch chiến dịch hè-thu năm 1943, Bộ tư lệnh tối cao (Đại bản doanh) đã dự định tiến hành cuộc tấn công lớn và hướng tấn công chính là hướng tây-nam với mục đích đánh tan cụm tập đoàn quân “Nam”, giải phóng bờ trái (phía đông) Ucraina, Donbass và vượt qua sông Dnepr.

Bộ tư lệnh quân đội Liên Xô đã vạch ra kế hoạch chuẩn bị các hoạt động trong mùa hè năm 1943, bắt đầu ngay sau khi kết thúc chiến dịch mùa đông vào cuối tháng 3 năm 1943. Để chuẩn bị cho chiến dịch, có sự tham gia của Đại bản doan, Bộ tổng tham mưu, toàn bộ các tư lệnh phương diện quân phòng thủ mỏm đất nhô ở Kursk. Kế hoạch dự kiến thực hiện mũi tấn công chính ở hướng tây-nam. Tình báo quân đội Liên Xô vào thời điểm đó đã phát hiện việc chuẩn bị cuộc tấn công quy mô lớn của quân đội Đức vào vòng cung Kursk và thậm chí đã biết được ngày bắt đầu chiến dịch.

Nhiệm vụ khó khăn đã đặt ra trước Bộ tư lệnh quân đội Liên Xô – lựa chọn tấn công hay phòng thủ. Trong báo cáo cho Đại bản doanh đánh giá tình hình chung và lý giải của cá nhân về hoạt động của Hồng Quân trong mùa hè năm 1943 ở mỏm đất nhô Kursk, Nguyên soái Zhukov đã viết: “Việc chuyển quân ta sang thế tấn công trong những ngày tới với mục đích ngăn ngừa kẻ địch là không hợp lý. Sẽ tốt hơn, nếu chúng ta làm tiêu hao đich trong tuyến phòng ngự, bắn cháy xe tăng của chúng. Còn sau đó, sẽ đưa các lực lượng dự bị mới, chuyển sang tổng tấn công, đánh gục hoàn toàn cụm quân chủ lực của địch”. Quan điểm này cũng được Tổng tham mưu trưởng Vasilievsky ủng hộ: “Phân tích kỹ càng tình hính và dự đoán phát triển các tình huống cho phép đưa ra kết luận chính xác: các lực lượng chính cần tập trung ở phía bắc và nam Kursk, làm kiệt sức quân địch ở đây trong thế trận phòng ngự. Sau đó chuyển sang phản công và đánh bại chúng”.

Kết quả là đã ra quyết định chưa từng có về chuyển sang phòng ngự mỏm đất nhô ở Kursk. Các lực lượng chính được tập trung ở khu vực phía bắc và nam Kursk. Trường hợp này đã xảy ra trong lịch sử chiến tranh, khi bên mạnh nhất, có toàn bộ khả năng để tấn công, đã lựa chọn một trong số các phương án hành động tối ưu hơn – phòng ngự. Không phải ai cũng đồng tình với quyết định này. Tư lệnh các tập đoàn quân Voronhez và phía Nam – Vatutin và Manilovsky đã tiếp tục ủng hộ quan điểm mở cuộc tấn công chủ động, mang tính chất phòng ngừa ở Donbass. Quan điểm này được sử ủng hộ của Timosenko và Voroshilov và một số tướng lĩnh khác. Quyết định cuối cùng được đưa ra vào cuối tháng 5 – đầu tháng 6, khi đã biết chắc chắn về kế hoạch “Thành lũy”. Phân tích sau đó và hướng phát triển thực tế của các diễn biến đã chỉ ra rằng quyết định chủ động phòng ngự trong điều kiện chiếm ưu thế về lực lượng trong trường hợp này là hợp lý hơn về mặt chiến lược.

Mod Đại bàng đen cho em hỏi: Trận đấu tăng qui mô nhất thế giới diễn ra ở Prokhova trong chiến dịch Kursk, hay là một trận đấu tăng "nào đó" trong chiến tranh Vùng Vịnh không ạ?
Và người trực tiếp chỉ huy trận Prokhova là Vatutin hay là ai ạ?
Em cảm ơn

Không phải vùng Vịnh. Ở chiến tranh Ả rập - Israel. Trận ngày 14 tháng 10 năm 1971 ở bán đảo Sinai. Phe Ai Cập 1200 xe tăng; Israel: 750. Tổng cộng, hai bên ném vào trận 2200 đơn vị thiết giáp..

Tổng cộng: bên tấn công (Ai Cập) mất 243 xe tăng - thiết giáp, Israel: 43. Cụ thể thì ở đây:

http://www.vnmilitaryhistory.net/index.php/topic,18969.msg438429.html#msg438429

Đây là nguồn từ phía Mỹ (phương Tây) nên có thể các con số, nhất là phe Ai Cập - sử dụng vũ khí Liên Xô có thể bị tăng lên.

Quyết định cuối cùng vào mùa hè và thu năm 1943. Đại bản doanh đã vạch ra vào giữa tháng 4: có thể đẩy lùi quân xâm lược Đức khỏi Smolensk – sông Sozh – trung lưu và hạ lưu Dnepr, đánh tan cái gọi là “thành lũy phòng thủ phía đông” của địch, cũng như tiêu diệt các căn cứ điểm của địch ở Kuban. Cuộc tấn công chính trong mùa hè năm 1943 dự kiến tiến hành ở hướng tây-nam, cuộc tấn công thứ hai trên hướng tây. Trên mỏm đất nhô ở Kursk đã quyết định phòng ngự chủ động, đánh tiêu hao và làm suy yếu các cụm tấn công của quân Đức. Sau đó sẽ chuyển sang phản công và đánh bại địch hoàn toàn. Các lực lượng chính tập trung ở bắc và nam Kursk. Các diễn biến trong hai năm đầu chiến tranh đã chỉ ra rằng: việc phòng thủ của quân đội Liên Xô không thường xuyên chặn được các cuộc tấn công quy mô lớn của địch và dẫn đến những hậu quả nặng nề.

Với mục tiêu này, Đại bản doanh đã dự kiến sử dụng một cách tối đa ưu thế trước đó để taọh thành tuyến phòng ngự nhiều lớp, đánh tiêu hao cụm xe tăng chính của địch, làm suy yếu các lực lượng có khả năng chiến đấu chính của chúng, chiến ưu thế chiến lược trên không. Sau đó sẽ tiến hành đòn phản công quyết định, đánh bại cụm quân địch ở khu vực mỏm đất nhô Kursk.

Trong chiến dịch phòng thủ gần Kursk, đã tập trung chủ lực các phương diện quân Trung tâm và Voronhez. Đại bản doanh đã biết rằng việc chuyển sang phòng ngự chủ động sẽ dẫn đến những rủi ro nhất định. Vì thế, ngày 30 tháng 4 đã thành lập phương diện quân Dự bị (sau đó, đổi thành quân khu Step, còn từ mùng 9 tháng 7 – phương diện quân Step). Trong biên chế phương diện quân này có tập đoàn xe tăng dự bị số 2, các tập đoàn xe tăng Cận vệ 24, 53, 66, 47, 46 và 5, các quân đoàn xe tăng Cận vệ số 1, 3 và 4, các quân đoàn tăng 3, 10 và 18, các quân đoàn cơ giới 1 và 5. Tất cả được triển khai ở các khu vực Kastornưi, Voronhez, Bobrovo, Millerovo, Rossoshi và Ostrogozhka. Bộ tư lệnh phương diện quân đóng cách không xa Voronhez. Trong lực lượng dự bị của Đại bản doanh còn có các phương diện quân thuộc thê đội hai. Theo mệnh lệnh của Đại bản doanh, đã tập trung 5 tập đoàn xe tăng, nhiều đơn vị cấp quân đoàn xe tăng và bộ binh cơ giới độc lập, số lượng lớn các quân đoàn và sư đoàn bộ binh. Trong biên chế các phương diện quân Trung tâm và Voronhez từ mùng 10 tháng 4 đến tháng 7 có 10 sư đoàn bộ binh, 10 lữ đoàn pháo chống tăng, 13 trung đoàn pháo chống tăng độc lập, 14 trung đoàn pháo, 8 trung đoàn súng cối cận vệ, 7 trung đoàn pháo tự hành và xe tăng độc lập. Tổng cộng, 2 phương diện quân có 5635 pháo, 3522 súng cối và 1284 máy bay.


Tư lệnh phương diện quân Trung tâm, đại tướng K.K.Rokossovsky và ủy viên Hội đồng quân sự phương diên quân, thiếu tướng K.F.Telegin trên các trận địa tiền tiêu trước khi bắt đầu trận đánh ở vòng cung Kurst. Năm 1943


Đầu trận đánh Kursk, trong biên chế các phương diện quân Trung tâm và Voronhez cũng như quân khu Step có 1 909 000 bộ đội, hơn 26 500 pháo và súng cối, hơn 4900 xe tăng và pháo tự hành, khoảng 2900 xe tăng.

Sau khi đạt được các mục tiêu phòng ngự chiến lược của chiến dịch, quân đội Liên Xô đã chuyển sang phản công. Khi đó, đánh tan cụm quân địch ở Orel (kế hoạch “Kutuzov”) ở cánh trái là các phương diện quân phía Tây (thượng tướng Sokolovsky), phương diện quân Bryansk (thượng tướng Popov) và cánh phải – phương diện quân Trung tâm. Chiến dịch tấn công trên hướng Belgorod-Kharcov (kế hoạch “Thống soái Rumyantsev”) dự kiến sử dụng các lực lượng phương diện quân Voronhez và Step với sự phối hợp từ các đơn vị phương diện quân Tây Nam (đại tướng Malinovsky). Sự phối hợp hoạt động của các đơn vị phương diện quân nằm dưới sự chỉ đạo của các đại diện Đại bản doanh, các Nguyên soái Liên Xô Zhukov và Vasilievsky, thượng tướng pháo binh Voronov, Nguyên soái không quân Novikov.

Các đơn vị thuộc phương diện quân Trung tâm, Voronhez và quân khu Step đã tạo thành tuyến phòng ngự mạnh gồm có 8 tuyến phòng thủ và các dải có chiều sâu tổng cộng 250-300 kilomet. Tuyến phòng ngự được xây dựng theo chiều sâu gồm các lớp chống tăng, chống pháo binh và phòng không cùng các công sự và hệ thống mở rộng các điểm chốt, giao thông hào, tuyến giao thông liên lạc và chướng ngại vật.

Theo bờ trái sông Đông là dải phòng ngự mạnh. Chiều sâu tuyến phòng thủ của phương diện quân Trung tâm dài 190 kilomet, còn phương diện quân Voronhez – 130 kilomet. Mỗi phương diện quân tạo thành 3 dải phòng ngự cấp tập đoàn quân và 3 dải phòng ngự tiền duyên, do lực lượng công binh xây dựng.

Hai phương diện quân có trong biên chế 6 tập đoàn quân. Phương diện quân Trung tâm: các tập đoàn quân hợp thành 48, 13, 70, 65, 60, tập đoàn xe tăng số 2. Phương diện quân Voronhez: các tập đoàn quân Cận vệ số 6, 7, tập đoàn quân hợp thành 38, 40, 69 và tập đoàn xe tăng số 1. Chiều rộng dải phòng ngự phương diện quân Trung tâm là 306 kilomet, phương diện quân Voronhez – 244 kilomet. Trong tuyến phòng ngự đầu tiên của phương diện quân Trung tâm bố trí toàn bộ các tập đoàn quân hợp thành, còn Voronhez – 4 tập đoàn quân hợp thành.

Tư lệnh tập đoàn quân Trung tâm – đại tướng Rokosovsky, khi đánh giá tình hình, đã đưa ra kết luận rằng quân địch sẽ tiến hành mũi tấn công chính vào Olkhovatka trong dải phòng ngự của tập đoàn quân hợp thành số 13. Vì thế, đã ra quyết định giảm chiều rộng dải phòng ngự của tập đoàn quân số 13 từ 56 xuống 32 kilomet và tăng cường thêm 4 quân đoàn bộ binh. Theo đó, biên chế tập đoàn quân tăng lên 12 sư đoàn bộ binh và bố trí đội hình thành hai tuyến.

Tư lệnh phương diện quân Voronhez, tướng Vatutin đã xác định hướng tấn công chính của quân thù phức tạp hơn. Vì thế, dải phòng ngự của tập đoàn quân Cận vệ hợp thành (rõ ràng, đơn vị này phòng thủ trên hướng tấn công chính của tập đoàn xe tăng số 4 quân địch) là 64 kilomet. Khi khi đó, tuyến phòng ngự bố trí 2 quân đoàn và 1 sư đoàn bộ binh, tư lệnh tập đoàn quân bắt buộc phải tổ chức bộ đội thành một tuyến, cắt một sư đoàn bộ binh thành lực lượng dự bị.

Bằng cách này, chiều sâu phòng ngự của tập đoàn quân Cận vệ số 6 lúc đầu ngắn hơn so với dải của tập đoàn quân số 13. Việc tổ chức chiến đấu này đã dẫn đến việc các tư lệnh quân đoàn bộ binh khi cố gắng tạo ra thế trận phòng ngự sâu nhất có thể, đã tổ chức đội hình với hai tuyến.


Pháo tự hành hạng nặng "Ferdinand", được biết đến với tên gọi "Con voi"


Nhiệm vụ quan trọng là tạo thành các cụm pháo binh. Đặc biệt chú ý là tập trung số lượng lớn pháo trên các hướng địch có khả năng tấn công nhất. Dân ủy quốc phòng mùng 10 tháng 4 năm 1943 đã đưa ra mệnh lệnh đặc biệt về sử dụng lực lượng pháo binh dự bị của Đại bản doanh trên chiến trường, củng cố các trung đoàn pháo binh để tăng cường cho các tập đoàn quân và tổ chức cho phương diện quân các lữ đoàn pháo chống tăng và súng cối.

Trong dải phòng ngự của các tập đoàn quân 48, 13 và 70 thuộc phương diện quân Trung tâm trong hướng tấn công chính theo dự kiến của cụm tập đoàn quân “Trung tâm” đã tập trung (với tính toán tuyến thứ hai và lực lượng dự bị của phương diện quân) 70% tổng số pháo và súng cối của phương diện quân và 85% tổng số pháo của lực lượng dự bị thuộc Đại bản doanh. Ngoài ra, trong dải phòng ngự của tập đoàn quân số 13, ở đó, cũng là hướng tấn công mạnh bằng các lực lượng chính của địch, tập trung 44% các trung đoàn pháo dự bị của Đại bản doanh. Tập đoàn quân này, có trong biên chế 752 pháo và súng cối cỡ 76mm trở lên, được tăng cường quân đoàn pháo số 4 có 700 pháo và súng cối cùng 432 pháo phản lực. Số lượng vũ khí tương đương tập đoàn quân pháo binh cho phép tổ chức mật độ 91,6 và súng côi trên 1 kilomet chính diện của phương diện quân (trong đó có 23,7 pháo chống tăng). Mật độ pháo binh này chưa từng có trong bất kỳ chiến dịch phòng thủ nào trước đó.

Theo đó, đã nổi bật lên một cách rõ ràng ý định của Bộ tư lệnh phương diện quân Trung tâm muốn giải quyết vấn đề không khắc phục được việc tổ chức phòng ngự trong khu vực chiến thuật khi ngăn không cho quân địch vượt qua các giới tuyến phòng ngự, tránh làm phức tạp hóa các diễn biến tiếp theo.

Vấn đề sử dụng pháo binh trong dải phòng ngự của phương diện quân Voronhez đã được giải quyết theo cách khác. Bởi vì các đơn vị phương diện quân được tổ chức thành hai tuyến và pháo binh được bố trí giữa các tuyến. Nhưng trên mặt trận này, ở hướng tấn công chính, tập trung 47% toàn bộ dải phòng thủ của phương diện quân, nơi bố trí các tập đoàn quân Cận vệ số 6 và 7, có mật độ tập trung cao – 50,7% pháo và súng cối trên 1 kilomet chính diện. Trong hướng này, tập trung 67% pháo và súng cối của phương diện quân và 66% pháo binh dự bị của Đại bản doanh (87 trong số 130 trung đoàn pháo).

Tư lệnh các phương diện quân trung tâm và Voronhez dành sự chú ý lớn trong việc sử dụng pháo chống tăng. Trong biên chế các phương diện quân này có 10 lữ đoàn pháo chống tăng và 40 trung đoàn độc lập và trung đó, 7 lữ đoàn và 30 trung đoàn có lực lượng vũ khí (pháo) chống tăng mạnh tập trung ở phương diện quân Voronhez. Ở phương diện quân Trung tâm, hơn 1/3 tổng số pháo chống tăng thuộc biên chế lực lượng pháo chống tăng dự bị của phương diện quân. Kết quả là tư lệnh phương diện quân trung tâm Rokosovsky có được khả năng sử dụng lực lượng dự bị của ông để chống lại cụm xe tăng của địch trên các hướng bị đe dọa nhiều nhất. Trong phương diện quân Voronhez, khối lượng pháo chống tăng chủ yếu được tăng cường cho các tập đoàn quân ở tuyến đầu.

Quân đội Liên Xô có ưu thế hơn đối với cụm quân địch ở Kursk, về người, gấp 2,1 lần, pháo binh – 2,5 lần, xe tăng và pháo tự hành – 1,8 lần, máy bay – 1,4 lần.

Sáng mùng 5 tháng 7, cụm các lực lượng tấn công chính của địch, đã bị suy yếu vì pháo bắn chuản bị của Hồng Quân, đã chuyển sang tấn công, ném vào hướng phòng thủ Orel-Kursk tới 500, theo hướng Belgorod-Kursk tới 700 xe tăng và pháo tấn công. Quân Đức đã tấn công toàn bộ dải phòng ngự của tập đoàn quân 13 và tiếp cận các sườn tập đoàn quân 48 và 70 trong dải phòng ngự rộng 45 kilomet. Cuộc tấn công chính do cụm quân phía bắc của địch tiến hành bằng 3 sư đoàn bộ binh và 4 sư đoàn xe tăng vào Olkhovatka vào sườn trái tập đoàn quân số 13 của tướng Pukhov. Bốn sư đoàn bộ binh tấn công sườn phải tập đoàn quân 12 và sườn trái tập đoàn quân 48 (tư lệnh – tướng Romanenko) tới Maloarkhangelsk. Ba sư đoàn bộ binh tấn công vào sườn phải tập đoàn quân 70 của tướng Galanin trên hướng tới Gnilets. Cuộc tấn công của lực lượng trên bộ được yểm trợ bởi không quân. Các trận đánh nặng nề và dai dẳng đã bắt đầu. Chỉ huy tập đoàn quân số 9 của Đức, không ngờ gặp phải sự kháng cự mạnh mẽ, đã buộc phải chuẩn bị lại lực lượng pháo binh, mất thêm một tiếng đồng hồ. Trong toàn bộ các trận chiến khốc liệt, các chiến sĩ đã chiến đấu một cách anh dũng với toàn bộ các loại vũ khí.




Nhưng các xe tăng địch, bất chấp tổn thất, vẫn ngoan cố tiến lên trước. Bộ tư lệnh phương diện quân đã tăng cường phòng ngự kịp thời ở hướng Olkhovatka bằng lực lượng xe tăng, pháo tự hành, các đơn vị bộ binh, pháo chống tăng và pháo dã chiến. Quân địch, với sự hoạt động tích cực của không quân, đã lao vào trận chiến cùng các xe tăng hạng nặng. Trong ngày tấn công đầu tiên, quân địch đã chọc thủng dải phòng thủ đầu tiên của Hồng Quân, thọc sâu 6-8 kilomet và tiến tới dải phòng ngự thứ hai ở khu vực phía bắc Olkhovatka. Trên hướng tới Gnilets và Maloarkhangelsk, quân địch có thể đã tiến sâu tổng cộng 5 kilomet.

Khi gặp phải sức kháng cự ngoan cường của Hồng Quân, Bộ chỉ huy quân Đức đã tiến hành huy động gần như toàn bộ lực lượng xung kích của cụm tập đoàn quân “Trung tâm”, nhưng chúng không thể chọc thủng được dải phòng ngự. Trong 7 ngày, quân Đức chỉ tiến được 10-12 kilomet nhưng không thể chọc thủng được khu vực phòng ngự chiến thuật. Đến ngày 12 tháng 7, khả năng tấn công của quân địch vào mặt bắc vòng cung Kursk đã cạn kiệt, quân Đức ngừng tấn công và chuyển sang phòng thủ. Đáng chú ý rằng, trên các hướng khác trong dải phòng ngự của tập đoàn quân Trung tâm, quân địch không có các hoạt động tấn công tích cực.

Sau khi đẩy lùi sự tấn công của địch, bộ đội phương diện quân Trung tâm đã chuẩn bị chuyển sang tấn công.

Ở mặt Nam mỏm đất nhô Kursk, trong dải phòng ngự của phương diện quân Voronhez, cuộc chiến diễn ra đặc biệt ác liệt. Vào mùng 4 tháng 7, các mũi tiên phong của tập đoàn xe tăng Đức số 4 đã cố sức đánh vỡ tuyến phòng ngự của tập đoàn quân Cận vệ số 6 do tướng Chistyakov chỉ huy. Đến cuối ngày, quân địch đã tiến tới một số điểm gần khu vực trước dải phòng ngự của tập đoàn quân. Mùng 5 tháng 7, các cuộc tấn công chính theo hai hướng đã bắt đầu – tới Oboyan và Korocha. Hướng tấn công chính vào tập đoàn quân Cận vệ số 6, còn hướng thứ yếu – vào tập đoàn quân Cận vệ số 7 ở khu vực Belgorod tới Korocha.

Bộ chỉ huy quân Đức có ý đồ phát triển các thành công đã có, đã tiếp tục tăng cường lực lượng dọc theo tuyến đường Belgorod – Oboyan. Quân đoàn xe tăng số 2 thuộc lực lượng SS vào cuối mùng 9 tháng 7 không chỉ chọc thủng dài phòng ngự thứ 3 của tập đoàn quân Cận vệ số 6 mà còn thọc sâu vào đó khoảng 9 kilomet theo hướng tây nam Prokhorovka. Tuy nhiên, quân địch không thể chọc thủng được tuyến phòng ngự.

Mùng 10 tháng 7, Hitler đã ra lệnh cho chỉ huy cụm tập đoàn quân “Nam” phải đạt được bước ngoặt quyết định trong cuộc chiến. Sau khi nhận thức rằng hoàn toàn không có khả năng đánh bại được khả năng chống cự của phương diện quân Voronhez trên hướng Oboyan, thống chế Manstein đã quyết định đổi hướng tấn công chính và sẽ đánh Kursk bằng đường vòng – qua Prokhovrovka. Đồng thời, cụm lực lượng tấn công phụ (phụ công) sẽ đánh vào Prokhorovka từ hướng nam. Trên hướng Prokhorovka, quân Đức đã ném vào quân đoàn xe tăng số 2 của lực lượng SS, trong biên chế của nó có các sư đoàn tinh nhuệ “Reich” (Đế chế), “Đầu lâu”, “Adolf Hitler”, cũng như một bộ phận quân đoàn xe tăng số 3.


Lính Đức và xe tăng "Cọp I" trong biên chế sư đoàn xe tăng SS số 2 "Das Reich" gần Kursk. Tháng 6-7 năm 1943


Khi phát hiện ra sự vận động của địch, tư lệnh phương diện quân – tướng Vatutin đã đưa vào hướng này tập đoàn quân 69, còn sau đó là quân đoàn bộ binh Cận vệ số 35. Ngoài ra, Đại bản doanh đã ra quyết định tăng cường cho phương diện quân Voronhez các lực lượng dự bị chiến lược. Vào mùng 9 tháng 7, Đại bản doanh đã ra lệnh cho tư lệnh phương diện quân Step – tướng Konev đưa tới hướng Kursk-Belgorod các tập đoàn quân Cận vệ số 4, các tập đoàn quân 27 và 53 và trao quyền chỉ huy cho tướng Vatutin tập đoàn xe tăng Cận vệ số 5. Các đơn vị phương diện quân Voronhez đã chặn đứng cuộc tấn công của địch, tổ chức phản công mạnh (5 tập đoàn quân) vào cụm quân của chúng, thọc sâu trên hướng Oboyan. Tuy nhiên, cuộc phản công ngày 11 tháng 7 không thành công. Trong ngày hôm đó, quân địch đã chiến được vị trí dự kiến để triển khai các đơn vị xe tăng. Chỉ khi tung vào trận đánh 4 sư đoàn bộ binh và 2 lữ đoàn xe tăng thuộc tập đoàn xe tăng Cận vệ số 5 của tướng Rotmistrov, Hồng Quân mới cầm chân được quân địch cách Prokhorovka 2 kilomet. Theo đó, các trận tao ngộ chiến giữa các đội quân tiên phong ở khu vực Prokhorovka đã bắt đầu từ 11 tháng 7.

Ngày 12 tháng 7, cả hai bên đều chuyển sang tấn công khi đánh trên hướng Prokhorovka theo hai mặt tuyến đường sắt Belgord-Kursk. Trận chiến khốc liệt đã diễn ra. Các diễn biến chính xảy ra ở tây nam Prokhorovka. Các tập đoàn xe tăng Cận vệ số 6 và tập đoàn xe tăng số 1 đã tấn công từ phía tây bắc tới Yakolevo. Còn trên cùng hướng, tập đoàn xe tăng Cận vệ số 5 với sự tăng cường 2 quân đoàn xe tăng cùng quân đoàn bộ binh Cận vệ 33 thuộc tập đoàn quân Cận vệ hợp thành số 5 cũng tấn công từ phía đông bắc, từ khu vực Prokhorovka. Các đơn vị bộ binh quân đoàn Cận vệ số 7 cũng tấn công đông Belgorod. Sau 15 phút pháo kích chuẩn bị, quân đoàn xe tăng 18 và 29 thuộc tập đoàn xe tăng Cận vệ số 5 được tăng cường quân đoàn xe tăng cận vệ số 2, vào sáng 12 tháng 7, đã chuyển sang tổng tấn công trên hướng Yakovlevo.

Lúc bình minh, sư đoàn xe tăng “Đầu lâu” đã bắt đầu tấn công vào dải phòng ngư của tập đoàn quân Cận vệ số 5 trên sông Psel. Tuy nhiên, các sư đoàn xe tăng SS “Adolf Hitler” và “Reich” – các đơn vị đang trực tiếp đối đấu với tập đoàn xe tăng Cận vệ số 5 đã bị giữ lại ở các khu vực đã chiếm để chuẩn bị phòng thủ vào ban đêm. Trong dải hẹp từ Berezovka (cách Belgorod 30 kilomet về phía tây bắc) tới Olkhovata đã diễn ra trận chiến của 2 cụm xe tăng xung kích. Trận chiến diễn ra rất ác liệt suốt trong ngày. Hai bên đều tổn thất lớn. Tổn thất của các quân đoàn xe tăng Liên Xô tương ứng là 73% và 46%.

Kết quả trận đánh khốc liệt ở khu vực Prokhorovka là không bên nào có thể đạt được nhiệm vụ đặt ra: Với quân Đức – đột phá ở khu vực Kursk, còn tập đoàn xe tăng Cận vệ số 5 – tiến ra khu vực Yakovlevo, đánh tan sự phản kháng của địch. Các sư đoàn cơ giới SS “Adolf Hitler”, “Reich” và “Đầu lâu” đã dừng tấn công và cố thủ trên các khu vực đã chiếm được. Khi tấn công vào Prokhorovka từ phía nam, quân đoàn xe tăng số 3 của Đức đã đẩy lùi các đơn vị tập đoàn quân 69 10-15 kilomet. Hai bên đều chịu tổn thất lớn.

Mặc dù cuộc phản công của phương diện quân Voronhez đã làm chậm bước tiến của địch nhưng không đạt được mục tiêu mà Đại bản doanh đã đề ra.

Trong các trận chiến ngày 12 và 13 tháng 7, cụm tấn công của địch đã bị chặn đứng. Tuy nhiên, Bộ chỉ huy quân Đức không từ bỏ ý đồ vượt qua Kursk, đánh vu hồi Oboyan từ hướng đông. Về phần mình, các đơn vị bộ đội thuộc phương diện quân Voronhez tham gia phản công đã làm tất cả để thực hiện nhiệm vụ được giao. Sự đối đầu của hai cụm quân: quân Đức – tấn công và Liên Xô – phản công, đã tiếp tục cho đến 16 tháng 7, trên các hướng mà họ đang chiếm lĩnh. Trong 5-6 ngày (sau 12 tháng 7), đã diễn ra các trận đánh liên tục với xe tăng và bộ binh địch. Các cuộc tấn công và phản công diễn ra liên túc trong cả ngày và đêm.

Ngày 16 tháng 7, tập đoàn quân Cận vệ số 5 và các đơn vị bạn đã nhận lệnh từ tư lệnh phương diện quân Voronhez chuyển sang phòng ngự chặt. Trong ngày hôm sau, bộ chỉ huy Đức cũng bắt đầu rút quân khỏi các trận địa lúc đầu.

Một trong số các nguyên nhân không thành công là cụm quân Liên Xô mạnh đã tấn công vào cụm quân địch mạnh hơn, nhưng không phải vào sườn, mà vào chính diện (đầu). Bộ chỉ huy Liên Xô không sử dụng lợi thế chiến trường, cho phép tổ chức các cuộc tấn công thọc sâu, bao vây và sau đó tiêu diệt toàn bộ cụm quân Đức đang hoạt động ở phía bắc Yakolevo. Ngoài ra, các chỉ huy, tham mưu cũng như các đơn vị bộ đội Liên Xô không đảm bảo trình độ chiến đấu, còn các chỉ huy cấp cao – nghệ thuật tấn công. Có thiếu sót trong việc phối hợp giữa bộ binh với xe tăng, các lực lượng mặt đất với không quân, giữa các đơn vị với nhau.




Trên cánh đồng Prokhorovka đã diễn ra trận đấu tăng với số lượng chống lại chất lượng. Trong biên chế tập đoàn xe tăng Cận vệ số 5 có 510 xe tăng T-34 với pháp 76mm, 264 tăng hạng nhẹ T-70 với pháo 45mm cùng 35 xe tăng hạng nặng “Churchil III” với pháo 57mm do Anh viện trợ cho Liên Xô. Xe tăng này có tốc độ rất chậm và cơ động kém. Mỗi quân đoàn có một trung đoàn pháo tự hành Su-76, không hề có Su-152. Các xe tăng hạng trung của Liên Xô có đạn xuyên giáp bắn được giáp dày 61mm ở tầm xa 1000 mét và 69 mét - ở 500 mét. Giáp tăng: đầu – 45mm, hông – 45mm, tháp pháo – 52mm. Các xe tăng hạng trung T-IVH(N) của Đức có giáp dày: đầu – 80mm, hông – 30mm, tháp pháo 50mm. Đạn xuyên giáp của pháo 75mm ở tầm xa 1500 mét xuyên được 63mm giáp. Xe tăng hạng nặng T-VIH(N) “Cọp” (Tigr) có pháo 88mm có giáp: đầu – 100mm, hông – 80mm, tháp pháo – 100mm. Xe tăng bắn được đạn xuyên giáp dày 115mm. Chúng có thể xuyên được giáp T-34 ở cự ly 2000 mét.

Quân đoàn xe tăng SS số 2 có 400 xe tăng hiện đại: khoảng 50 xe tăng hạng nặng “Cọp” (pháo 88mm), 10 xe tăng hạng trung “Báo” (Panther) có tốc độ cao (34km/h), các xe tăng nâng cấp T-III và T-IV (pháo 75mm) và các pháo tấn công hạng nặng “Ferdinand” (pháo 88mm). Để tiêu diệt các xe tăng hạng nặng, T-34 sẽ phải tiếp cận chúng ở cự ly 500 mét, bắn từ xa không mấy khi thành công; các xe tăng còn lại của Liên Xô thậm chí còn phải tiếp cận gần hơn. Ngoài ra, quân Đức bố trí một bộ phận xe tăng trong các công sự để đảm bảo ít bị tổn thương từ sườn. Đấu tăng trong các trường hợp này chỉ đạt độ tin cậy cao trong các trận cận chiến. Kết quả là tổn thất tăng lên. Ở Prokhorovka, Hồng Quân tổn thất 60% xe tăng (500 trong số 800), còn Đức – 75% (300 trong số 400); theo tài liệu của Đức: 80-100. Đối với quân Đức, đây là tai họa. Quân đội phát xít bù đắp cho tổn thất này rất khó khăn.


Người dân thành phố Orel đón chào những người giải phóng, mùng 5 tháng 8 năm 1943


Cuộc phản công của quân đội Liên Xô bắt đầu ngày 12 tháng 7 bằng các cuộc công kích từ phía đông bắc và đông do các đơn vị cánh trái phương diện quân phía Tây và bộ đội phương diện quân Bryansk vào lực lượng tập đoạn xe tăng số 2 và tập đoàn quân số 9 thuộc cụm tập đoàn quân “Trung tâm” trên hướng Orel. Ngày 15 tháng 7, phương diện quân trung tâm đã bắt đầu tấn công từ phía nam và đông nam tới Kroma.

Những cuộc tấn công đồng loạt từ các phương diện quân đã chọc thủng tuyến phòng thủ chiều sâu của địch. Quân đội Liên Xô đã giải phòng thành phố Orel mùng 5 tháng 8 sau cuộc tấn công từ nhiều hướng. Khi truy kích quân địch rút chạy, Hồng Quân đã tiến tới tuyến phòng thủ “Hagen” mà trước đó, quân Đức đã xây dựng để tấn công vào Bryansk.

Kết quả của chiến dịch Orel, quân đội Liên Xô đã tiêu diệt cụm quân địch ở Orel (đánh tan 15 sư đoàn) và tiến về phía tây 150 kilomet.

Bộ đội các phương diện quân Voronhez (từ 16 tháng 7) và Step (từ 19 tháng 7) sau khi truy kích địch, đến ngày 23 tháng 7 đã tiến tới giới tuyến lúc bắt đầu chiến dịch phòng ngự và mùng 3 tháng 8 đã bắt đầu chuyển sang phản công trên hướng Belgorod-Kharcov.

Các cuộc công kích dồn dập, liên tục của Hồng Quân đã đánh tan tập đoàn xe tăng số 4 và cụm tác chiến “Kempf”. Mùng 5 tháng 8, Belgorod được giải phóng.


Lần đầu tiên trong lịch sử Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, pháo hoa được bắn lên bầu trời Moskva, mừng giải phóng Orel và Belgorod.


Chiều mùng 5 tháng 8, lần đầu tiên ở Moskva đã bắn pháo hoa chào mừng các đơn vị giải phóng Orel và Belgorod. Sau khi phát triển tấn công và đánh bại các cuộc phản công mạnh của địch ở khi vực Bogodukhov và Akhtưrka, bộ đội phương diện quân Step đã phối hợp với các phương diện quân Voronhez và Tây Nam giải phóng Kharcov ngày 23 tháng 8. Trong vòng 3 tuần, bộ đội các phương diên quân Voronhez và Step đã đánh tan 15 sư đoàn địch, tiến sâu trên hương nam và tây nam tới 140 kilomet và ở rộng chính diện tấn công lên 300-400 kilomet.

Trận Kursk là một trong số các trận đánh lớn nhất Chiến tranh Thế giới thứ hai. Hai bên đã tập trung hơn 4 triệu người, hơn 69 000 pháo và súng cối, hơn 13 000 xe tăng và pháo tự hành, gần 12 000 máy bay. Hồng Quân đã đánh tan 30 sư đoàn (trong đó có 7 sư đoàn xe tăng) địch, tiêu diệt hơn 500 000 quân, 3000 pháo và súng cối, hơn 1500 xe tăng và pháo tấn công, hơn 3700 máy bay. Đánh bại chiến dịch “Thành lũy”, chôn vùi huyền thoại truyền bá của Nazi về “mùa vụ” thảm bại của Liên Xô, về rằng, Hồng Quân chỉ có thể tấn công vào mùa đông. Sự sụp đổ thảm hại trong kế hoạch tấn công của quân phát xít một lần nữa chỉ ra chủ nghĩa phiêu lưu mạo hiển của lãnh đạo Đức khi đánh giá quá cao quân đội của họ mà không đánh giá đúng lực lượng Hồng Quân. Trận Kursk đã đẫn đến những thay đổi lớn về tương quan lực lượng trên chiến trường theo hướng có lợi cho Liên Xô. Hồng Quân đã giữ được thế chủ động chiến lược và tạo ra các điều kiện có lợi để triển khai tổng tấn công trên quy mô lớn (trên diện rộng). Thất bại của địch trong “Vòng cung lửa” là giai đoạn quan trọng, tạo ra bước ngoặt căn bản trong quá trình chiến tranh, trong thắng lợi chung của Liên Xô. Nước Đức và các đồng minh buộc phải chuyển sang phòng ngự trên toàn bộ các mặt trận trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Kết quả tổn thất nặng nề của quân phát xít ở mặt trận Xô – Đức đã tạo ra các điều kiện thuận lợi hơn để triển khai các hoạt động cho quân Anh – Mỹ ở Italia, làm khối phát xít bắt đầu tan vỡ - chế độ Mussolini sụp đổ và Italia rút khỏi chiến tranh trên mặt trận Đức. Tác động từ chiến thắng của Hồng Quân đã tăng thêm quy mô hoạt động khác chiến ở các nước bị Đức chiếm đóng, củng cố uy tín của Liên Xô trong vai trò lực lượng đi đầu liên minh chống Hitler.

Trận Kursk đã nâng cao nghệ thuật tác chiến của quân đội Liên Xô. Trong phạm trù chiến lược, Bổ Tổng tư lệnh tối cao Liên Xô đã lên kế hoạch chiến dịch hè-thu năm 1943 một cách sáng tạo. Đặc điểm nổi bật là bên có lợi thế chiến lược và hoàn toàn chiếm ưu thế đã chuyển sang phòng ngự, cố ý nhường cho địch vai trò chủ động trong giai đoạn đầu trận chiến. Sau trong quá trình phòng ngự thống nhất, Hồng Quân đã chuyển sang phản công quyết liệt và triển khai tổng tấn công với mục tiêu giải phòng phía đông (bờ trái) Ucraina, Donbass và vượt sông Dnepr. Quân đội Liên Xô đã thành công trong việc giải quyết vấn đề tạo thành tuyến phòng ngự mạnh ở quy mô chiến dịch – chiến lược. Sự chủ động của tuyến phòng ngự này được đảm bảo bằng việc tăng cường cho các phương diện quân số lượng lớn các đơn vị cơ động (3 tập đoàn xe tăng, 7 quân đoàn xe tăng và 3 quân đoàn cơ giới độc lập), các quân đoàn pháo binh và sư đoàn pháo thuộc lực lượng dự bị của Đại bản doanh, các đơn vị pháo chống tăng và pháo phòng không. Đã đạt được khả năng bắn pháo chuẩn bị trên quy mô hai phương diện quân, cơ động mạnh (rộng) các lực lượng dự bị chiến lược để tăng cường cho các phương diện quân, tiến hành tấn công quy mô lớn bằng không quân và các cụm quân chủ công và dự bị của địch. Đại bản doanh có thể xác định được phương án phản công trong mỗi hướng, sáng tạo trong việc chọn các hướng tấn công chính và khả năng đánh bại quân địch. Như trong chiến dịch Orel, Hồng Quân đã sử dụng các cuộc tấn công đồng loạt theo các hướng truy kích để sau đó nghiền nát và tiêu diệt từng phần các cụm quân địch. Trong chiến dịch Belgorod-Kharov, cuộc tấn công chính được tiến hành gần sườn các tập đoàn quân, bảo đảm bẻ gãy nhanh chóng tuyến phòng thủ mạnh và sâu của địch, cắt  cụm quân địch làm đôi và quân đội Liên Xô đã tiến tới sau lưng tuyến phòng thủ Kharcov của quân Đức.

Trận Kursk cũng đã giải quyết được vấn đề tổ chức các lực lượng dự bị chiến lược lớn và sử dụng hiệu quả các đơn vị này, chiếm ưu thế chiến lược rõ ràng trên không, duy trì lợi thế của không quân Liên Xô đến khi kết thúc Chiến tranh Vệ quốc. Đại bản doanh thực hiện được sự phối hợp chiến lược không chỉ giữa các phương diện quân tham gia chiến đấu trực tiếp mà còn cả các phương diện quân đang hoạt động ở hướng khác (các đơn vị phương diện quân Tây Nam và Nam ở khu vực Bắc Donets và Miys đã kìm hãm hoạt động của quân Đức trên diện rộng, gây khó khăn cho quân đội phát xít, không lấy được các đơn vị ở đó để ném vào Kursk).

Cũng trong trận Kursk, lần đầu tiên, nghệ thuật tác chiến của quân đội Liên Xô đã giải quyết vấn đề xây dựng tuyến phòng ngự mạnh, có khả năng chiến đấu cơ động với chiều sâu tới 70 kilomet. Việc bố trí đội hình tác chiến sâu của các phương diện quân cho phép giữ vững các tuyến phòng ngự thứ hai và tung thâm cũng như tiền duyên trong phòng ngự, không cho phép quân địch thọc sâu. Tính tích cực cao và vững chắc trong hệ thống phòng ngư được cũng cố bởi khả năng cơ động của các thê đội hai và lực lượng dự bị, tiến hành bắn pháo chuẩn bị và phản công. Khi tiến hành phản công, đã giải quyết vấn đề đột phá vào chiều sâu phòng thủ của địch bằng cách tập trung quy mô lớn lực lượng và khí tài tham gia đột phá (50 đến 90% tổng số lượng), sử dụng khéo léo các tập đoàn và quân đoàn xe tăng trong vai trò các cụm cơ động thuộc phương diện quân và tập đoàn quân, phối hợp chặt chẽ với không quân, thực hiện tấn công cùng không quân ở quy mô phương diện quân, đảm bảo tốc độ tấn công của lục quân ở mức độ cao. Đã thu được nhiều kinh nghiệm quý về các trận đấu tăng trong phòng ngự (gần Prokhorovka) cũng như trong tấn công khi đánh trả cuộc phản công từ cụm tăng thiết giáp lớn của địch (ở khu vực Bogodukhov và Akhtưka). Vấn đề đảm bảo chỉ huy thông suốt các đơn vị trong các chiến dịch được giải quyết bằng các xây dựng các điểm chỉ huy gần các đơn vị chiến đấu và áp dụng rộng rãi các khí tài thông tin liên lạc vô tuyến trong toàn bộ các cơ quan và các điểm chỉ huy.

Cùng với đó, khi tiến hành trận Kursk cũng có những hạn chế đáng kể, ảnh hưởng tiêu cực trong quá trình chiến đấu và làm tăng tổn thất cho Hồng Quân: hy sinh – 254 470 người; bị thương – 608 833 người. Một phần, trước khi quân địch tấn công, việc lên kế hoạch bắn pháo chuẩn bị trong các phương diện quân đã không được hoàn thành tốt bởi vì lực lượng trinh sát không thể xác định một cách chính xác các vị trí tập trung quân và phân bố mục tiêu trong đêm mùng 5 tháng 7. Pháo bắn chuẩn bị bắt đầu quá sớm, khi quân địch còn chưa chiếm lĩnh hoàn toàn vị trí để tấn công. Hỏa lực trong trường hợp này, bắn loạt theo diện rộng, tạo điều kiện cho quân địch tránh khỏi tổn thất lớn. Sau 2,5-3 tiếng chỉnh đốn lực lượng, quân địch triển khai tấn công và trong ngày đầu tiên, đã chọc vào tuyến phòng ngự của Hồng Quân 3-6 kilomet. Các cuộc phản công của các phương diện quân được chuẩn bị vội vàng và vì vậy, khi tấn công không gây được thiệt hại lớn cho địch. Do đó, Hồng Quân không đạt được mục tiêu cuối cùng và phải chuyển từ phản công sang phòng ngự. Khi tiến hành chiến dịch Orel, do không đánh giá đúng tình hình, đã vội vàng chuyển sang thế tấn công.

Trận Kursk, bộ đội Hồng Quân đã chiến đấu anh dũng, quả cảm và kiên cường. Hơn 100 000 chiến sĩ được tặng các huân chương và huy chương, 231 người được tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô, 132 đơn vị được tặng danh hiệu Cận vệ, 26 đơn vị được tặng danh hiệu danh dự của Orel, Belgorod, Kharcov và Karachevsk.

Nguồn: encyclopedia.mil.ru



Kết quả cuộc phản công của Hồng Quân gần Stalingrad đã dẫn tới thay đổi mang tính quyết định về tình hình chiến lược trên mặt trận Xô – Đức, có lợi cho quân đội Liên Xô. Trong các điều kiện đó, Đại bản doanh đã ra quyết định tiến thành chiến dịch phá vây Leningrad, mang tên gọi “Tia lửa” vào tháng 1 năm 1943. Tham gia chiến dịch có bộ đội các phương diện quân Leningrad, Volkhov, một bộ phận lực lượng hạm đội Baltic và không quân tầm xa. Vào lúc bắt đầu chiến dịch, bộ đội phương diện quân Leningrad là lực lượng chính (các tập đoàn quân 42, 55 và 67) đang phòng thủ Leningrad từ phía nam và đông nam chiến tuyến Uritsk, Pushkin, nam Kolpino và xa hơn theo bờ phải sông Neva tới hồ Ladoga (Koshkino mới), còn một bộ phận lực lượng (tập đoàn quân 23) bảo vệ phía các đường vào từ phía bắc thành phố trên eo đất Karelia. Bộ đội phương diện quân Leningrad cách bộ đội phương diện quân Volkhov theo hành lang 15 kilomet bởi mỏm đất Shlisselburg-Sinyavino, cách biệt với vành đai bao vây Leningrad theo đường bộ. Trên cánh phải phương diện quân Volkhov, đối diện mỏm đất nhô (từ hồ Ladoga tới tuyến đường sắt Kirov) là các tập đoàn quân xung kích số 2 và tập đoàn quân số 8.

Đối đầu với quân đội Liên Xô là tập đoàn quân 18 (tư lệnh, thượng tướng G.Lindeman) thuộc cụm tập đoàn quân “Bắc”, có khoảng 26 sư đoàn, còn trên eo đất Karelia – hơn 4 sư đoàn Phần Lan. Phần lớn, cụm quân địch mạnh và tập trung đông ở mỏm đất Slisselburg-Sinyavino, nơi có 5 sư đoàn trang bị đầy đủ, hơn 700 pháo và súng cối, trong đó có loại pháo phản lực 6 nòng, gần 50 xe tăng và pháo tấn công (Lịch sử Chiến tranh Thế giới thứ hai 1939-1945 – M.Boenzdat, 1976, quyển 6, trang 119). Trong cụm tác chiến dự bị có 4 sư đoàn. Yểm trợ lực lượng trên bộ là không đoàn số 1.

Quân Đức đã biến mỏm đất Slissenburg-Svinyavino thành khu vực phòng thủ dã chiến mạnh với sự triển khai có hệ thống các công trình công binh, các chướng ngại vật chống tăng và chống bộ binh, cũng như các bài mìn dày đặc. Cơ sở hệ thống phòng thủ là các điểm chốt và ổ đề kháng được tạo thành trong khu vực, dùng làm bàn đạp tấn công và chiếm ưu thế gần khu vực Bolotisto-Torfyanovka. Đường tiến quân được án ngữ bằng các hỏa điểm mạnh và các đầm lấy ở Torfyanovka bị chia cắt bằng những hố sâu và che chắn bằng các chiến lũy làm từ đất, gỗ. Quan địch sử dụng các xe tăng Liên Xô bị bắn cháy, tạo thành những hỏa điểm cố định. Chúng bao quanh các điểm cao Sinvyavino – các đường vào, chân đồi và các sườn phía tây, cũng như cánh rừng nhỏ Kruglaia. Giữa các điểm chốt và ổ đề kháng, trên các vùng đất hiểm trở để làm bàn đạp tấn công, quân địch xây dựng 1-2 tuyến giao thông hào.

Toàn bộ không gian nằm dưới tầm hỏa lực từ các điểm chốt và ổ để kháng lân cận. Sâu trong mỏm đất cũng bố trí các điểm chốt và ổ đề kháng, nhiều trong số chúng do quân lính Đức đóng giữ. Dải phòng thủ mạnh nhất, chạy dài theo tuyến Sinyavino, Làng Công nhân số 1 và có 2 tuyến giao thông hào. Một giao thông hào được xây dựng để phòng thủ từ phía tây, tuyến thứ hai – từ phía đông. Trong khu rừng Kruglaia có hai chiến lũy rộng 1-2 mét, cao 1,5 mét, đẫm nước (ẩm ướt), vượt qua rất khó khăn. Các chiến lũy có lỗ châu mai cho súng máy và pháo.

Ngày 18 tháng 11 năm 1942, tư lệnh phương diện quân Leningrad, tướng Govorov đã trình Đại bản doanh báo cáo mà trong đó dự định tiến hành hai chiến dịch ở phía đông và tây Leningrad: Shlisselburg và Uritsk với mục đích “giải vây cho Leningrad, đảm bảo xây dựng tuyến đường sắt dọc theo sông Ladoga và theo đó, bình thường hóa giao thông liên lạc của Leningrad với đất nước, đảm bảo khả năng cơ động của bộ đội” các phương diện quân Leningrad và Volkhov.

Đại bản doanh sau khi nghiên cứu đề xuất này, đã yêu cầu tập trung toàn bộ chú ý vào việc chọc thủng tuyến phòng thủ của địch chỉ trên một hướng – Shlissenburg, tạo thành con đường ngắn nhất để đạt được mục tiêu đã giao.

Ngày 22 tháng 11, tư lệnh phương diện quân Leningrad đã trình Đại bản doanh kế hoạch cụ thể về chiến dịch. Ông dự định sử dụng đòn tấn công phối hợp của các phương diện quân: Leningrad – từ phía tây và Volkhov – từ phía đông trên cùng hướng tới Sinyavino. Mùng 2 tháng 12, Đại bản doanh đã phê chuẩn kế hoạch này. Việc chỉ huy phối hợp hoạt động của hai phương diện quân đã được giao cho Nguyên soái Vorosilov. Thời gian chuẩn bị bắt đầu chiến dịch – mùng 1 tháng 1 năm 1943.

Nhiệm vụ cụ thể của các đơn vị phương diện quân Lenindrad và Volkhov được xác định trong chỉ thị số 170703 của Đại bản doanh mùng 8 tháng 12 năm 1942. Chỉ thị yêu cầu kết hợp lực lượng của hai phương diện quân để đánh tan cụm quân địch tại khu vực Lipka, Gaitovlovo, Moskovskia Dubrovka, Sliccelburg. Bằng cách này, “sẽ phá tan vòng vây thành phố Leningrad, gần đầu tháng 1, chiến dịch sẽ kết thúc). Sau đó, chuyển sang phòng ngự chặt trên vùng Moika, các làng Mikhailovsky, Tortolovo, đảm bảo đường giao thông liên lạc của phương diện quân Leningrad và cho bộ đội 10 ngày nghỉ ngơi. Trong nửa đầu tháng 2, ấn định chuẩn bị và tiến hành chiến dịch đánh tan quân địch ở khu vực Mgi và giải phóng tuyến đường sắt Kirov, tiến gần tới tuyến Voronovo, Sigolovo, Voitolovo, Voskresenskoe. Sau khi kết thúc chiến dịch Mgi, bộ đội cần phải nghỉ đông (tài liệu Nga: Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại: Đại bản doanh; Tư liệu và tài liệu: 1942 (quyển 16 (5-2) – M: TERRA, 1996, trang 464).

Để tiến hành chiến dịch, đã tổ chức hai cụm xung kích: - phương diện quân Volkhov – tập đoàn quân xung kích số 2 của trung tướng Romanovsky, phương diện quân Leningrad – tập đoàn quân 67 của thiếu tướng Dukhanov. Cụm xung kích của phương diện quân Leningrad sẽ vượt qua sông Neva trên băng, chọc thủng tuyến phòng thủ trên khu vực Moskovskaia Dubrovka, Shlissenburg, đánh tan quân địch cố thủ trong chiến hào ở đây, liên kết với các đơn vị phương diện quân Volkhov và khôi phục đường liên lạc của Leningrad với cùng đất Lớn. Sau đó, các đơn vị tập đoàn quân 67, theo kế hoạch, tiến tới tuyến khu vực Moika. Cụm xung kích phương diện quân Volkhov sẽ chọc thủng tuyến phòng thủ ở Lipka, Gaitolovo (rộng 12 kilomet) và lực lượng chính tấn công Sinvyavino, chiếm lĩnh tuyến Làng Công nhân số 1, Sinvyavino, đánh bại cụm quân địch ở Slissenburg-Sinvyavino và gặp bộ đội phương diện quân Leningrad. Việc đảm bảo sườn trái của tập đoàn quân xung kích số 2 do tập đoàn quân số 8 của tướng Starikov đảm nhận. Tập đoàn quân này sẽ sử dụng các đơn vị ở cánh phải tấn công trên hướng Tortolovo, làng Mikhailovsky. Yểm trợ đường không để che chắn cho bộ đội do các tập đoàn không quân 13 và 14 thuộc các phương diện quân Leningrad và Volkhov, cùng không quân hạm đội Baltic (tổng cộng khoảng 900 máy bay). Tham gia chiến dịch còn có không quân tầm xa, pháo bờ biển và pháo tàu thuộc hải quân (800 khẩu).

Việc tiến hành chiến dịch của cụm xung kích phương diện quân Volkhov, theo quyết định của Đại bản doanh, chỉ thị tập đoàn quân xung kích số 2 nằm dưới sự chỉ huy trực tiếp của phó tư lệnh phương diện quân, trung tướng Fedyuninsky. Cụm xung kích của phương diện quân Leningrad sẽ đặt dưới sự chỉ huy trực tiếp của tư lệnh phương diện quân, trung tướng Govorov.

Khi chuẩn bị chiến dịch, các tư lệnh phương diện quân Leningrad và Volkhov, với các lực lượng dự bị và các cụm quân được tổ chức lại từ các hướng khác nhau, đã tăng cường đáng kêt cho các tập đoàn quân xung kích số 2 và tập đoàn quân 67, tập trung quy mô lớn trong các lực lượng tham gia phá vây. Quân đội Liên Xô chiếm ưu thế hơn quân địch ở đây gấp 4,5 lần về bộ binh, pháo binh: 6-7, xe tăng: 10 và máy bay: gấp 2 lần. Trong tập đoàn quân 67, trên 13 kilomet đột phá đã tập trung 1909 pháo và súng cối cỡ 76 trở lên, cho phép tạo ra mật độ pháo lên tới 146 pháo và súng cối trên 1 kilomet chính diện (Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, 1941-1945. Đại cương chiến tranh, Bước ngoặt, trang 200). Đối với phương diện quân Volkhov, trên hướng tấn công đột phá chính có sư đoàn bộ binh 327 (rộng 1,5 kilomet), mật độ pháo và súng cối trên 1 kilomet chính diện là 365 khẩu, trong lực lượng tham gia đột phá của sư đoàn bộ binh 376 (rộng 2 kilomet) – 183, trong hướng thứ yếu – 101 pháo và súng cối trên 1 kilomet chính diện (Cú đánh thứ hai vì Leningrad/Biên soạn: V.A.Kuznetsov – L: Lenzidat, 1983, trang 164).

Việc chuẩn bị pháo binh cho cuộc tấn công được lên kế hoạch kéo dài trong 2 giờ 20 phút, yểm trợ tấn công –  bằng hàng rào lửa sâu 1 kilomet. Sau đó, tập trung hỏa lực bắn cấp tập. Ngoài ra, khi bộ binh tiến công trên băng, sẽ tạo ra hỏa lực bắn chặn trong 200-250 mét cách trận địa đầu tiên của địch. Toàn bộ lực lượng xe tăng (ở phương diện quân Leningrad – 222 xe tăng và 37 xe bọc thép, phương diện quân Volkhov – 217 xe tăng) dự kiến được sử dụng để yểm trợ trực tiếp cho bộ binh. Đối với lực lượng phòng không, tập trung cho các cụm xung kích như sau: phương diện quân Volkhov – 3 sư đoàn pháo phòng khong, 6 tiểu đoàn phòng không độc lập và 2 đại đội phòng không đường sắt; phương diện quân Leningrad – sư đoàn pháo phòng không, trung đoàn phòng không, 6 tiểu đoàn pháo phòng không độc lập, 2 đại đội phòng không đường sắt, cũng như 5 trung đoàn pháo phòng không, 4 trung đoàn không quân tiêm kích thuộc biên chế lực lượng phòng không Leningrad (tập đoàn quân phòng không Leningrad).

Trong toàn tháng 12, các lực lượng tập đoàn quân xung kích số 2 và tập đoàn quân 67 đã chuẩn bị một cách khẩn trương cho chiến dịch. Đoàn bộ các đơn vị được bổ sung quân số, khí tài kỹ thuật và vũ khí. Trong các đơn vị, tích lũy từ 2 đến 5 cơ số đạn, phụ thuộc vào các hệ thống pháo và súng cối. Lực lượng công binh đã xây dựng 20 kilomet đường ở hậu phương, gia cố các cầu, xây mới và tạo thành các đường giao thông trong các bãi mìn (1 đường đi cho một đại đội). Đặc biệt chú ý tập trung và huấn luyện bộ đội, chỉ huy và tham mưu. Dưới sự chỉ huy của các tư lệnh tập đoàn quân, đã tiến hành tập huấn lực lượng chỉ huy và diễn tập chỉ huy – tham mưu. Đối với mỗi sư đoàn ở hậu phương đã được tuyển chọn kỹ lưỡng, giống như các lực lượng phá vây. Ở đây cũng có các bãi tập và khu theo kiểu các điểm chốt của địch. Ở đó, các phân đội và đơn vị đã được học tấn công các trận địa có công sự vững chắc, tiến công chiến đấu trong rừng. Các đợt huấn luyện kết thúc với bắn đạn thật. Bằng sự hỗ trợ của không ảnh, bản đồ được làm rõ thêm chi tiết. Toàn bộ chỉ huy, tới các đại đội bộ binh và pháo binh đã nhận được đồ ảnh và bản đồ mới. Trong các phân đội được sử dụng để đột phá đã tổ chức các đội xung kích và nhóm phá chướng ngại vật để làm đường tiến cũng như tiêu diệt các công sự phòng ngự mạnh nhất của địch.

Việc che giấu ý đồ chiến dịch có tầm quan trọng lớn. Việc tổ chức lại các cụm quân được tiến hành đặc biệt vào ban đêm hoặc thời điểm máy bay khó cất cánh. Để trinh sát trận địa và lùng sục ban đêm chỉ tập trung ở các đơn vị tiếp cận trực tiếp với quân địch. Để che giấu mục tiêu phá vây, các hoạt động trinh sát được tiến hành tích cực trên toàn bộ mặt trận, kéo dài tới Novgorod. Số lượng người tham gia lên kế hoạch chiến dịch được hạn chế. Tất cả các biện pháp này đều đã chứng tỏ vai trò của chúng. Quân địch chỉ biết không lâu trước khi chiến dịch mở màn rằng quân đội Liên Xô đang chuẩn bị tấn công, nhưng không thể xác định cụ thể thời gian và lực lượng. Tư lệnh quân đoàn 26, tướng Leiser, khi nhận ra, đã đề nghị tư lệnh tập đoàn quân 18 Lindeman đẩy lùi quân đội Liên Xô khỏi Shlissenburg (Das Deutsche Reich und der Zweite Weltkrieg, Stuttgard 1990, Bd.6.S.1091). Tuy nhiên, đề nghị này bị bác bỏ.

Tư lệnh các phương diện quân Leningrad và Volkhov sau khi phân tích các công việc đã qua, đã đưa ra kết luận rằng bộ đội sẽ chuẩn bị tấn công đúng thời gian đã ấn định – mùng 1 tháng 1 năm 1943. Mặc dù vậy, ngày 27 tháng 12 năm 1942, đã nhận được chỉ thị của Stalin, lùi kế hoạch tấn công vào giữa 10-12 tháng 1. Nguyên nhân: điều kiện thời tiết rất không thuận lợi, đặc biệt là thời tiết trở ấm kéo dài và liên quan với đó là lớp phủ băng trên sông Neva trở nên không chắc chắn cũng như đường qua các đầm lầy xấu đi.

Đầu tháng 1 năm 1943, đã diễn ra hội nghị Hội đồng quân sự các phương diện quân Leningrad và Volkhov. Trong hội nghị, đã làm rõ các vấn đề liên quan đến bộ đội các phương diện quân trong chiến dịch, đồng thời chiếm lĩnh vị trí xuất phát, bắt đầu chuẩn bị (bắn) pháo và không quân (ném bom), thời gian tấn công của bộ binh và xe tăng, giới tuyến ấn định gặp nhau của bộ đội các phương diện quân – làng Công nhân số 2 và số 6 …. Đồng thời, quy định các tín hiệu nhận biết lẫn nhau, cũng như xác định rằng, nếu bộ đội một trong số các phương diện quân tiến tới giới tuyến dự định mà không gặp bộ đội phương diện quân khác thì sẽ tiếp tục tiến lên cho tới khi chính thức gặp được nhau.

Mùng 6 tháng 1, đại diện của Đại bản doanh, Nguyên soái Vorosilov đã trình Stalin “quân địch hoàn toàn không nhận ra toàn bộ những dấu hiệu của chiến dịch “Tia lửa”” (trích theo: Leninrad đứng vững và chiến thắng – M: 2004, trang 136), đảm bảo sự lạc quan của Tổng tư lệnh. Ông đã gọi điện tới Bộ tham mưu phương diện quân Voronhez, nơi, đại tướng Zhukov đang ở đó và nói rằng: “đại diện Đại bản doanh, Vorosilov đang ở Leningrad. Ủy ban quốc phòng nhà nước cho rằng, đồng chí cần tới đó. Cần tới nơi để giám sát và đảm bảo rằng chiến dịch “Tia lửa” sẽ diễn ra thành công” (trích theo G.K.Zhucov: Nhớ lại và suy nghĩ, M: 1992, quyển 2, trang 197).

Mùng 10 tháng 1, đại tướng Zhucov đã tới Ban tham mưu phương diện quân Volkhov. Sau đó, ông tìm hiểu các vị trí chủ chốt trong các tập đoàn quân xung kích số 2 và tập đoàn quân số 8. Buổi chiều, Georghi Konstantinovich báo cáo với Đại bản doanh: “Hôm nay (tôi) đã ở sở chỉ huy cùng Romanovsky và Starikov, cùng với các đồng chí phân tích cặn kẽ tình hình và đưa ra các giải pháp. (Tôi) cũng thảo luận tình hình với tư lệnh sư đoàn bộ binh 128 và quyết định cho đơn vị vào chiến đấu.

Các khó khăn chủ yếu trong các vấn đề đảm bảo chiến dịch

1. Các sư đoàn tham gia tấn công trên hướng chính, đi vòng qua các ổ đề kháng ở Sinyavino, tới làng Công nhân số 8, không có xe tăng và không đủ khí tài hỏa lực bắn tập trung vào mỗi điểm chốt ở làng Công nhân số 8. Không có xe tăng và không đủ số lượng khí tài hỏa lực đảm bảo đột phá.

2. Sử lý liên kết (liên lạc) trên các tuyến tập đoàn quân, lữ đoàn và các đơn vị yếu.

3. Sự bố trí các sư đoàn dự bị trong đội hình chiến đấu quá gần và theo thực tế, lực lượng dự bị đã trở thành thê đội 2, đặc biệt bởi mệnh lệnh của đồng chí. Khoảng cách của các đơn vị này so với thê đội 1 là 1-1,5 kilomet, có thể dẫn đến tổn thất lớn.

4. Ngoài ra, đã phát hiện được nhiều vấn đề tiểu tiết trong chiến thuật và kỹ thuật.

5. Các chỉ thị cụ thể cho Afanasiev (bí danh của Meretskov) và các tư lệnh đã nêu ra toàn bộ các khuyết điểm đã nhận thấy (trích theo Leningrad đứng vững và chiến thắng; trang 136).

Đại tướng Zhucov đã yêu cầu bổ sung khẩn cấp cho mặt trận đội khinh khí cầu, 1-2 phi đội máy bay trinh sát chỉ thị mục tiêu, cho phép bổ sung cơ số đạn như sau: lựu pháo 122mm – 20 000; lựu pháo 152mm – 15 000; súng cối 120mm – 60 000; đạn lựu pháo M-30 – 1500, đạn M-20 – 3000; M-13 – 3500.

Theo mệnh lệnh của Stalin, tư lệnh các tập đoàn quân nhanh chóng bắt đầu vào việc khắc phục các khiếm khuyết được Zhucov đã vạch ra, lên kế hoạch chi tiết một lần nữa cho chiến dịch sắp tới. Tuy nhiên, không thể khắc phục hoàn toàn mọi thiếu sót.

Trước khi bắt đầu tấn công, thời tiết trở xấu. Mây thấp treo gần mặt đất, tuyết rơi dày. Đêm 12 tháng 1, cụm máy bay ném bom bay đêm hỗn hợp đã hoàn thành cuộc không kích quy mô lớn và các trận địa pháo và ban tham mưu quân địch trong dải đột phá. 9 giờ 30 phút, pháo bắn chuẩn bị khai hỏa. Khoảng 40 phút trước khi bắt đầu tấn công, không quân cường kích theo các cụm 6-8 máy bay đã công kích và các điểm chốt và đại đội pháo binh địch. Pháo bắn chuẩn bị xong, bộ binh dưới sự yểm trợ của hỏa lực bắn chặn trên hướng tấn công chính và hỏa lực bắn cấp tập trên hướng phụ đã xung phong tấn công các trận địa địch. Mặc dù pháo bắn chuẩn bị mạnh, quân địch vẫn duy trì được không ít khí tài hỏa lực và sinh lực. Kết quả là quân địch đã chống trả quyết liệt.

Không quân các phương diện quân Leningrad và Volkhov cũng như hạm đội Cờ đỏ Baltic mặc dù mây thấp, vẫn tấn công liên tục vào nơi địch tập trung đông. Trong dải tấn công của tập đoàn quân số 67, tích cực nhất là sư đoàn bộ binh 136 của tướng Simonyak, tấn công vào vùng Marino. Các đơn vị của sư đoàn khi vượt qua lớp băng trên sông Neva, đã chiếm tuyến chiến hào đầu tiên và tiến sâu vào dải phòng thủ của địch. Sư đoàn bộ binh 268 của đại tá Borsev cũng đạt được kết quả khi vượt sang bờ trái sông Neva và đánh bật quân địch khỏi Thành phố nhỏ số 2 (Vtoroi Gorodok). Tuy nhiên, trên cánh phải tập đoàn quân 67, quân Đức đã chặn đứng sư đoàn bộ binh Cận vệ 45 bằng mật độ hỏa lực pháo – súng cối dày đặc. Tình hình sườn trái tập đoàn quân phức tạp hơn, nơi sư đoàn bộ binh 86 đang tấn công. Một trong số các trung đoàn của sư đoàn đã vượt sông Neva, 2 trung đoàn khác nằm dưới hỏa lực địch trên lớp băng của sông. Một bộ phận của sư đoàn, bị tổn thất lớn. Đến nửa sau ngày 12 mới vượt qua được sông Neva tới khu vực lân cận sư đoàn bộ binh 136 và phát triển tấn công tới làng Công nhân số 2. Đến cuối ngày, bộ đội tập đoàn quân 67 mới chọc sâu vào tuyến phòng thủ của địch 3 kilomet.

Ở phương diện quân Volkhov, tập đoàn quân xung kích số 2 tiến chậm và không đều (không nhịp nhàng). Đồng thời, các đơn vị ở sườn phải tập đoàn quân số 8 cũng đã chuyển sang tấn công. Đến cuối ngày, bộ đội tập đoàn quân xung kích số 2 đã tiến được 2 kilomet, ở một số nơi – 3 kilomet khi chọc thủng trận địa đầu tiên của địch ở phía bắc và nam làng Công nhân số 8. Bộ phận sư đoàn bộ binh 327 sau trận đánh quyết liệt đã chiếm được nhiều ổ đề kháng mạnh – cánh rừng Kruglaia. Sư đoàn bộ binh 256 tấn công chếch về bên phải sư đoàn bộ binh 327 giữa rừng Kruglaia và làng Công nhân số 8. Sư đoàn bộ binh 372, sau khi chiếm được 3 tuyến giao thông hào, đã tiến công thẳng vào làng Công nhân số 8.

Quân địch trong nỗ lực phòng thủ, đã sử dụng các biện pháp tăng cường lực lượng để không cho Hồng Quân đột phá. Ở khu vực phía bắc Sinyavino, quân Đức đã ném vào bộ phận các sư đoàn bộ binh 61, 69 và 5. Trên vùng Moskovskaia Dubrovka, chỉ huy quân Đức đã tiến hành một số cuộc phản công với ý đồ chọc thẳng đến sông Neva, cắt cụm tấn công của tập đoàn quân 67. Trong cả ngày, trong dải tấn công của tập đoàn quân đã diễn ra các trận đánh ác liệt. Kết quả là sau khi bị tổn thất lớn, sư đoàn bộ binh 268 buộc phải rút lui 1,5-2 kilomet.

Trong dải tấn công của tập đoàn quân xung kích số 2, sáng 13 tháng 1, tướng Romanovsky tung các sư đoàn bộ binh 18 và 71 cũng lữ đoàn xe tăng 98 thuộc thê đội 2 vào chiến trường. Bộ phận lữ đoàn này đã đột phá tới ven phía nam làng Công nhân số 5 nhưng bị tổn thất nặng vì đơn vị đã tấn công gần khu vực phòng thủ của địch.

Sáng 14 tháng 1, tư lệnh tập đoàn quân 57, tướng Dukhanov đã đưa thê đội 2 tham chiến và nhận lệnh tăng cường lực lượng tấn công để hợp nhất với bộ đội phương diện quân Volkhov - ở các làng Công nhân số 1 và 5. Các trận đánh nặng nề nhất đã diễn ra ở vùng Slissenburg, nơi bộ phận sư đoàn bộ binh 86 của đại tá Trubachev và các phân đội lữ đoàn trượt tuyết độc lập sô 34 của trung tá Potekhin. Lữ đoàn này đã chiếm lĩnh phía đông thành phố, tiến hới sống Staro-Ladoga và cắt đường rút lui của địch khỏi Slissenburg. Các đơn vị tập đoàn quân xung kích số 2 đã hoàn toàn bao vây quân địch ở làng Công nhân số 8, tiến tới ranh giới các làng Công nhân số 4 và 5, chiếm nhà ga Podgornaia và tiếp tục tấn công theo hướng tây nam rừng Kruglaia. Cuối ngày 14 tháng 1, bộ đội các phương diện quân Leningrad và Volkhov còn cách nhau tổng cộng 2 kilomet. Một bộ phận quân địch, đang phòng thủ ở Lipka và Slissenburg, trên thực tế, đã bị cô lập, đang ở các khu vực Gorodok số 1 và 2, Sinyavino và khu rừng phía đông nam.




Theo quyết định của tư lệnh tập đoàn quân xung kích số 2, tướng Romanosky, đã mở rộng tuyến đột phá theo hướng sườn. Sư đoàn bộ binh 128 và lữ đoàn trượt tuyến 12, sau khi cơ động vòng qua hồ Ladoga vào sau lưng địch phòng thủ Lipka, đã bao vây và sau đó, tiêu diệt chúng. Sư đoàn bộ binh 372 có sự yểm trợ của lữ đoàn tăng 122, ngày 15 tháng 1 đã chiếm làng Công nhân số 8 và 17 tháng 1, sau đó tiến tới làng Công nhân số 1. Vào thời điểm này, nhà ga Sinyavino đã được giải phóng, hoàn cảnh quân địch ở khu vực làng Công nhân số 5 trở nên tồi tệ hơn. Sư đoàn bộ binh số 18 được lữ đoàn tăng 16 yểm trợ đã tiến tới khu vực gần làng vào cuối ngày.

Quân địch, trong nỗ lực ngăn chặn các đơn vị tập đoàn quân 67 và tập đoàn quân xung kích số 2, đã vội vàng ném từ phía nam sư đoàn bộ binh 21 và sư đoàn 22 “Polizei” để tham chiến. Tuy nhiên, quân thù không thể ngăn chặn được bước tiến của Hồng Quân. Sáng 18 tháng 1, sư đoàn bộ binh 136 và lữ đoàn tăng 61 thuộc phương diện quân Leningrad đã ập vào làng Công nhân số 5 từ hướng tây, gặp bộ đội sư đoàn bộ binh 18 thuộc tập đoàn quân xung kích số 2. Ở vùng làng Công nhân số 1, bộ đội lữ đoàn bộ binh 123 phương diện quân Leningrad và bộ đội sư đoàn bộ binh phương diện quân Volkhov đã gặp nhau. Cũng trong ngày này, bộ đội sư đoàn bộ binh 86 và lữ đoàn trượt tuyết độc lập 34 đã giải phóng Slissenburg và quét sạch quân địch khỏi bờ nam hồ Ladoga.

Hành lang bị chọc thủng dọc bờ sông Neva rộng 8-11 kilomet đã khôi phục tuyến liên lạc đường bộ trực tiếp của Leningrad với đất nước. Nguyên soái Zhucov đã nhớ lại: “Tôi đã nhìn thấy, những người lính các phương diện quân tham gia phá vây đã vui sướng như thế nào. Bất chấp pháo địch bắn từ phía điểm cao Sinyavinsk, những người lính đã ôm chặt lấy nhau như những người anh em thân thiết. Đây thực sự là niềm vui sau những ngày vất vả và đau khổ (trích từ Zhucov, Nhớ lại và suy nghĩ, tập 2, trang 196).

Ngày 18 tháng 1, Ủy ban Quốc phòng Nhà nước đã ra quyết định xây dựng tuyến đường sắt ở phía nam hồ Ladoga. Tổng cộng trong 18 ngày đêm từ nhà ga Polyana Oktyabrskaia tới Slissenburg, đoạn đường sắt đã được nối dài 33 kilomet. Ở thành phố, trong điều kiện hứng chịu các cuộc không kích thường xuyên của không quân địch, bộ đội đường sắt và các lực lượng thông tin liên lạc đã xây dựng các cầu đường sắt tạm thời dài 845 mét. Vào mùng 7 tháng 1, chuyến tàu đầu tiên đã tới Leningrad. Thành phố được cũng cấp điện, có nước, tăng tiêu chuẩn bánh mỳ và các loại thực phẩm khác.

Mặc dù vậy, các cụm xung kích thuộc phương diện quân Leningrad và Volkhov vẫn tiếp tục tấn công. Cánh trái và trung tâm cụm tác chiến thuộc tập đoàn quân xung kích số 2 đã quay lại phía tây nam – tới các điểm cao Sinyavino, còn bộ phận cánh phải cùng với bộ đội tập đoàn quân 67, phương diện quân Leningrad tiếp tục đánh tan quân địch ở các làng Công nhân và trên bờ sông Ladoga. Ngày 20 tháng 1, đại tướng Zhucov đã báo cáo với Stalin:

1.Hôm nay, (tôi) đã trở về Leningrad, nơi cùng Leonidov (bí danh của Govorov), Efremov, Petrov và Afanasiev đã thảo luận chiến dịch quét sạch địch khỏi khu vực sông Neva và tuyến đường sắt Kirov. Theo các tính toán sơ bộ, chiến dịch sẽ bắt đầu ngày 26 tháng 1. Vào thời điểm này, chúng tôi dự kiến tiêu diệt quân địch ở khu vực Sinyavino và tiến tới khu vực Mga. Kế hoạch hoạt động chi tiết, tôi sẽ báo cáo cho đồng chí khi về tới Moskva.

2.Bộ đội của Leonidov và Afanasiev sau khi đột phá đã đứng chân trên các tuyến chiếm lĩnh, tiến hành tổ chức lại lực lượng trên hướng nam và từ 12 giờ ngày 20 tháng 1 đã bắt đầu tấn công trên phía nam.

3.Leonidov và Afansiev cần thêm đạn được để tiến hành chiến dịch. Yêu cầu đồng chí ra lệnh cho Yakovlev tăng cường khẩn cấp đạn (mìn, đạn cối) và đạn (pháo) cho mặt trận với số lượng theo báo cáo của tôi (trích: Leningrad, đứng vững và chiến thắng, trang 138).

Tuy nhiên, tập đoàn quân 67 và tập đoàn quân xung kích số 2 khi tiếp tục tấn công tới Mga, đã không phát triển tiếp được. Từ 19 đến 30 tháng 1, quân địch đã ném vào khu vực Sinyavino 5 sư đoàn và số lượng lớn pháo binh, cho phép chúng giữ được các cao điểm ở Sinyavino.

Để ngăn chặn các các khả năng có thể xảy ra dẫn tới quân địch khôi phục bao vây, bộ đội tập đoàn quân 67 và tập đoàn quân xung kích số 2 vào ngày 30 tháng 1 đã chuyển sang phòng thủ trên tuyến bắc và đông Gorodok thứ 2, phía nam làng Công nhân số 6 và bắc Sinyavino, phía tây Gontovaia Lipka và phía đông Gaitolov. Bộ đội tập đoàn quân 67 tiếp tục chiếm giữ trận địa không lớn trên bờ trái sông Neva tại khu vực Moskovskaia Dubrovka.




Phá vây Leningrad là thời điểm bước ngoặt trong trận đánh ở khu vực thành phố trên sông Neva. Kết thúc chiến dịch “Tia lửa”, thế chủ động trên chiến trường gần Leningrad đã chuyển sang quân đội Liên Xô. Tình hình thành phố, mặt trận Leningrad và hạm đội Baltic trở nên tốt hơn. Mối đe dọa từ quân phát xít và lính Phần Lan đã được giải tỏa. Chiến thắng gần Leningrad đã nhận được sự đánh giá cao từ các đồng minh Liên Xô. Tổng thống Mỹ Rusevelt đã gửi tặng bằng khen đặc biệt cho Leningrad “… kỷ niệm về các chiến sĩ quả cảm của thành phố và những người đàn ông, phụ nữ và trẻ con đáng tin cậy, đã bị quân thù tách khỏi phần còn lại của dân tộc mình và mặc dù bị oanh tạc thường xuyên và hứng chịu nỗi đau khổ từ cái lạnh, đói và bệnh tật, đã bảo vệ vững chắc thành phố thân yêu của mình trong giai đoạn khủng khiếp từ mùng 8 tháng 9 năm 1941 đến 18 tháng 1 năm 1943 và đã trở thành biểu tượng tinh thần bất khuất của nhân dân Liên bang các nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Liên Xô cùng toàn bộ các dân tộc trên thế giới, các lực lượng chống xâm lược (trích Leningrad, hai lần được tặng thưởng huân chương, xuất bản năm 1945, trang 40).

Phá vây Leningrad đã thể hiện sự trưởng thành về nghệ thuật quân sự của Hồng Quân. Lần đầu tiên trong lịch sử chiến tranh hiện đại, gần Leningrad đã đánh tan quân thù bao vây thành phố lớn nhất trong thời gian dài, bằng cuộc tấn công từ bên ngoài, phối hợp với các cuộc tấn công mạnh từ bên trong thành phố bị vây hãm. Tổn thất của địch – 13 000 người, cùng với bị thương và mất tích – 30 000.




Mặc dù trong chiến dịch “Tia lửa”, quân địch đã bị đẩy lùi khỏi bờ nam hồ Ladoga 10-12 kilomet, Leninrad, trước hết, vẫn còn là thành phố gần mặt trận. Chiến thắng trả bằng giá rất đắt. Tổn thất của tập đoàn quân 67 và tập đoàn không quân 13 thuộc phương diện quân Leningrad là 41 200 người, trong đó có 12 300 người hy sinh, còn phương diện quân Volkhov (tập đoàn quân số 2, tập đoàn không quân 8, 14), tương ứng – 73 800 và 21 600 người (Nga và Liên Xô trong chiến tranh thế kỷ XX, nghiên cứu thống kê – M: OLMA-PRESS, 2001, trang 238).

Trong quá trình chiến dịch, Hồng Quân đã nhạn được kinh nghiệm lớn về tổ chức và tiến hành tấn công trong điều kiện mùa đông khắc nghiệt, tuyết nhiều và địa hình rừng-đồi cũng như khi đột phá vào lực lượng phòng thủ mạnh của địch. Kinh nghiệm đã chỉ ra sự cần thiết lên kế hoạch thật chi tiết, cẩn thận cho pháo binh khi tấn công và di chuyển pháo binh trong trận chiến, thực hiện cơ động pháo binh nhanh chóng và khéo léo cũng như sử dụng hỏa lực tập trung trên diện rộng trong quá trình tấn công, phân phối pháo, trong đó có các loại pháo cỡ nòng lớn, để bắt trực xạ và các khí tài hỏa lực cũng như công trình phòng thủ của địch.

Tổng tư lệnh tối cao Stalin, trong mệnh lệnh ngày 25 tháng 1 năm 1943, vì thành công trong hoạt động phá vây Leningrad, đã tuyên bố cám ơn bộ đội các phương diện quân Leningrad và Volkhov, chúc mừng bộ đội giành được thắng lợi trước quân thù. Vì sự quả cảm và anh dũng, các sư đoàn 136 (tư lệnh – thiếu tướng Simonyak) và 327 (tư lệnh – đại tá Polyakov) đã được đổi tên thành các sư đoàn bộ binh Cận vệ số 63 và 64, lữ đoàn xe tăng 61 (tư lệnh – đại tá Khrustitsky) – thành lữ đoàn tăng Cận vệ 30. Khoảng 19 000 bộ đội phương diện quân Leningrad và Volkhov cùng hạm đội Cờ đỏ Baltic được tặng thưởng huân chương và huy chương, 25 người được trao tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô.